Đại học quốc gia Hà Nội
trung tâm đào tạo, bồi d-ỡng giảng viên lý luận chính trị

Vũ Kiên C-ờng

NGUồN NHÂN LựC Để PHáT TRIểN
KINH Tế TRI THứC ở VIệT NAM

Luận văn thạc sĩ Kinh tế chính trị

Hà Nội - 2007


Đại học quốc gia Hà Nội
trung tâm đào tạo, bồi d-ỡng giảng viên lý luận chính trị

Vũ Kiên C-ờng

NGUồN NHÂN LựC Để PHáT TRIểN
KINH Tế TRI THứC ở VIệT NAM
Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
Mã số:
60 31 01

Luận văn Thạc sĩ kinh tế chính trị

Ng-ời h-ớng dẫn khoa học: TS. Phạm Quốc Trung

Hà Nội - 2007



Khoa học - công nghệ

PTCS:

Phổ thông cơ sở

PGS:

Phó giáo s-

THCN:

Trung học chuyên nghiệp

THCS:

Trung học cơ sở

THPT:

Trung học phổ thông


Mục lục
Mở đầu...................................................................................................................3
Ch-ơng 1. Kinh tế tri thức và những yêu cầu về nguồn nhân lực để phát
triển kinh tế tri thức ..................................................................................3
1.1. Kinh tế tri thức và những yêu cầu của nó đối với nguồn nhân lực ..................3
1.1.1. Một số quan niệm khác nhau về kinh tế tri thức ..........................................3
1.1.2. Yêu cầu của kinh tế tri thức đối với phát triển nguồn nhân lực .................12

đặt ra của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và h-ớng tới kinh tế
tri thức ........................................................................................................64
3.1.2. Phát triển tập trung tri thức cho đội ngũ lao động đặc biệt chú trọng nhân
lực cho những ngành kinh tế mũi nhọn, những ngành sản xuất có hàm
l-ợng tri thức cao .......................................................................................65
3.2. Các giải phát phát triển nguồn nhân lực để phát triển kinh tế tri thức ở Việt
Nam ............................................................................................................69
3.2.1. Các giải pháp tạo cơ sở môi tr-ờng thuận lợi cho việc phát triển nhân lực
để phát triển kinh tế tri thức ở Việt Nam ...................................................69
3.2.2. Giải pháp trực tiếp phát triển nguồn nhân lực để phát triển kinh tế tri
thức ở Việt Nam .........................................................................................76
Kết luận ...............................................................................................................96
Danh mục tài liệu tham khảo ............................................................................98


Mở ĐầU
1. Lý do chọn đề tài
Ngày nay những tiến bộ v-ợt bậc của khoa học công nghệ đã làm cho thế
giới có những đổi thay to lớn, ngày càng ngành sản xuất sử dụng công nghệ tiên
tiến, có hàm l-ợng tri thức cao nh-: Công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, công
nghệ năng l-ợng, công nghệ vật liệu mới Tri thức đã trở thành yếu tố có vai trò
ngày càng quan trọng. Đây là một b-ớc ngoặt lịch sử: nền văn minh loài ng-ời
chuyển từ văn minh công nghiệp sang văn minh trí tuệ; nền kinh tế công nghiệp
sang kinh tế tri thức.
Trong kinh tế tri thức, yếu tố quan trọng quyết định sự phát triển kinh tế là tri
thức và tiềm năng, nguồn tạo ra tri thức. Nguồn nhân lực có trình độ, có hàm l-ợng
chất xám cao không ngừng học hỏi, sáng tạo chính là chủ thể của tiềm năng tri
thức. Hiện nay, trên thế giới đang diễn ra cuộc cạnh tranh gay gắt giữa các quốc gia
để thu hút, chiếm hữu, khai thác nguồn lực trí tuệ. Trong cuộc tranh đua đó, các
n-ớc đang phát triển trong đó có Việt Nam mặc dù có ít -u thế hơn so với các n-ớc

- Trí tuệ, nguồn lực vô tận của sự phát triển xã hội của tác giả Phạm Thị
Ngọc Trâm, Tạp chí Triết học, số 1/1993.
- Kinh tế tri thức và con đ-ờng hội nhập của chúng ta, Tạp chí Xã hội học
tháng 2/1999 của Phan Đình Diệu.
- Kinh tế tri thức: xu thế mới của xã hội thế kỷ XXI, Nxb. Chính trị quốc gia,
Hà Nội, 2000 do Ngô Quý Tùng chủ biên.
- Kinh tế tri thức và những vấn đề đặt ra cho giáo dục và đào tạo n-ớc ta.
Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000 của tác giả Nghiêm Đình Vỳ.
- Để tri thức trẻ tiến vào kinh tế tri thức, Tạp chí Cộng sản, số 178/2002 của
Nguyễn Hoàng Hải.
- Động lực cho kinh tế tri thức, Tạp chí Lý luận Chính trị, số 6/2003 của
Đặng Hữu.
Các công trình, bài viết kể trên đã đ-a ra những khái niệm cụ thể, phản ánh
tình hình, xu h-ớng phát triển, những thành công cũng nh- những tồn tại, bất cập


của nguồn nhân lực phát triển kinh tế tri thức ở Việt Nam thời gian qua. Tuy vậy
kinh tế tri thức và phát triển nguồn nhân lực để phát triển kinh tế tri thức đối với
Việt Nam là một lĩnh vực mới trẻ. Cùng với quá trình phát triển của nền kinh tế,
các quan điểm, chính sách, xu h-ớng phát triển cũng nh- những bất cập và các vấn
đề đặt ra trong sự phát triển của nguồn nhân lực, của kinh tế tri thức có nhiều thay
đổi trong tình hình mới mà các công trình, bài viết trên không thể phản ánh hết
đ-ợc. Vì vậy, việc nghiên cứu đề tài này một cách có hệ thống, đ-a ra những định
h-ớng, giải pháp phát triển phù hợp với tình hình thực tiễn hiện nay là hết sức cần
thiết.
3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
* Mục đích
Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận về nguồn nhân lực trong kinh tế
tri thức và thực trạng nguồn nhân lực để phát triển kinh tế tri thức hiện nay ở Việt
Nam, luận văn đ-a ra những định h-ớng và giải pháp phát triển nguồn nhân lực để

đề ra một số định h-ớng, giải pháp mới trong tiến trình đào tạo, bồi d-ỡng và phát
triển nguồn nhân lực ở n-ớc ta hiện nay.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo nội dung của luận
văn gồm ba ch-ơng:
Ch-ơng 1: Kinh tế tri thức và những yêu cầu về nguồn nhân lực để phát triển
kinh tế tri thức.
Ch-ơng 2: Tình hình nguồn nhân lực cho phát triển kinh tế tri thức ở Việt
Nam thời gian qua.
Ch-ơng 3: Ph-ơng h-ớng và giải pháp phát triển nguồn nhân lực để phát
triển kinh tế tri thức ở Việt Nam giai đoạn 2006 - 2010.


DANH MụC TàI LIệU THAM KHảO
1.

Nguyễn Quang A (2005), Phát triển kinh tế tri thức ở Việt Nam? trong cuốn
Để kinh tế Việt Nam phát triển, Nxb. Trẻ, Tp. Hồ Chí Minh.

2.

Ban Khoa giáo Trung -ơng (2000), Dự thảo chiến l-ợc nguồn nhân lực 2001 2010, Hà Nội.

3.

Bộ Giáo dục và Đào tạo (2003), Chiến l-ợc phát triển giáo dục đào tạo đến
năm 2010, Hà Nội.

4.


Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
11. Nguyễn Hữu Đức (7/2006), Liên kết giữa nhà doanh nghiệp và nhà tr-ờng.
Thời báo Kinh tế Sài Gòn.
12. Phạm Minh Hạc (1996), Vấn đề con ng-ời trong sự nghiệp CNH-HĐH. Nxb.
Chính trị quốc gia, Hà Nội.
13. Thẩm Vinh Hoa - Ngô Quốc Diệu (chủ biên, 1996), Tôn trọng tri thức, tôn
trọng nhân tài, kế sách trăm năm chấn h-ng đất n-ớc, Nxb. Chính trị quốc
gia, Hà Nội.


14. Trần Văn Hoan - Nguyễn Bá Ngọc (2002), Toàn cầu hoá: Cơ hội và thách
thức đối với lao động Việt Nam, Nxb. Lao động Xã hội, Hà Nội.
15. Nguyễn Đắc H-ng (2005), Trí thức Việt Nam tr-ớc yêu cầu phát triển đất
n-ớc, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
16. Nguyễn Đắc H-ng, Phan Xuân Dũng (2004), Nhân tài trong chiến l-ợc phát
triển quốc gia, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
17. Đặng Hữu (2004), Kinh tế tri thức, thời cơ và thách thức đối với sự phát triển
của Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
18. Đặng Hữu (2003), Phát triển kinh tế tri thức-rút ngắn quá trình công nghiệp
hoá, hiện đại hoá đất n-ớc, Đề tài KX.02.03, Hà Nội.
19. Đặng Hữu (chủ biên, 2001), Phát triển kinh tế tri thức, Nxb. Chính trị quốc
gia, Hà Nội.
20. Đoàn Văn Khái (Chủ nhiệm đề tài, 2004), Kinh tế tri thức và những vấn đề
đặt ra đối với đội ngũ trí thức Việt Nam, Đề tài khoa học cấp bộ.
21. Đoàn Văn Khái (2006), Nguồn lực con ng-ời trong quá trình CNH-HĐH ở
Việt Nam. Nxb. Lý luận chính trị. Hà Nội.
22. Nguyễn Ngọc Khánh (8/1/2001), Tản mạn về kinh tế tri thức, trên website
www.giaodiem.com
23. Kinh tế 2006-2007 Việt Nam và thế giới, Thời báo kinh tế Việt Nam, (105).
24. Nguyễn Thị Luyến (2005), Nhà n-ớc với phát triển kinh tế tri thức trong bối

38. Nghiêm Đình Vỳ (2000), Kinh tế tri thức và những vấn đề đặt ra cho giáo
dục và đào tạo n-ớc ta, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
39. Website www.vienkinhte.hochiminhcity.gov.vn
40. Website www.wikipedia.com/chinese human resource
41. Website www.wikipedia.com/korea information technology
42. Nguyễn Xuân Sanh (22/9/2007), Luyện gà nòi hay chim đại bàng? Tuổi trẻ,
(1).