ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
----------------

ĐỖ ĐỨC THỌ

TRÁCH NHIỆM BỒI THƢỜNG THIỆT HẠI DO
NGƢỜI CÓ
THẨM QUYỀN CỦA CƠ QUAN TIẾN HÀNH TỐ
TỤNG GÂY RA

CHUYÊN NGÀNH : LUẬT DÂN SỰ
MÃ SỐ

: 60 38 30

LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Phạm Công Lạc

HÀ NỘI - 2006


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi,
các tư liệu được trích dẫn trong luận văn là trung
thực. Những kiến nghị nêu trong luận văn này là quan
điểm độc lập của cá nhân tôi và chưa từng được công
bố trong bất cứ trong trình nghiên cứu nào khác.
Tác giả


: Trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
Trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại do ngƣời có thẩm quyền tiến hành
tố tụng gây ra trong khi thi hành công vụ đƣợc quy định ở hầu hết các quốc
gia trên thế giới. Một mặt nó phản ánh trình độ phát triển, tính dân chủ của
một quốc gia, mặt khác, là công cụ để bảo đảm pháp chế trong hoạt động
của các cơ quan tiến hành tố tụng. Vì vậy, việc xây dựng một cách đầy đủ,
đồng bộ, thống nhất những quy định pháp luật về trách nhiệm bồi thƣờng
thiệt hại do ngƣời có thẩm quyền tiến hành tố tụng gây ra là cơ sở để bảo
vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, phát huy dân chủ, nâng cao
lòng tin của nhân dân vào hệ thống các cơ quan tƣ pháp, góp phần duy trì
và giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hôi.
Nghị quyết số 388/2003/NQ – UBTVQH11 của Uỷ ban thƣờng vụ
quốc hội đƣợc ban hành 17/3/2003 nhằm cụ thể hóa quy định của Hiến
pháp, Bộ luật dân sự, Bộ luật tố tụng hình sự về việc bồi thƣờng thiệt hại và
khôi phục danh dự cho ngƣời bị bắt, bị giam giữ, bị khởi tố, điều tra, truy
tố, xét xử và thi hành án trái pháp luật. Việc ban hành Nghị quyết đƣợc sự
đồng tình, ủng hộ của nhân dân, góp phần củng cố lòng tin của nhân dân
đối với Nhà nƣớc nói chung và các cơ quan tiến hành tố tụng nói riêng, hơn
nữa sau ba năm thực hiện Nghị quyết 388 đã có tác động tích cực, tạo ra
chuyển biến quan trọng trong nhận thức và hoạt động của các cơ quan tiến
hành tố tụng, từ đó nâng cao trách nhiệm của ngƣời tiến hành tố tụng trong
hoạt động tố tụng hình sự, chất lƣợng công tác khởi tố, điều tra, truy tố, xét
xử và thi hành án hình sự đƣợc nâng lên, số vụ việc để xảy ra oan, sai giảm
đáng kể.
Thực tiễn công tác giải quyết việc bồi thƣờng thiệt hại do ngƣời có
thẩm quyền của cơ quan tiến hành tố tụng gây ra theo Nghị quyết 388 cho

TNBTTH do ngƣòi tiến hành tố tụng gây ra chủ yếu theo quy định của
Nghị quyết 388.


4. Phƣơng pháp nghiên cứu
Luận văn đƣợc thực hiện dựa trên phƣơng pháp nghiên cứu tổng hợp
theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lê nin cùng với khoa học lý luận về
nhà nƣớc và pháp luật
Luận văn sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu khoa học khác nhƣ:
phân tích, so sánh, tổng hợp, thống kê
Cơ cấu của Luận văn
Luận văn đƣợc kết cấu gồm:
Lời nói đầu
Chƣơng 1: Khái niệm chung về trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại do
ngƣời có thẩm quyền của cơ quan tiến hành tố tụng gây ra
Chƣơng 2: Cơ sở pháp lý của trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại và
pháp luật về trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại do ngƣời của cơ quan tiến
hành tố tụng gây ra
Chƣơng 3: Thực trạng giải quyết bồi thƣờng thiệt hại và phƣơng
hƣớng hoàn thiện pháp luật
Kết luận
Vấn đề trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại do ngƣời có thẩm quyền tiến
hành tố tụng gây ra là vấn đề phức tạp. Mặc dù cố gắng rất nhiều nhƣng do
hạn chế về thời gian và những yếu tố khác nên khó tránh khỏi những thiếu
sót, hạn chế trong Luận văn này, do vậy rất mong nhận đƣợc sự sƣ góp ý,
hƣớng dẫn của các thầy cô và bạn bè để luân văn này đuợc hoàn thiện hơn
nữa


CHƢƠNG 1

bảo đảm quyền lợi cho mình.
Tuy nhiên, để hiểu rõ hơn về trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại ngoài
hợp đồng việc xem xét đặc điểm cũng nhƣ điều kiện phát sinh trách nhiệm
ngoài hợp đồng hết sức quan trọng.
* Đặc trƣng của trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại ngoài hợp
đồng:
Cũng giống nhƣ trách nhiệm dân sự nói chung trách nhiệm bồi
thƣờng thiệt hại ngoài hợp đồng nói riêng cũng mang những đặc điểm
chung của trách nhiệm pháp lý.
- Cơ sở thực tế của trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại ngoài hợp đồng
là những vi phạm pháp luật, ở đâu có vi phạm pháp luật, ở đó có trách
nhiệm pháp lý. Không có vi phạm pháp luật thì không thể có trách nhiệm
pháp lý
- Trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại ngoài hợp đồng thể hiện sự lên
án của Nhà nƣớc, xã hội và là một chế tài mang tính trừng phạt đối với chủ
thể gây thiệt hại thông qua việc buộc họ phải gánh chịu những hậu quả bất
lợi do hành vi vi phạm của mình, đặc điểm này giải thích lý do tại sao cấu
thành của trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại có nội dung chủ yếu là khôi
phục những thiệt hại đã xảy ra.
- Cơ sở pháp lý của việc truy cứu trách nhiệm pháp luật là quyết
định có hiệu lực của cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền: Điều này xuất phát
từ đặc điểm không tách rời giữa trách nhiệm pháp lý và nhà nƣớc, có nghĩa
là nhà nƣớc thông qua các cơ quan, ngƣời có thẩm quyền mới có thẩm
quyền xác định một cách chính thức hành vi nào là vi phạm pháp luật và áp
dụng biện pháp trách nhiệm pháp lý đối với chủ thể gây ra thiệt hại đó.
- Ngoài ra, trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại ngoài hợp đồng còn
mang đặc tính của trách nhiệm dân sự là trách nhiệm tài sản nhằm khôi


phục lại tình trạng tài sản của ngƣời bị thiệt hại do cơ quan Nhà nƣớc có

Việc phân loại thiệt hại có ý nghĩa quan trọng hoạt động xét xử của
Toà án, Toà án có thể căn cứ vào loại thiệt hại để áp dụng các biện pháp,
chế độ khác nhau để khắc phục những thiệt hại xảy ra hoặc áp dụng những
biện pháp cần thiết khác để bảo đảm quyền lợi cho các đƣơng sự. Thiệt hại
có thể phân loại thành:
+ Thiệt hại về tài sản: Đây là hậu quả của hành vi trái pháp luật do
chủ thể có lỗi gây ra mà biểu hiện cụ thể là mất tài sản, giảm sút tài sản,
những chi phí để ngăn chặn, hạn chế, sửa chữa, thay thế, những lợi ích gắn
liền với việc sử dụng, khai thác công dụng của tài sản.
+ Thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ là hậu quả của hành vi trái pháp
luật do chủ thể có lỗi gây ra làm phát sinh thiệt hại về vật chất bao gồm chi
phí cứu chữa, bồi thƣờng, chăm sóc, phục hồi chức năng bị mất, thu nhập
thực tế bị mất, bị giảm sút do thiệt hại về tính mạng, sức khỏe.
+ Thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm hại: Đây chính là
các giá trị nhân phẩm của chủ thể này bị chủ thể khác xâm phạm từ hành vi
trái pháp luật, từ đó kéo theo hàng loạt các thiệt hại khác bao gồm chi phí
hợp lý để ngăn chặn, khắc phục thiệt hại, thu nhập thực tế bị mất, bị giảm
sút do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm hại
- Hành vi gây thiệt hại là hành vi trái pháp luật
Một trong những điều kiện để xác định trách nhiệm bồi thuờng thiệt


TÀI LIỆU THAM KHẢO
Các văn bản pháp quy
1. Bộ luật dân sự nƣớc Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam 2005.
2. Bộ luật hình sự nƣớc Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam 1999.
3. Bộ luật tố tụng hình sự nƣớc Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam
năm 2003.
4. Bộ luật dân sự Cộng Hòa Pháp (1999).
5. Luật bồi thƣờng thiệt hại trong các vụ án hình sự của Nhật Bản.

trong TTHS, Nxb Chính trị Quốc gia.
17. Đỗ Ngọc Quang (1997), Mối quan hệ giữa cơ quan điều tra với các
cơ quan tham gia TTHS, Nxb Chính trị Quốc gia.
18. Nguyễn Cửu Việt (Chủ biên), Giáo trình lý luận chung về Nhà nƣớc
và Pháp luật, Nxb Đại học Quốc gia.
19. Trƣờng Đại học Luật Hà Nội (2006), Giáo trình luật dân sự tập II,
Nxb Công an Nhân dân.
20. Bình luận khoa học một số vấn đề cơ bản của Bộ luật dân dự. Nxb
Chính trị Quốc gia Hà Nội năm 1997.
21. Bình luận khoa học luật dân sự Nhật Bản (1995), Nxb Chính trị
Quốc gia.
22. Bình luận khoa học Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003, Nxb Tƣ pháp.
23. Bộ tƣ pháp, Viện nghiên cứu khoa học pháp lý (2001), Nghiên cứu,
so sánh pháp luật Việt Nam và một số nƣớc về bồi thƣờng thiệt hại
do công chức, viên chức Nhà nƣớc, ngƣời có thẩm quyền của cơ
quan THTT gây ra.
Các bài báo, tạp chí, trích kỷ yếu hội thảo, báo cáo dự án tài liệu sƣu
tầm trên mạng Internet
24. Lê Mai Anh (2002), Nhà nƣớc với việc thực hiện trách nhiệm bồi
thƣờng thiệt hại do ngƣời có thẩm quyền của cơ quan tiến hành tố
tụng gây ra, Tạp chí Nhà nƣớc và Pháp luật số 5/2002.


25. Hoàng Thế Anh (1997), Pháp luật về việc giải quyết bồi thƣờng
thiệt hại do công chức, viên chức Nhà nƣớc ngƣời có thẩm quyền
của cơ quan tiến hành tố tụng gây ra và một số vấn đề đặt ra, Tạp chí
Nhà nƣớc và Pháp luật số 12/1997.
26. Nguyễn Ngọc Chí - Đào Thị Hà (2003) Oan và sai trong TTHS, Tạp
chí nghiên cứu lập pháp số 02/2003.
27. Nguyễn Văn Cƣơng - Chu Thị Hoa (2005), Bồi thƣờng thiệt hại