VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƯƠNG

NGUYỄN ĐỨC HẢI

MARKETING LÃNH THỔ
NHẰM THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI
TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

HÀ NỘI - Năm 2013


VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƯƠNG

NGUYỄN ĐỨC HẢI

MARKETING LÃNH THỔ
NHẰM THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI
TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 62.34.04.10

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
1: PGS. TS Vũ Trí Dũng

HÀ NỘI - Năm 2013



- ii -

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng
tôi. Các số liệu sử dụng phân tích trong luận án có nguồn gốc rõ ràng, đã công bố
theo đúng quy định. Các kết quả nghiên cứu trong luận án do tôi tự điều tra, tìm
hiểu, phân tích một cách trung thực, khách quan và phù hợp với thực tiễn theo quy
định của Việt Nam. Các kết quả này chưa từng được công bố trong bất kỳ nghiên
cứu nào khác.
Nghiên cứu sinh

Nguyễn Đức Hải


- iii -

MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN ................................................................................................................i
LỜI CAM ĐOAN .........................................................................................................ii
MỤC LỤC.....................................................................................................................iii
DANH MỤC BẢNG BIỂU ........................................................................................ix
DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH ...........................................................................xi
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT....................................................................................xii
PHẦN MỞ ĐẦU ...........................................................................................................1
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MARKETING LÃNH THỔ NHẰM
THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI..............................................11
1.1 Cơ sở lý luận về Marketing lãnh thổ.......................................................... 11
1.1.1 Định nghĩa và đặc điểm của marketing lãnh thổ..................................................11



1.3.1.1 Môi trường luật pháp - chính trị (P)......................................................... 23
1.3.1.2 Môi trường kinh tế (E)............................................................................ 24
1.3.1.3 Môi trường văn hóa xã hội (S) ................................................................ 24
1.3.1.4 Môi trường công nghệ (T) ...................................................................... 25
1.3.1.5 Môi trường quốc tế (toàn cầu)................................................................. 26
1.3.2 Ảnh hưởng của các nhân tố môi trường cạnh tranh............................................. 26
1.3.3 Ảnh hưởng của nhóm nhân tố từ phía các nhà đầu tư nước ngoài ......................27
1.3.4 Ảnh hưởng của nhóm nhân tố các cơ quan, chủ thể thực hiện của marketing lãnh
thổ nhằm thu hút FDI.....................................................................................................30

1.4 Marketing lãnh thổ nhằm thu hút FDI...................................................... 32
1.4.1 Vai trò và nhiệm vụ của marketing lãnh thổ với thu hút FDI............................... 32

1.4.1.1 Vai trò của marketing lãnh thổ với thu hút FDI........................................ 32
1.4.1.2 Nhiệm vụ cơ bản của marketing lãnh thổ nhằm thu hút FDI ..................... 33
1.4.2 Vận dụng các công cụ marketing lãnh thổ nhằm thu hút FDI..............................35

1.4.2.1 Cung sản phẩm lãnh thổ (Product) .......................................................... 35
1.4.2.2 Giá cả và không gian lãnh thổ (Price) ..................................................... 40
1.4.2.3 Vị trí, địa điểm (Place)............................................................................ 41
1.4.2.4 Khuếch trương và quảng bá lãnh thổ (Promotion).................................... 42
1.4.2.5 Sức mạnh của chính quyền (Power) và thái độ của công chúng (Public) ... 44
1.4.3 Đánh giá kết quả và điều chỉnh marketing lãnh thổ nhằm nâng cao hiệu quả thu
hút FDI...........................................................................................................................45

1.4.3.1 Đánh giá kết quả marketing lãnh thổ nhằm thu hút FDI........................... 45
1.4.3.2 Điều chỉnh các biện pháp, công cụ để nâng cao hiệu quả marketing lãnh thổ
nhằm thu hút FDI .............................................................................................. 48


2009 đến 2012 .................................................................................................. 60
2.1.1 Khái quát về dân số và kinh tế của Hà Nội - Thủ đô của Việt Nam .....................60
2.1.2 Thực trạng thu hút đầu tư nước ngoài của Thành phố Hà Nội ............................61

2.2 Phân tích các nhân tố ảnh hưởng tới Marketing lãnh thổ nhằm thu hút FDI
trên địa bàn Hà Nội ......................................................................................... 64


- vi -

2.2.1 Phân tích ảnh hưởng các nhân tố vĩ mô ............................................................... 64

2.2.1.1 Ảnh hưởng của nhân tố Pháp luật – Chính sách (P).................................. 64
2.2.1.2 Ảnh hưởng của nhân tố kinh tế (E).......................................................... 66
2.2.1.3 Ảnh hưởng của nhân tố Nhân khẩu – Xã hội -Văn hóa (S) ....................... 68
2.2.1.4 Ảnh hưởng của nhân tố Khoa học – Công nghệ (T) ................................. 70
2.2.1.5 Ảnh hưởng của nhân tố Quốc tế (I) ......................................................... 72
2.2.2 Phân tích ảnh hưởng của các nhân tố môi trường cạnh tranh.............................73
2.2.3 Phân tích ảnh hưởng của các nhân tố thuộc về nhà đầu tư .................................74
2.2.4 Phân tích ảnh hưởng của các nhân tố bên trong (của Hà Nội)............................75

2.2.4.1 Các nhân tố gắn liền với điểm mạnh của Hà Nội...................................... 75
2.2.4.2 Các nhân tố liên quan đến điểm yếu của Hà Nội ...................................... 77
2.2.5 Phân tích SWOT của Hà Nội đối với thu hút FDI ...............................................78

2.2.5.1 Những cơ hội và thách thức .................................................................... 78
2.2.5.2. Những điểm mạnh và điểm yếu.............................................................. 79
2.3 Phân tích và đánh giá về marketing lãnh thổ nhằm thu hút FDI trên địa
bàn Hà Nội trong thời gian từ 2009 đến 2012.................................................. 81
2.3.1 Xác định và thu hút khách hàng/nhà đầu tư chiến lược trên địa bàn Hà Nội...... 81

3.1.1 Bối cảnh chung ...................................................................................................107
3.1.2 Thách thức đối với thu hút đầu tư nước ngoài của Việt nam .............................108

3.2 Quan điểm marketing lãnh thổ nhằm thu hút FDI của Việt Nam đến 2020
....................................................................................................................... 109
3.2.1 Quan điểm 1: Marketing lãnh thổ phải đảm bảo thu hút FDI phù hợp với các
chương trình phát triển công nghiệp, kinh tế xã hội....................................................109
3.2.2 Quan điểm 2: Marketing lãnh thổ cần phải hỗ trợ thực hiện khai thác vốn FDI
trên cơ sở tận dụng tốt nhất lợi thế cạnh tranh của Việt Nam với các quốc gia trong
khu vực ASEAN. ...........................................................................................................110
3.2.3 Quan điểm 3: Marketing lãnh thổ tạo diều kiện thuận lợi cho việc thu hút, sử
dụng và quản lý đầu tư trực tiếp nước ngoài hiệu quả................................................110
3.2.4 Quan điểm 4: Marketing lãnh thổ phải đảm bảo khuyến khích thu hút FDI "sạch"
cho sự phát triển bền vững nền kinh tế Việt nam.........................................................111

3.3 Mục tiêu thu hút FDI của Hà Nội ............................................................ 111
3.3.1 Phương hướng phát triển của Thủ đô Hà Nội....................................................111
3.3.2 Định hướng thu hút FDI của Hà Nội..................................................................113
3.3.3 Mục tiêu thu hút FDI của Hà Nội .......................................................................114


- viii -

3.4 Các giải pháp marketing lãnh thổ nhằm thu hút FDI trên địa bàn thành
phố Hà Nội..................................................................................................... 114
3.4.1 Tìm hiểu, nắm bắt hành vi của nhà đầu tư nước ngoài ......................................114

3.4.1.1 Nhà đầu tư là khách hàng...................................................................... 114
3.4.1.2 Am hiểu nhà đầu tư là cơ sở thỏa mãn nhu cầu của họ ........................... 115
3.4.2 Phân đoạn, lựa chọn khách hàng mục tiêu và định vị lãnh thổ..........................117

- ix -

DANH MỤC BẢNG BIỂU
Số

Số Bảng /

TT

Biểu

1 Bảng 1.1
2 Bảng 1.2
3 Bảng 1.3
4 Bảng 1.4
5 Bảng 2.1
6 Bảng 2.2
7 Bảng 2.3
8 Bảng 2.4
9 Bảng 2.5
10 Bảng 2.6

Tên Bảng / Biểu
Đặc điểm “sản phẩm- lãnh thổ” và yêu cầu về
marketing
Các cấp độ khác nhau của sản phẩm lãnh thổ
Ưu nhược điểm của các dạng thức mạng lưới ở nước
ngoài
Các tác nhân chủ yếu trên lãnh thổ
Đầu tư nước ngoài của Hà Nội so với cả nước qua các

12 Bảng 2.8

Bảng tổng hợp phân tích SWOT đối với hoạt động
thu hút FDI của Hà Nội

80

Cơ cấu các dự án FDI theo đối tác đầu tư trong địa
13 Bảng 2.9

bàn KCN (quốc gia và vùng lãnh thổ, tính đến

81

12/2012)
14 Bảng 2.10

Cơ cấu đầu tư theo ngành (tính theo các dự án còn

82


-x-

hiệu lực)
Vốn đầu tư và vốn đầu tư thực hiện khu vực có vốn
15 Bảng 2.11

đầu tư nước ngoài vào Hà Nội (Đơn vị tính : Triệu


nhà đầu tư nước ngoài

89
90
91

Đánh giá về mức độ hỗ trợ của địa phương liên quan
22 Bảng 2.18

đến quy định luật pháp chuyên ngành liên quan đến

91

lĩnh vực hoạt động của DN
23 Bảng 2.19
24 Bảng 2.20
25 Bảng 2.21
26 Bảng 2.22

Đánh giá mức độ tiếp cận đến các yếu tố sản xuất
Đánh giá mức độ hỗ trợ của TP Hà Nội đối với các
yếu tố sản xuất
Đánh giá về các yếu tố cơ sở hạ tầng
Các yếu tố được xem là tác động tích cực đến quyết
định đầu tư của doanh nghiệp vào Hà Nội

92
93
93
94


Tên Sơ đồ/ Hình ảnh

Trang

1 Sơ đồ 1.1

Mix - lãnh thổ

17

2 Sơ đồ 1.2

Lợi thế cạnh tranh lãnh thổ

27

3 Sơ đồ 1.3

Quá trình lựa chọn địa điểm đầu tư

29

4 Sơ đồ 1.4

Định vị và truyền thông marketing lãnh thổ

43

5 Hình 3.1

Cơ sở hạ tầng

CCHC

Cải cách hành chính

CLKN

Cụm liên kết ngành

CNC

Công nghệ cao

CNH

Công nghiệp hóa

ĐTTT

Đầu tư trực tiếp

ĐH

Đại học

DN

Doanh nghiệp


Khu chế xuất

KH-ĐT

Kế hoạch-Đầu tư

KT-XH

Kinh tế - xã hội

QLNN

Quản lý Nhà nước

TP

Thành phố

TP.HCM

Thành phố Hồ Chí Minh

TTHC

Thủ tục hàng chính

TNDN

Thu nhập doanh nghiệp


ADB

Asian Development Bank

Ngân hàng phát triển châu Á

AmCham

The American Chamber of

Hiệp hội Thương mại Hoa Kỳ

Commerce

tại Việt Nam

ASEAN

The Association of Southeast Asian Hiệp hội các quốc gia Đông
Nations

Nam Á

BOI

Board of investment

Ủy ban đầu tư

EIU


MFN

Most Favoured Nation

Nguyên tắc tối huệ quốc

NT

National Treatment

Ưu đãi quốc gia

PCI

Provincial Competitiveness Index

Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp
Tỉnh

R&D

Research & Development

Nghiên cứu và Phát triển

SWOT

Strengths, Weaknesses,



Phòng công nghiệp và thương

and Industry

mại Việt nam.

WB

World Bank

Ngân hàng Thế giới

WIPO

World Intellectual Property

Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới

Organization
WTO

The World Trade Organization

Tổ chức thương mại thế giới


-1-

PHẦN MỞ ĐẦU


Hà Nội là Thủ đô của Việt Nam. Để luôn luôn là trung tâm chính trị, văn
hóa-xã hội và kinh tế của cả nước, lãnh đạo Thành phố Hà Nội đã và tiếp tục ban
hành nhiều chính sách phát triển thủ đô, trong đó có chính sách thu hút và khuyến
khích đầu tư. Hiểu biết và vận dụng tư duy cũng như qui trình marketing lãnh thổ
vừa là yêu cầu, vừa là công cụ để thu hút đầu tư trong nước và quốc tế nhằm thực
hiện thành công các chủ trương, chính sách phát triển KT-XH của Thủ đô.
Với lý do trên, tác giả đã chọn chủ đề “Marketing lãnh thổ nhằm thu hút
đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn thành phố Hà Nội” làm đề tài nghiên
cứu của Luận án tiến sĩ.
2 Mục tiêu nghiên cứu
Luận án “Marketing lãnh thổ nhằm thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài trên
địa bàn Thành phố Hà nội” hướng tới các mục tiêu cơ bản sau:
- Hệ thống hoá những vấn đề lý luận cơ bản về marketing lãnh thổ nhằm
thu hút FDI.
- Đánh giá thực trạng và phân tích các nhân tố ảnh hưởng tới hoạt động
marketing lãnh thổ nhằm thu hút đầu tư nước ngoài trên địa bàn Thành phố Hà Nội
trong giai đoạn 2009-2012.
- Đề xuất các giải pháp hoàn thiện marketing lãnh thổ nhằm thu hút đầu tư
nước ngoài trên địa bàn Thành phố Hà Nội trong giai đoạn 2013-2020.
Các câu hỏi nghiên cứu của luận án là:
- Định nghĩa, qui trình marketing lãnh thổ? Các chính sách (hay công cụ)
marketing lãnh thổ nhằm thu hút FDI?
- Thực trạng marketing lãnh thổ với việc thu hút FDI trên địa bàn Hà Nội
trong thời gian qua? Những thành công, hạn chế và các nguyên nhân của nó?
- Những giải pháp marketing lãnh thổ nào cần triển khai để thu hút FDI của
Hà Nội trong giai đoạn 2013-2020?
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu


thu hút FDI...


-4-

Khung nghiên cứu của luận án
Vấn đề nghiên cứu
Marketing lãnh thổ nhằm thu hút FDI trên địa bàn Hà Nội

Mục tiêu nghiên cứu
- Làm rõ ảnh hưởng của các nhân tố đối với việc xác lập chiến lược marketing
lãnh thổ nhằm thu hút FDI trên địa bàn Hà Nội
- Phân tích và đánh giá tác động của các chính sách marketing lãnh thổ đến hoạt
động thu hút FDI trên địa bàn Hà Nội
- Đề xuất giải pháp marketing lãnh thổ nhằm thu hút FDI trên địa bàn Hà Nội

Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu tài liệu

Nghiên cứu khảo sát thực tế

Thu thập, phân tích và tổng hợp thông tin thứ - Nghiên cứu định tính: phỏng vấn cá nhân
cấp nhằm:

nhằm xác định những vấn đề liên quan đến việc

- Hệ thống hóa lý thuyết marketing lãnh thổ

xác lập và vận dụng marketing lãnh thổ để thu