TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG HÀ NỘI 2

VŨ ĐÌNH DIỆP

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC BÀI “CẤP CỨU
BAN ĐẦU CÁC TAI NẠN THÔNG THƯỜNG VÀ
BĂNG BÓ VẾT THƯƠNG” CHO HỌC SINH
LỚP 10 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Giáo dục quốc phòng và an ninh

HÀ NỘI - 2016


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG HÀ NỘI 2

VŨ ĐÌNH DIỆP

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
TÍCH CỰC TRONG DẠY HỌC BÀI “CẤP CỨU
BAN ĐẦU CÁC TAI NẠN THÔNG THƯỜNG VÀ
BĂNG BÓ VẾT THƯƠNG” CHO HỌC SINH
LỚP 10 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành : Giáo dục quốc phòng và an ninh
Người hướng dẫn khoa học


nghiên cứu của riêng tôi, không trùng với bất kì chương trình nghiên cứu nào
của các tác giả khác.
Hà Nội, Ngày..…tháng…..năm 2016
Tác giả khóa luận

VŨ ĐÌNH DIỆP


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
- GD & ĐT

: Giáo dục và Đào tạo

- CNH, HĐH

: Công Nghiệp hóa, Hiện đại hóa

- GDQP & AN

: Giáo dục Quốc phòng và An ninh

- HS, SV

: Học sinh, Sinh viên

- GV

: Giáo viên

- SGK

1.2.2.Phương pháp dạy học GDQP & AN phổ biến hiện nay của các nhà
trường phổ thông ............................................................................................. 14
CHƯƠNG 2: Vận dụng phương pháp dạy học tích cực trong dạy học
Bài “Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thương và băng bó vết thương”
Cho học sinh lớp 10 Trung học Phổ thông ..................................................... 18
2.1. Khái quát về cấu trúc và nội dung............................................................ 18
2.1.1. Khái quát về cấu trúc............................................................................. 18
2.1.2. Nội dung ................................................................................................ 18
2.2. Vận dụng phương pháp dạy học tích cực trong dạy học bài “Cấp cứu
ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương” cho học sinh lớp
10 Trung học Phổ thông. ................................................................................. 19
2.2.1.Thực trạng dạy học bài “Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và
băng bó vết thương” cho học sinh lớp 10 ở các trường THPT hiện nay. ....... 19
2.2.2. Vận dụng phương pháp dạy học tích cực trong dạy học bài “ Cấp cứu
ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương ” cho học sinh lớp
10 Trung học Phổ thông. ................................................................................. 20
CHƯƠNG 3: Thực nghiệm sư phạm .............................................................. 37


3.1. Mục đích thực nghiệm ............................................................................. 37
3.2. Giả thuyết thực nghiệm ............................................................................ 37
3.3. Địa điểm, thời gian và đối tượng thực nghiệm ........................................ 37
3.3.1. Địa điểm thực nghiệm .......................................................................... 37
3.3.2. Thời gian thực nghiệm………………………………………………..37
3.3.3. Đối tượng thực nghiệm ........................................................................ 38
3.4. Tiến hành thực nghiệm………………………………………………….38
3.5. Kết quả thực nghiệm ................................................................................ 39
3.6. Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả của việc vận dụng phương
pháp dạy học tích cực trong dạy học bài “Cấp cứu ban đầu các tai nạn
thông thường và băng bó vết thương” cho học sinh lớp 10 Trung học Phổ

ban hành được quán triệt, triển khai đồng bộ, xác định rõ ràng môn học
GDQP & AN là một trong những nội dung của nền giáo dục quốc dân, là môn
học chính khóa trong các trường phổ thông, cao đẳng, đại học. Môn học góp
phần giáo dục nhân cách, đạo đức cách mạnh, trang bị kiến thức, tri thức cần
thiết về quốc phòng, an ninh cho thế hệ trẻ, đáp ứng và thực hiện tốt nhiệm vụ
chiến lược xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa
Tuy nhiên, chất lượng môn học GDQP & AN chưa đạt được kết quả
như mong muốn, đặc biệt về phương pháp giảng dạy chưa theo kịp xu thế đổi
mới của xã hội, của nghành giáo dục đào tạo; chưa xứng đáng với vị trí chiến
lược trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước.
Trong bài viết “Phương pháp dạy và học tập” (Nhà xuất bản Giáo dục
– 1999 – trang 19, 20) cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng, cố vấn Ban chấp hành
Trung ương Đảng đã viết “Thời gian gần đây, tôi có đến dự lớp ở một số
trường, cốt yếu là để nghe giảng của thầy. Phải nói rằng tôi ngạc nhiên cao
độ lúc chỉ nghe thầy nói, trò chép trong gần một tiếng đồng hồ, không nghe
thầy giảng, cũng không nghe đối thoại giữa thầy và trò. Tôi được biết ở một
số trường khác, phương pháp giảng dạy cũng có tình hình tương tự. Tìm hiểu
thêm một số trường tôi rất vui được biết cách giảng và học ở đây có tiến bộ

1


hơn, hiện đại hơn: Thầy gợi ý để trò suy nghĩ, thầy nêu tình huống có vấn đề
để thảo luận, tranh luận, tìm cách xử lý tốt nhất: thầy giới thiệu các loại sách
mà trò phải đọc… Người ta còn cho tôi biết phương pháp này có xu thế dần
dần phổ biến. Tuy nhiên tình hình chưa phải đáng yên tâm, bởi lẽ cách giảng
dạy phần lớn thuộc về người thầy có tâm huyết, có trình độ sư phạm và có
kiến thức nghề nghiệp cả lý thuyết và thực hành. Tục ngữ có câu “Không thầy
đố mày làm nên” và cũng có câu “Học một, biết mười”. Điều đó có ý nghĩa
là chúng ta biết quý trọng người thầy, nhưng đồng thời cũng biết vị trí quan

cực vào giảng dạy các bộ môn khác có thể áp dụng với môn GDQP & AN ở
trường THPT hiện nay, điển hình như:
Phan Trọng Ngọ (2005), Dạy học và phương pháp dạy học trong nhà
trường, Nxb Đại học Sư phạm, Hà Nội.
Tác giả Phan Trọng Ngọ đã khái quát về dạy học và nêu được ra những
vấn đề chung về PPDH và có những nhóm phương pháp để giúp HS tích cực
trong quá trình học tập như: nhóm phương pháp trao đổi, nhóm phương pháp
tổ chức hành động của học viên, nhóm phương pháp tổ chức tương tác hành
động, các phương pháp làm việc độc lập của học viên có sự trợ giúp của GV,
…
Thái Duy Tuyên (2007), Phương pháp dạy học và đổi mới, Nxb Giáo dục.
Từ những góc độ khác nhau các tác giả đã đề cập, đã phân tích thực
trạng dạy học, sự cần thiết phải đổi mới PPDH theo hướng tích cực hóa. Tuy
nhiên, đó là cái chung, trên bình diện rộng, và khi nói về việc áp dụng PPDH
tích cực vào dạy học môn GDQP & AN thì chưa có một công trình nào đi sâu
nghiên cứu việc vận dụng PPDH tích cực vào giảng dạy bài “Cấp cứu ban đầu
các tai nạn thông thường và băng bó vết thương” cho học sinh lớp 10 ở trường
THPT hiện nay. Vì vậy, chúng tôi chọn nội dung này làm đề tài nghiên cứu,
với mong muốn góp phần nhỏ bé vào lý luận và thực tiễn về việc vận dụng
PPDH tích cực trong môn GDQP & AN nói chung và dạy học bài “Cấp cứu
ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thư ơng” cho học sinh lớp 10

3


ở trường THPT hiện nay nói riêng trong quá trình đổi mới PPDH ở trường
THPT hiện nay.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu đề tài nhằm khẳng định tính khả thi, tính đúng đắn trong

dụng PPDH tích cực trong nhà trường Phổ thông, đề xuất một số giải pháp
nhằm thực hiện có hiệu quả việc vận dụng PPDH tích cực, tổ chức thực
nghiệm vận dụng PPDH tích cực trong dạy học.
4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài: Vận dụng phương pháp dạy học tích
cực trong dạy học bài “Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng
bó vết thương” cho học sinh lớp 10 Trung học Phổ thông.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài này tôi nghiên cứu việc vận
dụng phương pháp vi mô, ứng dụng Công nghệ thông tin (phần mềm
powerpoint) vào dạy học và phương pháp dạy học hợp tác vào dạy học bài
“Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương” cho học
sinh lớp 10 tại trường THPT Tây Tiền Hải, tỉnh Thái Bình.
5. Giả thuyết khoa học
Vận dụng phương pháp dạy học tích cực trong dạy học bài “Cấp cứu
ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương” cho học sinh lớp 10
Trung học Phổ thông sẽ giúp học sinh dễ tiếp thu nội dung bằng trực quan
sinh động và hình thành động tác, nắm được kỹ năng thực hành chuẩn,
nguyên nhân, triệu chứng, biết cách xử lí đơn giản ban đầu các tai nạn thông
thường, băng được các vết thương tại các vị trí trên cơ thể bằng băng cuộn và
vận dụng linh hoạt các kĩ thuật cấp cứu và băng bó vào trong thực tế cuộc
sống.
6. Phương pháp nghiên cứu
6.1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

5


- Nghiên cứu cơ sở lý thuyết của việc vận dụng phương pháp dạy học tích


6.4. Phương pháp tổng hợp và nghiên cứu tài liệu
Đây là phương pháp được sử dụng rộng rãi với mục đích nhằm tham
khảo các tài liệu khoa học, các văn kiện của Đảng, Nhà nước, Bộ GD & ĐT
về định hướng phát triển công tác GDQP & AN thông qua đó giúp HS nắm
bắt được hiệu quả bài học. Từ phân tích, tiếp thu và sử dụng các thông tin
khoa học liên quan cần thiết tổng hợp lại những vấn đề cơ bản có định hướng
cần thiết.
7. Dự kiến những đóng góp của đề tài
Về mặt lý luận: Xây dựng quy trình vận dụng PPDH tích cực trong dạy
học bài “Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết thương”
cho học sinh lớp 10 Trung học Phổ thông. Đề tài khẳng định con đường đổi
mới PPDH trong nhà trường theo hướng tích cực, chủ động, sáng tạo của HS.
Về mặt thực tiễn: Giúp HS ngày càng thích thú học tập hơn và nhận thấy
được tầm quan trọng của việc học tập môn GDQP & AN ở trường THPT. Từ
đó góp phần nâng cao hiệu quả dạy học môn GDQP & AN ở trường THPT.

7


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
1.1.Cơ sở lý luận
“Phương pháp” - Một thuật ngữ bắt nguồn từ tiếng Hi Lạp “Methodos”
nghĩa là “con đường nghiên cứu”, “cách thức nhận thức”, nguyên văn là con
đường đi tới một cái gì đó; có nghĩa là cách thức đạt tới mục đích.
PPDH được hiểu là cách thức hoạt động phối hợp thống nhất giữa GV và
HS nhằm thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ dạy học.
Dạy học tích cực là phương pháp giáo dục hiện đại, hướng tới lấy HS làm
trung tâm của quá trình giáo dục. Tính tích cực, chủ động của HS là thái độ

giáo dục tập trung có trọng tâm, trọng điểm. GDQP & AN là một nội dung
quan trọng của việc xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thực hiện nhiệm vụ
chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Chỉ thị
12/CT – TW nhấn mạnh “Chú trọng giáo dục lòng yêu nước, yêu chế độ xã
hội chủ nghĩa, lịch sử, truyền thống của Đảng và dân tộc, lòng tự tôn dân tộc,
ý thưc sống và làm việc theo pháp luật”. Cần tập trung giáo dục ý thức, tri
thức và kỹ năng, kết hợp giáo dục lý thuyết với thực hành.
Nghị định 116/2007/NĐ – CP ngày 10/07/2007 của Chính phủ quy
định về đối tượng, chương trình, nội dung cơ bản về GDQP & AN cho HS,
SV các trường THPT đến đại học; học viên các học viện, trường chính trị,
hành chính, đoàn thể các cấp và các lớp đào tạo tại chức do các Bộ, nghành
địa phương tổ chức. Nghị định 116/2007/NĐ – CP xác định vị trí, tính chất
của GDQP & AN. GDQP & AN cho HS, SV có ý nghĩa hết sức quan trọng
trong chiến lược đào tạo con người mới xã hội chủ nghĩa. GDQP & AN là
môn học chính khóa trong các trường, lớp đào tạo bậc đại học, cao đẳng,
THPT thuộc hệ thống giáo dục quốc dân. Mục tiêu GDQP & AN nhằm góp
phần đào tạo con người phát triển toàn diện, có đạo đức, sức khỏe, kiến thức
quốc phòng, an ninh, kỹ năng quân sự để sẵn sàng tham gia vào sự nghiệp xây
dựng, củng cố nền quốc phòng toàn dân, nền an ninh nhân dân. Nghị định đề

9


cập nguyên lý GDQP & AN với nguyên lý giáo dục của Đảng và Nhà nước;
GDQP & AN phải có tính nhân dân, tính truyền thống dân tộc, tính khoa học
kỹ thuật quân sự hiện đại, giáo dục lý thuyết đi đôi với thực hành. Đối tượng,
thời gian, nội dung, phương pháp GDQP & AN được căn cứ trong các điều
24, 30, 36, 41 của Luật Giáo dục số 11/1998/QH10 và Chính phủ quy định cụ
thể cho HS, SV thuộc các loại hình đào tạo. Nghị định 116/2007/NĐ-CP xác
định rõ trách nhiệm của các Bộ, nghành trong tổ chức thực hiện và bảo đảm

GDQP & AN là môn học có tính đặc thù vừa được thể hiện bằng các kỹ
năng, thao tác trình bày những vấn đề lớn về đường lối quân sự, công tác
quốc phòng trên lớp học giảng đường; vừa được thể hiện các ý đồ tác chiến,
chiến thuật với các loại vũ khí kỹ thuật hiện đại ngoài thao trường bãi tập. Do
vậy, việc nâng cao chất lượng dạy học trên cơ sở đổi mới phương pháp, ứng
dụng công nghệ thông tin bằng các phương tiện dạy học hiện đại là yêu cầu
cấp thiết hiện nay.
Chúng ta đã biết, PPDH là tổng hợp các cách thức hoạt động của người
dạy và người học. Nói cách khác, đó là sự thống nhất giữa cách dạy và cách
học của GV và HS, SV. Đối mới phương pháp giảng dạy GDQP & AN là đổi
mới cách thức dạy phù hợp với quá trình nhận thức của SV, phù hợp với sự
phát triển của khoa học công nghệ và điều kiện thực tế của cơ sở đào tạo.
Việc đổi mới PPDH GDQP & AN không có nghĩa là phủ nhận hoàn toàn
PPDH cũ, bằng phương pháp, cách dạy hoàn toàn mới, mà là sự vận dụng linh
hoạt những phương thức dạy học truyền thống.
Thực tế hiện nay, đội ngũ giảng viên GDQP & AN cơ bản có chuyên
môn quân sự, đảm nhiệm giảng dạy hầu hết nội dung chương trình GDQP &
AN quy định. Tuy nhiên, GV GDQP & AN ở bậc THPT, Trung cấp Chuyên
nghiệp phần nhiều chưa được đào tạo cơ bản về phương pháp sư phạm, chưa
được bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm dẫn đến chất lượng giáo dục chưa được
như mong muốn. Không tránh khỏi số ít GV còn ngại nghiên cứu, ngại tìm tòi

11


đổi mới, ngại ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến, vẫn chỉ muốn sử dụng
phương pháp truyền thống, phương pháp cũ dưới hình thức độc thoại.
Việc đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng GDQP
& AN là yêu cầu cấp thiết, là xu hướng phát triển tất yếu của môn học trong
hệ thống giáo dục quốc dân hiện nay. Đổi mới phương pháp giảng dạy phải

thức, quan điểm, sau đó phân tích, tổng hợp, giảng giải nội dung quan trọng –
kết luận, kết thúc bài học. Phương pháp đó đã khuyến khích, tạo điều kiện
phát triển tư duy độc lập, sáng tạo cho HS, biến quá trình đào tạo thành quá
trình tự đào tạo. Đổi mới phương pháp GDQP & AN đối với các nội dung kỹ
năng thực hành phải được thể hiện đầy đủ các bước: Nhanh, chậm (phân tích),
tổng hợp, với quy trình: Tự nghiên cứu cử động, động tác – Tập chậm – Làm
nhanh – Làm tổng hợp.
1.2. Cở sở thực tiễn
1.2.1 Nhận thức, chỉ đạo, tổ chức thực hiện đến vận dụng phương pháp dạy
học tích cực
Phương pháp giảng dạy GDQP & AN là nội dung quan trọng trong
truyền tải kiến thức quốc phòng, an ninh và kỹ năng quân sự cho HS. Phương
pháp giảng dạy GDQP & AN ảnh hưởng đến kết quả học tập, phản ảnh quá
trình nghiên cứu, sáng tạo, năng lực, trình độ vận dụng của GV vào thực tiễn.
Phương pháp GDQP & AN giúp cho cán bộ GV, HS hiểu rõ những vấn
đề cốt lõi trong từng nội dung cụ thể, từng quan điểm nguyên tắc, các mối kết
hợp và sự phát triển theo thứ tự nội dung. Trên thực tiễn sẽ đề cập tới cách tổ
chức giảng dạy huấn luyện theo mô hình mẫu được sắp xếp. Mỗi phần học,
bài học, nội dung, vấn đề giảng dạy hoặc mỗi hành động, cử động, động tác
đều được phản ánh, thể hiện đầy đủ theo đúng cách tổ chức, phương pháp
giảng dạy.
Tuy nhiên, các nhà trường phổ thông hiện nay ít hoặc không chú ý tới
việc đổi mới và vận dụng PPDH tích cực trong giảng dạy môn GDQP & AN.
Vì vậy, chất lượng, hiệu quả môn học chưa cao, chưa có nhiều tác dụng, chưa

13


đáp ứng yêu cầu xã hội, chưa xứng đáng với vị trí quan trọng của nó. Một số
nguyên nhân dẫn đến việc chưa vận dụng PPDH tích cực:

quan trọng của bộ môn đã góp phần quan trọng trong việc hình thành phát
triển nhân cách của HS. Môn GDQP & AN chưa được xem như một công cụ
để hỗ trợ cho HS, đem kiến thức học được trong nhà trường vận dụng, giải
quyết những vấn đề đang diễn ra trong cuộc sống.
Tình trạng thiếu GV giảng dạy đạt chất lượng cao, đa số là GV kiêm
nhiệm và chất lượng thì không đồng đều, chất lượng giảng dạy bị giảm sút, sự
đầu tư về chất lượng cho bài giảng là chưa cao.
Qua điều tra chúng tôi nhận thấy các PPDH tích cực rất ít được các GV
sử dụng. Ngược lại nhóm PPDH truyền thống như: Thuyết trình, diễn giải thì
GV lại sử dụng thường xuyên. Do nhận thức môn GDQP & AN là môn phụ
nên nhiều GV cũng không chú trọng đến việc giảng dạy, chính vì thế mà việc
vận dụng PPDH tích cực chưa được các GV chú trọng.
Đi sâu tìm hiểu chúng tôi thấy rằng cái yếu của GV chính là ở PPDH, thể
hiện ở những điểm sau:
Thứ nhất, khi lựa chọn PPDH, GV chưa chú ý đến việc tìm hiểu thật kĩ
nội dung để từ đó lựa chọn PPDH cho phù hợp.
Thứ hai, nhận thức của GV về PPDH, những ưu điểm, nhược điểm của
PPDH và đặc biệt là PPDH tích cực còn rất mơ hồ.
Thứ ba, về cấu trúc giờ học đa số các GV đều làm theo khuôn mẫu
không tạo được điểm nhấn cho tiết học chính vì thế mà dễ gây ra tình trạng
nhàm chán cho bài giảng, các em HS không tìm thấy điều gì mới lạ nên không
chú tâm thậm chí thờ ơ với bài giảng của GV.
Những điểm hạn chế nói trên đã làm ảnh hưởng đến tính tích cực nhận
thức của HS và do đó làm giảm chất lượng học tập bộ môn.
Các GV đã có nhiều cố gắng đổi mới phương pháp, nâng cao chất lượng
dạy và học: Tích cực đọc thêm tài liệu, học hỏi, trao đổi thêm với đồng
nghiệp. Tuy vậy, trên thực tế, chất lượng giảng dạy bộ môn này vẫn chưa cao,

15


Ở chương 1 này tôi đã nêu ra được cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài
- Ở phần cơ sở lý luận: PPDH được hiểu là cách thức hoạt động phối hợp
thống nhất giữa GV và HS nhằm thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ dạy học.
Dạy học tích cực là phương pháp giáo dục hiện đại, hướng tới lấy HS làm
trung tâm của quá trình giáo dục.
- Ở phần cơ sở thực tiễn:
+ Nhận thức, chỉ đạo, tổ chức thực hiện đến vận dụng PPDH tích cực.
Phương pháp giảng dạy GDQP & AN là nội dung quan trọng trong
truyền tải kiến thức cho HS.
+ PPDH GDQP & AN phổ biến hiện nay của các nhà trường phổ thông.
Thực tiễn dạy học môn GDQP & AN ở trường THPT Tây Tiền Hải cho
thấy, đa số GV đều sử dụng phương pháp truyền thống.

17