MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU
Trang 3
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trang 3
2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
Trang 5
3. Phương pháp nghiên cứu
Trang 5
4. Yêu cầu
Trang 5
5. Lịch sử nghiên cứu đề tài
Trang 6
6. Kết cấu của đề tài
Trang 6
PHẦN NỘI DUNG
Trang 7
CHƯƠNG I: Giai cấp nông dân Việt Nam, sự hình thành
tư tưởng nông dân và ảnh hưởng của tư tưởng nông dân
trong tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông
nghiệp nông thôn.
Trang 7
I. Khái niệm giai cấp nông dân và vai trò của giai cấp nông
dân Việt Nam trong lịch sử
Trang 7
1.1. Khái niệm giai cấp nông dân
Trang 7
1.2. Vai trò của giai câp nông dân Việt Nam trong lịch sử
Trang 7
2. Lịch sử hình thành tư tưởng nông dân Việt Nam
Trang 9

Trang 30
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 34
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trang
2
Việt Nam là một đất nước có truyền thống nông nghệp lâu đời với
hơn 70% dân số làm nông nghiệp. Vì thế, dù ờ thời kỳ nào, người nông
dân, nông thôn và kinh tế nông nghiệp cũng có một vai trò vô cùng quan
trọng trong sự phát triển chung của đất nước như đời sống vật chất, đời
sống tinh thần…. Nhận thức đúng đắn được tầm quan trọng này, trong
quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước với mục tiêu là đến năm
2020 đưa Việt Nam cơ bản trở thành một nước công nghiệp. Đảng và
Nhà nước ta đặc biệt chú trọng đến vấn đề công nghiệp hóa, hiện đại hóa
nông nghiệp và phát triển nông thôn. Điều này được thể hiện rất rõ trong
một số chỉ thị, nghị quyết của một số Đại hội VI, VII, VIII. Đặc biệt trong
đại hội IX, nghị quyết TW 5 về “ Đẩy mạnh Công nghiệp hóa, hiện đại
hóa nông nghiệp, nông thôn thời kỳ 2001 – 2010” đã nhấn mạnh “…Ra
sức bồi dưỡng sức dân ở nông thôn và phát huy vai trò của giai cấp nông
dân trong sự nghiệp đổi mới, tập trung sự chỉ đạo và tạo các nguồn lực
cần thiết cho Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, phát triển nông
thông toàn diện, tiêu thụ nông sản háng hóa, bảo hiểm sản xuất và bảo
hiểm xã hội, phát huy lợi thế từng vùng, giúp đỡ vùng khó khăn, phân bố
dân cư theo quy hoạch, phát triển ngành nghề, giải quyết công ăn, việc
làm, xóa đôi, giảm nghèo, cải thiện đời sống, nâng cao dân trí, xây dựng
nông thông mới”… Có thể khẳng định: Thiếu sự tham gia của nông dân
thì quá trình công nghiệp hóa, hiện đạt hóa đất nước không bao giờ thành
công.
Tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và phát triển

hoàn toán phù hợp với chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước
trong vấn đề chăm lo phát triển nguồn lực con người phục vụ cho sự phát
triển toàn diện của đất nước.
Nhận thức được tính cấp thiết của những vấn đề trên chúng em lựa
chọn đề tài : “Tư tưởng của nông dân trong tiến trình công nghiệp hóa,
hiện đại hóa nông nghiệp và phát triển nông thôn”. Với đề tài này,
chúng tôi mong muốn sẽ nghiên cứu, tìm hiểu rõ hơn về vai trò của người
nông dân, về sự kế thừa, phát triển và biến đổi của tư tưởng người nông
dân trong từng thời kỳ. Từ việc ý thức được biẻu hiện cũng như ảnh
hưởng về tư tưởng của người nông dân trong tiến trình công nghiệp hóa,
hiện đại hóa nông nghiệp và phát triển nông thôn hiện nay đề tìm ra các
biện pháp phát huy ưu điểm, khắc phục nhược điểm, nâng cao hơn nữa
vai trò của người nông dân trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa
nông nghiệp và phát triển nông thôn nói riêng, sự nghiệp công nghiệp
hóa, hiện đại hóa đất nước nói chung.
2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
Trang
4
- Nêu rõ và phân tích vai trò của giai cấp nông dân trong lịch sử.
- Phân tích tư tưởng nông dân Việt Nam: Quá trình hình thành, phát triển và
sự tồn tại.
- Lý giải tại sao cần phải đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại
hoá nông nghiệp và nông thôn.
- Đề xuất các giải pháp khắc phục những mặt hạn chế, phát huy mặt tích
cực của nông dân trong công cuộc công nghiệp hoá́, hiện đại hoá nông
nghiệp và nông thôn.
3. Phương pháp nghiên cứu
Với đề tài này, chúng tôi sử dụng những phương pháp như sau:
- Phương pháp phân tích.
- Phương pháp tổng hợp.

nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn thời kỳ 2001 – 2010” đã
làm rõ hơn quan điểm của Đảng về công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông
nghiệp, nông thôn.
Một số phương tiện thông tin đại chúng, một số báo, tạp chí cũng
đề cập đến vấn đề nông dân, nông nghiệp, nông thôn như: Tạp chí Cộng
sản, Công tác thông tin - Lý luận…Trong các sách: Con đường công
nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn…; Một số vấn đề về
công tác vận động nông dân, Dân vận…
Trên cơ sở đó, bản thân tôi thấy cần tiếp tục đi sâu nghiên cứu vấn
đề nông dân và tư tưởng nông dân, góp phần tổng kết, rút kinh nghiệm,
đề ra các giải pháp để đẩy nhanh quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá
nông nghiệp, nông thôn, phấn đấu đưa nước ta trở thành nước công
nghiệp vào năm 2020.
6. Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu và kết luận, đề tài gồm hai chương chính:
Chương I: Giai cấp nông dân Việt Nam, sự hình thành tư tưởng
nông dân và ảnh hưởng của tư tưởng nông dân trong tiến trình công
nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn.
Chương II: Một số giải pháp khắc phục – Quá trình công nghiệp
hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn ở huyện Yên Lập (Phú Thọ).
Trang
6
PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG I
GIAI CẤP NÔNG DÂN VIỆT NAM, SỰ HÌNH THÀNH TƯ
TƯỞNG NÔNG DÂN VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA TƯ TƯỞNG NÔNG
DÂN TRONG TIẾN TRÌNH CÔNG NGHIỆP HOÁ – HIỆN ĐẠI
HOÁ NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN
I. Khái niệm giai cấp nông dân và vai trò của giai cấp nông dân Việt
Nam trong lịch sử

người sản xuất nhỏ và bị hạn chế trong tầm nhìn hẹp của làng xã, họ
thường thụ động trước các vấn đề xã hội và trước các cuộc cách mạng xã
hội chủ nghĩa. Là lực lượng sản xuất cơ bản của xã hội, song trước sau họ
vẫn không thay đổi được phương thức sản xuất để hình thành một mô
hình xã hội tiến bộ hơn. Vì vậy, họ không trở thành giai cấp lãnh đạo
cách mạng mà chỉ có thể liên minh với giai cấp công nhân, tầng lớp trí
thức và các giai tầng xã hội khác cùng giai cấp công nhân thực hiện cuộc
cách mạng giải phóng mình, giải phóng dân dộc do giai cấp công nhân
lãnh đạo.
Ănghen viết: “Các Đảng tư sản và phản động đều cự kỳ ngạc
nhiên khi thấy, ngày nay, đột nhiên những nước xã hội chủ nghĩa khắp nơi
đều dặt vấn đề nông dân vào chương trình nghị sự, đáng lẽ họ phải ngạc
nhiên vì sao vấn đề đó lại không được đặt ra từ lâu” (Mác-Ăngen tuyển
tập, tập VI, trang 169).
Chủ nghĩa Mác-LêNin cho rằng: “Giai cấp nông dân muốn giành
thắng lợi trong cách mạng thì phải tập hợp được giai cấp nông dân, tranh
thủ họ, đoàn kết họ trong cuộc đấu tranh chống giai cấp tư sản và các thế
lực áp bức, bóc lột khác.”
Vận dụng quan điểm trên của chủ nghĩa Mác-LêNin vào hoàn cảnh
cụ thể nước ta, Đảng và Bác Hồ sớm nhận thấy: Nông dân là lực lượng
cách mạng to lớn, một người bạn đồng minh tự nhiên, tin cậy, trung thành
của giai cấp công nhân. Nông dân và công nhân là đội quân chủ lực của
cách mạng “là gốc cách mệnh”. Sau này, Bác tiếp tục khẳng định: “Nông
dân là một lực lượng to lớn của dân tộc, một đồng minh rất trung thành
của giai cấp công nhân.”
Trong quá trình tổng kết lãnh đạo cách mạng, Bác lại một lần nữa
khẳng định: “Trải qua các thời kỳ, Đảng ta đã nắm vững và quyết định
đúng đắn vấn đề nông dân, củng cố được liên minh công nông. Đảng ta
đấu tranh chống xu hướng “hữu khuynh” và “tả khuynh” đánh giá thấp
Trang

Một trong những điều kiện chi phối lớn nhất sự hình thành tư
tưởng nông dân Việt Nam là điều kiện kinh tế, xã hội.
Từ bao đời nay với nền sản xuất nhỏ tự cấp, tự túc đã tạo lập cho
người nông dân Việt Nam tư tưởng làm ăn nhỏ lẻ manh mún, trì trệ. Nền
kinh tế tiểu nông, độc canh nghèo nàn, lạc hậu lại không ổn định, chủ yếu
Trang
9
phụ thuộc vào tự nhiên đã tạo cho người nông dân tư tưởng “khép mình”
trong một khuôn khổ có sẵn.
Mặt khác, nước ta lại bị đô hộ thống trị trong một thời gian rất dài
nên cuộc đời của người nông dân từ thế hệ này sang thế hệ khác luôn bị
các thế lực thống trị đè nén, bóc lột. Cuộc sống của họ vô cùng cực khổ,
cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc, thiếu thốn đủ thứ và nạn đói thường
xuyên xảy ra, đe dọa họ. Đã có rất nhiều cuộc khởi nghĩa chống lại chế
độ phong kiến và thực dân nhưng tất cả đều thất bại. Vì vậy tâm lý bất
lực, cam chịu, nhẫn nhục càng ăn sâu vào suy nghĩ của người nông dân.
Bên cạnh đó, cần phải kể đến những tư tưởng cổ hủ phong kiến,
ảnh hưởng của tôn giáo nhằm duy trì ý thức hệ phong kiến đã thâm nhập
vào nông dân, kết hợp với tư tưởng hẹp hòi, bè phái cục bộ, chủ nghĩa
bình quân, chủ nghĩa kinh nghiệm, tự do, tùy tiện, chủ nghĩa cá nhân... đã
làm cho nhận thức của nông dân có sự phân hóa.
Do quan hệ làng xóm có tính chất khép kín đã ảnh hưởng tới việc
hình thành và phát triển ý thức tâm lý của người nông dân Việt Nam. Họ
quen tự lực, tự cung, tự cấp, làm được bao nhiêu thì ăn bấy nhiêu với một
tâm lý tự ty, tư duy lạc hậu, không có thói quen chấp hành pháp luật, có
xu hướng chống lại những tổ chức, thể chế, những quy phạm được thiết
lập qua nhiều thế hệ... Bên cạnh đó, tư tưởng “bám đất, bám làng” càng
tạo cho họ nếp sống bảo thủ, chật hẹp, không muốn đi xa, ngại tiếp xúc
với cái mới... Chính những đặc tính này đã tác động không nhỏ tới tư
tưởng và hành động của người nông dân.

thời kỳ, mỗi giai đoạn cụ thể người nông dân luôn thể hiện được truyền
thống cần cù trong lao động, dũng cảm trong chiến đấu, tình làng nghĩa
xóm sâu nặng và lòng nhân nghĩa thủy chung...
Ngay từ xưa, người nông dân Việt Nam đã có bản chất cần cù
trong lao động, chăm chỉ hăng hái tham gia sản xuất. Đức tính này một
phần do con người và do hoàn cảnh địa lý, thiên nhiên tạo nên. Từ ngàn
xưa, dưới chế đố xã hội phong kiến, người nông dân chủ yếu làm ăn riêng
lẻ, công cụ lao động sản xuất hết sức thô sơ không được cải tiến , năng
suất lao động thấp kém, nếu gặp thiên tai như mưa bão, lụt lội, nắng hạn,
sâu bọ có thể mùa màng năm đó mất trắng làm cho thu nhập càng ít ỏi.
Vì vậy, để kiếm miếng cơm, manh áo, để duy trì sự sống của mình,
những người nông dân không còn con đường nào khác là phải chống chọi
với thiên nhiên. Thiên nhiên càng khắc nghiệt càng hình thành nên đức
tính cần cù, dũng cảm, hăng say lao động, dẻo dai chịu thương chịu khó
của họ.
Ngày nay, người nông dân Việt Nam đã có sự chuyển biến trên
nhiều phương diện do quá trình tổ chức lại sản xuất nông nghiệp, lấy giá
Trang
11
trị sản xuất làm thước đo hiệu quả lao động, những thói quen, nếp nghĩ cũ
dần dần đã được thay đổi, thay vào đó là những tư tưởng đạo đức mới.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, chính sách của nông nghiệp nông dân Việt
Nam ngày càng có những thay đổi tích cực trong suy nghĩ, đáp ứng nhịp
độ phát triển chung của đất nước. Có thể nói người nông dân ngày nay rất
tiến bộ, họ coi lao động cho mình và cho xã hội vừa là quyền lợi, vừa là
nghĩa vụ của mình.
Trong tác phẩm “Giai cấp công nhân và vấn đề nông dân”, Nguyên
Tổng Bí thư Lê Duẩn đã viết “Nông dân Việt Nam đã có một truyền
thống anh hùng, chiến thắng ngoại xâm để xây dựng nhà nước, nông dân
Việt Nam cũng đã ghi lại những trang sử oai hùng chống phong kiến, địa

qua bao thử thách, khó khăn “nhấn chìm lũ bán nước và cướp nước”.
Những giá trị đạo đức ấy là truyền thống tốt đẹp của người nông dân Việt
Nam được kết tinh và truyền dạy từ bao đời nay, nó đã trở thành các
chuẩn mực đạo đức xã hội, giá trị văn hoá của dân tộc.
Sự nghiệp đổi mới của đất nước ta trong thời gian qua đã làm thay
đổi một phần không nhỏ đời sống nông dân Việt Nam. Hy vọng, với một
hoàn cảnh sống mới, một nền nông nghiệp mới, một diện mạo nông thôn
mới đang từng ngày khởi sắc, giai cấp nông dân trong tiến trình công
nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn sẽ hình thành những
chuẩn mực về hệ tư tưởng dựa trên những giá trị kế thừa và phát huy từ
bản sắc dân tộc Việt Nam.
2.4. Một số biểu hiện của tư tưởng nông dân trong giai đoạn hiện nay
Giai cấp nông dân được hình thành và phát triển gắn liền với từng
giai đoạn lịch sử cụ thể của nước ta. Một đất nước có nền kinh tế thuần
nông với hơn 70% dân số làm nông nghiệp trải qua hàng ngàn năm sống
dưới chế độ phong kiến và hàng trăm năm dưới ách đô hộ của bọn thực
dân, đế quốc nên trong tư tưởng của đại bộ phận của giai cấp nông dân
nếp sống, nếp nghĩ còn còn một số biểu hiện không tích cực như: trì trệ,
phụ thuộc, làm ăn nhỏ lẻ… Ngày nay trong quá trình công nghiệp hoá,
hiện đại hoá nông nghiệp, bên cạnh những biểu hiện đã có, tư tưởng nông
dân còn có những diễn biến theo theo chiều hướng tích cực hơn.
Tư tưởng nông dân Việt Nam có nguồn gốc chủ yếu từ một nền sản
xuất nông nghiệp lạc hậu, sản xuất nhỏ lẻ manh mún. Vì thế trong một
thời gian khá dài đã tạo nên tâm lí “an phận thủ thường”, tự bằng lòng
với những thứ đã có, họ không còn ý chí phấn đấu, luôn sống trong sự sắp
đặt sẵn phụ thuộc nhiều vào tự nhiên, chấp nhận những điều kiện tổ chức,
những thể chế quy phạm được thiết lập qua nhiều thế hệ. Cuộc sống của
họ chỉ biết quanh quẩn bên ruộng, vườn, con trâu cái cày ít được tiếp xúc
với cuộc sống bên ngoài. Tâm lí “khéo ăn thì no, khéo co thì ấm”, “năng
Trang

công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước nói chung và công nghiệp hoá,
hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn nói riêng.
Ở nhiều vùng nông thôn nước ta,hiện tượng nông dân sống thờ ơ,
vô trách nhiệm trước khó khăn, hoạn nạn của người khác vẫn còn tồn tại
họ chỉ biết “đèn nhà ai, nhà ấy rạng”, “mạnh ai người ấy thắng” hay thái
Trang
14

Trích đoạn DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

---