VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HÀ LÊ HUYỀN

QUAN HỆ THÁI LAN – VIỆT NAM
TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2011

LUẬN ÁN TIẾN SĨ SỬ HỌC

HÀ NỘI - 2016


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HÀ LÊ HUYỀN

QUAN HỆ THÁI LAN – VIỆT NAM
TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2011

Chuyên ngành: Lịch sử thế giới
Mã số: 62 22 03 11

LUẬN ÁN TIẾN SĨ SỬ HỌC

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:
1. PGS.TS Hoàng Khắc Nam
2. PGS.TS Võ Kim Cƣơng


Hà Nội, tháng 12 năm 2016

Tác giả
Hà Lê Huyền

ii


MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .................................................................................... iv
DANH MỤC BẢNG ................................................................................................................. vi
MỞ ĐẦU ...................................................................................................................................... 1
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU............................................... 7
1.1. Tình hình nghiên cứu trong nước ........................................................................ 7
1.2. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài .................................................................. 23
1.3. Một vài nhận xét về tình hình nghiên cứu........................................................ 28
CHƢƠNG 2: NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUAN HỆ THÁI LAN - VIỆT
NAM TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2011................................................................................ 30
2.1. Khái quát lịch sử quan hệ Thái Lan - Việt Nam trước năm 1991 ..................... 30
2.2. Tình hình thế giới và khu vực tác động đến quan hệ Thái Lan - Việt Nam từ
năm 1991 đến năm 2011 .......................................................................................... 40
2.3. Tình hình Thái Lan và Việt Nam tác động đến quan hệ Thái Lan - Việt Nam từ
năm 1991 đến năm 2011 .......................................................................................... 47
CHƢƠNG 3 : QUAN HỆ CHÍNH TRỊ - AN NINH GIỮA THÁI LAN VÀ VIỆT
NAM TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2011................................................................................. 59
3.1. Quan hệ chính trị - ngoại giao ........................................................................... 59
3.2. Hợp tác an ninh phi truyền thống ...................................................................... 73
CHƢƠNG 4: QUAN HỆ KINH TẾ VÀ MỘT SỐ LĨNH VỰC KHÁC GIỮA THÁI
LAN VÀ VIỆT NAM TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2011.................................................... 84

APEC

Asia Pacific Economic Cooperation
Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương

ARF

ASEAN Regional Forum
Diễn đàn khu vực ASEAN

ASEAN

Association of Southeast Asian Nations
Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á

ASEM

Asia - Europe Meeting
Hội nghị Á - Âu

BRIC

Brazil, Russia, India and China
Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc

EU

European Union
Liên minh châu Âu


Official Development Assistance
Hỗ trợ phát triển chính thức

NATO

North Atlantic Treaty Organization
Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây dương

SCO

Shanghai Cooperation Organisation
Tổ chức Hợp tác Thượng Hải

SEATO

Southeast Asian Treaty Organization
Tổ chức Hiệp ước Đông Nam Á

TAC

Treaty of Amity and Cooperation in Southeast Asia
Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác Đông Nam Á

TREATI

Trans-Regional EU-ASEAN Trade Initiative
Sáng kiến hợp tác thương mại xuyên vùng EU-ASEAN

WB


tăng cường vị thế của mình. Thái Lan và Việt Nam cũng nằm trong sự vận động đó.
1.2. Đông Nam Á là một trong những khu vực phát triển năng động trên thế
giới hiện nay, bao gồm mười một quốc gia với nhiều nét tương đồng về tự nhiên,
văn hóa và xã hội, nên người dân các nước trong khu vực có những phong tục, tập
quán, tín ngưỡng rất gần gũi nhau. Chính những nét tương đồng này là yếu tố quan
trọng thúc đẩy các quốc gia tăng cường quan hệ hợp tác, vì “Việc quan tâm đầy đủ
đến quan hệ láng giềng là cần thiết và vô cùng quan trọng. Có sự hội nhập tốt trong
khu vực thì mới có điều kiện thuận lợi cho sự hội nhập với thế giới” [62, tr.79].
Quan hệ Thái Lan - Việt Nam cũng không phải là ngoại lệ.
Đặc biệt hai nước lại đều là thành viên của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam
Á (ASEAN), vai trò của Thái Lan và Việt Nam trong quá trình phát triển khu vực
ngày càng gia tăng, mọi đề xuất và chiến lược ngoại giao của Thái Lan đối với khu
vực nhất định sẽ ảnh hưởng không nhỏ tới Việt Nam nói riêng. Từ thực tiễn của
quan hệ hai nước thời gian qua, cho dù không thể không bị chi phối bởi tác động
của xu thế phát triển của thế giới, nhất là các cường quốc lớn, nhưng xét cho cùng
xu thế phát triển quan hệ Thái Lan - Việt Nam là khó thay đổi được vì những bài
học của lịch sử, nhất là kết quả hợp tác trong thời gian qua và mục đích chung của
hai nước là cùng ổn định và phát triển bền vững để cùng nhau góp phần xây dựng
cộng đồng ASEAN ổn định, vững mạnh, ngày càng có vai trò, vị trí quan trọng
trong khu vực và trên thế giới. Đặc biệt, từ năm 1991 đến năm 2011, hợp tác Việt
Nam - Thái Lan ngày càng được củng cố, phát triển trên nhiều lĩnh vực cả song
1


phương và đa phương vì lợi ích của hai dân tộc, cũng như vì hòa bình, ổn định, hợp
tác và phát triển của khu vực và trên thế giới. Chính vì thế, việc tìm hiểu vấn đề này
không chỉ phác dựng lại mối quan hệ giữa hai quốc gia mà còn giúp hiểu rõ một nội
dung quan trọng của các mối quan hệ quốc tế ở khu vực Đông Nam Á.
1.3. Theo dòng chảy lịch sử, mối quan hệ hai nước cũng chịu tác động của tình
hình quốc tế, khu vực và nhân tố nội tại của mỗi quốc gia nên giữa hai nước không

quan hệ giữa hai nước ngày càng phát triển hơn.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
Mục đích nghiên cứu:
Luận án làm rõ quá trình vận động của quan hệ song phương giữa Thái Lan và
Việt Nam từ năm 1991 đến năm 2011, từ đó nêu lên những đánh giá và tác động
của mối quan hệ này đối với sự phát triển của hai nước cũng như đối với khu vực.
Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Phân tích những nhân tố tác động đến quan hệ Thái Lan - Việt Nam từ năm 1991
đến năm 2011
- Làm rõ sự tiến triển quan hệ của Thái Lan và Việt Nam từ năm 1991 đến năm
2011 trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế và một số lĩnh vực khác…
- Từ kết quả nghiên cứu quan hệ hai nước Thái Lan, Việt Nam sau Chiến tranh
Lạnh đến năm 2011, đánh giá và phân tích tác động của mối quan hệ này tới sự phát
triển của Thái Lan, của Việt Nam và với ASEAN.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận án
Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu chính của luận án là quan hệ song phương giữa Thái
Lan - Việt Nam từ năm 1991 đến năm 2011 trên các phương diện chính trị, kinh tế và
một số lĩnh vực khác như giáo dục đào tạo, thể dục thể thao, du lịch, giao lưu văn hóa...
Phạm vi nghiên cứu:
Về thời gian: Nghiên cứu sinh chọn giai đoạn 1991 - 2011 làm khung thời gian
của bản luận án.
Việc xác định mốc mở đầu là năm 1991 vì đây là thời điểm kết thúc của Chiến
tranh Lạnh, do vậy các cường quốc phải đánh giá lại vị thế quốc tế mới của mình và
có sự điều chỉnh về chiến lược phát triển cũng như chính sách đối ngoại để thích
nghi với tình hình mới. Điều đó đã tác động đến tổng thể mối quan hệ Thái Lan và
Việt Nam. Bên cạnh đó, đây là năm Thủ tướng Anand Panyarachun lên nắm quyền
- ông là người có công khởi xướng các cải cách kinh tế và dân chủ Thái Lan, còn ở
Việt Nam đã trải qua 5 năm thực hiện công cuôc đổi mới (1986-1991) và bắt đầu


chủ nghĩa hiện thực, chủ nghĩa thể chế, thuyết về địa chính trị… cũng được sử
dụng.

4


Phương pháp nghiên cứu: Đây là đề tài nghiên cứu lịch sử thế giới về quan
hệ của hai nước nên tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu lịch sử (bao gồm cả
phương pháp lịch đại và đồng đại) và phương pháp logic để tìm ra bản chất, tính phổ
biến, sự lặp đi lặp lại hay quy luật vận động và phát triển khách quan của mối quan hệ
hai nước. Bên cạnh đó, nghiên cứu sinh còn sử dụng các phương pháp nghiên cứu
quan hệ quốc tế, thống kê, so sánh…
Như vậy, việc kết hợp các phương pháp nghiên cứu trên để giúp nghiên cứu
sinh có phương pháp tiếp cận đúng hướng về đề tài.
5. Đóng góp mới về khoa học của luận án
Có thể khẳng định, luận án là công trình chuyên khảo đầu tiên ở Việt Nam
nghiên cứu một cách có hệ thống về quan hệ Thái Lan - Việt Nam từ năm 1991 đến
năm 2011, cho nên luận án sẽ có những đóng góp mới về khoa học đó là từ góc nhìn
của nhà nghiên cứu Việt Nam trên cơ sở những nguồn tài liệu đa chiều, luận án
nghiên cứu một cách có hệ thống và toàn diện về các nhân tố tác động, sự tiến triển
trong quan hệ hai nước Thái Lan và Việt Nam từ năm 1991 đến năm 2011 dựa trên
các lĩnh vực chính trị - an ninh, kinh tế, văn hóa, giáo đục đào tạo, thể dục thể thao,
du lịch… và rút ra những nhận xét về mối quan hệ đối với tình hình của mỗi nước
và khu vực.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
Về lý luận:
Thứ nhất, luận án sẽ đóng góp cho việc kết hợp cách tiếp cận lịch sử với cách tiếp
cận quan hệ quốc tế và cách tiếp cận đa ngành. Điều này được phản ánh trong việc
trình bày quan hệ theo chiều dài lịch sử trên nhiều lĩnh vực khác nhau, kết hợp với cách
tiếp cận của Chủ nghĩa Tự do và phần nào đó là Chủ nghĩa Kiến tạo trong quan hệ

Chương 5: Một số nhận xét về quan hệ Thái Lan - Việt Nam từ năm 1991 đến
năm 2011

6


CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
1.1. Tình hình nghiên cứu trong nƣớc
1.1.1. Các công trình nghiên cứu liên quan trực tiếp đến đề tài quan hệ Thái Lan
- Việt Nam
Tác giả chia làm hai nhóm, đó là nhóm những công trình nghiên cứu về quan
hệ Thái Lan - Việt Nam trước năm 1991 và nhóm những công trình nghiên cứu về
quan hệ Thái Lan - Việt Nam sau năm 1991.
* Những công trình nghiên cứu về quan hệ Thái Lan - Việt Nam trước năm 1991
Các công trình nghiên cứu về quan hệ Thái Lan - Việt Nam trước năm 1991 ở
trong nước không nhiều. Hiện nay chúng tôi mới tiếp cận được cuốn sách Quan hệ
Thái Lan - Việt Nam cuối thế kỷ XVIII - giữa thế kỷ XIX của tác giả Đặng Văn
Chương, Nxb ĐH Sư Phạm, 2010, 184 trang. Cuốn sách gồm 3 chương giới thiệu
về quan hệ giữa Xiêm - Việt từ năm 1782 đến năm 1847. Chương 1 tác giả phân
tích về quan hệ giữa Xiêm với chúa Nguyễn Ánh từ 1782 đến 1802, chương 2 là
quan hệ Xiêm - Việt từ 1802 đến 1833 và chương 3 là quan hệ Xiêm - Việt Nam từ
1834 đến 1847. Qua kết quả nghiên cứu của tác giả đã giúp chúng tôi có cái nhìn
tương đối bao quát về quan hệ Thái Lan - Việt Nam cuối thế kỷ XVIII - giữa thế kỷ
XIX diễn ra hết sức phức tạp, đa dạng và có những bước phát triển thăng trầm.
Bên cạnh đó, còn các cuốn Quan hệ thương mại giữa Đại Việt và Xiêm từ thế
kỷ XII đến giữa thế kỷ XIX (The trade relationship between Dai Viet and Siam from
the XII century to mid XIX century) tác giả Nguyễn Thị Thi đã trình bày về quan hệ
thương mại giữa Đại Việt và Xiêm từ thế kỷ XII đến thế kỷ XIX dựa trên những tư
liệu lịch sử và những phát hiện khảo cổ học. Tuy nhiên, do phạm vi nghiên cứu của
đề tài nên tác giả chưa đề cập đến các mối quan hệ khác như chính trị, văn hóa - xã

thế kỷ XVII-XIX mối quan hệ giữa 2 nước có nhiều phức tạp nhưng quan hệ về
giao thương vẫn phát triển mạnh mẽ. Hội An và Gia Định là nơi để các thương nhân
nước ngoài và thương nhân Thái Lan đến buôn bán. Tác giả Đinh Xuân Lâm và Vũ
Trường Giang có bài viết: Tư bản phương Tây với quan hệ ngoại giao Việt Nam Đông Nam Á thế kỷ XIX , đăng trên tạp chí Nghiên cứu Đông Nam Á, số 4, tr 14-21,
năm 2001, đã trình bày đặc điểm quan hệ ngoại giao của Việt Nam với các nước
Đông Nam Á, bao gồm: Quan hệ ngoại giao Việt Nam - Chân Lạp, Quan hệ ngoại
giao Việt Nam - Thái Lan, Quan hệ ngoại giao Việt Nam - Lào, Quan hệ ngoại giao
Việt Nam - Lào - Myanma, Quan hệ ngoại giao Việt Nam - các nước Đông Nam Á
hải đảo. Tác giả Nguyễn Ngọc Dung: Bước đầu đánh giá vai trò của Thái Lan trong

8


chiến tranh Việt Nam 1954-1975 trên tạp chí Nghiên cứu Đông Nam Á, số 3, tr. 2433, năm 2011, đưa ra một đánh giá khách quan chân thực về vai trò của Thái Lan
trong chiến tranh Việt Nam, góp phần làm sáng tỏ phương diện "quốc tế" của cuộc
chiến tranh này. Bài viết tập trung vào 4 luận điểm lớn: Một là, bối cảnh thế giới,
khu vực sau chiến tranh thế giới thứ hai và sự lựa chọn đồng minh của Thái Lan.
Hai là, Thái Lan với sự chuẩn bị chiến tranh của Mỹ ở Đông Dương. Ba là, tình
trạng căn cứ quân sự của Mỹ trên đất Thái. Bốn là, sự can dự trực tiếp của Thái Lan
vào chiến tranh ở Việt Nam.
Nghiên cứu quan hệ của Thái Lan và Việt Nam không thể không nhắc tới vai
trò của người Việt ở Thái Lan trong chiến tranh của Việt Nam. Đây là một vấn đề
rất được các học giả quan tâm, ví dụ như công trình: Người Việt ở Thái Lan (Ban
Đông Nam Á, 1973, 220 tr) đã trình bày cơ sở lịch sử - không gian gặp gỡ của
người Việt và người Thái. Tình hình người Việt cũ ở Thái Lan và vấn đề người Việt
tị nạn trong quan hệ đối ngoại của Thái từ năm 1945 đến năm 1957 và từ năm 1960
đến năm 1964. Thỏa thuận Banggan và việc hồi hương Việt kiều trong các năm
1960 - 1964. Đề cập đến số lượng, cư trú, tình trạng của người Việt ở Thái Lan.
Nhiệm vụ đường lối và phương châm của tổ chức cách mạng Việt kiều từ năm 1945
đến năm 1975 của Ban Đông Nam Á, 1976, 32 trang, bài viết đã trình bày những

sự ủng hộ của chính quyền và nhân dân Thái. Trên tạp chí Nghiên cứu Lịch sử, tác
giả Nguyễn Trọng Hậu có bài viết Vị trí của địa bàn Thái Lan trong các hoạt động
đối ngoại của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa những năm 1947-1949, số 5, năm
2000, tr 80-84, đã nêu rõ từ những năm 1947-1949, Thái Lan trở thành một địa bàn
đặc biệt trong các hoạt động đối ngoại của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và trở
thành cửa ngõ duy nhất mở ra cho cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam tiếp
xúc và liên lạc với thế giới bên ngoài trong nỗ lực và quyết tâm nhằm phá thế bao
vây, cô lập của kẻ thù. Chính sách ngoại giao của Thái Lan đối với các nước Đông
Dương (1973 - 1978) tác giả Nguyễn Khánh Vân viết về từ đầu năm 1975, chính
phủ Thái Lan có nhiều biểu hiện muốn xét lại về cơ bản những mối quan hệ của
Thái Lan đối với các nước trong khu vực cũng đối với các cường quốc có ảnh
hưởng trong vùng. Chính sách đối ngoại của Thái Lan đối với các nước Đông
Dương thay đổi rõ rệt hơn từ tháng 4 năm 1976 thông qua việc Chính phủ Thái Lan
kiên quyết thực hiện yêu cầu Mỹ rút quân và tuyên bố mong muốn cải thiện quan hệ
với Lào và Việt Nam. Tuy nhiên từ năm 1978 Thái Lan lại bắt tay với Trung Quốc
hình thành nguy cơ đe doạ hòa bình và ổn định của khu vực.
Như vậy, trong các công trình nghiên cứu quan hệ Thái Lan - Việt Nam trước
năm 1991 các học giả chủ yếu xoay quanh vấn đề về chính trị, ngoại giao trong lịch

10


sử quan hệ của hai nước mà chưa đề cập đến quan hệ kinh tế, văn hóa - xã hội…
Điều đó có thể lí giải được là do bối cảnh của tình hình hai nước lúc bấy giờ đã chi
phối tới tính chất quan hệ của Thái Lan và Việt Nam.
*Những công trình nghiên cứu về quan hệ Thái Lan - Việt Nam sau năm 1991
+ Những công trình nghiên cứu về quan hệ Thái Lan - Việt Nam sau năm
1991 là những công trình nghiên cứu khá chi tiết và công phu. Tác giả Nguyễn
Tương Lai (2001) đã xuất bản cuốn Quan hệ Việt Nam - Thái Lan trong những năm
90, tiến hành nghiên cứu chiều hướng phát triển của quan hệ hai nước. Từ đó khái

cứu Lịch sử, Thông tấn xã Việt Nam, Nghiên cứu Kinh tế, Nghiên cứu Quốc tế...
Tiêu biểu là Tạp chí Nghiên cứu Đông Nam Á có bài viết của tác giả Trương
Duy Hòa: Quan hệ đầu tư Thái Lan - Đông Dương, số 1 năm 1996, trang 80-84. Bài
viết nghiên cứu tình hình đầu tư nước ngoài vào Đông Dương xem xét quan hệ đầu
tư Thái Lan - Đông Dương đóng vai trò quan trọng trong việc hợp tác, phát triển
kinh tế trên cơ sở láng giềng thân thiện. Thái Lan có nhiều điểm tương đồng về lịch
sử - văn hoá với các nước Đông Dương, trong đó có Việt Nam, vì vậy các nhà đầu
tư Thái Lan ngày càng có nhiều hoạt động hợp tác và đầu tư vào Đông Dương nhằm
chia sẻ lợi ích kinh tế mà các bên cùng quan tâm. Quan hệ kinh tế Việt Nam - Thái
Lan: 20 năm phát triển tác giả Hà Huy Thành, số 1 năm 1997 nghiên cứu quan hệ
thương mại giữa Việt Nam và Thái Lan từ khi Việt Nam còn áp dụng hệ thống quản
lý kế hoạch hóa tập trung cho đến nay. Xem xét, đánh giá đầu tư trực tiếp của Thái
Lan vào Việt Nam. Nêu lên triển vọng phát triển quan hệ hợp tác kinh tế Việt Nam Thái Lan trong thời gian tới. Tuy nhiên. các bài viết này chỉ tập trung về vấn đề
kinh tế là chủ yếu. Tác giả Nguyễn Diệu Hùng có bài viết Quan hệ Việt Nam - Thái
Lan từ đầu thập kỷ 90 (thế kỷ XX) đến nay, số 4, năm 2001, trang 52 - 61, đã điểm
qua quan hệ Việt Nam - Thái Lan từ cuối những năm 80 tới 1995. Phân tích quan hệ
Việt Nam - Thái Lan từ 1995 tới nay trên các phương diện: Quan hệ chính trị, ngoại
giao, hợp tác an ninh, quan hệ kinh tế và các lĩnh vực hợp tác khác. Cơ sở và triển
vọng mở rộng quan hệ hợp tác Việt Nam - Thái Lan trong thế kỷ XXI số 3 năm 2001
của tác giả Luận Thùy Dương viết về mối quan hệ hợp tác Việt Nam - Thái Lan
trong 25 năm qua, đánh giá triển vọng của mối quan hệ hợp tác này dựa trên việc
phân tích những cơ sở và những phương hướng cơ bản để thúc đẩy hợp tác có hiệu
quả hơn nữa. Ngoài ra, vẫn còn một số khó khăn trong việc phát triển hợp tác Việt
Nam - Thái Lan. Đó là một nền chính trị đa đảng và luôn biến động, trình độ phát
triển kinh tế khác nhau, và nền kinh tế cả hai nước chứa đựng nhiều yếu tố cạnh
tranh. Tác giả Phú Khang với bài Khai mạc cuộc họp nội các chung Việt Nam - Thái

12




13


giữa hai nước Việt Nam và Thái Lan, những lĩnh vực đầu tư của Thái Lan ở Việt
Nam và các chính sách đầu tư của Việt Nam. Từ đó, tác giả nêu lên những đặc điểm
của mối quan hệ kinh tế giữa hai nước, những nguyên nhân làm cản trở mối quan hệ
này. Tác giả Nguyễn Thị Quế có bài viết 25 năm quan hệ Việt Nam - Thái Lan đăng
trên tạp chí Nghiên cứu lịch sử, số 6, năm 2001, trang 70-78. Tác giả nhấn mạnh, sau
khi giành độc lập, Việt Nam rất cần một mối bang giao hữu nghị với khu vực, trong
đó có Thái Lan. Tuy có những động tác ngoại giao với Thái Lan nhưng chưa thực sự
gạt bỏ hết những cản trở trong quan hệ hai nước. Nhưng kể từ khi thiết lập quan hệ
ngoại giao năm 1976, quan hệ hai nước đã có nhiều thay đổi và có những bước tiến
quan trọng. Nhân kỉ niệm 25 năm quan hệ Việt Nam - Thái Lan tác giả Nguyễn Thị
Quế đã có bài viết tổng quát về kết quả đạt được trong hợp tác của hai nước.
Tạp chí Nghiên cứu Quốc tế có bài viết Việt Nam và Thái Lan: Tiến tới mối
quan hệ đối tác ổn định, lâu dài trong thế kỷ 21 của tác giả Lê Văn Lương, số 3 năm
2001, nhìn lại chặng đường 25 năm kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao (6/8/1976)
đến nay, quan hệ Việt Nam - Thái Lan đã có những giai đoạn thăng trầm, phức tạp
nhưng chiều hướng chung là ngày càng được cải thiện, mở rộng và phát triển. Những
khác biệt, nghi kỵ dần được thu hẹp và tăng cường sự hợp tác về nhiều mặt, giải
quyết những vấn đề còn tồn tại giữa hai nước. Quan hệ giữa Thái Lan - Việt Nam đã
trải qua nhiều thử thách và hình thành cơ chế hợp tác mới, hứa hẹn những triển vọng
tươi sáng.
Tin Kinh tế của Thông tấn xã Việt Nam cập nhật rất nhiều bài viết liên quan
đến tình hình quan hệ hai nước Thái Lan - Việt Nam như: Báo chí Thái Lan kêu gọi
ngành ngân hàng đầu tư vào Việt Nam (10/2006), Kinh doanh tại Việt Nam: Cơ hội
và thách thức đối với Thái Lan (3/2007), Cơ hội đầu tư ở Việt Nam tại Thái Lan
(5/2007), Thái Lan cảnh giác trước sự vươn lên của Việt Nam (8/2007), Thái Lan
muốn đầu tư sản xuất phụ tùng và thiết bị tại Việt Nam (10/2007), Việt Nam và

Về luận văn thạc sĩ có công trình Quan hệ Thái Lan với các nước Đông Nam
Á lục địa (Đông Dương và Myanmar) trong thập niên cuối thế kỷ XX của tác giả Đỗ
Thị Kim Xinh, đề tài tập trung nghiên cứu mối quan hệ Thái Lan đối với nhóm
nước Đông Dương và Myanmar trên cả phương diện quan hệ song phương và đa
phương giai đoạn từ 1989 - 1999. Mối quan hệ song phương của Thái Lan với từng
nước, đặc biệt nhấn mạnh mối quan hệ Thái Lan với Việt Nam trên các lĩnh vực:
Chính trị, ngoại giao, quan hệ kinh tế thương mại. Nêu lên những thành tựu, thách
thức và triển vọng đặt ra cho mối quan hệ này. Luận văn Thạc sĩ Vai trò của du lịch
Thái Lan trong việc thúc đẩy quan hệ Thái Lan - Việt Nam (The role of Thai
tourism in promoting Thai - Vietnamese relations) của tác giả Đặng Trần Thục

15


Đoan, (Đại học Chulalongkorn, 2012) đã trình bày về lịch sử quan hệ giữa Thái Lan
và Việt Nam đã trải qua nhiều thăng trầm. Tuy nhiên, kể từ khi quan hệ ngoại giao
(6/8/1976) mối quan hệ hai nước đã được cải thiện đáng kể. Để đạt được thành quả
như vậy là có sự đóng góp của du lịch Thái Lan với sự phát triển của thị trường Việt
Nam và qua đó tác giả nêu lên vai trò của du lịch Thái Lan trong việc thay đổi thái
độ và sự hiểu biết của khách du lịch Việt Nam đối với Thái Lan. Tác giả đã sử dụng
phương pháp nghiên cứu định lượng và định tính để thực hiện luận văn thạc sĩ của
mình.Tác giả Trương Quang Hoàn có luận văn thạc sĩ viết về Cấu trúc thương mại
hàng hóa Thái Lan - Việt Nam (2004-2013) (Commodity Trade Structure between
Thailand and Vietnam (2004 – 2013). Tác giả chủ yếu sử dụng phương pháp nghiên
cứu định lượng là chính trong luận văn để phân tích các xu hướng và những thay
đổi đã diễn ra trong cấu trúc thương mại hàng hóa giữa Thái Lan và Việt Nam từ
năm 2004 đến năm 2013. Kết quả cho thấy rằng cùng với sự tăng trưởng nhanh
chóng trong thương mại song phương, sẽ tắc động đến thương mại hàng hoá trung
gian giữa hai nước, đặc biệt trong xuất khẩu của Thái Lan. Tuy nhiên, Việt Nam
chủ yếu tham gia trong lắp ráp và các khâu chế biến có giá trị gia tăng thấp và xuất

đặc điểm của quan hệ này trong bối cảnh mới và các tác động của quan hệ Thái Lan
– Mỹ đối với sự phát triển của hai nước, cũng như đối với khu vực, trong đó có
ASEAN và Việt Nam.
Ngoài ra còn có đề tài cấp Bộ “Những vấn đề chính trị, kinh tế nổi bật của
Thái Lan giai đoạn 2011-2020 và tác động chủ yếu đến Việt Nam” của tác giả
Nguyễn Ngọc Lan (Viện Nghiên cứu Đông Nam Á) đã phân tích về những vấn đề
chính trị, kinh tế nổi bật của Thái Lan giai đoạn 2001 - 2010, đề cập đến những bất
ổn của nền chính trị Thái Lan và tình hình hồi phục, phát triển kinh tế của Thái Lan
trong 10 năm vừa qua. Tiếp theo tác giả viết về những vấn đề chính trị, kinh tế nổi
bật của Thái Lan giai đoạn 2011-2020, đưa ra những dự báo xu hướng phát triển
kinh tế, chính trị của Thái Lan trong thập niên thứ hai của thế kỷ 21. Từ đó phân
tích tác động đến Việt Nam, tìm hiểu mối quan hệ song phương Việt Nam - Thái
Lan và những ảnh hưởng trước biến động trong nước của Thái Lan.
Những công trình nghiên cứu trong nước liên quan tới đề tài quan hệ Thái Lan
- Việt Nam khá phong phú, đây chính là những nguồn tư liệu quan trọng giúp tác
giả có những hiểu biết chung về mối quan hệ hai nước.
1.1.2 Nhóm các công trình nghiên cứu liên quan gián tiếp đến đề tài

17