A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Bậc học Mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân.
Mục tiêu của giáo dục Mầm non là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm,
trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho
trẻ vào lớp một; hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng tâm sinh lý,
năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kỹ năng sống cần thiết phù
hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiểm ẩn, đặt nền
tảng cho việc học tập ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời. Trẻ
đến trường Mầm non được chăm sóc-nuôi dưỡng- giáo dục. Trẻ được tiếp thu,
lĩnh hội tất cả các kiến thức khoa học cơ bản từ đơn giản đến phức tạp, từ dễ đến
khó thông qua các hoạt động chăm sóc như hoạt động ăn, ngủ, vệ sinh cá nhân,
hoạt động lao động, ngày hội, ngày lễ, hoạt động chơi, hoạt động học ..vv
Ở bậc học Mầm non, đối với độ tuổi mẫu giáo “Hoạt động vui chơi là hoạt
động chủ đạo” “Trẻ học bằng chơi - chơi mà học”. Trẻ mẫu giáo không những
cần được sự quan tâm chăm sóc về vệ sinh, thể lực sức khoẻ, tinh thần, cơ thể
phát triển một cách cân đối hài hòa, mà còn phải được tham gia tích cực vào
trong các hoạt động học tập, hoạt động vui chơi, mà quan trọng nhất là trẻ được
thoả mãn nhu cầu vui chơi, trẻ được khám phá, trải nghiệm thực tế, thể hiện tính
độc lập sáng tạo.
Xuất phát từ mục đích, ý nghĩa, vai trò, tầm quan trọng của hoạt động vui
chơi đối với trẻ mẫu giáo và nhu cầu hưởng thụ hoạt động vui chơi đặc biệt là
trò chơi dân gian, tôi thấy việc tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian là một
việc làm vô cùng cần thiết và rất có ý nghĩa đối với trẻ.
Trò chơi dân gian gắn liền với cuộc sống của trẻ thơ, những trò chơi đơn
giản, dễ chơi với những bài đồng dao lời, âm điệu nhịp nhàng hoà quyện với trò
chơi, tạo nhịp điệu, làm cho trò chơi trở nên sống động, vui tươi, sôi nổi, nhí
nhảnh, mang tính giáo dục cao như: Phát triển về lĩnh vực ngôn ngữ rõ ràng,
trong sáng, mạch lạc; phát triển về thể chất rèn luyện tính dẻo dai, nhanh nhạy,
tính đoàn kết tập thể…vv
Đúng như PGS. TS Nguyễn Văn Huy, giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt
Nam đã nói: “Cuộc sống đối với trẻ em không thể thiếu những trò chơi. Trò chơi

- Thực hiện theo tài liệu hướng dẫn tổ chức thực hiện chương trình giáo
dục Mầm non dành cho trẻ mẫu giáo lớn (5 – 6 tuổi ) của Nhà xuất bản Giáo dục
Việt Nam do TS.Trần Thị Ngọc Trâm và TS.Lê Thu Hương; PGS. TS.Lê Thị
Ánh Tuyết (đồng chủ biên) hướng dẫn chung về hoạt động vui chơi và gợi ý
hướng dẫn tổ chức các loại trò chơi. Đặc biệt, trò chơi dân gian là những trò
chơi được sáng tạo, lưu truyền tự nhiên, rộng rãi từ thế hệ này sang thế hệ khác,
mang đậm bản sắc văn hoá dân gian và phần lớn là những trò chơi có lời đồng
giao…vv
- Trên cơ sở các tài liệu, sách tham khảo như: Tuyển chọn trò chơi, bài hát,
thơ ca, truyện, câu đố theo chủ đề cho trẻ 5- 6 tuổi
3


- Trò chơi dân gian là một loại trò chơi được trẻ em mẫu giáo yêu thích.
Trên thế giới, không có một dân tộc nào lại không có trò chơi riêng cho con em
mình. Từ xa xưa trẻ em Việt Nam đã có nhu cầu chơi, nhu cầu nghĩ ra các trò
chơi, truyền cho nhau cách chơi từ thế hệ này sang thế hệ khác. Nhờ đó mà trò
chơi dân gian được lưu truyền đến ngày nay. Trò chơi dân gian đã được sử dụng
nhiều trong các hoạt động vui chơi của trẻ ở trường mầm non, đặc biệt là hoạt
động học có chủ định của giáo viên cho trẻ ở trường Mầm non. Các trò chơi dân
gian không chỉ nhiều về số lượng mà còn phong phú về thể loại. Việc kết hợp
trò chơi dân gian trong các hoạt động học có chủ định tại trường mầm non mang
ý nghĩa to lớn trong việc: rèn luyện thể lực, sự khéo léo, nhịp nhàng, rèn luyện
trí tuệ, sự nhanh trí, óc phán đoán, gợi xúc cảm thẩm mỹ, khả năng hoạt động
nhóm, tập thể, sự gắn kết của tình bạn… và đặc biệt nó góp phần xây dựng nhân
cách mang đậm văn hóa dân tộc Việt Nam cho trẻ ngay từ khi trẻ còn nhỏ.
II. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ:
* Thuận lợi:
- Ban giám hiệu luôn luôn chăm lo đến chất lượng giáo dục, chỉ đạo


vậy mà tỷ lệ trẻ chuyên cần ngày càng cao hơn.
* Khó khăn:
- Nhà trường mặc dù đã đạt chuẩn Quốc gia nhưng về cơ sở vật chất, trang
thiết bị, đồ dùng, đồ chơi để đáp ứng theo yêu cầu của chương trình giáo dục
Mầm non và theo Thông tư 02 của Bộ Giáo dục và đào tạo thì vẫn chưa đảm
bảo.
- Về giáo viên qua một thời gian dự giờ, quan sát thực tiễn, tôi thấy một số
giáo viên khi tổ chức trò chơi còn mang nặng tính hình thức, chưa phát huy
được hết các ưu điểm của các trò chơi, chưa biết lồng ghép và tích hợp vào các
hoạt động chơi, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào trong việc tổ chức các
hoạt động cho trẻ còn nhiều hạn chế.
- Một số trẻ đến lớp còn rụt rè, chưa tích cực tham gia hoặc tham gia một
cách qua loa, máy móc.
- Một số bậc phụ huynh do hoàn cảnh, điều kiện kinh tế khó khăn, do công
việc làm ở các công ty, đi làm ăn ở xa, nên chưa thực sự dành thời gian quan
tâm, chăm sóc cho các cháu.
* Căn cứ vào cơ sở lý luận và thực trạng, ngay từ tháng 9 đầu năm học tôi
xây dựng kế hoạch khảo sát chất lượng trên trẻ ở lớp tôi như sau:

5


Tổng số
cháu
trong
lớp: 31
cháu
Số cháu
đạt
Tỷ lệ


Cháu thể
Cháu
hiện
hứng
được
thú, tích
hành
cực tham
động của
gia trò
vai chơi
chơi

Cháu có
kỹ năng
chơi

10

8

7

7

8

9


68

74

77

77

74

71

52

Từ kết quả đạt được của những năm học trước và kết quả thực tế đạt được
trên đây. Là một giáo viên Mầm non, trong những năm qua tôi luôn băn khoăn,
trăn trở với chất lượng của cháu mình. Vì vậy tôi đã đi sâu vào nghiên cứu, tham
khảo và tìm ra các biện pháp để tổ chức các trò chơi dân gian một cách có hiệu
quả nhất. Sau đây tôi xin đưa ra “Một số kinh nghiệm trong việc tổ chức các
trò chơi dân gian cho trẻ 5 – 6 tuổi” tại lớp Hoa Hồng trường Mầm non xã
Nga Văn - huyện Nga Sơn cụ thể như sau:
III. CÁC GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN:
1. Sưu tầm và lựa chọn các trò chơi dân gian có nội dung phù hợp với
lứa tuổi của trẻ.
Kho tàng các trò chơi dân gian Việt Nam vô cùng phong phú và đa dạng
nhưng không phải trò chơi nào cũng phù hợp với trẻ nhỏ. Vì thế, bản thân tôi đã
giành nhiều thời gian và tích cực sưu tầm các loại trò chơi dân gian như: Trên
mạng Internet, các truyển tập, tập san, tạp chí, báo Hoạ My, báo Nhi đồng…vv
và tôi có sự cân nhắc lựa chọn cho trẻ chơi các trò chơi nào có luật chơi và cách
chơi đơn giản, dễ nhớ, dễ hiểu nhất và phù hợp với nội dung của từng chủ đề.

Ví dụ: Như chơi trò chơi “Chi chi chành chành”

8


Người chơi có thể từ 3 - 5 người trở lên. Chọn một người đứng ra trước xòe bàn
tay ra các người khác giơ ngón trỏ ra đặt vào lòng bàn tay. Người xòe bàn tay
đọc thật nhanh: Chi chi chành chành- Cái đanh thổi lửa- Con ngựa chết
chương-Ba vương ngũ đế- Chấp chế đi tìm- Ù à ù ập. Đọc đến chữ “ập” người
xòe tay nắm lại, những người khác cố gắng rút tay ra thật nhanh, ai rút không
kịp bị nắm trúng thì vào thế chỗ người xòe tay và vừa làm vừa đọc bài đồng dao
cho các bạn khác chơi. Câu hát dường như chẳng có mạch ý nào rõ ràng, nhưng
thiếu nó thì trò chơi không thể tiến hành.
Hay như trò chơi “Rồng rắn lên mây”

Một người đứng ra làm thầy thuốc, những người còn lại sắp hàng một, tay
người sau nắm vạt áo người trước hoặc đặt trên vai của người phía trước. Sau đó
tất cả bắt đầu đi lượn qua lượn lại như con rắn, vừa đi vừa hát:
Rồng rắn lên mây
Có cây lúc lắc
Hỏi thăm thầy thuốc
Có nhà hay không?....
Người đóng vai thầy thuốc trả lời:
– Thấy thuốc đi chơi ! (hay đi chợ, đi câu cá , đi vắng nhà… tùy ý mà chế ra).
………………………………………………………………………..
9


Đối với trò chơi: “Thả đỉa ba ba”



11


Chuẩn bị địa điểm cho các cháu chơi “Mèo đuổi chuột”

Địa điểm chơi “Nu na nu nống”

12


Nhưng lại cũng có những trò chơi tĩnh, trẻ hay chơi theo các nhóm nhỏ như
“ Chi chi chành chành”, “ Tập tầm vông”, “Rải ranh”, “ Chuyền thẻ”, “ Ô ăn
quan”...

Chuẩn bị cho các cháu chơi “ Ô ăn quan”

13


Cô chuẩn bị cho các cháu chơi "Tập tầm vông"
Chính vì vậy, giáo viên cần nắm vững cách chơi, luật chơi, đặc điểm của từng
trò chơi để từ đó lựa chọn địa điểm cho phù hợp trước khi tổ chức cho trẻ chơi.
3. Tổ chức các trò chơi phù hợp với tính chất của hoạt động và trình
độ, khả năng của trẻ.
Mỗi hoạt động của trẻ đều nhằm đạt được một mục đích nhất định. Vì thế,
hoạt động nào cũng có tính chất riêng của nó. Nếu như hoạt động chung được tổ
chức nhằm cung cấp các kiến thức cho trẻ thì hoạt động ngoài trời lại giúp trẻ
được gần gũi với thiên nhiên, khám phá các hiện tượng tự nhiên và phát triển thể
chất; hay như ở hoạt động góc trẻ lại được mở rộng thêm về kinh nghiệm sống

nhanh, nếu không sẽ bị “ Thầy” tóm lấy, sau đó có thể bị thay người khác hoặc
lại phải làm “Thầy” để đi đuổi những trẻ khác.
+ Trò chơi “ Nhảy dây”, “Trồng nụ trồng hoa”, “Nhảy lò cò” có nhiều nấc
chơi nho nhỏ: Từ bàn một, bàn hai...Đến bàn mười (Nhảy lò cò ); Từ một nụ,
một hoa...Đến tám hoa (Trồng nụ trồng hoa )...Trẻ phải vượt qua dần từng nấc,
hết nấc này mới đi tiếp nấc sau. Như vậy, trẻ phải dai sức, khỏe mạnh, nhanh
nhẹn và khéo léo mới có thể tiến dần đến được nấc cuối của trò chơi.

+ Trò chơi “ Chi chi chành chành” lại buộc trẻ phải rất nhanh tay, nhanh
miệng vì nếu câu cuối bài là “ ù à ù ập” được đọc xong mà trẻ không rút kịp tay
ra, ngón tay của nó sẽ bị giữ lại, như thế là thua.
- Với hoạt động khám phá khoa học như Môi trường xung quanh, Toán,
Văn học, khi lựa chọn các trò chơi cần đáp ứng được các tiêu chí sau:
+ Nhằm phát triển nhận thức cho trẻ.
+ Phát triển ngôn ngữ.

15


+ Cung cấp cho trẻ các kỹ năng như: Kỹ năng hoạt động theo nhóm, kỹ
năng sử dụng đồ dùng đồ chơi...
+ Rèn luyện trí nhớ và khả năng tư duy cho trẻ.
Ví dụ: + Lời đồng dao của trò chơi chuyền: “Con ruồi có cánh - Đòn gánh có
mấu - Châu chấu có chân...” Đã giúp trẻ nhận biết được đặc điểm đặc trưng của
một số con vật và đồ vật quen thuộc.
+ Những câu hát ngược có tính chất đánh lừa nhận thức, thử thách sự năng
động của trí tuệ, khiến trẻ muốn hiểu đúng sự vật thì phải chuyển ngược lại:
“Non cao đầy nước - Đáy biển đầy mây - Dưới đất lắm mây - Trên trời lắm cỏ
Người thì có mỏ - Chim thì có mồm...”
+ Trò chơi “ Chuyền thẻ” là một trò chơi dân gian dạy trẻ làm toán cộng

17


Còn trò chơi “ Rồng rắn lên mây” thì thêm một người, “ Cái đuôi” sẽ dài ra
một chút và tất cả mọi người đều được chơi, được chạy như nhau. Những trò
chơi “ Thả đỉa ba ba”, “Chi chi chành chành”, “Nhảy lò cò”, “Nhảy dây”... cũng
tương tự như vậy.

Trong khi chơi, mọi trẻ đều bình đẳng như nhau. Nếu trẻ chơi tốt, tích cực,
đúng luật và cách chơi thì cô giáo khen ngợi, thưởng cho trẻ bằng một trò pháo
tay hoặc một hoa bé ngoan, nếu trẻ nào ích kỷ, chơi không đúng luật chơi, chen
lấn các bạn khác thì bị cô giáo nhắc nhở và bị phạt nhẹ bằng cách lặc lò cò 3
18


vòng. Qua đó ý thức, tinh thần tập thể của các bé được nâng lên rất nhiều và các
bé tích cực tham gia một cách hứng thú không nhàm chán.
* Kết quả: Cứ đến các thời điểm cô tổ chức chơi các trò chơi dân gian, thì
100% trẻ trong lớp hào hứng tham gia chơi.
4. Phối- kết hợp thường xuyên với phụ huynh để cùng thống nhất nội
dung, hình thức tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ.
Ngay từ đầu năm học tôi tham mưu với BGH nhà trường thành lập Ban
chấp hành phụ huynh của lớp và xây dựng kế hoạch hoạt động. Tôi sưu tầm và
thống kê các loại trò chơi dân gian, thông qua Ban chấp hành đề thống nhất, qua
đó Ban chấp hành tổ chức cuộc họp phụ huynh và triển khai tới tất cả các bậc
phụ huynh trong lớp theo ba kỳ (Đầu năm, giữa năm, cuối năm ).
Tuyên truyền và vận động phụ huynh cùng tham gia sưu tầm các trò chơi
dân gian có nội dung phù hợp với trẻ, sưu tầm, thu gom các nguyên-vật liệu sẵn
có của địa phương, nguyên vật liệu phế thải đề làm đồ dùng, đồ chơi sáng tạo
cho trẻ và giành nhiều thời gian quan tâm, chăm sóc, gần gũi cùng chơi các trò

Biểu
hợp với hiện khả
bạn
năng tự
trong khi lực, sáng
chơi
tạo trong

Thực
hiện
đúng
quy tắc,
luật của

Cháu thể
Cháu
hiện
hứng
được
thú, tích
hành
cực tham
động của
gia trò

19


chơi
Số cháu


26

23

23

26

29

48

21

23

24

24

23

22

16

68

74

bạn
trong khi
chơi

Biểu
hiện khả
năng tự
lực, sáng
tạo trong
khi chơi

Thực
hiện
đúng
quy tắc,
luật của
từng trò
chơi.

Cháu thể
hiện
được
hành
động của
vai chơi

Cháu
hứng
thú, tích
cực tham


1

3

4

4

2

3

0

3

10

13

13

6

10

0

Cháu

thần tập thể, biết nhường nhịn bạn bè, biết giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm của
mình với bạn khác.
- Khi tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ giáo viên cần tìm hiểu kỹ cách chơi,
luật chơi và chuản bị đầy đủ các yếu tố cần thiết để tiến hành trò chơi.
- Những kinh nghiệm của tôi rất đơn giản, giáo viên có thể dễ dàng thực
hiện.
- Một số giáo viên và cả phụ huynh học sinh trong trường đã áp dụng kinh
nghiệm của tôi trong việc tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian và đạt được kết
quả tốt.
- Bằng việc tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian, tôi đã giúp trẻ được
thỏa mãn nhu cầu vui chơi, đồng thời bảo tồn được một di sản văn hóa tốt đẹp
của dân tộc, góp phần thực hiện tốt cuộc vận động “ Xây dựng trường học thân
thiện - Học sinh tích cực”.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG

Nga Sơn, ngày 5 tháng 4 năm 2015

ĐƠN VỊ

Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình
viết. Không sao chép của người khác.
Người viết sáng kiến

Mai Thị Chính

21