SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
PHÒNG GD&ĐT NGA SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ KINH NGHIỆM TỔ CHỨC TRÒ CHƠI
DÂN GIAN CHO TRẺ 4-5 TUỔI Ở TRƯỜNG
MẦM NON NGA LIÊN

Người thực hiện: Phạm Thị Hậu
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường Mầm non Nga Liên
SKKN thuộc lĩnh mực (môn): Chuyên môn.

THANH HOÁ NĂM 2015
1


A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Giáo dục mần non là giai đoạn đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc
dân, là bộ phận quan trọng trong sự nghiệp đào tạo thế hệ trẻ thành những con
người có ích, thành những con người mới.
Trong những năm gần đây bậc học mầm non tiến hành đổi mới chương
trình giáo dục trẻ mầm non. Trong đó, đặc biệt coi trọng tổ chức các hoạt
động phù hợp sự phát triển của từng cá nhân trẻ, khuyến khích trẻ hoạt động
một cách chủ động, tích cực, hồn nhiên, vui tươi. Đồng thời tạo điều kiện cho
giáo viên phát huy khả năng của trẻ một cách linh hoạt, thực hiện theo phương
châm “ Học mà chơi – Chơi mà học” đáp ứng mục tiêu phát triển của trẻ một
cách toàn diện về mọi mặt
Như chúng ta đã biết, hoạt động chủ đạo của trẻ em chính là hoạt động
vui chơi. Trẻ em không chỉ cần được chăm sóc sức khoẻ, được học tập, mà

T
T

1

2

Nội dung khảo
sát

Tổng
số trẻ

Trẻ nhớ tên các 32
trò chơi dân gian
cho lứa tuổi
Trẻ thuộc lời ca
các trò chơi dân 32
gian
Trẻ biết sử dụng

Đạt
Khá

Tốt
Số
trẻ

%


%

Số
trẻ

%

34.4

4

12.5

31.2

6

18.8

4


3

4

5

các đồ dùng phù 32
hợp với trò chơi

21.9

10

31.2

8

25

8

25

9

28.1

11

34.4

4

12.5

III. GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN
1. Sưu tầm trò chơi dân gian phù hợp với trẻ 4-5 tuổi.
Việc sưu tầm và lựa chọn trò chơi dân gian phù hợp với lứa tuổi lớp
mình là một công việc cần thiết trong quá trình tổ chức các hoạt động giáo dục

gian và đã tổ chức cho trẻ chơi được 40 trò chơi dân gian trong năm học 20142015.
2. Phân loại trò chơi dân gian phù hợp với tính chất các hoạt động
và chủ đề.
Trò chơi dân gian cũng có khác biệt với tính chất các hoạt động, và nội
dung của từng chủ đề. Do vậy khi lựa chọn các trò chơi dân gian cho trẻ tôi
thực hiện theo các tiêu chí sau:
* Với hoạt động ngoài trời: tôi tận dụng không gian rộng và thoáng,
giáo viên nên tổ chức cho trẻ chơi các đồ chơi ngoài trời, vận động nhằm rèn
luyện và phát triển thể lực cho trẻ như: “Rồng rắn lên mây”, “Bịt mắt bắt dê”,
” Nhảy dây”, “Nhảy lò cò”, ” Thả đỉa ba ba”…

( Hình ảnh tôi tổ chức chơi trò chơi mèo duổi chuột ở hoạt động ngoài trời)

6


* Với hoạt động góc: nên tổ chức cho trẻ các trò chơi có thể chơi theo
nhóm nhỏ trong một không gian hẹp như: ” Ô ăn quan”, “Chơi chuyền”, “Rải
ranh”, “Chuyền thẻ”, …
* Với hoạt động học và hoạt động chiều ( chủ yếu diễn ra trong phòng
nhóm ): nên tổ chức cho trẻ các trò chơi tĩnh nhằm phát triển nhận thức cho
trẻ như: “Ô ăn quan”, “Tập tầm vông”, “Rải ranh”, “Chơi chuyền”, “Chơi cờ”,
“Vấn đáp”, “Đếm sao”, ” Đọc câu”, “Kéo cưa lửa xẻ”…
Đặc biệt khi tích hợp trò chơi dân gian trong hoạt động học, giáo viên cần lựa
chọn trò chơi phù hợp với đặc điểm của từng hoạt động.

( Hình ảnh tôi tổ chức chơi trò chơi kéo cưa lừa xẻ ở hoạt động chiều)
Ví dụ: Với hoạt động thể chất: nên lựa chọn các trò chơi vận động
nhằm rèn luyện thân thể khoẻ mạnh, hoạt bát và năng động. Nhiều trò chơi đòi
hỏi trẻ phải mạnh mẽ, nhanh chân, nhanh mắt, nhanh miệng. Trẻ phải có sức

động
của trí tuệ, khiến trẻ muốn hiểu đúng sự vật thì phải chuyển ngược lại
” Non cao đầy nước
Đáy biển đầy mây
Dưới đất lắm mây
Trên trời lắm cỏ
Người thì có mỏ
Chim thì có mồm…”
+ ” Chuyền thẻ” là một trò chơi dân gian dạy trẻ làm toán cộng hay trừ. Đó là
bài tập đếm từ 1 đến 10 của trẻ. Trẻ nhóm các nhóm theo trật tự cao dần lên
và cộng lại trong phạm vi 10: bắt đầu từ bàn một “cái mốt, cái mai, cái trai,
cái hến…” sau đó là nhóm đôi và các nhóm cao hơn ” đôi tôi, đôi chị…”, “ba
lá đa, ba lá đề…”, “tám quả trám, hai lên chín”…Bài tập đó có thể giúp trẻ
đếm thành thạo trong phạm vi 10.
Ví dụ: Với hoạt động “âm nhạc” nên chọn các trò chơi có giai điệu và
lời hát như các trò chơi: ” Tập tầm vông” , ” Hát chuyền sỏi”, ”…
8


Ngoài ra khi lựa chọn các trò chơi dân gian trong hoạt động học, một
điều cần đặc biệt lưu ý đó là: phải lựa chọ trò chơi phù hợp với đề tài và chủ
đề của bài dạy chẳng hạn :
Ví dụ: Chủ đề “Thế giới động vật” có thể tổ chức các trò chơi: ”
Đồng dao hỏi tuổi xứ Quảng”, ” Đồng dao chăn trâu xứ Quảng”, ” Bịt mắt bắt
dê”, ” Phụ đồng ếch”, ” Thi tìm những con vật có từ láy”…
Ví dụ: Chủ đề “Thế giới thực vật” có thể cho trẻ chơi các trò chơi:
” Trồng nụ trồng hoa”, ” Mít mật mít gai”, ” Làm nón mão bằng lá”…
Ví dụ: Chủ đề “Tết và mùa xuân” là thời điểm thích hợp để giới thiệu
cho trẻ các trò chơi truyền thống của dân tộc trong dịp lễ Tết như “Ném còn”,
” Cướp cờ”, ” Bịt mắt đập niêu”, ” Đẩy gậy”, ” Chơi đu”,” Múa lân”…" Thả

sống lao động. Các nguyên liệu để chơi các trò chơi dân gian có rất nhiều từ
cuộc sống xung quanh trẻ. Trẻ có thể tự tìm tòi, sưu tầm, tự phân loại để biến
chúng thành những nguyên liệu chơi phục vụ cho các trò chơi của trẻ. Còn gì
thích bằng tự tay trẻ vừa là người tự tìm kiếm, tự mày mò, tự kết hợp những
thứ tưởng như bỏ đi ấy thành những đồ chơi cho mình, cho bạn bè cùng chơi.
Cho trẻ tự tìm nguyên liệu, tự làm đồ chơi để phục vụ cho trò chơi của mình
sẽ góp phần nâng cao hứng thú của trẻ, hình thành những khát khao chơi cho
trẻ (Khát khao từ khi tìm kiếm nguyên liệu đến lúc tạo đồ chơi cho đến khi
được chơi).
Đồ chơi phục vụ cho trò chơi dân gian được làm từ phế liệu, các
nguyên liệu thiên nhiên thậm chí đồ chơi chỉ là cái gậy, hòn đá, que tre, viên
11


gạch, hòn bi… những đồ chơi như vậy dễ gợi cho trẻ những xúc cảm thẩm
mỹ, tính thông minh, sự hài hước và thị hiếu thẩm mỹ xuất phát từ những màu
sắc, hình khối chân thực của cuộc sống.
Để làm tốt công việc này, tôi đã phối hợp tốt với phụ huynh sưu tầm
nguồn nguyên vật liệu, giúp phụ huynh hiểu được ý nghĩa của các nguyên vật
liệu thiên nhiên, các phế liệu tận dụng trong cuộc sống để cùng trẻ tìm kiếm,
làm sạch các nguyên liệu đó giúp cho cô và trẻ. Với nguồn vật liệu đó tôi cùng
trẻ phân loại, trẻ làm đồ chơi và chơi với các đồ chơi do trẻ tự làm được.
Ví dụ :Như trò: "Chơi chuyền" đòi hỏi phải có 10 que chuyền và một đồ
vật có dạng khối cầu như quả bóng, quả bưởi non...Trò chơi " Ném còn"
không thể diễn ra nếu thiếu quả còn - đồ chơi truyền thống của trò chơi đó.
Hay đơn giản như trò chơi " Bịt mắt bắt dê" cũng không thể được tổ chức nếu
không có dải vải hoặc dải khăn bịt mắt...
Chính vì vậy, trước khi tổ chức cho trẻ chơi một trò chơi dân gian nào
đó, giáo viên cần tìm hiểu kỹ lưỡng về luật chơi, cách chơi cũng như việc có
hay không có đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trò chơi để từ đó có thể chuẩn bị

Trò chơi chỉ có thể được tổ chức khi trẻ đã thuộc lời đồng dao. Chính vì
vậy, tôi thường cho trẻ làm quen với lời đồng dao của các trò chơi dân gian
trước khi hướng dẫn trẻ chơi vào các thời điểm trong ngày của trẻ như: hoạt
động chiều, hoạt động ngoài trời...
Khi trẻ đã thuộc lời đồng dao, tôi tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi
tương ứng với lời đồng dao đó. Vì thế mà trẻ rất hứng thú và tích cực tham gia
trò chơi.
5. Phát triển nâng cao kỹ năng chơi trò chơi dân gian.
Phát triển các trò chơi dân gian là làm tăng những yếu tố, yêu cầu mới
đối với những trò chơi đã quá quen thuộc với trẻ. Việc tăng thêm các yếu tố
mới lạ cho trò chơi không những làm tăng hứng thú, kích thích trẻ khám phá,
tìm tòi mà còn giúp giáo viên sử dụng được các trò chơi cũ, giúp trẻ không
nhàm chán, đáp ứng được yêu cầu phát triển của trò chơi dân gian.
Để phát triển các trò chơi dân gian phù hợp với chủ đề, người giáo viên
cần nghiên cứu nội dung của trò chơi, nội dung của đề tài, của hoạt động dự
kiến tổ chức, trên cơ sở đó xác định được mục tiêu của việc phát triển trò chơi
này nhằm giải quyết nhiệm vụ giáo dục gì và mục tiêu đạt được là gì.
Ví dụ: Trong trò chơi “Nhày lò cò” giáo viên có thể tổ chức cho trẻ chơi
cùng với việc thực hiện nhiệm vụ trong hoạt động làm quen với toán. Đó là trẻ
vừa nhảy lò cò, vừa kết lại thành những nhóm bạn là 5 người hoặc cao hơn là
kết thành những nhóm bạn có số bạn nữ nhiều hơn bạn nam là 1- 2 người hay
ngược lại …Sau khi nghiên cứu nội dung chơi, hình thức chơi giáo viên phân
định được những ưu thế cũng như hạn chế của từng trò chơi. Dự kiến được
việc phát triển trò chơi. Dự kiến được việc phát triển trò chơi theo các hướng
13


khác nhau để đạt được những mục đích khác nhau. Có rất nhiều cách để phát
triển trò chơi đó là:
+ Nâng cao dần yêu cầu của trò chơi: Với mỗi trò chơi dân gian đều có

14


trường tôi làm điểm về thực hiện chuyên đề “ Phát triển vận động” Trong
chuyên đề này các nội dung phát triển vận động không thể thiếu được nội
dung các trò chơi dân gian
Nhận thức được tầm quan trọng của trò chơi dân gian và ý nghĩa của
ngày hội trong trường học. Trường mầm non Nga Liên đã nghiêm túc thực
hiện các công văn hướng dẫn của phòng giáo dục và các ban ngành liên quan,
tổ chức nghiên cứu, lập kế hoạch hoạt động cụ thể, bản thân tôi đã tiếp thu và
tích cực hưởng ứng
Qua ngày hội trò chơi dân gian của lớp tôi cùng tham gia rất nhiều trò
chơi. Đây là một hoạt động hỗ trợ việc thực hiện nội dung của phong trào, thu
hút sự tham gia ngày càng đông đảo của phụ huynh, của cộng đồng, xã hội
“Ngày hội dân gian” là một sân chơi mới lạ, hấp dẫn, đầy ý nghĩa mang đậm
tính truyền thống đồng thời giúp trẻ phát tiển tốt khả năng tư duy, sáng tạo là
cơ hội để trải nghiệm chân thực nhất về văn hóa truyền thống quê hương .
Thực tế cho thấy,việc đưa trò chơi dân gian vào trường học mang nhiều
ý nghĩa thiết thực. Phần lớn, các trò chơi dân gian đều góp phần rèn luyện sức
khỏe, kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống khác nhau trong cuộc sống,
thói quen làm việc theo nhóm… Được phụ huynh rất quan tâm đồng tình
hưởng ứng đây thật sự là một điều kiện thuận lợi để trường mầm non Nga
Liên đẩy mạnh hơn nữa và đạt kết quả cao trong việc tổ chức ngày hội dân
gian cho trẻ mầm non góp phần thực hiện tốt phong trào thi đua “ Xây dựng
trường học thân thiện học sinh tích cưc”.
Ngày hội dân gian có thể tổ chức trong sân trường hành lang của trẻ và
lồng ghép vào các hoạt động trong ngày của trẻ. Nội dung thực sự phong phú,
hấp dẫn để thu hút trẻ, phụ huynh và cộng đồng cùng tham gia.
Từ trước nay, khi phát động tổ chức trò chơi dân gian trong hoạt động
giáo dục, thường giáo viên chúng tôi chỉ lồng ghép các trò chơi dân gian vào

- Tạo không khí vui vẻ, tăng cường vốn hiểu biết về các trò chơi dân
gian
- Đồ dùng đồ chơi, nội dung phải đảm bảo an toàn tuyệt đối khi tham
gia các trò chơi vận động và trò chơi dân gian
+ Đối tượng tham gia: Tất cả mọi trẻ trong lớp
+ Hình thức tổ chức: Tổ chức một ngày vào cuổi chủ đề
+ Nội dung: Gồm 3 phần
Phần 1: Diễu hành
Phần 2: Đồng diễn thể dục
Phần 3: Trò chơi dân gian.
Tóm lại: Thông qua việc tổ chức ngày hội, hội thi tôi thấy: 100% trẻ
hứng thú, vui tươi khi được tham gia vào các hoạt động của ngày hội. Trẻ
được trực tiếp tham gia vào các trò chơi, được trao đổi trực tiếp, mở rộng sự
giao lưu giữa cô và trẻ, giữa trẻ và trẻ, giữa trẻ với môi trường xung quanh.
Các cháu tham gia nhiệt tình các trò chơi, hứng thú. Giáo dục được ý nghĩa
của nét văn hóa truyền thống Việt Nam từ lứa tuổi Mầm non. Một số kỹ năng
sống mới, đơn giản… được nẩy sinh, hình thành củng cố qua nhiều hoạt động
của ngày hội như: kỹ năng giao tiếp hợp tác ra quyết định đối phó với những
tình huống
16


( Một số hình ảnh tôi đang cùng trẻ tham gia ngày hội trò chơi dân gian)
IV. KIỂM NGHIỆM

Qua việc áp dụng một số kinh nghiệm của bản thân vào việc tổ chức trò chơi
dân gian cho trẻ lớp mẫu giáo nhỡ làm quen với các trò chơi dân gian, tôi đã
thu được nhiều kết quả như sau:
Bảng khảo sát trẻ cuối năm học 2014-2015
17

Trẻ hứng thú khi
tham trò chơi
dân gian

Tổng số
trẻ

Đạt
Khá

Tốt
Số
trẻ

%

Số
trẻ

Chưa đạt

TB
%

Số
trẻ

%

Số

34.4

9

28,2

0

0

32

12

37.4

11

34.4

9

28,2

0

0

32


0

0

-100% trẻ nhớ tên các trò chơi dân gian cho lứa tuổi
- 100% Trẻ thuộc lời ca các trò chơi dân gian
- 100% Trẻ biết sử dụng các đồ dùng phù hợp với trò chơi dân gian
-100% trẻ rất hứng thú và yêu thích các trò chơi dân gian.
- 100% Trẻ biết cách chơi, luật chơi một số trò chơi dân gian
- Trẻ biết chơi thành thạo các trò chơi dân gian
Qua các trò chơi tôi còn thấy trẻ được mở rộng kiến thức và có thêm rất nhiều
hiểu biết về các trò chơi dân gian, các phong tục truyền thống của dân tộc.
- Trẻ đã biết tự làm đồ chơi cho mình.
- Qua việc thường xuyên được tham gia vào các trò chơi dân gian, nhận thức
và thể lực của các trẻ trong lớp tôi được nâng cao rõ rệt. Trẻ nhanh nhẹn, năng
động, tự tin và hồn nhiên trong giao tiếp với mọi người.
- Trò chơi dân gian còn giúp các trẻ trong lớp tôi thêm gắn bó với nhau, nâng
cao tinh thần đoàn kết và ý thức tập thể của trẻ.

C. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
18


1. Kết luận
- Trò chơi dân gian có tầm quan trọng rất lớn đối với sự phát triển của
trẻ nhỏ. Trò chơi dân gian vừa giúp trẻ thỏa mãn nhu cầu vui chơi, vừa góp
phần nâng cao nhận thức, phát triển các giác quan, tăng cường thể lực cho trẻ,
giúp trẻ trở thành những người lao động tài giỏi trong tương lai.
- Những trẻ chơi một cách hăng hái, hoạt động nổi bật trong khi chơi
thường cũng chính là những đứa trẻ thông minh, tháo vát và biết tổ chức trong

non, tạo thêm về cơ sở vật chất như: các loại sách báo hướng dẫn trò chơi dân
gian cho giáo viên mầm non được tham khảo.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG
Nga Liên; Ngày 15 tháng 4 năm 2015
ĐƠN VỊ
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội
dung của người khác.
Người viết sáng kiến.

Phạm Thị Hậu.

20


21