A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Sinh thời Bác Hồ từng nói: "Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng
khó. Có tài mà không có đức thì vô dụng". Thấm nhuần lời dạy của Bác, trong
các nhà trường phổ thông luôn chú trọng hai mặt giáo dục: học lực và hạnh kiểm
(Đạo đức). Và môn Giáo dục công dân là môn học có vai trò quan trọng trong
việc thực hiện mục tiêu giáo dục đạo đức trong nhà trường. Thế nhưng hiện nay,
học sinh luôn cho rằng môn học Giáo dục công dân là môn học phụ, nên các em
chưa thực sự chú ý đến việc học tập bộ môn này. Trong các nhà trường vẫn còn
tồn tại ý thức coi môn Giáo dục công dân là môn học bổ trợ nên một số trường
vẫn còn bố trí cho giáo viên dạy kiêm nhiệm, trái ngạch và đã dẫn đến tình trạng
giáo viên không đầu tư nhiều cho tiết dạy đã tạo cho tiết học trở nên khô khan,
đơn điệu. Đặc biệt là trong các tiết ôn tập học kỳ, trong đó có tiết ôn tập học kì I
môn Giáo dục công dân lớp 7. Ôn tập là để hệ thống lại kiến thức để chuẩn bị tốt
cho bài kiểm tra học kỳ, thế nhưng, ngay cả giáo viên cũng không thấy được tầm
quan trọng của giờ học. Đến giờ ôn tập, giáo viên cho học sinh liệt kê các bài đã
học, sau đó các em tự học lại nội dung kiến thức từng bài. Vốn đã ngại học
thuộc lòng, nay đứng trước một lượng kiến thức khổng lồ của cả một kì học như
vậy, các em lại càng không có hứng thú học. Từ đó dẫn đến chất lượng học tập
chưa cao.
Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn Giáo dục công dân ở trường
Trung học cơ sở Nga Trường, tôi luôn trăn trở, muốn tìm tòi, đổi mới phương
pháp dạy học để phát huy được tính tích cực, chủ động học tập của học sinh
trong giờ học ôn tập học kì I môn Giáo dục công dân lớp 7. Đồng thời khêu gợi
niềm say mê, háo hức của học sinh với bộ môn giáo dục nhân cách này. Đây
cũng chính là lí do tôi chọn đề tài viết sáng kiến: "Kinh nghiệm giảng dạy tiết ôn
tập học kì I môn Giáo dục công dân lớp 7 ở trường Trung học cơ sở Nga
Trường- Nga Sơn nhằm tạo hứng thú cho học sinh trong học tập bộ môn". Kinh
nghiệm này tôi đã áp dụng trong năm học 2013-2014 và đã thu được kết quả
đáng kể. Và năm học 2014-2015 tôi lại tiếp tục vận dụng kinh nghiệm vào giảng
dạy tiết ôn tập, kết quả tôi thu nhận được là các em rất hứng thú học tập, chất
lượng thi học kỳ I đạt kết quả cao.

ôn tập học kì I. Ở mỗi kì học có một tiết ôn tập học kì để hệ thống kiến thức,
nhưng các em luôn chỉ học qua loa, đối phó, học vẹt, miễn là thuộc mấy chữ để
thi còn không cần biết học là để vận dụng các giá trị đạo đức giúp hình thành
phát triển nhân cách bản thân.
2


b. Đối với giáo viên.
Việc dạy học môn Giáo dục công dân ở trường Trung học cơ sở còn nhiều
bất cập, giáo viên được đào tạo chính ban còn ít. Giáo viên vẫn còn tình trạng
dạy kiêm nhiệm, dạy chéo ban. Sự đầu tư cho giờ dạy còn chưa có. Mặc dù biết
giờ ôn tập thì lượng kiến thức lớn, học sinh lại ngại học, thế nhưng giáo viên
vẫn không đầu tư. Thường dạy chay, không tìm tòi, cải tiến phương pháp dạy,
không có đồ dùng dạy học, đặc biệt đồ dùng trực quan để làm cho tiết dạy sôi
nổi, học sinh hứng thú… dẫn đến giờ học khô khan, không đọng lại trong tâm trí
học sinh một hình ảnh hoặc một ấn tượng nào. Đến giờ ôn tập thì có khi cả giáo
viên và học sinh càng như được "xả hơi" vì không phải hình thành kiến thức mới
mà chỉ là học lại cái đã học. Lại thêm đặc thù môn học là nội dung bài học cụ
thể sách giáo khoa, học sinh sẵn thế mà học.
Một trong những nguyên nhân chủ yếu của tình hình trên là sách giáo khoa,
sách giáo viên không có tiết ôn tập học kì, thế nhưng trong phân phối chương
trình lại có. Tài liệu tham khảo hướng dẫn tiết ôn tập cũng rất hiếm. Nên để dạy
tiết học này, giáo viên cần tự thiết kế bài. Đây là vấn đề bất cập cho giáo viên.
Vì lẽ đó nên nếu giáo viên không có sự đầu tư cho tiết dạy thì rõ ràng hiệu quả
giờ dạy sẽ không cao.
2. Kết quả của thực trạng.
Nhìn chung việc dạy và học tiết ôn tập học kì I môn Giáo dục công dân lớp
7 chưa thật hiệu quả.
Để tìm hiểu cụ thể thực trạng trên, tôi đã có cuộc điều tra khảo sát về mức
độ hứng thú và chất lượng học tập tiết ôn tập học kì I môn Giáo dục công dân

15.5

Khá
SL
17

%
29.3

TB
SL
30

Yếu
%
51.7

SL
2

%
3.5

Năm học 2013-2014
Mức độ hứng thú học tập của học sinh.
Số học
Hứng thú học tiết ôn Không hứng thú học tiết ôn tập
sinh

7


Khối

Hứng thú học tiết ôn

Số học

tập học kì I
học kì I
SL
%
SL
%
40
71.4
16
28.6
Chất lượng học tập học kì I của học sinh.
Giỏi

Khá

TB

Yếu

SL
%
SL
%


Đây được coi là công việc quan trọng hàng đầu và có ý nghĩa quyết định đến
thành công của tiết dạy.
a. Đối với giáo viên:
- Định hướng tổ chức giờ học:
Với tiết ôn tập học kì I môn GDCD lớp 7 thì không có một thiết kế giáo án
chung nào bởi tài liệu chuẩn là sách giáo khoa, sách giáo viên không có biên
soạn tiết này nên mỗi giáo viên có thể lựa chọn một kiểu bài lên lớp, miễn là
truyền thụ kiến thức đầy đủ và gây hứng thú học tập cho học sinh. Với tôi, sau
nhiều năm giảng dạy cũng đã thiết kế một số kiểu bài lên lớp, song cũng chưa
thực hoàn hảo. Chỉ sau khi học hỏi đồng nghiệp thuộc các thế hệ anh chị đi
trước thì tôi đã lấy đó làm kinh nghiệm cho bản thân trong quá trình giảng dạy.
Cụ thể định hướng tiết dạy ôn tập học kì I như sau:
Hoạt động 1: Cho học sinh kể tên các giá trị đạo đức đã học.
Hoạt động 2: Sắp xếp các giá trị đạo đức theo nhóm quan hệ.
Hoạt động 3: Bài tập: Đặc thù phần bài tập ở tiết ôn tập là phải thực phong phú
bao gồm nhiều dạng bài. Giáo viên cho bài tập để từ đó học sinh tự liên hệ đến
các giá trị đạo đức và nhắc lại nội dung của giá trị đạo đức đó. Có thể trong
khuôn khổ một tiết không thể nhắc lại tất cả các giá trị đạo đức trong cả kì học,
nhưng phải gần như là cơ bản các giá trị.
- Chuẩn bị đồ dùng dạy học:
Đồ dùng dạy học là một công cụ cần thiết của bất kì môn học nào, nhất lại là
môn GDCD với tiết ôn tập học kì thì lại càng cần thiết. Vì có đồ dùng thì giờ
học mới sôi nổi, kích thích và gây hứng thú học tập cho học sinh. Cụ thể:
+ Tập hợp tài liệu, tư liệu, tranh ảnh, câu chuyện, video clip… có liên quan đến
từng giá trị đạo đức.
+ Máy chiếu đa năng, máy vi tính phục vụ cho giờ dạy.
+ Giấy khổ lớn, bút dạ, bảng thảo luận nhóm…
b. Đối với học sinh:
- Chuẩn bị bài, học thuộc bài học.

không dùng phương pháp này thì tiết học trở nên khô khan, thiếu tính giáo dục.
Bởi các giá trị đạo đức các em học cũng là các giá trị đạo đức mà các em cần
6


phải có. Từ nội dung bài học, các em phải biết liên hệ thực tế để nhìn nhận hành
vi đúng, sai; việc nên làm, không nên làm...hoặc liên hệ câu chuyện, việc làm
thực tế ở trường, lớp em... có liên quan đến các chuẩn mực đạo đức đã học.
Ví dụ: Sau khi học sinh trình bày khái niệm tôn trọng người khác ( Công dân 8).
GV cho các em liên hệ bản thân em đã tôn trọng người khác chưa? Biểu hiện.
d. Phương pháp trò chơi: Đây là phương pháp mang lại hiệu quả cao trong giờ
học. Phương pháp này giúp học sinh thư dãn nhưng trên tinh thần của nội dung
bài học nên các em khắc sâu kiến thức.
Trò chơi giải ô chữ, hộp quà may mắn, tiếp sức…
đ. Các phương pháp thuyết trình, đàm thoại…Đây là các phương pháp
truyền thống, giáo viên cũng không thể không sử dụng trong tiết ôn tập.
1.3. Sử dụng công nghệ thông tin trong đổi mới phương pháp giảng dạy.
Trong thời đại ngày nay, công nghệ thông tin là một phần không thể thiếu
trong tất cả các lĩnh vực. Trong đó có dạy học. Đặc biệt dạy giờ ôn tập của môn
Giáo dục công dân. Theo kinh nghiệm của bản thân, tôi nhận thấy một tiết học
có sử dụng máy chiếu học sinh rất hào hứng, tích cực, hăng say học tập. Máy
chiếu là phương tiện hỗ trợ đặc biệt cho tiết dạy.
a. Sử dụng công nghệ thông tin để thu thập tranh ảnh, tài liệu, tư liệu…
dùng trong giờ học. Để có giờ học hứng thú GV phải đầu tư thu thập tài liệu,
đồ dùng trực quan có liên quan đến tiết dạy. Làm thế nào để có tài liệu, đồ dùng
trực quan phong phú. Tất cả đều trên mạng internet.
b. Sử dụng công nghệ thông tin(máy chiếu) để trình chiếu đồ dùng trực
quan.
Đồ dùng trực quan là đồ dùng có khả năng thu hút học sinh học tập tốt nhất:
những tranh ảnh minh họa, việc làm, hoạt động thực tế...

chính xác, rõ ràng.
2. Kỹ năng:
- Rèn luyện cho HS cách trình bày các nội dung bài học chính xác, lưu loát.
- Giúp HS thực hành nhận biết, ứng xử đúng với các chuẩn mực đạo đức.
3. Thái độ: Giúp HS có hành vi đúng và phê phán những biều hiện, hành vi trái
với đạo đức.
B. Phương pháp dạy học: Sử dụng phối hợp các phương pháp: Đàm thoại, thảo
luận nhóm, đóng vai, liên hệ thực tế, trò chơi….
C. Tài liệu và phương tiện dạy học.

8


1. GV: - SGK, SGV Giáo dục công dân 7. Chuẩn kiến thức kĩ năng.

-

- Máy chiếu, máy vi tính, tranh ảnh, video clip...
2. HS: Xem lại, học thuộc các bài đã học, câu chuyện đạo đức...
D. Tiến trình bài dạy:
1. Bài cũ: GV kết hợp kiểm tra bài cũ HS trong tiết ôn tập.
2. Bài mới:
Hoạt động của thầy
Hoạt động của trò
Hoạt động 1: GVcho HS tìm I. Các giá trị đạo đức.
hiểu các giá trị đạo đức.
- Kể tên các giá trị đạo đức đã Bài 1: Sống giản dị.
được học trong chương trình Bài 2: Trung thực.
GDCD 7 kì I ?


Thời gian:2 phút. Đại diện nhóm đất nước, nhân loại: bài
trình bày, GV chốt ghi.
5,7,9,10.
9


Hoạt động 3: III. Bài tập
GV sử dụng bài giảng điện tử để HS làm bài tập.
Qua bài tập để học sinh củng cố lý thuyết về các giá trị đạo đức.
HS trình bày. HS khác nhận xét. GV nhận xét bổ sung và chốt
vấn đề.
Bài tập 1: GV cho học sinh quan sát tranh và trả lời câu hỏi.

Hình1

Hình 2

10


Hình3
Hình4
GV: Quan sát tranh, em đồng tình và không đồng tình với bức tranh nào?Vì sao?
Các bức tranh gợi cho em liên tưởng đến giá trị đạo đức nào? ( Đạo đức và kỉ
luật).
Vậy: Thế nào là đạo đức? Thế nào là kỉ luật? Biểu hiện của đạo đức, kỉ luật của
học sinh là gì? Bản thân em đã thực hiện tốt đạo đức, kỉ luật của trường, lớp
chưa?
Bài tập 2:
GV: Dân tộc ta có rất nhiều truyền thống tốt đẹp đáng tự hào.

thống nghề nghiệp).
GV: - Các bức tranh có làm em liên tưởng đến quê hương nga sơn không?
GV cho học sinh thảo luận nhóm nhỏ - theo bàn.
Thời gian 1 phút. Đại diện một số bàn trình bày.
12


GV: Em đọc một bài thơ có ca ngợi chiếu cói nga sơn.
GV: Em tự hào điều gì về truyền thống tốt đẹp của gia đình, dòng họ của mình?
Muốn phát huy truyền thống của gia đình, dòng họ trước hết chúng ta phải làm
gì?
Bài 5: GV tổ chức trò chơi: Hộp quà may mắn( máy chiếu). Qua trò chơi cho
HS ôn kiến thức bài: Xây dựng gia đình văn hóa, Yêu thương con người, tổng
hợp kiến thức.

Hộp quà màu vàng
Tiêu chí của gia đình văn hóa là gì? Khoanh tròn câu trả lời đúng nhất:
A. Gia đình hòa thuận, hạnh phúc.
B. Thực hiện kế hoạch hóa gia đình.
C. Đoàn kết với xóm giềng.
D. Làm tốt nghĩa vụ công dân.
E. Tất cả các ý trên
Hộp quà màu tím
Kể tên một số hoạt động nhân đạo ở trường, lớp em mà em có tham gia.
Những hoạt động đó là biểu hiện của đức tính gì? ( Yêu thương con người).
Hộp quà màu xanh.
Điền các giá trị đạo đức phù hợp với mỗi câu ca dao, tục ngữ sau:
- Tốt gỗ hơn tốt nước sơn.
- Đói cho sạch, rách cho thơm.
- Thương người như thể thương thân.

học 2014 - 2015 các em cùng là học sinh lớp 7 cùng tiết ôn tập học kì I - cùng
nội dung kiến thức, nhưng mức độ hứng thú, chất lượng học tập đã khác nhau.
Cụ thể:
Năm học 2012-2013
Mức độ hứng thú học tập của học sinh.
Hứng thú học tiết ôn Không hứng thú học tiết ôn tập
Khối
Số học
tập học kì I
học kì I
Lớp
sinh
SL
%
SL
%
7
58
26
44.8
32
55.2
Chất lượng học tập học kì I của học sinh.
Khối Số học
Giỏi
Khá
TB
Yếu
SL
%

7

56

Khối

Số học

Lớp
7

sinh
56

Khối
Lớp
7
Khối

tập học kì I
học kì I
SL
%
SL
%
40
71.4
16
28.6
Chất lượng học tập học kì I của học sinh.

50.0

14

25.0

0

0

Năm học 2014-2015
Mức độ hứng thú học tập của học sinh.
Số học
Hứng thú học tiết
Không hứng thú học tiết ôn
sinh

ôn tập học kì I
tập học kì I
SL
%
SL
%
55
45
81.8
10
18.2
Chất lượng học tập học kì I của học sinh.


SL
9

%
16.4

SL
0

%
0

2. Bài học kinh nghiệm
Nh vËy, qua kÕt qu¶ thu ®îc, bản thân tôi thấy để một tiết học có thành công
hay không còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Song một trong những yếu tố có tính
chất quyết định là thầy và trò phải chuẩn bị kĩ bài học, kết hợp các phương
pháp, cách thức tổ chức tiết dạy hợp lý, nhịp độ của giờ dạy phải nhịp nhàng, có
sự tương tác hài hoà giữa thầy và trò. Cách hướng dẫn và sử dụng đồ dùng dạy
học của giáo viên phải phù hợp với từng đơn vị kiến thức. Và đừng bỏ qua việc
sử dụng công nghệ thông tin vào bài dạy.
C . KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
I. KẾT LUẬN.

Trong nhà trường, không có môn khoa học nào là không quan trọng. Môn
Giáo dục công dân là môn học trực tiếp giáo dục đạo đức cho học sinh - một
trong hai mảng về chất lượng giáo dục của mỗi nhà trường. chính vì vậy, tôi hy
vọng sau khi nghiên cứu, tham khảo sáng kiến kinh nghiệm này, bản thân người
dạy và người học sẽ có cái nhìn mới mẻ, ý thức sâu sắc việc dạy và việc học. Từ
đó rất hi vọng các em sẽ hứng thú, yêu thích, ham mê học tập tiết ôn tập học kì I
nói riêng và môn Giáo dục công dân nói chung. Và để cuối cùng là chất lượng

2015.
CAM KẾT KHÔNG COPY.
Người thực hiện

Trần Thị Luyến

17