PHẦN 1
LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
I. Cơ sở lý luận:
1. Các văn bản chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo về công tác rèn luyện
kỹ năng sống cho học sinh:
- Chỉ thị 40/2008/CT-BGDĐT ngày 22 tháng 7 năm 2008 của Bộ Giáo dục và
Đào tạo về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học
sinh tích cực” trong các trường THPT giai đoạn 2008 – 2013 nêu rõ phải rèn luyện
kỹ năng sống cho học sinh. Cụ thể là:
+ Rèn luyện kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống, sinh
hoạt.
+Rèn luyện kỹ năng phòng, chống tai nạn giao thông, đuối nước và các tai nạn
thương tích khác.
+ Xây dựng kỹ năng ứng xử văn hóa, loại bỏ bạo lực và tệ nạn xã hội trong học
đường.
+ Hình thành thói quen làm việc theo nhóm.
- Năm 2010 Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục ban hành công văn số 3408 về việc
bồi dưỡng cho giáo viên về tổ chức hoạt động giáo dục giá trị và kỹ năng sống cho
học sinh…
2. Khái niệm kỹ năng sống:
Theo tổ chức Y tế Thế giới (WHO): Kỹ năng sống là những kỹ năng tâm lý xã
hội và giao tiếp mà mỗi cá nhân có thể có để tương tác với những người khác một
cách hiệu quả, có giải pháp tích cực hoặc ứng phó với những vấn đề hay những thách
thức của cuộc sống hàng ngày.
Theo UNICEFF: Kỹ năng sống là tập hợp rất nhiều kỹ năng tâm lý xã hội và
giao tiếp cá nhân, giúp cho con người đưa ra những quyết định có cơ sở, giao tiếp

1


một cách có hiệu quả, phát triển các kỹ năng tự xử lý và quản lý bản thân, nhằm giúp

+ Quá trình hội nhập với thế giới đòi hỏi nguồn nhân lực không chỉ có kiến
thức mà còn phải thực sự tự tin; phải nắm bắt kịp thời các cơ hội cũng như phải có
đầy đủ các kỹ năng, cập nhật thông tin nhanh nhạy và hội nhập với thế giới, góp phần
tích cực cho cuộc sống cá nhân và cộng đồng tốt đẹp hơn, nhằm thích ứng với mọi
biến động của hoàn cảnh.
+ Đặc biệt là với lứa tuổi dậy thì, khi các em bước vào giai đoạn khủng hoảng
lứa tuổi quan trọng của cuộc đời.
II. Cơ sở thực tiễn:
Thực trạng về kỹ năng sống của học sinh hiện nay nói chung và học sinh
trường THPT Mai Anh Tuấn nói riêng.
Mặc dù, hiện nay chúng ta trong thời đại Công nghệ -Thông tin và hội nhập
quốc tế, HS có những hiểu biết khá phong phú nhờ truy cập Internet, nhưng kỹ năng
sống của các em còn nhiều hạn chế:
- Thiếu kỹ năng sống, thiếu khả năng phân tích và khả năng nhận thức đúng –
sai các vấn đề -> Dẫn đến lúng túng, không biết cách xử lý các tình huống thường
gặp trong cuộc sống.
- Vụng về, thô thiển trong giao tiếp….
- Xuống cấp về đạo đức, dễ bị các thói hư tật xấu, các tệ nạn xã hội lôi kéo.
- Tình trạng bạo lực học đường, gian lận trong thi cử…..
Theo một nghiên cứu mới được ngành giáo dục công bố, có trên 95% các em
nhận thức chưa đúng về kỹ năng sống; 77,7% chưa bao giờ được đào tạo, tập huấn về
kỹ năng sống; 76,4% trả lời rất cần được tập huấn kiến thức về kỹ năng sống. Hầu
hết các em lúng túng khi trả lời hoặc chưa biết cách xử lý các tình huống thường gặp
trong cuộc sống…
Vì vậy: Giáo dục, rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh có một vai trò quan
trọng trong việc phát triển toàn diện học sinh. Đó là:

3




- Áp lực về công tác chuyên môn là quá lớn, cho nên họ chủ yếu tập trung thời
gian, công sức để làm tốt công tác chuyên môn; ít có thời gian để nghiên cứu, tìm
hiểu, sưu tầm tài liệu về kỹ năng sống.
5. Về phía các gia đình:
- Nhiều gia đình chưa đủ hiểu tâm lý của con em mình và đủ khả năng dạy cho
con những kỹ năng cần thiết trong cuộc sống.
- Nhiều gia đình chỉ quan tâm đến việc kiếm tiền, đáp ứng nhu cầu vật chất
cho con em mà lãng quên việc dạy bảo con em những kỹ năng cần thiết trong cuộc
sống như: kỹ năng ứng xử, giao tiếp; kỹ năng tự bảo vệ...
Trong các nguyên nhân trên, nguyên nhân về phía nhà trường là một trong
những nguyên nhân quan trọng.
II. Xác định những nhóm kỹ năng cần được rèn luyện cho học sinh trong
giai đoạn hiện nay:
Việc xác định những kỹ năng được dựa trên cơ sở:
- 4 trụ cột của việc học tập ở thế kỷ XXI (theo UNESCO): Học để biết, Học để
làm, Học để chung sống, Học để tự khẳng định bản thân.
- Đặc điểm tình hình nhà trường, xã hội, học sinh và yêu cầu cuộc sống.

=> Những kỹ năng sống cơ bản cần tập trung giáo dục, rèn luyện cho học sinh như
sau:
NHÓM 1: KỸ NĂNG TỰ NHẬN THỨC BẢN THÂN.
1. Lòng tự tôn về bản thân (tự nhận thức và đánh giá về bản thân)
2. Kỹ năng học và tự học.
3. Kỹ năng quản lý thời gian hiệu quả.
4. Kỹ năng điều chỉnh và quản lý cảm xúc.
5. Kỹ năng sử dụng và quản lý tài chính.
6. Kỹ năng xác lập mục tiêu cuộc đời.
NHÓM 2: KỸ NĂNG GIAO TIẾP, HOÀ NHẬP CUỘC SỐNG.
1. Kỹ năng thể hiện tự tin trước đám đông.

rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh thông qua các bài dạy của môn học.
6


1.4. Chỉ đạo Đoàn trường tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp.
1.5. Chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm đổi mới hình thức sinh hoạt lớp (sinh hoạt 15
phút đầu giờ, sinh hoạt cuối tuần….) rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh.
2. Tổ chức thực hiện:
2.1. Tổ chức Hội thảo chủ đề “Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh trong
giai đoạn hiện nay”.
Thành phần tham dự:
- Toàn thể cán bộ, giáo viên nhà trường với những tư cách:
+ Các nhà quản lý.
+ Tổ chức Đoàn thanh niên.
+ Giáo viên chủ nhiệm.
+ Giáo viên bộ môn.
- Đại diện Hội cha mẹ học sinh toàn trường.
Mục đích: Giúp đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên trong nhà trường và các
bậc phụ huynh:
- Nhận thức sâu sắc:
+ Vai trò của kỹ năng sống đối với mọi người nói chung và thế hệ trẻ trong
thời đại mới nói riêng.
+ Tầm quan trọng và tính cấp thiết của công tác giáo dục, rèn luyện kỹ năng
sống cho học sinh trong các nhà trường THPT hiện nay.
- Xác định rõ:
+ Những kỹ năng cơ bản, cần thiết phải giáo dục, rèn luyện cho học sinh trong
nhà trường hiện nay.
+ Vai trò, nhiệm vụ của bản thân trong công tác luyện kỹ năng sống cho học
sinh đối với bộ môn, hoạt động mình phụ trách; với vai trò là cha mẹ của các em
trong gia đình.

tính chất liên hoàn (có thể chia thành nhiều công đoạn) để các em có thể rút ngắn
thời gian hoàn thành công việc.
8


Sau đó cho các em tự trình bày vấn đề của nhóm hoặc cá nhân, tự bảo vệ ý
kiến của mình, trong khi đó, các bạn khác sẽ theo dõi, quan sát và phản biện, góp ý
kiến chia sẻ sao cho bài tập, sản phẩm của bạn mình được hoàn thiện hơn.
Vấn đề ở đây chính là phương thức tổ chức lớp học để học sinh có thể phát
huy kỹ năng hợp tác, làm việc nhóm, tạo động lực làm việc cho học sinh.
Cái khó nảy sinh chính là nội dung chương trình sẽ là bước cản cho việc lồng
ghép nội dung giáo dục kỹ năng sống vào, nếu như không khéo, vô hình trung giáo
viên sẽ tự nâng cao gánh nặng cho chính bản thân hoặc cho học sinh.
Và đây chính là yếu tố biện minh cho việc không thực hiện nội dung lồng
ghép giáo dục kỹ năng sống trong bộ môn.
Vai trò Ban giám hiệu phải được chú trọng ở bước giải quyết khó khăn này.
Cần có những tiết thao giảng, dạy mẫu, có những giờ trao đổi, rút kinh nghiệm trong
tổ bộ môn, Ban giám hiệu cần chú ý nhắc nhở giáo viên môn đưa nội dung cần lồng
ghép vào trong nội dung môn học một cách tự nhiên, không gượng ép.
2.4. Chỉ đạo Đoàn trường tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp:
- Sinh hoạt dưới cờ:
+ Cuộc thi “Âm vang Mai Anh Tuấn”: 01 lần/ tháng, số lượng học sinh tham
gia 10 em có nhiều điểm giỏi nhất trong 2 tuần đầu của tháng.
+ Cuộc thi tìm hiểu truyền thống: 01 lần/ tháng, số lượng học sinh tham gia 10
em có nhiều điểm giỏi nhất trong 2 tuần cuối của tháng.
+ Thi Aerobic.
+ Cuộc thi tuyển chọn MC, phát thanh viên giỏi trong nhà trường…
- Các trò chơi dân gian.
- Các cuộc thi: “Nét đẹp nữ sinh trường THPT Mai Anh Tuấn”, thi tìm hiểu về
truyền thống người phụ nữ Việt Nam, thi nữ công gia chánh (nấu ăn, cắm hoa…).

tương ứng cho học sinh. Không nên sa đà vào việc tổ chức các trò chơi mang tính
giải trí đơn thuần, sẽ làm sai lệch mục đích của việc lồng ghép nội dung giáo dục kỹ
năng sống trong giờ sinh hoạt

10


Các kỹ năng cần rèn luyện: Tự khám phá bản thân, Tính năng động, Kỹ
năng giải quyết vấn đề, Khả năng phản hồi tích cực…..
Một số trò chơi đã được thực hiện:
MONG MUỐN - Hy vọng và mối quan tâm về môn học nào đó.
Yêu cầu các em lấy ra một mảnh giấy và trong một vài phút viết ra những
mong muốn riêng của mình về một môn học hoặc một hoạt động nào đó, nói lên
những điều mình hy vọng sẽ đạt được, và cả những điều mà mình có quan tâm đến.
Thu lại tất cả những mảnh giấy này để vào lẫn một hộp, sau đó yêu cầu mỗi em
chọn ra một mảnh giấy trong hộp và đọc lên những mong muốn/hy vọng/quan tâm
cho cả nhóm học sinh nghe. GVCN hoặc một học sinh xung phong viết ra những
thông tin đó lên giấy khổ lớn.
Hoặc: Chia học sinh ra thành các nhóm nhỏ (4 hoặc 5em/ nhóm), phân chia bảng
thành các phần tương ứng cho các nhóm và yêu cầu các học sinh cùng nhau quyết
định đưa ra những mong muốn, hy vọng và quan tâm đối trong thời gian tới. Sau đó
ghi lại những phản hồi của từng cá nhân lên bảng, hoặc là thu lại những mảnh giấy
của nhóm nhỏ và dán lên cho mọi người trong phòng đều thấy được.
- Tổng hợp lại những mong muốn của các học sinh, nêu ra điểm giống nhau về
suy nghĩ, mong muốn của học sinh trong lớp.
- Thông báo cho học sinh biết được những nội dung cần làm trong tuần tới. Nhấn
mạnh những việc cần đạt được và học sinh phải được biết rằng mức độ yêu cầu đạt
được của mỗi học sinh khác nhau do vậy yêu cầu các em phải phấn đấu để đạt mức
cao nhất.
LẮNG NGHE:

3.1. Bản thân đội ngũ cán bộ, giáo viên trẻ trong nhà trường cũng được trang
bị những kiến thức cơ bản, thiết yêu về kỹ năng sống. Đội ngũ cán bộ, giáo viên đã
nâng cao được nhận thức về tự học, tự nghiên cứu về chuyên môn, nâng cao tay
nghề, tự rèn về nhân cách đạo đức người thầy giáo, thực hiện nghiêm túc chất lượng
giáo dục toàn diện; Bản thân mỗi thầy, cô giáo đều thấy được sự rất cần thiết, rất cấp

12


bách phải giáo dục, rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh, họ đã rất nhiệt tình, có
trách nhiệm cao trong công tác này.
3.2. Chất lượng các phong trào thể hiện rõ nét, học sinh hăng hái, tích cực
tham gia các buổi sinh hoạt tập thể, mạnh dạn trong giao tiếp, thái độ lịch sự, nhã
nhặn, lễ phép với thầy cô, với người lớn; tính cách thân thiện trong cư xử với bạn bè,
sống hài hoà tránh xung đột với người khác, hạn chế tối đa những hành vi gây gổ,
đánh nhau, chửi thề nói tục, mà biết chia sẻ, quan tâm giúp đỡ người khác. Biết tôn
trọng và gìn giữ tài sản chung nơi công cộng, biết sống tiết kiệm, bảo vệ và thân
thiện với môi trường.
Qua các trò chơi rèn cho các em tình đoàn kết, tôn trọng cảm thông và chia sẻ,
kỹ năng hợp tác cùng chung sức, nỗ lực phát huy hết năng lực, biết hỗ trợ giúp đỡ
các thành viên trong nhóm đồng cam cộng khổ vượt khó khăn để hoàn thành nhiệm
vụ.
3.3. Các bậc phụ huynh trong nhà trường đồng tình ủng hộ, tạo mọi điều kiện
thuận lợi để nhà trường thực hiện tốt công tác giáo dục đạo đức học sinh.
4. Bài học kinh nghiệm:
Muốn thực hiện tốt việc rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh tronh nhà trường
hiện nay:
4.1. Đối với Ban giám hiệu:
- Phải có nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của việc rèn luyện kỹ năng
sống cho học sinh trong nhà trường thông qua các hoạt động, thống nhất đưa ngay

động dạy học trên lớp, liên hệ thực tế vận dụng và phối hợp lồng ghép theo hướng
dạy học tích cực, lựa chọn phù hợp giữa phương pháp truyền thống và phương pháp
hiện đại lấy học sinh làm trung tâm phát huy tính tích cực.
* Đối với giáo viên chủ nhiệm: Phải năng động, luôn có sự kết hợp chặt chẽ
với Đoàn trường để xây dựng nội dung sinh hoạt lớp cho mỗi tuần, mỗi buổi sao cho
có tính hấp dẫn và hiệu quả nhất.
4.4. Quá trình giáo dục, rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh phải đảm bảo
nguyên tắc:
14


- Trải nghiệm: Muốn rèn luyện một kỹ năng sống nào đó cho học sinh thì
phải đưa học sinh vào tình huống để học sinh được giải quyết vấn đề. Mỗi tình huống
có thể có nhiều cách giải quyết khác nhau, nhưng trong hoàn cảnh cụ thể thì sẽ chọn
phương án tối ưu nhất.
- Tiến trình: Quá trình giáo dục, rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh không
thể thực hiện đạt kết quả ngay trong ngày 1 ngày 2, mà phải trải qua một quá trình
lâu dài. Trong đó phải lần lượt : Từ sự thay đổi về nhận thức -> dẫn đến hình thành
thái độ -> và cuối cùng là thay đổi hành vi theo hướng tích cực. Được như thế có
nghĩa là chúng ta đã thành công.
- Thời gian: Công tác giáo dục, rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh phải
được thực hiện ở mọi nơi, mọi lúc và thực hiện càng sớm càng tốt.
4.5. Giáo dục KNS không phải chỉ là công việc của giáo viên, nhà trường
mà của cả xã hội, cộng đồng. Phải kết hợp cả gia đình, nhà trường và xã hội mới
mong đào tạo được những học sinh phát triển toàn diện.

PHẦN 3
KẾT LUẬN
Việc chỉ đạo công tác rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh trong nhà trường
THPT Mai Anh Tuấn trong giai đoạn hiện nay là rất cấn thiết và mang tính cấp bách,