BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC VINH

LÊ THỊ BÌNH

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CÁC TỈNH
VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM PHÍA NAM

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC VINH

LÊ THỊ BÌNH

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CÁC TỈNH
VÙNG KINH TẾ TRỌNG ĐIỂM PHÍA NAM
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 62. 14. 01. 14

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học
1. PGS.TS. NGUYỄN THỊ HƢỜNG
2. PGS.TS. THÁI VĂN THÀNH

NGHỆ AN

CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN
LÝ PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO .................................................................... 8
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề .................................................................................. 8
1.1.1. Các nghiên cứu về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục ............................. 8
1.1.2. Các nghiên cứu về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào
tạo .................................................................................................................................. 13
1.2. Một số khái niệm cơ bản ........................................................................................ 15
1.2.1. Cán bộ quản lý, cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo .............................. 15
1.2.2. Đội ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo ......................................... 16
1.2.3. Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo ........................... 17
1.2.4. Giải pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo.................... 22
1.3. Ngƣời cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo trƣớc bối cảnh đổi mới giáo
dục ................................................................................................................................. 23
1.3.1. Đổi mới giáo dục ................................................................................................. 23

ii


1.3.2. Vị trí, vai trò của cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo trƣớc yêu cầu
đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo ............................................................ 24
1.3.3. Đặc trƣng lao động của ngƣời cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo................. 27
1.3.4. Mô hình nhân cách của cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo trƣớc yêu
cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục ....................................................................... 33
1.3.5. Những thách thức đối với ngƣời cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo ........... 39
1.4. Vấn đề phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo .......................... 39
1.4.1. Sự cần thiết phải phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo ......... 39
1.4.2. Định hƣớng phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo .............. 44
1.4.3. Nội dung phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo .................. 44
1.4.4. Chủ thể quản lý phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo. 49
1.4.5. Các yếu tố ảnh hƣởng đến công tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Phòng

ĐIỂM PHÍA NAM ..................................................................................................... 108
3.1. Nguyên tắc đề xuất giải pháp ............................................................................... 108
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu .................................................................... 108
3.1.2. Nguyên tắc toàn diện ...................................................................................... 108
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn .................................................................... 108
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả .................................................................... 108
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi ....................................................................... 108
3.2. Các giải pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo............... 109
3.2.1. Tổ chức quán triệt vai trò và sự cần thiết phải phát triển đội ngũ cán bộ quản
lý Phòng Giáo dục và Đào tạo cho cán bộ quản lý các cấp ....................................... 109
3.2.2. Cải tiến công tác quy hoạch phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục
và Đào tạo .................................................................................................................... 112
3.2.3. Hoàn thiện cơ chế tuyển chọn, bổ nhiệm, miễn nhiệm, luân chuyển, sử dụng
cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo................................................................. 115
3.2.4. Xây dựng bộ tiêu chuẩn làm căn cứ để đánh giá cán bộ quản lý Phòng Giáo
dục và Đào tạo ............................................................................................................. 121
3.2.5. Bồi dƣỡng nâng cao năng lực quản lý, lãnh đạo cho cán bộ quản lý Phòng
Giáo dục và Đào tạo .................................................................................................... 134
3.2.6. Phát triển các chính sách, tạo động lực làm việc cho cán bộ quản lý Phòng
Giáo dục và Đào tạo .................................................................................................. 140
3.3. Mối quan hệ giữa các giải pháp ............................................................................ 146
3.4. Khảo sát sự cần thiết, tính khả thi của các giải pháp đã đề xuất .......................... 147
3.4.1. Mục đích khảo sát .............................................................................................. 147
3.4.2. Nội dung khảo sát .............................................................................................. 147
3.4.3. Phƣơng pháp khảo sát........................................................................................ 147
3.4.4. Đối tƣợng khảo sát............................................................................................. 147
3.4.5. Kết quả khảo sát sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đã đề xuất ................... 147
3.5. Thực nghiệm ......................................................................................................... 149

iv

2

CB

Cán bộ

3

CBQL

Cán bộ quản lý

4

CNH, HĐH

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

5

CNTT

Công nghệ thông tin

6

ĐH

Đại học


12

KTTĐPN

Kinh tế trọng điểm phía Nam

13

KN

Kỹ năng

14

LĐ

Lãnh đạo

15

QL

Quản lý

16

QLGD

Quản lý giáo dục


ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo ...........................................................75
Bảng 2.6. Kết quả khảo sát năng lực lãnh đạo của đội ngũ CBQL Phòng
GD&ĐT .........................................................................................................................77
Bảng 2.7. Kết quả khảo sát năng lực quản lý của đội ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo
dục và Đào tạo ................................................................................................................83
Bảng 2.8. Kết quả khảo sát năng lực hoạt động xã hội của đội ngũ cán bộ quản
lý Phòng Giáo dục và Đào tạo .......................................................................................89
Bảng 2.9. Kết quả khảo sát hoạt động phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Phòng
Giáo dục và Đào tạo Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam .............................................94
Bảng 2.10. Kết quả khảo sát các yếu tố ảnh hƣởng đến công tác phát triển đội
ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo .........................................................100
Bảng 2.11. Kết quả khảo sát mức độ các yếu tố ảnh hƣởng đến công tác phát
triển đội ngũ CBQL Phòng GD&ĐT...........................................................................101
Bảng 3.1. Bộ tiêu chuẩn CBQL Phòng GD&ĐT ......................................................123
Bảng 3.2. Đánh giá về sự cần thiết của các giải pháp đề xuất .....................................148
Bảng 3.3. Đánh giá về tính khả thi của các giải pháp đề xuất .....................................149
Bảng 3.4. Kết quả khảo sát trình độ ban đầu về kiến thức của nhóm TN và ĐC........152
Bảng 3.5. Khảo sát trình độ ban đầu về KN QL, LĐ của nhóm TN và ĐC ................153
Bảng 3.6. Bảng tần suất kết quả kiểm tra sau TN về kiến thức ..................................153
Bảng 3.7. Phân bố tần xuất f i và tần xuất tích luỹ f i  về kiến thức của nhóm
TN và ĐC.....................................................................................................................154
Bảng 3.8. Kết quả về trình độ KN LĐ, QL của CBQL Phòng GD&ĐT ....................155

vii


DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Sơ đồ 1.1. Quản lý và phát triển nguồn nhân lực ..........................................................19
Biểu đồ 2.1. Kết quả khảo sát tiêu chí Tầm nhìn chiến lƣợc ........................................79
Biểu đồ 2.2. Kết quả khảo sát tiêu chí Quyết đoán, có bản lĩnh đổi mới ......................80

nghiệp hóa – hiện đại hóa. Quản lý nhà nƣớc về giáo dục còn bất cập. Xu hƣớng
thƣơng mại hoá và sa sút đạo đức trong giáo dục khắc phục còn chậm, hiệu quả thấp
đang trở thành nỗi bức xúc của xã hội” [29].
Từ những tồn tại trên, Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng đã định
hƣớng chiến lƣợc phát triển giáo dục 2011 - 2020: “Phát triển giáo dục phải thực sự là
quốc sách hàng đầu. Tập trung nâng cao chất lƣợng giáo dục, đào tạo, coi trọng giáo
dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, khả năng lập nghiệp. Đổi
mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hƣớng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã
hội hoá và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội
ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt.” [29].
Thực hiện các chủ trƣơng của Đảng, Nhà nƣớc, những năm qua, chúng ta đã xây
dựng đƣợc đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục và cán bộ phục vụ trong các cơ

1


sở giáo dục ngày càng đông đảo, có phẩm chất đạo đức và ý thức chính trị tốt, trình độ
chuyên môn, nghiệp vụ ngày càng đƣợc nâng cao. Tuy nhiên, sự phát triển đội ngũ
giáo viên và cán bộ quản lý chƣa gắn kết chặt chẽ với những chính sách đổi mới và
chiến lƣợc giáo dục. Vì vậy, một bộ phận giáo viên và cán bộ quản lý chƣa đáp ứng
đƣợc yêu cầu đổi mới của sự nghiệp phát triển giáo dục trong thời kỳ đẩy mạnh công
nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nƣớc và hội nhập quốc tế.
Quận/Huyện là một trong ba cấp tổ chức hành chính tại địa phƣơng có vị trí hết
sức quan trọng trong quản lý nhà nƣớc về giáo dục. Trong đó , Phòng Giáo dục và Đào
tạo là cơ quan chuyên môn có chƣ́c năng tham mƣu

, giúp Ủy ban nhân dân

quận/huyện thực hiện chức năng quản lý nhà nƣớc về giáo dục và đào tạo đồng thời có
vai trò góp phần bảo đảm sự thống nhất trong chỉ đa ̣o và quản lý giáo d ục từ Trung

hành quản lý còn bất cập, tính chuyên nghiệp chƣa cao, làm việc chủ yếu dựa vào kinh
nghiệm cá nhân nên chất lƣợng, hiệu quả công tác còn nhiều hạn chế; chƣa theo kịp
với thực tiễn và nhu cầu phát triển của trình độ quản lý trong sự nghiệp đổi mới giáo
dục và hội nhập quốc tế; chƣa có những giải pháp đột phá tham mƣu, đề xuất những
định hƣớng mang tính chiến lƣợc đúng đắn, hiệu quả để xử lý tốt mối quan hệ giữa số
lƣợng, chất lƣợng và cơ cấu đội ngũ; tƣ duy quản lý chậm đƣợc đổi mới; sự đổi mới
trong chỉ đạo, điều hành còn hạn chế,... Điều đó đòi hỏi chúng ta phải nhanh chóng
xây dựng, phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo nhằm đáp ứng
yêu cầu đổi mới sự nghiệp giáo dục.
Từ những lí do trên, tác giả chọn đề tài “Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý
Phòng Giáo dục và Đào tạo các tỉnh Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam” để nghiên
cứu.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận án đề xuất các giải pháp phát
triển đội ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo; qua đó góp phần nâng cao
chất lƣợng giáo dục ở các tỉnh Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, đáp ứng yêu cầu
đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Vấn đề phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Giải pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo ở các
tỉnh Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
4. Giả thuyết khoa học
Công tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo các tỉnh
Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam vẫn còn tồn tại những bất cập trƣớc yêu cầu đổi
mới giáo dục. Nếu đề xuất và triển khai có hiệu quả các giải pháp dựa trên lý luận
quản lý đội ngũ nhân lực trong một tổ chức, lý luận phát triển nguồn nhân lực về các
lĩnh vực nhƣ quy hoạch phát triển đội ngũ, bổ nhiệm, đào tạo, bồi dƣỡng; Xây dựng
tiêu chuẩn cán bộ quản lý; Phát triển các chính sách tạo động lực làm việc cho đội ngũ

Quan điểm này đòi hỏi khi nghiên cứu thực trạng, đề xuất các giải pháp phát triển
đội ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo phải xem xét đối tƣợng một cách
toàn diện, nhiều mặt, nhiều mối quan hệ trong trạng thái vận động và phát triển, trong
những điều kiện và hoàn cảnh cụ thể để tìm ra bản chất và quy luật vận động của đối tƣợng.
7.1.2. Tiếp cập theo chuẩn
Việc tiếp cận theo chuẩn để thấy đƣợc phẩm chất năng lực của đội ngũ cán bộ
quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo đã đạt đƣợc ở mức độ nào so với tiêu chuẩn,

4


nhiệm vụ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo; Từ đó có giải pháp cho việc xây
dựng tiêu chuẩn cán bộ quản lý, nâng cao phẩm chất, năng lực cho đội ngũ cán bộ
quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo.
7.1.3. Tiếp cận quản lý phát triển nguồn nhân lực
Tiếp cận quản lý nguồn nhân lực để thấy đƣợc sự thống nhất giữa phát triển
nguồn nhân lực với quản lý, sử dụng và tạo môi trƣờng nuôi dƣỡng nguồn nhân lực.
7.1.4. Tiếp cận thực tiễn
Việc phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo cần đƣợc tính
đến những đặc điểm kinh tế xã hội nói chung, đặc điểm của Vùng kinh tế trọng điểm
phía Nam nói riêng và yêu cầu phát triển sự nghiệp giáo dục, phát triển nguồn nhân
lực chất lƣợng cao ở các tỉnh Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Từ đó phát hiện
đƣợc những mâu thuẫn, khó khăn của thực tiễn để đề xuất các giải pháp phát triển đội
ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo có cơ sở khoa học và có tính khả thi.
7.2. Phương pháp nghiên cứu
7.2.1. Các phương pháp nghiên cứu lý luận
- Phƣơng pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết thông qua các tài liệu khoa học
có liên quan; Các tài liệu, văn kiện của Đảng (Bộ Chính trị, Ban Bí thƣ, Ban Chấp
hành Trung ƣơng) và Nhà nƣớc (Quốc hội, Chính phủ, các Bộ, Ngành) về phát triển
giáo dục, xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục các cấp nhằm tìm hiểu sâu sắc bản


- Phƣơng pháp thực nghiệm
Áp dụng thử vào thực tiễn một số giải pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý
Phòng Giáo dục và Đào tạo đã đƣợc đề xuất trong luận án để đánh giá tính hiệu quả
của giải pháp trên thực tế.
7.2.3. Phương pháp thống kê toán học
Sử dụng các công thức toán học thống kê và phần mềm SPSS để xử lý số liệu điều tra,
khảo sát sự cần thiết, tính khả thi của các giải pháp và thực nghiệm.
8. Luận điểm bảo vệ
8.1. Đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục giữ vai trò then chốt trong việc nâng cao
chất lƣợng giáo dục. Việc phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào
tạo là một yêu cầu khách quan và cấp bách, nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục mầm
non và phổ thông, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.
8.2. Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo là phát triển
nguồn nhân lực quản lý giáo dục. Vì vậy, nội dung, cách thức phát triển đội ngũ này
phải dựa trên nội dung, cách thức phát triển nguồn nhân lực nói chung; Mặt khác phải
dựa trên đặc trƣng lao động quản lý và mô hình nhân cách cán bộ quản lý Phòng Giáo
dục và Đào tạo.
8.3. Công tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo Vùng
kinh tế trọng điểm phía Nam đã đƣợc thực hiện và đạt đƣợc những kết quả nhất định.
Tuy nhiên, trƣớc yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, công tác này
đang tồn tại những bất cập, hạn chế. Chính vì vậy, cần thiết phải đổi mới công tác phát
triển đội ngũ này, chú trọng vào các khâu quy hoạch, đào tạo, bồi dƣỡng, đánh giá, xây

6


dựng và ban hành chuẩn cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo phù hợp với Vùng
kinh tế trọng điểm phía Nam, áp dụng chính sách đãi ngộ, khuyến khích, tạo động lực
làm việc cho đội ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo, tăng cƣờng giao

1.1.1. Các nghiên cứu về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục
1.1.1.1. Trên thế giới

- Vị trí, vai trò của cán bộ quản lý
Các nƣớc trên thế giới nhƣ Hoa Kỳ, Nhật Bản, Pháp, Trung Quốc, Singapore,…
luôn xem nhà giáo và CBQL GD là điều kiện quyết định sự nghiệp GD và phát triển GD.
Henry Mintzbeg [72] đã chỉ ra vai trò của nhà QL trong sự kết hợp giữa quyền hạn
với trách nhiệm. Họ vừa là ngƣời đại diện của tổ chức; ngƣời LĐ; ngƣời liên lạc; ngƣời
tiếp nhận thông tin; ngƣời phổ biến thông tin; ngƣời phát ngôn; nhà doanh nghiệp; ngƣời
khắc phục khó khăn; ngƣời phân phối nguồn lực; ngƣời đàm phán.

-

Định hƣớng phát triển đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục

Phát triển nguồn nhân lực luôn là chiến lƣợc quan trọng của mỗi quốc gia. Phát
triển đội ngũ CB LĐ, QL luôn là nhiệm vụ trọng yếu của mỗi tổ chức. QL phát triển
nguồn nhân lực và đội ngũ CBQL đã đƣợc rất nhiều trƣờng phái và tác giả quan tâm.
Trƣờng phái QL theo quá trình tiếp cận thông qua việc thực hiện các chức năng
QL cho đến nay vẫn là trụ cột của lý luận QL. Từ tiếp cận theo quá trình dẫn đến yêu
cầu nhà QL phải có năng lực thực hiện các chức năng: kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, phối
hợp, kiểm tra [12].
Các trƣờng phái QL hiện đại dựa trên cơ sở các thành tựu mới của khoa học hành
vi, khoa học QL kinh tế, quan niệm về hệ thống và các quan điểm về quyền biến. Kast
và Rosenzweig cho rằng, trong lịch sử loài ngƣời, "việc thiết lập một tổ chức và một
phƣơng thức QL tƣơng ứng hữu hiệu là một thành tựu to lớn [12]". Tổ chức là một hệ
thống mà trong đó các thành viên cùng làm việc, hợp tác nƣơng tựa vào nhau để tồn
tại, tổ chức mang tính cơ cấu và tính thống nhất. Nhƣ vậy, tổ chức không chỉ là cơ cấu
mà còn là sự thống nhất các năng lực của bộ phận LĐ QL, ngƣời LĐ QL trong sự nỗ
lực phát triển năng lực của các thành viên.

hình QL theo các thành tố quá trình. Fom, Tichy và Devenna khẳng định mối quan hệ
chặt chẽ của cả quá trình tuyển chọn, đánh giá, phát triển và tƣởng thƣởng. Mô hình
Guest về QL phát triển nguồn nhân lực có sáu thành tố: chiến lƣợc, chính sách, đầu ra
nguồn nhân lực, đầu ra hành vi, kết quả thực hiện và hiệu quả tài chính. Bratton và
Gold xem xét việc QL phát triển nguồn nhân lực nhƣ là một quá trình bao gồm: lập kế
hoạch, tuyển chọn, đánh giá, đãi ngộ, phát triển, giao tiếp và tham gia. Warwick thì
cho rằng, QL phát triển nguồn nhân lực gồm 5 thành tố: bối cảnh bên ngoài, bối cảnh
bên trong, nội dung chiến lƣợc, bối cảnh QL nguồn nhân lực, nội dung QL nguồn nhân
lực. Tuy diễn đạt có thể khác nhau nhƣng khá thống nhất về các khâu của quá trình QL

9


phát triển nguồn nhân lực bao gồm: lập kế hoạch, tuyển dụng, bố trí sử dụng, đánh giá,
ĐT BD, chính sách trả công và khen thƣởng.
Trong bối cảnh hiện nay, GD ở tất cả các quốc gia đang chịu tác động sâu sắc bởi
xu thế toàn cầu hóa, kinh tế tri thức, CNTT. Những ý tƣởng về dân chủ hóa trong GD
của John Dewey [20], việc xác định các trụ cột trong GD đƣợc xây dựng trên nền tảng
học tập suốt đời và xây dựng xã hội học tập của J. Delor, những tƣ duy tiếp cận hệ
thống và liên kết tri thức trong GD của Edgar Morin [35]... sẽ là những định hƣớng
quan trọng cho việc xác định tầm nhìn và phát triển phẩm chất năng lực của các nhà
QLGD.
- Yêu cầu, giải pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục
Dƣới nhiều góc độ tiếp cận khác nhau, các nghiên cứu tập trung vào các vấn đề
nhƣ: Phƣơng pháp và cách thức tuyển chọn, bổ nhiệm CBQL [108]; Chƣơng trình BD
CBQL phải đƣợc phát triển và cập nhật nhƣ thế nào để đáp ứng với sự phát triển của
khoa học - công nghệ trong xu thế hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa [101]; Những KN,
phong cách LĐ hoặc những năng lực mà ngƣời CBQL GD cần có để đảm bảo thực
hiện tốt chức trách, nhiệm vụ [101], [109], [113], [120]; Xây dựng các chuẩn đào tạo
CBQL trong điều kiện hiện nay [105], [106], [109], [113], [115], [117], [120]. Ngoài

chƣơng trình, đề án của Chính phủ và các Bộ - Ngành Trung ƣơng [5], [6], [14], [15];
tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng và phát triển đội ngũ CBQL GD. Nhiều công
trình nghiên cứu về đội ngũ CBQL GD đã đƣợc thực hiện.

- Vị trí, vai trò của cán bộ quản lý giáo dục
Các tác giả Nguyễn Phúc Châu, Phan Văn Kha, Nguyễn Lộc, Nguyễn Thị Mỹ
Lộc, Trần Ngọc Giao [9], [13], [36], [60], [69] đều khẳng định CBQL GD có vai trò
hết sức to lớn, quyết định chất lƣợng GD, góp phần quan trọng vào việc thực hiện
thành công sự nghiệp đổi mới GD.
- Sự cần thiết phải phát triển đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục
Tác giả Phạm Minh Hạc khẳng định: trong sự nghiệp đổi mới GD, việc phát triển
đội ngũ CBQL GD đƣợc đặt ra nhƣ một yêu cầu cấp bách hàng đầu của việc tiếp tục
triển khai, điều chỉnh, đổi mới và nâng cao chất lƣợng GD [40], [42], [43].
Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã dạy: "Có CB tốt việc gì cũng xong, muôn việc
thành công hay thất bại đều do CB tốt hoặc kém" [73]. Vì vậy, xây dựng, nâng cao
chất lƣợng đội ngũ CBQL phải đƣợc đặt lên hàng đầu trong mọi giai đoạn phát triển
đất nƣớc.

- Định hƣớng phát triển đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục
Chiến lƣợc phát triển GD 2011 - 2020 chỉ rõ, phát triển đội ngũ nhà giáo và
CBQL GD là giải pháp then chốt để đạt đƣợc mục tiêu chiến lƣợc: Đến năm 2020, nền
giáo dục nƣớc ta đƣợc đổi mới căn bản và toàn diện theo hƣớng chuẩn hoá, hiện đại
hoá, xã hội hoá, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế; chất lƣợng giáo dục đƣợc nâng cao
một cách toàn diện... [14, tr. 10].
Tác giả Nguyễn Đức Trí [91] đã đƣa ra các yếu tố năng lực của ngƣời CBQL cơ

11


sở ĐT theo cách tiếp cận của R.Katz: năng lực chuyên môn, năng lực quan hệ với con

Năng động, linh hoạt, sự thích ứng; Có đầu óc tổ chức, tính kỷ luật; Tính kiên trì, bền
bỉ; Tính mềm mỏng, tự kiềm chế; Tính tự lập, tự quyết; Lòng nhân từ, nhân ái. Đức và

12


tài của ngƣời QL nhà trƣờng phải hoà trộn vào nhau; năng lực QL các nguồn lực và nguồn
nhân lực là nổi trội ở ngƣời QL [32].
- Yêu cầu, giải pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục
Chủ tịch Hồ Chí Minh [73] cho rằng, ngƣời CB cách mạng cần phải có các phẩm
chất: Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô tư và Trí, Tín, Nhân, Dũng, Trung, Hiếu.
Theo Trần Ngọc Giao, làm rõ yêu cầu năng lực của ngƣời CBQL GD trong bối
cảnh hiện nay là: xác định tầm nhìn chiến lƣợc; xây dựng văn hóa tổ chức; QL điều
hành tổ chức; xây dựng mối quan hệ phối hợp; huy động nguồn lực; gắn kết chính trị,
phục vụ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội. Trên cơ sở đó tác giả chỉ ra, cần phát triển
năng lực của ngƣời CBQL GD nhƣ: năng lực gây ảnh hƣởng, năng lực lựa chọn ƣu
tiên, năng lực giải quyết vấn đề, tầm nhìn, ... [9, tr. 108].
Tác giả Đặng Thành Hƣng [54] đã chỉ rõ: chuẩn là công cụ để chủ thể QL xác
định đối tƣợng QL có đáp ứng đƣợc yêu cầu của chủ thể hay không. Thực hiện QL
dựa vào chuẩn đảm bảo sự công khai, minh bạch, không tùy tiện, là cơ sở đảm bảo
chất lƣợng hoạt động GD.
1.1.2. Các nghiên cứu về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và
Đào tạo
Nghị định số 115/2010/NĐ - CP ngày 24/12/2010 của Chính phủ quy đinh
̣ t rách
nhiê ̣m QL nhà nƣớc về GD, Thông tƣ liên tịch số 47/2011/TTLT-BGDĐT-BNV Hƣớng
dẫn về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và biên chế của Sở GD&ĐT
thuộc UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ƣơng, Phòng GD&ĐT thuộc UBND
huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh đã quy định vị trí và khẳng định vai trò của
CBQL nhà nƣớc về GD nói chung và CBQL Phòng GD&ĐT nói riêng trong việc nâng

+ Các nhà nghiên cứu đều khẳng định CBQL GD nói chung, CBQL Phòng
GD&ĐT nói riêng có vị trí, vai trò quan trọng, quyết định chất lƣợng GD và hiệu lực,
hiệu quả QL Nhà nƣớc về GD. Họ cũng đã khẳng định phát triển đội ngũ CBQL
Phòng GD&ĐT là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hiện nay.
+ Trong thời gian qua, Đảng, Nhà nƣớc đã xây dựng và thực hiện nhiều chủ
trƣơng, chính sách nhằm phát triển đội ngũ nhà giáo và CBQL GD nói chung, CBQL
Phòng GD&ĐT nói riêng. Điều đó đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc nghiên cứu phát
triển đội ngũ CBQL Phòng GD&ĐT.
- Những vấn đề nghiên cứu chƣa sâu và còn bỏ ngỏ
+ Công tác phát triển đô ̣i ngũ CBQL Phòng GD &ĐT là v ấn đề đƣợc các nhà
nghiên cứu đặc biệt coi trọng, đề cao, nhất là trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện
GD&ĐT. Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu này còn mang tính tổng quan, chƣa hệ
thống và sâu sắc. Đặc biệt, chƣa có công trình nghiên cứu cụ thể, độc lập nào về phát
triển đội ngũ CBQL Phòng GD&ĐT.
+ Chƣa có công trình nào làm rõ vai trò, đặc trƣng lao động, mô hình nhân cách,
tiêu chuẩn, năng lực mới của CBQL Phòng GD&ĐT trƣớc bối cảnh đổi mới căn bản,
toàn diện GD&ĐT.

14


+ Vấn đề phát triển đội ngũ CBQL Phòng GD&ĐT đủ về số lƣợng, đồng bộ về
cơ cấu, đảm bảo chất lƣợng, với các hoạt động cụ thể của chủ thể QL nhằm phát triển
đội ngũ này cũng chƣa có công trình nào nghiên cứu.
- Những vấn đề luận án sẽ tập trung nghiên cứu
+ Nghiên cứu làm rõ vai trò, đặc trƣng lao động, mô hình nhân cách của CBQL
Phòng GD&ĐT trƣớc bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT.
+ Nghiên cứu khung năng lực của CBQL Phòng GD&ĐT trƣớc nhiệm vụ đổi
mới giáo dục và hội nhập quốc tế.
+ Nghiên cứu đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ CBQL Phòng GD&ĐT các