BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LÊ HỒNG SƠN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
ĐÁNH GIÁ HẠNH KIỂM HỌC SINH
TRONG CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Chuyên ngành : QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số

: 62.14.01.14

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học:
1. GS.TS. PHAN VĂN KHA
2. TS. NGUYỄN KIM DUNG

Thành phố Hồ Chí Minh


ii

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.
Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và
chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Tác giả


Danh mục cụm từ viết tắt ........................................................................................ viii
Danh mục các bảng ................................................................................................... ix
Danh mục sơ đồ...........................................................................................................x
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH
GIÁ HẠNH KIỂM HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ..........................10
1.1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề .............................................................10
1.1.1. Những nghiên cứu ngoài nước ................................................................10
1.1.2. Những nghiên cứu trong nước .................................................................15
1.2. Các khái niệm cơ bản .....................................................................................21
1.2.1. Nhân cách ................................................................................................21
1.2.2. Đạo đức ....................................................................................................24
1.2.3. Hạnh kiểm học sinh .................................................................................25
1.2.4. Đánh giá hạnh kiểm học sinh trung học phổ thông .................................27
1.2.5. Quản lý hoạt động đánh giá hạnh kiểm học sinh .....................................29
1.3. Hoạt động đánh giá hạnh kiểm học sinh trung học phổ thông .......................30
1.3.1. Mục đích đánh giá hạnh kiểm học sinh trung học phổ thông ..................30
1.3.2. Nguyên tắc đánh giá hạnh kiểm học sinh trung học phổ thông ...............31
1.3.3. Tiêu chí đánh giá hạnh kiểm học sinh trung học phổ thông ....................32
1.3.4. Hình thức và phương pháp đánh giá hạnh kiểm học sinh trung học
phổ thông .................................................................................................33
1.3.5. Quy trình đánh giá hạnh kiểm học sinh trung học phổ thông .................35
1.4. Quản lý hoạt động đánh giá hạnh kiểm học sinh trung học phổ thông ..........39
1.4.1. Phân cấp quản lý hoạt động đánh giá hạnh kiểm học sinh trung học
phổ thông .................................................................................................39


v

1.4.2. Lập kế hoạch hoạt động đánh giá hạnh kiểm học sinh trung học


2.3. Thực trạng chung về hoạt động đánh giá hạnh kiểm học sinh ở các
trường trung học phổ thông tại Thành phố Hồ Chí Minh .....................................58
2.3.1. Thực trạng chung về hạnh kiểm học sinh trung học phổ thông
Thành phố Hồ Chí Minh........................................................................58
2.3.2. Thực trạng hoạt động đánh giá hạnh kiểm học sinh trung học phổ
thông tại TP. HCM ................................................................................65
2.4. Thực trạng quản lý hoạt động đánh giá hạnh kiểm học sinh trung học
phổ thông ...............................................................................................................78
2.4.1. Thực trạng quản lý của Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí
Minh về giáo dục đạo đức cho học sinh ..................................................78
2.4.2. Thực trạng thực hiện các chức năng quản lý hoạt động đánh giá
hạnh kiểm học sinh trung học phổ thông .................................................80
2.4.3. Thực trạng về các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động đánh giá
hạnh kiểm HS THPT tại Tp.HCM ...........................................................85
2.4.4. Thực trạng về đội ngũ tham gia vào quá trình đánh giá hạnh kiểm
học sinh trung học phổ thông ..................................................................89
2.5. Đánh giá chung về quản lý hoạt động đánh giá hạnh kiểm học sinh
trung học phổ thông tại Thành phố Hồ Chí Minh .................................................95
Kết luận chƣơng 2 ...................................................................................................97
CHƢƠNG 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ HẠNH
KIỂM HỌC SINH THPT TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH .........................99
3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp ..................................................................99
3.1.1. Đảm bảo tính cần thiết .............................................................................99
3.1.2. Đảm bảo tính khả thi................................................................................99
3.1.3. Đảm bảo tính phù hợp ...........................................................................100
3.1.4. Đảm bảo tính kế thừa và hiệu quả .........................................................100
3.2. Một số biện pháp quản lý hoạt động đánh giá hạnh kiểm HS THPT tại
Thành phố Hồ Chí Minh......................................................................................100




viii

DANH MỤC CỤM TỪ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt

Đọc là

CBQL

Cán bộ quản lý

CB

Cán bộ

CL

Công lập

CSVC

Cơ sở vật chất

HCM

Hồ Chí Minh

HS


GVCN

Giáo viên chủ nhiệm

NV

Nhân viên

ĐTB

Điểm trung bình

THPT

Trung học phổ thông

THCS

Trung học cơ sở

TCCN

Trung cấp chuyên nghiệp

TT

Thông tư

TT58


Bảng 2.3.

Kết quả thi tốt nghiệp THPT trong 3 năm gần đây ...............................55

Bảng 2.4.

Đối tượng khảo sát ................................................................................56

Bảng 2.5.

Quy ước xử lý số liệu ............................................................................57

Bảng 2.6.

Kết quả hạnh kiểm HS THPT ................................................................58

Bảng 2.7.

Thực trạng về hạnh kiểm HS THPT ......................................................60

Bảng 2.8.

Thực trạng hoạt động đánh giá hạnh kiểm HS THPT ...........................65

Bảng 2.9.

Kết quả đánh giá hạnh kiểm học sinh THPT Lương Thế Vinh ............74

Bảng 2.10. Thống kê kết quả môn Giáo dục công dân THPT Lương Thế Vinh .....74


Bảng 3.6.

Kết quả khảo sát thực hành quá trình của nhóm thực nghiệm ............136

Bảng 3.7.

Kết quả khảo sát lý thuyết đầu ra ........................................................137

Bảng 3.8.

Kết quả khảo sát thực hành đầu ra.......................................................137


x

DANH MỤC SƠ ĐỒ
Sơ đồ 1.1. Trình bày quá trình giáo dục theo Tyler ..................................................14
Sơ đồ 1.2. Sơ đồ mô tả sự hình thành và phát triển nhân cách ................................22
Sơ đồ 1.3. Sơ đồ đánh giá hạnh kiểm HS .................................................................29
Sơ đồ 1.4. Quy trình đánh giá giáo dục chi tiết.........................................................35
Sơ đồ 1.5. Quy trình đánh giá hạnh kiểm học sinh phổ thông ..................................37
Sơ đồ 1.6. Quy trình đánh giá hạnh kiểm học sinh THPT theo tình hình cụ thể .....39
Sơ đồ 1.7. Sơ đồ phân cấp quản lý hoạt động đánh giá hạnh kiểm HS THPT .........40
Sơ đồ 1.8. Quy trình quản lý hoạt động đánh giá hạnh kiểm HS THPT ..................51
Sơ đồ 3.1. Quy trình đánh giá hạnh kiểm HS THPT ..............................................125


1




2

thì việc đánh giá kết quả hoạt động giáo dục đạo đức là khâu thiết yếu góp phần kịp
thời tác động, uốn nắn học sinh theo hướng tích cực về đạo đức, hạnh kiểm.
Ở trường THPT, hạnh kiểm được xem như là đạo đức. Vì thế hoạt động đánh
giá hạnh kiểm căn cứ biểu hiện cụ thể về thái độ và hành vi đạo đức. Việc nhận
dạng bản chất khái niệm như thế cũng như việc tìm kiếm mối quan hệ giữa hạnh
kiểm với các khái niệm liên quan chặt chẽ như đạo đức, phẩm chất, giá trị, …đã và
đang tạo ra những vấn đề cần được xem xét với việc soạn thảo các văn bản pháp
quy, chỉ đạo thực hiện hoạt động đánh giá hạnh kiểm một cách thống nhất và có
hiệu quả của giáo viên ở trường trung học phổ thông. Trước hết cần có sự đồng
thuận trong quan niệm về hạnh kiểm học sinh (HS) thông qua bản chất, ý nghĩa, nội
dung,… mối quan hệ giữa hạnh kiểm và đạo đức,…thông qua việc định nghĩa các
khái niệm.
Hoạt động đánh giá, xếp loại HS trong trường THPT vẫn được tiến hành từ trước
đến nay theo Thông tư 58 (TT 58) của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) bao gồm: đánh
giá, xếp loại hạnh kiểm; đánh giá, xếp loại học lực. Trong thực tế, việc đánh giá, xếp loại
hạnh kiểm HS còn nhiều bất cập, thiếu đồng bộ. Những căn cứ, tiêu chuẩn để đánh giá, xếp
loại hạnh kiểm HS chưa hướng đến đầy đủ các phạm trù đạo đức, còn thiếu những tiêu chí,
chỉ số quan trọng để đánh giá kĩ năng xã hội của HS. Hoạt động đánh giá hạnh kiểm HS
chưa đảm bảo được sự thống nhất trong tất cả cơ sở giáo dục và đặc biệt là thiếu những
thay đổi mang tính cập nhật, phù hợp với những đặc điểm của bối cảnh mới. Mục đích của
đánh giá hạnh kiểm là để giáo dục đạo đức cho HS. Chính vì vậy muốn giáo dục đạo đức
cho HS tốt hơn thì cần thay đổi phương pháp, kỹ thuật, nội dung của đánh giá hạnh kiểm.
Sự phát triển nhanh chóng của các lĩnh vực kinh tế, xã hội và hội nhập quốc tế nói
chung và ở Tp.HCM nói riêng đang tác động đa chiều, ảnh hưởng đến quá trình hình thành
và phát triển nhân cách của thế hệ trẻ. Theo tổng kết chương trình giáo dục rèn luyện đạo
đức, tác phong lối sống của HS trong 3 năm gần đây, Sở Giáo dục và Đào tạo (GDĐT)

dựng các biện pháp đổi mới quản lý hoạt động đánh giá hạnh kiểm HS trong các trường
THPT tại TP.HCM phù hợp với tình hình phát triển của xã hội.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu: Quản lý hoạt động đánh giá hạnh kiểm HS ở trường
THPT.
3.2. Đối tượng nghiên cứu: Quản lý hoạt động đánh giá hạnh kiểm HS trong các
trường THPT tại Tp.HCM.
4. Giả thuyết nghiên cứu


4

Đánh giá hạnh kiểm HS và quản lý hoạt động đánh giá hạnh kiểm HS hiện nay
tại các trường THPT ở Tp.HCM chưa đồng bộ. Việc lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo
và đánh giá hoạt động đánh giá hạnh kiểm HS chưa đáp ứng yêu cầu. Nếu xây dựng
được các biện pháp quản lý hoạt động đánh giá hạnh kiểm HS THPT thông qua việc
bổ sung các tieu chí, quy trình, đổi mới phương pháp đánh giá hạnh kiểm và các
biện pháp về bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên môn về đánh giá hạnh kiểm HS cho các
đối tượng tham gia đánh giá hạnh kiểm thì sẽ cải tiến công tác quản lý hoạt động
đánh giá hạnh kiểm HS THPT góp phần đáp ứng yêu cầu đổi mới hoạt động đánh
giá hạnh kiểm HS hiện nay.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động đánh giá hạnh kiểm HS trong
trường THPT.
5.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động đánh giá hạnh kiểm HS và quản lý
hoạt động đánh giá hạnh kiểm trong các trường THPT tại Tp.HCM.
5.3. Xây dựng các biện pháp quản lý hoạt động đánh giá hạnh kiểm HS trong các
trường THPT tại Tp.HCM phù hợp với tình hình phát triển của xã hội hiện nay.
5.4. Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp và thực nghiệm
một biện pháp đã xây dựng.

7.1.3. Tiếp cận lịch sử-logic
Luận án tiếp cận theo quan điểm lịch sử - logic. Những yêu cầu về phẩm chất đạo
đức, hạnh kiểm HS THPT luôn phải đáp ứng với sự vận động thay đổi của xã hội hiện đại.
Do vậy khi xây dựng các tiêu chí đánh giá hạnh kiểm cũng như cách thức đánh giá hạnh
kiểm HS THPT phải đặt trong định hướng phát triển chung của Tp.HCM về yêu cầu của
một công dân hiện đại, năng động hội nhập nhưng không làm mất đi bản sắc dân tộc,
truyền thống của người Việt Nam.
7.2. Các phƣơng pháp nghiên cứu
7.2.1. Phƣơng pháp nghiên cứu lý luận
Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa cơ sở lý luận từ các công trình được lựa chọn
trong và ngoài nước có liên quan đến đánh giá hạnh kiểm và quản lý hoạt động đánh giá
hạnh kiểm HS THPT.
7.2.2. Các phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.2.1. Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
Mục đích: Sử dụng phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi nhằm khảo sát thực trạng
hoạt động đánh giá hạnh kiểm và thực trạng quản lý hoạt động đánh giá hạnh kiểm HS THPT
tại Tp.HCM. Ngoài ra, phương pháp này còn sử dụng để hỏi ý kiến về tính khả thi và tính cần
thiết của các biện pháp được xây dựng.


6

Nội dung: Khảo sát thực trạng hoạt động đánh giá hạnh kiểm HS THPT như tiêu
chuẩn, tiêu chí đánh giá hạnh kiểm HS THPT, qui trình đánh giá hạnh kiểm HS THPT, sử
dụng kết quả hạnh kiểm HS THPT…; Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động đánh giá hạnh
kiểm HS THPT thông qua các chức năng như lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo kiểm tra đánh
giá hạnh kiểm HS THPT.
Công cụ: Xây dựng bộ công cụ là phiếu khảo sát dùng cho các đối tượng sau: Phụ
lục 1 dùng cho cán bộ quản lý (CBQL) cấp Sở; CBQL, giáo viên (GV) của trường THPT;
Phụ lục 2 dùng cho cha mẹ HS và HS trường THPT.

- Nghiên cứu phân tích, đánh giá việc xét khen thưởng và vi phạm của HS
theo thông tư 08 của Bộ GDĐT.
7.2.2.4. Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia
Mục đích: Sử dụng phương pháp nhằm thu thập ý kiến của các chuyên gia trong
lĩnh vực quản lý giáo dục, đặc biệt là các chuyên gia trong lĩnh vực đánh giá và quản lý
đánh giá hạnh kiểm HS THPT.
Nội dung: Trao đổi về tiêu chuẩn, quy trình, thang đo trong việc đánh giá hạnh
kiểm HS THPT; trao đổi về cách thức quản lý hiện nay của Hiệu trưởng THPT về đánh giá
hạnh kiểm HS.
Công cụ là phiếu phỏng vấn chuyên gia (Phụ lục 6).
Tổ chức tọa đàm lấy ý kiến của Hiệu trưởng THPT về thực hiện TT58 và TT08.
7.2.2.5. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
Phương pháp này nhằm tổng kết một số kinh nghiệm của các tỉnh, thành khác về tổ
chức quản lý hoạt động đánh giá hạnh kiểm HS THPT; Kinh nghiệm một số nước trên thế
giới về giáo dục đạo đức, hạnh kiểm cũng như đánh giá hạnh kiểm HS THPT.
Sử dụng công cụ ở Phụ lục 8.
7.2.2.6. Phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình (case study)
Mục đích: Sử dụng phương pháp này nhằm nghiên cứu sâu ở trường THPT về hoạt
động đánh giá hạnh kiểm bao gồm: Tiêu chí đánh giá, quy trình đánh giá, phương pháp
đánh giá, xếp loại đánh giá, sử dụng kết quả đánh giá.
Nội dung: Tiến hành nghiên cứu điển hình 02 trường THPT là THPT Trần Khai
Nguyên, Quận 5 và THPT Lương Thế Vinh, Quận 1.
7.2.2.7. Phương pháp quan sát
Mục đích: Sử dụng phương pháp này nhằm quan sát các hoạt động đánh giá hạnh
kiểm HS trong trường THPT của GV, giám thị. Quan sát và ghi nhận những tình huống
đánh hạnh kiểm của những HS bị vi phạm kỉ luật.
Nội dung: Quan sát việc ứng xử của GV, giám thị khi nhận xét, đánh giá hành vi
cụ thể của HS.



thuật đánh giá, sử dụng kết quả đánh giá hạnh kiểm học sinh THPT. Luận án đã khảo sát
và phân tích sâu thực trạng quản lý hoạt động đánh giá hạnh kiểm HS THPT thông qua các
chức năng như lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá hoạt động đánh giá hạnh


9

kiểm HS THPT. Từ đó có những đánh giá chung về ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân của
thực trạng quản lý hoạt động đánh giá hạnh kiểm HS THPT tại Tp.HCM. Căn cứ vào 8
biện pháp quản lý hoạt động đánh giá hạnh kiểm HS THPT đã xây dựng, luận án tiến hành
khảo nghiệm các biện pháp, thực nghiệm 1 biện pháp và chứng minh được tính cần thiết,
khả thi, có thể áp dụng vào thực tiễn của biện pháp này.

9. Cấu trúc luận án
Mở đầu
Chƣơng 1: Cở sở lý luận về quản lý hoạt động đánh giá hạnh kiểm HS THPT
Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động đánh giá hạnh kiểm HS trong các
trường THPT tại Tp.HCM
Chƣơng 3: Các biện pháp quản lý hoạt động đánh giá hạnh kiểm HS trong các
trường THPT tại Tp.HCM
Kết luận và khuyến nghị; Danh mục công trình của tác giả liên quan đến
luận án; Tài liệu tham khảo; Phụ lục


10

CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ
HẠNH KIỂM HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề

đạo đức HS như: Phương pháp tương tác; Phương pháp học tập hợp tác; Phương
pháp giáo dục truyền thống; Phương pháp thảo luận nhóm; Phương pháp sắm vai;
Phương pháp học tập từ kinh nghiệm[130].
Giáo dục đạo đức cho HS ở Nhật: Mục đích của giáo dục đạo đức cho HS
ở Nhật là bồi dưỡng tinh thần tôn trọng nhân phẩm con người, trân trọng cuộc sống;
Nỗ lực kế thừa và phát triển văn hóa truyền thống, tạo dựng một nền văn hóa phong
phú về mặt cá nhân; Nỗ lực hình thành và phát triển xã hội và quốc gia dân chủ;
Đóng góp vào việc xây dựng một cộng đồng thế giới hòa bình; Có khả năng ra
quyết định độc lập; Bồi dưỡng ý thức đạo đức. Nội dung giáo dục bao gồm: Sự
đúng mực; Sự chuyên cần; Lòng dũng cảm; Sự chân thành; Tự do và luật lệ, Tự
hoàn thiện; Phép lịch sự, sự quan tâm và lòng tốt; Biết ơn và kính trọng, khiêm tốn;
Tôn trọng thiên nhiên và cuộc sống; Tính cao thượng; Công bằng; Trách nhiệm.
Phương pháp chính để giáo dục đạo đức cho HS ở Nhật là: Giáo dục đạo đức với tư
cách một môn học độc lập; Giáo dục đạo đức qua các môn học trong nhà trường;
Giáo dục đạo đức qua các hoạt động đặc biệt; Giáo dục đạo đức thông qua các hoạt
động hàng ngày [129].
Từ những kết quả nghiên cứu kinh nghiệm quản lý hoạt động giáo dục đạo
đức của ba nước nói trên, luận án có thể rút ra một số nhận xét: Vấn đề giáo dục đạo
đức phải gắn với hệ thống giá trị của quốc gia, gắn với những đặc điểm văn hóa, đặc
điểm phát triển kinh tế - xã hội của đất nước ở từng thời kỳ. Điều này phải được thể
hiện trong mục tiêu, nội dung và phương pháp giáo dục đạo đức học sinh. Trong
thực tế, chương trình một số môn học ở Việt Nam, đặc biệt là môn Đạo đức ở tiểu
học và môn Giáo dục công dân ở cấp trung học về cơ bản đã thể hiện những yêu cầu
trên. Tuy nhiên, trong thực tiễn, do phải dạy đúng khung chương trình quy định của


12

Bộ GDĐT nên các môn học này chưa tập trung vào những vấn đề thiết thực, thiếu
cập nhật, bổ sung tình hình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước cũng như của


Peter F. Oliver (2006) trong công trình Developing The Curriculum (Xây
dựng chương trình học) do Nguyễn Kim Dung dịch (tại Chương 12), trình bày rất
sâu và chi tiết về đánh giá các mặt khác nhau ở người học, cụ thể là HS THPT. Tác
phẩm đã phân tích quá trình đánh giá gồm có: Tiền đánh giá, đánh giá quá trình,
đánh giá tổng kết. Tác giả còn đi sâu vào 2 kỹ thuật đo lường: Đo lường dựa vào
tiêu chuẩn và đo lường dựa vào tiêu chí. Để đánh giá kết quả người học, tác giả đề
cập đến ba lĩnh vực: Kỹ năng; Nhận thức; Tình cảm. Trong ba lĩnh vực vừa nêu,
theo tác giả, lĩnh vực tình cảm hay thái độ (attitude) là khó khăn và phức tạp hơn cả
do có liên quan đến vấn đề đạo học hay hạnh kiểm của HS. Để đánh giá chính xác
tình cảm hay thái độ của HS, tác giả cho rằng không nên cho điểm từ A đến F theo
hệ thống điểm phần trăm vì các em có thể thiếu hay có đặc điểm tình cảm đặc biệt
nào đó. Để đánh giá được các kết quả tình cảm thì chúng ta phải khuyến khích HS
thể hiện cảm xúc, thái độ của mình vào các chủ đề được thảo luận trong lớp. Tác giả
đã phân loại mục tiêu đánh giá tình cảm hay thái độ của HS theo các cấp bậc (tương
tự như thang nhận thức của Bloom) như sau: 1.Tiếp nhận. 2. Phản hồi. 3. Giá trị.
4. Tổ chức. 5. Sự biểu hiện tính cách bằng giá trị hay một số giá trị. Ngoài ra tác
giả cũng đưa ra hàng loạt các ví dụ về kiểm tra tình cảm của các em qua các lĩnh
vực trên [17].
Ralph Tyler (1966) trong nghiên cứu Basic Principles of Curriculum and
Instruction (Những nguyên tắc cơ bản về chương trình và giảng dạy) được coi là
một trong những người đầu tiên đưa ra khái niệm đánh giá giáo dục. Ông sử dụng
thuật ngữ đánh giá để biểu thị quy trình đánh giá sự tiến bộ của người học theo các
mục tiêu đạt được. Ông thấy rằng quy trình này rất quan trọng trong việc cung cấp
thông tin để đạt được các mục tiêu và độ chính xác, hiệu quả trong quá trình học
tập. Tyler đưa ra sơ đồ thể hiện 3 yếu tố chính trong quá trình giáo dục là: mục tiêu,
kinh nghiệm học tập và đánh giá người học (Sơ đồ 1.1). Mục tiêu của chương trình
giáo dục yêu cầu người học đạt được một hệ thống các kiến thức, kỹ năng và có thể
vận dụng vào cuộc sống. Theo Tyler, đánh giá người học trong quá trình giáo dục là




15

điểm giao nhau giữa giáo viên, người học và tài liệu học tập để tạo nên các mục tiêu
mới [119].
Cecil R.Reynolds & Randy W. Kamphaus (2005) có nghiên cứu công trình
The Clinician„s Guide To The Behavior Assessment System for Children (Hướng
dẫn chi tiết về hệ thống đánh giá hành vi của HS). Trong nghiên cứu này đã hướng
dẫn một cách rõ ràng chi tiết về cách đánh giá hành vi của học sinh từ 3 tuổi đến 18
tuổi với cách tiếp cận đa phương pháp, đa kỹ thuật để đánh giá hành vi, đánh giá
nhận thức. Nghiên cứu này đã thiết kế một cách dễ dàng để chẩn đoán và phân loại
sự phức tạp của biểu hiện hành vi và cảm xúc của HS. Hơn nữa, nghiên cứu này
cũng chỉ ra được cách đo hành vi của HS thông qua cách nhận xét đánh giá phối
hợp giữa thầy cô, cha mẹ, và tự đánh giá của HS. Ngoài ra, nghiên cứu đã trình bày
rất kỹ về thang đo thái độ hành vi của HS, và cách sử dụng thang đo [92].
Vishalache Blakrishman (2009) có luận án tiến sĩ giáo dục học Teaching
moral education in secondary schools - Using real life dilemmas (Giáo dục đạo
đức trong trường phổ thông – Ứng dụng vào tình huống thực tế) tại Đại học
Victoria- Newzeland. Trong nghiên cứu này, tác giả đã đề cập đến vấn đề dạy đạo
đức cho học sinh phổ thông phải gắn liền với các yếu tố thực tế của xã hội như tôn
giáo, truyền thống, kinh tế, gia đình, cách đánh giá…Đặc biệt, tác giả luận án đã
phân tích cụ thể những tình huống thật trong cuộc sống về giáo dục đạo đức cho học
sinh phổ thông tại Malayxia thông qua các tình huống mà tác giả cho rằng sẽ có
nhiều quyết định lựa chọn tùy theo quan niệm của mỗi cá nhân hay nhóm người
hoặc tập thể. Việc quyết định lựa chọn cách nào phụ thuộc nhiều vào các quan niệm
giá trị đạo đức của cá nhân hay nhóm người đó [124].
1.1.2. Những nghiên cứu trong nước
1.1.2.1. Nghiên cứu về hoạt động đánh giá đạo đức, hạnh kiểm học sinh
Hà Thế Ngữ (1986), chủ nhiệm đề tài cấp nhà nước “Nâng cao chất lượng