CHƯƠNG 1
CHIẾN TRANH VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA NÓ TRONG THỜI ĐẠI
HIỆN NAY

1.1. Bản chất chiến tranh trong thời đại hiện nay
1.1.1. Khái niệm chiến tranh trong thời đại hiện nay
Chiến tranh là một hiện tượng chính trị - xã hội rất phức tạp. Việc
nhận thức đúng nguồn gốc, bản chất và các qui luật vận động của nó, đặc
biệt là các cuộc chiến tranh trong thời đại hiện nay là một vấn đề có ý nghĩa
cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn.
Từ khi chiến tranh xuất hiện đến nay đã có nhiều quan niệm khác
nhau, các nhà tư tưởng trước Mác kể cả Clau-dơ-vít - một nhà lý luận quân
sự tài giỏi của nước Phổ cũng chưa nhận thức đúng đắn và tòan diện về nó.
Trong tác phẩm "Bàn về chiến tranh", ông cho rằng chiến tranh là hành vi
bạo lực dùng để buộc đối phương phục tùng ý chí của mình hoặc chiến tranh
là một hình thái của những mối liên hệ giữa người với người. Các quan niệm
đó đã lẩn tránh vấn đề bản chất như: mục đích chính trị của các bên tham
chiến, lợi ích của giai cấp tiến hành chiến tranh.
Mác - Ănghen - Lênin đã kế thừa có phê phán những tư tưởng đó, đã
xem xét hiện tượng chiến tranh dưới góc độ chính trị - xã hội, chính trị - giai
cấp, đã nêu lên những đặc trưng rất cơ bản của hiện tượng chiến tranh như:
chiến tranh là một phạm trù lịch sử, là sự tiếp tục của chính trị bằng thủ đoạn
bạo lực, là đấu tranh vũ trang có tổ chức theo những qui tắc nhất định...
Hiện nay ở nước ta, các nhà nghiên cứu về chiến tranh tuy cách tiếp
cận có khác nhau, nhưng đều đề cập đến những đặc trưng thống nhất như:
chiến tranh là một loại hình hoạt động xã hội của con người, hoạt động có ý


thức, có mục đích; là một hiện tượng chính trị - xã hội, chính trị - giai cấp;
hình thức bạo lực vũ trang đều được xem là hình thức chủ yếu, phổ biến sử
dụng trong chiến tranh để nhằm thực hiện mục đích chính trị của các bên

mâu thuẫn đó. V.I.Lênin viết: "Không thể hiểu nổi cuộc chiến tranh hiện nay
nếu không hiểu được thời đại" (42, 388). Nghị quyết Đại hội đại biểu tòan
quốc lần thứ 8 của Đảng đã chỉ rõ: "Loài người vẫn đang trong thời đại quá
độ từ CNTB lên CNXH. Các mâu thuẫn cơ bản trên thế giới vẫn tồn tại và
phát triển, có mặt sâu sắc hơn, nội dung và hình thức, biểu hiện có nhêìu nét
mới. Đấu tranh dân tộc và đấu tranh giai cấp diễn ra dưới nhiều hình thức"
(90,76). Như vậy, bốn mâu thuẫn cơ bản của thời đại vẫn tồn tại và các loại
chiến tranh có thể xảy ra hiện nay là: 1- chiến tranh giữa chủ nghĩa đế quốc
với các nước xã hội chủ nghĩa; 2- chiến tranh giữa chủ nghĩa đế quốc đứng
đầu là đế quốc Mỹ, các tập đoàn tư bản độc quyền xuyên quốc gia với những
nước đứng lên giành độc lập, các nước đang phát triển; 3- chiến tranh giữa
đế quốc với đế quốc; 4- nội chiến giữa giai cấp vô sản với giai cấp tư sản
trong các nước tư bản chủ nghĩa hoặc giữa quần chúng nhân dân với các lực
lượng phản động được sự ủng hộ giúp sức của chủ nghĩa đế quốc và lực
lượng phản động quốc tế.
Từ sau khi Đông Âu và Liên Xô sụp đổ, CNXH đi vào thoái trào,
phong trào cách mạng thế giới gặp nhiều khó khăn. Sự phát triển các mâu
thuẫn sắc tộc, tôn giáo, dân tộc, biên giới... đã làm cho tình hình thế giới
càng thêm phức tạp. Chiến tranh khu vực với những cường độ khác nhau,
chiến tranh sắc tộc, tôn giáo, lấn chiếm biên giới... có thể nổ ra. Sự phát triển
cách mạng khoa học - công nghệ đã ảnh hưởng trực tiếp đến các cuộc chiến
tranh mới, đặc biệt chiến tranh vũ khi công nghệ cao và các dạng chiến tranh
như chiến tranh điện tử, chiến tranh thông tin, chiến tranh sinh học đã xuất


hiện. Do đó, việc nhận thức đúng các loại hình chiến tranh hiện nay có ý
nghĩa về lý luận và thực tiễn nhằm xác định thái độ, trách nhiệm đúng đắn
của những người cộng sản đối với chiến tranh.
1.1.2. Nguồn gốc và bản chất chiến tranh trong thời đại hiện nay
Chủ nghĩa Mác - Lênin đã kế thừa có chọn lọc những tư tưởng tiến bộ

xuyên của những kẻ áp bức bóc lột. Chiến tranh là sản phẩm và là bạn đồng
hành thường xuyên của xã hội có đối kháng giai cấp. Vì muốn duy trì được
sự thống trị của mình, đối với đất nước, muốn nô dịch, xâm lược thôn tính
các nước khác để vơ vét được nhiều của cải, thỏa mãn lòng tham vô đáy của
bọn thống trị bóc lột, chúng phải tổ chức tuyển mộ quân đội thường trực,
trang bị vũ khí và phương tiện quân sự để tiến hành chiến tranh. Do đó, quân
đội đã trở thành công cụ bạo lực của giai cấp thống trị để sử dụng vào chiến
tranh tấn công hat chiến tranh phòng ngự. Sản xuất càng phát triển, càng tạo
điều kiện thuận lợi để mở rộng phát triển quân đội, tăng cường sản xuất và
trang bị các loại vũ khí kỹ thuật hiện đại hơn, qui mô các cuộc chiến tranh
ngày càng lớn và tính chất tàn bạo dã man càng phản ánh sâu sắc bản chất
của giai cấp thống trị bóc lột. Đặc biệt, chủ nghĩa đế quốc đã gây bao tang
tóc đau thương cho nhân loại. Chỉ đến chủ nghĩa cộng sản, khi mà chế độ tư
hữu và giai cấp không còn nữa mới loại bỏ được chiến tranh ra khỏi đời
sống xã hội.
Là một hiện tượng xã hội, chiến tranh chịu sự chi phối của các qui
luật, các quan hệ xã hội và thông qua hoạt động tự giác của con người để
phát huy tác dụng. Chủ nghĩa Mác - Lênin đã chia làm ba loại nguyên nhân
làm xuất hiện chiến tranh. Nguyên nhân cơ bản, sâu xa xét đến cùng làm
nảy sinh cuộc chiến tranh đó là chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất và đối


kháng giai cấp. Chừng nào trong xã hội loài người còn tồn tại nguyên nhân
này thì còn nguy cơ xảy ra chiến tranh. Song sự vận động của nguyên nhân
cơ bản đến giai đoạn chín muồi, sự biểu hiện của mâu thuẫn đối kháng nổi
lên trong những điều kiện cụ thể cộng với sự khủng hoảng xã hội sâu sắc đã
trở thành nguyên nhân chủ yếu làm nảy sinh các cuộc chiến tranh. Song
chiến tranh bao giờ cũng là cụ thể, gắn với một nhà nước, một lực lượng
cầm quyền. Các loại nguyên nhân có quan hệ biện chứng với nhau trong đó
nguyên nhân cơ bản đóng vai trò quyết định. Song không phải lúc nào trong

xâm lược.
Thời đại hiện nay là thời đại quá độ từ CNTB lên CNXH trên phạm vi
toàn thế giới, mở đầu bằng Cách mạng Tháng Mười Nga vĩ đại năm 1917, là
thời đại đấu tranh cho thắng lợi của hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và
CNXH gắn liền với cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại tạo ra
những tiền đề vật chất - kỹ thuật ngày càng đầy dủ cho việc chuyển lên
CNXH. Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu lâm vào thoái trào,
cục diện thế giới có sự biến đổi căn bản. CNTB có sự điều chỉnh, "thích
nghi", tạm thời tạo thế ổn định và phát triển nhưng không điều hòa được
mâu thuẫn mà các mâu thuẫn cơ bản của thời đại ngày càng sâu sắc. Bốn
mâu thuẫn cơ bản của thời đại tuy có những biểu hiện mới nhưng tính chất
của các mâu thuẫn không thay đổi. Một số mâu thuẫn mới xung quanh vấn
đề về giữ vững, kinh tế, sắc tộc, tôn giáo... nổi lên. Cuộc đấu tranh giữa lực
lượng hòa bình, dân chủ và chủ nghĩa đế quốc ngày càng gay gắt nhằm thực
hiện mục tiêu cơ bản của thời đại là: hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và
CNXH đang tạo ra những thời cơ và thách thức mới đối với các dân tộc.
Nhưng nguồn gốc, nguyên nhân của chiến tranh trong thời đại hiện nay vẫn


không thay đỏi, chừng nào còn CNTB, chủ nghĩa đế quốc thì còn nguy cơ
xảy ra chiến tranh.
Ngày nay, tuy không còn hệ thống xã hội chủ nghĩa, song mâu thuẫn
giữa CNTB với cacns xã hội chủ nghĩa vẫn là mâu thuẫn cơ bản nhất của
thời đại và đấu tranh giải quyết "ai thắng ai" giữa CNTB và CNXH vẫn là
cuộc đấu tranh gay go quyết liệt. Chủ nghĩa đế quốc đứng đầu là đế quốc Mỹ
luôn tịm mọi cách, mọi biện pháp để gây chiến tranh xâm lược, kể cả chiến
tranh phi vũ trang để xóa nốt các nước xã hội chủ nghĩa còn lại. Sự tham
vọng, bá quyền của chủ nghĩa đế quốc luôn là nguyên nhân trực tiếp hoặc
gián tiếp gây ra những cuộc xung đột khu vực và có nguy cơ gây ra những
cuộc chiến tranh khu vực mới với những cường độ khác nhau. Trong khi đó

định về bản chất chiến tranh thế giới thứ nấht, Lênin viết; "Chính toàn bộ
đường lối chính trị của toàn bộ hệ thống các quốc gia ở châu Âu trong
những mối quan hệ kinh tế và chính trị của các quốc gia đó, mới là là cái cần
xem xét để hiểu được rằng điều tất nhiên, không thể tránh được là hệ thống
ấy đã gây ra cuộc chiến tranh hiện nay" (37, 102). Khi phê phán các lãnh tụ
của Quốc tế II, đem phép siêu hình thay thế cho phép biện chứng để xem xét
giải thích bản chất chiến tranh, Lênin đã đưa ra công thức: "... Chiến tranh
chỉ là một sự tiếp tục của chính trị bằng những biện pháp khác (cụ thể bằng
bạo lực). Đó là công thức của Clau-dơ-vít, một trong những cây bút vĩ đại
viết về lịch sử chiến tranh, những tư tưởng của ông đã được Hêghen làm cho
phong phú thêm. Và quan điểm của Mác-Ănghen luôn luôn cũng chính là
như vậy, các ông coi bất cứ cuộc chiến tranh nào cũng đều là sự tiếp tục của
chính trị của một số cường quốc hữu quan nào đó - và của các giai cấp khác
nhau trong nội bộ những cường quốc đó - trong một thời gian nhất định"
(46, 275 - 276).


Quan điểm của Lênin khác hẳn về chất, với quan điểm của Clau-dơvít, Người coi vấn đề bản chất xã hội - chính trị của chiến tranh là vấn đề cơ
bản trong việc phân tích, đánh giá chiến tranh. Nhận rõ bản chất chính trị
của chiến tranh tức là vạch rõ thực chất về bản chất giai cấp của nó, xác định
sự lệ thuộc của những mục đích chính trị của chiến tranh đối với các lợi ích
kinh tế và chính trị của các giai cấp và của các nhà nước đang có sự xung
đột. Chỉ có đứng trên lập trường của giai cấp vô sản với phương pháp luận
biện chứng duy vật mới thấy rõ được "chiến tranh chẳng qua chỉ là chính trị
từ đầu đến cuối, chỉ là sự tiếp tục thực hiện cũng những mục đích đó, cũng
do các giai cấp đó theo đuổi với những phương pháp khác mà thôi" (37,
356). Cái chính trị mà chủ nghĩa Mác - Lênin quan niệm là "Mối quan hệ
giữa các dân tộc, các giai cấp" (43, 500). Hoặc Lênin viết: "Chính trị là sự
tham gia vào những công việc của nhà nước, là việc vạch hướng đi cho nhà
nước, việc xác định những hình thức, nhiệm vụ, nội dung hoạt động của nhà

chiến tranh luôn quan hệ biện chứng không thể tách rời và xem nhẹ yếu tố
nào. Cho nên nói bản chất chiến tranh là sự kế tục chính trị từ đầu đến cuối
bằng thủ đoạn khác (thủ đoạn bạo lực, thủ đoạn đấu tranh vũ trang). Đó là
quan điểm khoa học đúng đắn, là phương pháp luận tin cậy duy nhất, giúp
chúng ta xem xét và khẳng định các cuộc chiến tranh trong thời đại hiện nay,
kể cả chiến tranh hạt nhân, chính trị trong thời đại hiện nay, về thực chất là
cuộc đấu tranh giai cấp không điều hòa nhưng với thủ đoạn tinh vi và xảo
quyệt hơn. Song chính trị vẫn là mục đích, là nhân tố quyết định mọi đặc
điểm cơ bản nhất của cuộc chiến tranh, nó tác động sâu sắc đến khả năng
phát sinh chiến tranh, cũng như khả năng ngăn ngừa cuộc chiến tranh đó. Do
vậy vấn đề vừa có tính nguyên tắc, vừa là lập trường của người vô sản là sự


khẳng định bản chất của chiến tranh mà chủ nghĩa Mác - Lênin đã chỉ ra vẫn
còn nguyên giá trị, kể cả đối với chiến tranh công nghệ cao, chiến tranh hạt
nhân. Song các thuộc tính trong bản chất của chiến tranh không phải là bất
biến, mà nó có sự vận động và phát triển. Nên chúng ta phải nhận rõ mặt ổn
định tương đối và mặt vận động biến đổi của nó, có như vậy mới phân tích
đúng bản chất của các cuộc chiến tranh trong thời đại hiện nay.
Theo quan điểm mác -xít, cái cần xác định là nội dung chính trị của
mỗi cuộc chiến tranh, trong mỗi trường hợp riêng, tức là phải xác định tính
chất giai cấp của chiến tranh, nguyên nhân gây ra, những giai cấp tiến hành
chiến tranh và những điều kiện lịch sử, kinh tế gây ra các cuộc chiến tranh.
Do đó mối quan hệ giữa chính trị và chiến tranh có sự biến đổi vì cả hai yếu
tố đó đều có sự thay đổi và làm cho bản chất của chiến tranh cũng có sự biến
đổi. Sự biến đổi của bản chất chiến tranh phụ thuộc vào sự biến đổi trước hết
của nền chính trị, chế độ chính trị ở mức độ nào đó bao gồm: những biến đổi
của giai cấp cầm quyền, cơ cấu giai cấp trong xã hội, mối quan hệ giữa các
giai cấp, các dân tộc, các nhân vật cầm đầu trong bộ máy nhà nước. Chính từ
sự thay đổi về chính trị mà ảnh hưởng đến bản chất, nội dung và tính chất

các quốc gia phải tìm mọi cách, kiên quyết ngăn chặn không để chiến tranh
nổ ra dưới bất kỳ hình thức nào, mới có thể bảo vệ được hòa bình, ổn định
và phát triển.
Vấn đề bản chất của chiến tranh, mối quan hệ giữa chiến tranh và
chính trị, nguồn gốc và nguyên nhân của chiến tranh đang được các quan
điểm phản động của giai cấp tư sản xuyên tạc nhằm cố gắng chứng minh
chiến tranh là ngẫu nhiên hay do một lực lượng siêu nhiên gây ra một cách
định mệnh. Họ cho rằng: chiến tranh là tất yếu, là vĩnh viễn không thể tránh
khỏi và không thể loại bỏ ra khỏi đời sống xã hội. Một số học giả tư sản


tuyệt đối hóa vai trò tư tưởng trong chiến tranh. Họ cho chiến tranh ngày nay
là chiến tranh tư tưởng là và đó là đặc điểm nổi bật. Thí dụ như: Véc-ne-pich
cho rằng, chúng ta đang đứng ở ngưỡng cửa của chiến tranh tư tưởng, quan
điểm Ma-tê-phen lại cho "Thế kỷ này mâu thuẫn tư tưởng là cái có trước".
Đó là những quan điểm duy tâm phản khoa học nhằm biện bạch cho các
cuộc chiến tranh tôn giáo, chiến tranh sắc tộc hiện nay.
Những người theo "thuyết bạo lực" lại tuyệt đối hóa bạo lực. Họ coi
chiến tranh là động lực chủ yếu quyết định tòan bộ quá trình lịch sử. Bạo lực
là nhân tố có trước, qui định toàn bộ các sự kiện và hiện tượng của đời sống
xã hội, thậm chí cả trong kinh tế. Họ phủ nhận qui luật khách quan của xã
hội và phủ nhận sự phát triển của xã hội loài người là "quá trình lịch sử tự
nhiên". Họ cho chiến tranh là thường xuyên không thể loại bỏ khỏi đời sống
xã hội, thậm chí còn bổ ích đối với con người. Bạo lực là vạn năng, là cơ sở
tư tưởng của chủ nghĩa phiêu lưu, hiếu chiến. Nhà triết học Đức Ô.Spen-gơlen (1880 - 1936) viết "Những tư tưởng trở thành máu đòi hỏi phải có máu.
Chiến tranh là hình thức vĩnh viễn sự tồn tại cấp cao của con người, và nhà
nước tồn tại là để tiến hành chiến tranh". Ngày nay các nhà tư tưởng của chủ
nghĩa đế quốc vẫn tiếp tục tuyên truyền tư tưởng vèvt quyết định của bạo
lực, họ kêu gọi dùng bạo lực để đàn áp phong trào cách mạng trên thế giới.
Đế quốc Mỹ với âm mưu thống trị thế giới nên chúng luôn dù vũ khí hạt

nghĩa tuyệt đối, và do đó đã mất tính chất là sự tiếp tục chính trị bằng các
phương tiện khác". Hoặc một thượng nghị sĩ của Mỹ tên là Clau-dơ-vít coi
chiến tranh cũng là chính trị, chỉ có điều là thực hiện bằng thủ đoạn khác đã
không có căn cứ nữa rồi, nó đã lỗi thời do sự xuất hiên vũ khí hạt nhân.
Thực chất, họ muốn phủ nhận học thuyết Mác - Lênin về bản chất
chiến tranh. Họ đã làm lẫn lộn giữa mục đích chính trị của chiến tranh với


thủ đoạn, phương tiện sử dụng trong hình thành, lẫn lộn giữa lý luận về bản
chất (nội dung và tính chất) của chiến tranh hạt nhân với việc có nên sử dụng
loại vũ khí đó làm phương tiện để đạt mục đích hay không.Việc chủ mưu
tách chiến tranh tên lửa- hạt nhân ra khỏi đường lối chính trị xâm lược của
chủ nghĩa đế quốc không lừa bịp được dư luận và nhân dân tiến bộ trên toàn
thế giới. Dù chiến tranh tên lửa - hạt nhân nổ ra vẫn là sự kế tục của chính
trị, chiến tranh hạt nhân không thể tự phát sinh ra từ "chân không" hoặc sự
ngẫu nhiên, bao giờ nó cũng do đường lối chính trị mưu tính sinh ra. Nội
dung xã hội, nội dung giai cấp, mục đích của chiến tranh hạt nhân đều do
chính trị quyết định, chiến tranh chỉ là công cụ, phương tiện của đường lối
chính trị của chủ nghĩa đế quốc được thực hiện bằng phương tiện tên lửa hạt nhân. Do đó, chiến tranh ngày nay kể cả chiến tranh tên lửa - hạt nhân
càng trở nên "chính trị' hơn.
Trong tình hình thế giới hiện nay, CNXH ở Đông Âu và Liên Xô sụp
đổ, phong trào cách mạng thế giới đang gặp những khó khăn nhất định.
Nhưng không phải vì thế mà chủ nghĩa đế quốc đứng đầu là đế quốc Mỹ
muốn làm gì thì làm. Những người cộng sản phải kiến quyết đấu tranh
chống lại các quan điểm xuyên tạc, phủ nhận học thuyết của chủ nghĩa Mác
- Lênin về bản chất chiến tranh. Chúng ta luôn khẳng định rằng, các cuộc
chiến tranh hiện nay kể cả chiến tranh hạt nhân, các cuộc chiến tranh trong
tương lai như "chiến tranh ra đa", "chiến tranh tâm lý thông tin", "chiến
tranh tin học"... bản chất của nó vẫn không thay đổi. Chiến tranh vẫn là sự
kế tục của chính trị bằng thủ đoạn bạo lực. Chúng ta phải kiên quyết ngăn


lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do độc lập ấy" (64, 4).
Trong lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến ngày 19/12/1946, Chủ tịch Hồ Chí
Minh lại khẳng định: "Chúng ta thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu
mất nước, không chịu làm nô lệ... Giờ cứu nước đã đến, ta phải hy sinh đến
giọt máu cuối cùng để giữ gìn đất nước" (66; 35, 55). Sự nghiệp bảo vệ Tổ
quốc là sự nghiệp của tòan dân, vì vậy, Người kêu gọi: "Bất kỳ đàn ông, đàn
bà, bất kỳ người già, người trẻ, không chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc, hễ là
người Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp, cứu Tổ quốc" (65;
21, 524).
Nét đặc sắc trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về bảo vệ Tổ
quốc là luôn gắn bó chặt chẽ giữa mục tiêu độc lập dân tộc và CNXH, là sự
thống nhất giữa nội dung dân tộc, nội dung giai cấp và nội dung thời đại.
Người đấu tranh suốt đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai
cấp, xóa bỏ áp bức bóc lột, xây dựng xã hội mới - xã hội xã hội chủ nghĩa.
Ham muốn tột bậc của Người là làm cho nước ta được hòan toàn độc lập,
dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bài ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng
được học hành. Vì vậy, Người quyết tâm chiến đấu đến cùng để giải phóng
dân tộc, bảo vệ Tổ quốc. Người nói: "Hễ còn một tên xâm lược trên đất nước
ta, thì ta còn phải tiếp tục chiến đấu quét sạch nó đi" (65; 21, 524)
Dưới sự lãnh đạo của Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân ta
đã nhất tề đứng lên tiến hành hai cuộc kháng chiến đánh thắng hai đế quốc
to là thực dân Pháp và đế quốc Mỹ giành lại độc lập tự do cho Tổ quốc, thực
hiện thống nhất nước nhà. Ngày nay cả nước ta đã bước vào thời kỳ mới,
thực hiện nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa,
tiến hành CNH,HĐH đất nước dưới sự tác động của tình hình thế giới đầy
biến động phức tạp. Do đó mà vấn đề bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, đặc
biệt là việc chuẩn bị chiến tranh bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa



rộng, tạo môi trường quốc tế thuận lợi cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc.
Hiện nay đất nước ta đã ra khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội nhưng
còn một số mặt chưa được củng cố vững chắc. Bốn nguy cơ mà Hội nghị đại
biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ của Đảng (1/1994) nêu lên, đến nay vẫn là
những thách thức lớn. Trong bốn nguy cơ đó có cả nguy cơ "ngoại sinh" và
nguy "nội sinh". Các nguy cơ đó tồn tại trong mối liên hệ tác động lẫn nhau
và đều nguy hiểm hây tác hại lớn, ảnh hưởng tới sự tồn vong của chế độ xã
hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay. Mặt khác, chủ nghĩa đế quốc và các thế
lực thù địch đang tìm mọi cách chống phá cách mạng nước ta một cách
quyết liệt trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, tư tưởng, văn hóa, lối
sống. Hiện nay chúng đang thực hiện chiến lược "diễn biến hòa bình" kết
hợp bạo loạn lật đổ với răn đe quân sự và sẵn sàng sử dụng sức mạnh quân
sự khi có thời cơ tấn công làm sụp đổ chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.
Tình hình đó đòi hỏi chúng ta phải thường xuyên cảnh giác, xây dựng nền
quốc phòng toàn dân vững mạnh, sẵn sàng đánh thắng mọi âm mưu, thủ
đoạn của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch, bảo vệ vững chắc Tổ
quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong mọi tình huống.
Bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là vấn đề có tính qui luật của cách
mạng vô sản. Đặc biệt trong thời đại hiện nay, thời đại quá độ từ CNTB lên
CNXH trên phạm vi toàn thế giới, các mâu thuẫn cơ bản của thời đại, đặc
biệt là mâu thuẫn giữa CNTB và CNXH phát triển ngày càng gay gắt và đặt
ra yêu cầu tất yếu, cấp thiết, trực tiếp phải bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.
Vì vậy, việc chuẩn bị chiến tranh bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trong thời
đại hiện nay là nhu cầu thực tiễn và có ý nghĩa sống còn đối với sự nghiệp


đổi mới xây dựng và bảo vệ đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa ở
nước ta hiện nay.
1.2.2. Dự báo một số đặc điểm cơ bản của chiến tranh bảo vệ Tổ

Nam hiện nay có điều kiện thuận lợi hơn bao gờ hết, được củng cố, xây
dựng nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu theo hướng cách
mạng, chính qui, tinh nhuệ, từng bước hiện đại. Mặt khác trong điều kiện
mới, quan hệ quốc tế ngày càng mở rộng, nhân dân ta có thể tiếp thu được
những thành ựu mới nhất của khoa học, công nghệ hiện đại để xây dựng đất
nước, xây dựng nền quốc phòng toàn dân, lực lượng vũ trang nhân dân từng
bước hiện đại đáp ứng yêu cầu của chiến tranh nhân dân hiện đại bảo vệ Tổ
quốc, đánh thắng mọi kẻ địch xâm lược được trang bị hiện đại.
Từ những phân tích trên, có thể khẳng định rằng cuộc chiến tranh bảo
vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay nhất thiết phải là cuộc chiến
tranh nhân dân hiện đại. Tính chất hiện đại đó ngày càng phát triển dựa trên
nền tảng của thế trận quốc phòng toàn dân được củng cố vững chắc trong
quá trình CNH,HĐH đất nước. Tuy nhiên, chúng ta đang trong quá trình đổi
mới xây dựng và bảo vệ đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa, sự
nghiệp đổi mới đất nước đến nay đã thu được nhiều thành tựu quan trọng,
song chúng ta còn đang đứng trước nhiều khó khăn thử thách. Vì vậy, trong
cuộc chiến tranh chống xâm lược bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa
hiện nay nếu xảy ra vẫn phải quán triệt sâu sắc, kế thừa và phát triển truyền
thống đánh gặic giữ nước của dân tộc ta. Đó là truyền thống lấy nhỏ thắng
lớn, lấy ít địch nhiều, lấy thô sơ, tương đối hiện đại và hiện đại kết hợp trang
bị hiện có với từng bước trang bị hiện đại đánh thắng quân địch được trang
bị hiện đại.


- Cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa sẽ là
cuộc chiến tranh mang tính toàn dân cao chưa từng có trong lịch sử chống
ngoại xâm của dân tộc. Tính nhân dân của cuộc chiến tranh này được biểu
hiện ở chất lượng mới về lực lượng tham gia, về tính toàn diện của cuộc
chiến tranh, về phương thức kết hợp giữa kinh nghiệm, truyền thống và tính
hiện đại. Song thực tiễn mới đang đặt ra nhêìu vấn đề phải tư duy nghiêm