MỤC LỤC

Trang
3

MỞ ĐẦU

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ BỒI
DƯỠNG Y ĐỨC CHO HỌC VIÊN ĐÀO TẠO BÁC SĨ
DÂN Y Ở HỌC VIỆN QUÂN Y

1.1.

11

Y đức của người bác sĩ dân y và những vấn đề cơ bản về
bồi dưỡng y đức cho học viên đào tạo bác sĩ dân y ở Học

1.2.

viện Quân y
Thực trạng, nguyên nhân và một số kinh nghiệm bồi

11

dưỡng y đức cho học viên đào tạo bác sĩ dân y ở Học
viện Quân y

31

Chương 2 YÊU CẦU VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU TĂNG


MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài
Y đức là phẩm chất cao quý nhất của người làm nghề y; yếu tố nền tảng
tạo nên nhân cách của người thầy thuốc; đồng thời là kim chỉ nam cho mọi
hành động của họ. Y đức của người thầy thuốc được bổ sung, hoàn thiện cùng
với sự phát triển của y học và xã hội. Người thầy thuốc có y đức và chuyên
môn tốt góp phần quan trọng đem lại sức khoẻ, sự sống cho con người, ngược
lại nếu người thầy thuốc có chuyên môn tốt nhưng yếu kém, hạn chế về y đức
sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ, tính mạng người bệnh làm suy giảm uy
tín của bản thân và những người làm nghề thầy thuốc. Theo Chủ tịch Hồ Chí
Minh người thầy thuốc “phải thương yêu săn sóc người bệnh như anh em ruột
thịt của mình, coi họ đau đớn cũng như mình đau đớn” và “Lương y phải như
từ mẫu” [42, tr.343]. Để làm tròn bổn phận của mình, đòi hỏi người thầy thuốc
tất yếu phải được tiếp tục bồi dưỡng y đức, đây là vấn đề cấp bách đặt ra.
Học viện Quân y là trung tâm đào tạo có uy tín của Quân đội và quốc
gia. Hơn 66 năm xây dựng và trưởng thành, Học viện đã đào tạo và cung cấp
hàng vạn bác sĩ/thầy thuốc có đủ phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu thực
hiện chức trách, nhiệm vụ trong Quân đội và ngành Y tế cả thời chiến và thời
bình. Với vị thế và uy tín cao trong giáo dục - đào tạo, nghiên cứu khoa học
và thực hành khám, chữa bệnh, từ năm 2002, Học viện được Chính phủ giao
nhiệm vụ đào tạo bác sĩ dân y. Hiện nay, ở Học viện thường xuyên có hàng
ngàn học viên đào tạo bác sĩ dân y (từ năm thứ nhất đến năm thứ sáu).
Nhận thức rõ vai trò của y đức trong nhân cách của người thầy thuốc,
Đảng ủy, Ban Giám đốc Học viện Quân y đã đặc biệt quan tâm lãnh đạo,
chỉ đạo bồi dưỡng y đức cho học viên đào tạo bác sĩ dân y với những nội
dung, hình thức, biện pháp phong phú sinh động, thiết thực. Nhờ đó bước
đầu đã hình thành ở người học những tri thức, chuẩn mực, quy tắc, tình
cảm y đức của người bác sĩ dân y, góp phần hình thành ở họ ý thức, hành

nghiên cứu của các cơ quan, cán bộ lãnh đạo, quản lý, các nhà khoa học. Đặc
biệt từ khi nước ta chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa đã có nhiều công trình nghiên cứu, nhiều cuộc hội thảo, nhiều bài báo
bàn về những tác động của nền kinh tế thị trường đối với nhận thức về đạo
đức, giá trị và thang giá trị đạo đức cũng như hoạt động giáo dục, bồi dưỡng
4


đạo đức. Liên quan đến vấn đề nghiên cứu của đề tài luận văn là những nhóm
công trình nghiên cứu dưới đây:
* Nhóm công trình bàn về đạo đức và bồi dưỡng đạo đức cách mạng
cho cán bộ, đảng viên
Nguyễn Chí Mỳ (1999): Sự biến đổi của thang giá trị đạo đức trong
nền kinh tế thị trường với việc xây dựng đạo đức mới cho cán bộ quản lý
nước ta hiện nay, Nxb CTQG, Hà Nội 1999; Vũ Văn Viên (2002): Giáo dục
đạo đức trong nền kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay, Tạp chí Lý luận
chính trị, 7/2002;Trần Sĩ Phán (1999): Giáo dục đạo đức với việc hình thành
và phát triển nhân cách sinh viên Việt Nam trong giai đoạn hiện nay, Luận án
Tiến sĩ Triết học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, 1999;
Hoàng Anh (2001): Vấn đề xây dựng nhân cách đạo đức sinh viên trong điều
kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay, Luận văn Thạc sỹ Triết học, Học
viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, 2001.
Nhìn tổng quát, các công trình trên đều dựa vào quan điểm của chủ
nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng
Cộng sản Việt Nam về đạo đức cách mạng và giáo dục đạo đức cách mạng.
Mặc dù tiếp cận vấn đề đạo đức và giáo dục đạo đức ở các chuyên ngành
khoa học khác nhau (triết học, giáo dục học, tâm lý học), song, các công
trình khoa học đều khẳng định vai trò của đạo đức đối với sự hoàn thiện
nhân cách của con người, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp cách mạng xã hội
chủ nghĩa chỉ ra được những vấn đề có tính quy luật của quá trình hình

(số 3), 2013 [31]; Lê Trọng Tuyến (2013): Xây dựng chuẩn mực đạo đức quân
nhân ở đơn vị cơ sở trong quân đội ta hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh”,
Tạp chí Giáo dục lý luận Chính trị Quân sự, Học viện Chính trị, (số 2), [56]…
Những công trình nghiên cứu trong quân đội đều khẳng định vai trò của
đạo đức cách mạng với ý nghĩa là một trong những động lực trực tiếp thúc
đẩy quá trình nâng cao bản lĩnh chính trị, chiến đấu của quân nhân. Đạo đức
cách mạng của quân nhân - “Bộ đội Cụ Hồ” đã trở thành một trong những giá
trị văn hóa tiêu biểu của dân tộc Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh. Nhiều công
trình đã tập trung làm rõ những vấn đề về thực chất, các đặc điểm có tính quy
luật đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ để giáo dục, rèn luyện phát
triển đạo đức cách mạng của quân nhân trong tình hình hiện nay.
6


* Nhóm công trình nghiên cứu về y đức của đội ngũ y, bác sĩ và học
viên (sinh viên) ngành y
Phạm Thị Minh Đức (2009) chủ nhiệm: Nghiên cứu thực trạng nhận
thức và thực hành y đức của bác sĩ ba tuyến bệnh viện: Huyện, Tỉnh, Trung
ương, đề tài cấp Bộ, Đại học y Hà Nội [21]; Lê Thu Hòa (2013): Nghiên cứu
thực trạng dạy - học môn đạo đức y học trong đào tạo bác sĩ tại các trường
đại học y, Luận án tiến sĩ y học, Đại học y Hà Nội, (tr.3-39) [26]. Lê Thị Tài,
Phạm Thị Minh Đức, Trần Thị Thanh Hương và cộng sự (2009): Y đức thể
hiện qua thực hành khám chữa bệnh của bác sĩ, Tạp Chí Y học Việt Nam, Số
1, tháng 9, [55]; Trần Thị Mai Hương (2013): Xây dựng lý tưởng đạo đức
ngành y cho sinh viên Đại học y Hà Nội hiện nay , Luận văn thạc sĩ triết học,
Đại học Quốc gia Hà Nội [33]; Đỗ Mạnh Hùng (2014): Nghiên cứu thực
trạng nhận thức, thực hành y đức của điều dưỡng viên tại Bệnh viện Nhi
Trung ương và kết quả một số biện pháp can thiệp, Luận án tiến sĩ y tế công
cộng, Thái Bình [32]; Lê Thu Hòa (2013): Nghiên cứu thực trạng dạy – học
môn đạo đức y học trong đào tạo bác sĩ tại các trường đại học y, Luận án tiến

học nào đi sâu nghiên cứu một cách cơ bản, hệ thống vấn đề “Bồi dưỡng y
đức cho học viên đào tạo bác sỹ dân y ở Học viện Quân y hiện nay” với tính
chất là một công trình khoa học độc lập, chuyên ngành Xây dựng Đảng và
Chính quyền nhà nước. Đề tài luận văn không trùng lặp với các công trình
khoa học đã được nghiệm thu và công bố. Tác giả trân trọng kế thừa kết quả
nghiên cứu của các công trình có liên quan để thực hiện mục đích, nhiệm vụ
nghiên cứu của đề tài luận văn.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
* Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn, đề xuất những giải
pháp chủ yếu tăng cường bồi dưỡng y đức cho học viên đào tạo bác sĩ dân y ở
Học viện Quân y hiện nay.
* Nhiệm vụ nghiên cứu
- Luận giải làm rõ những vấn đề cơ bản về y đức và bồi dưỡng y đức
cho học viên đào tạo bác sĩ dân y ở Học viện Quân y.
- Đánh giá đúng thực trạng, chỉ rõ nguyên nhân và rút ra một số kinh
nghiệm bồi dưỡng y đức cho học viên đào tạo bác sĩ dân y ở Học viện Quân y.
8


- Xác định yêu cầu và đề xuất những giải pháp chủ yếu tăng cường bồi
dưỡng y đức cho học viên đào tạo bác sĩ dân y ở Học viện Quân y hiện nay.
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài
* Đối tượng nghiên cứu
Bồi dưỡng y đức cho học viên đào tạo bác sĩ dân y ở Học viện Quân y.
* Phạm vi nghiên cứu
Hoạt động bồi dưỡng y đức cho học viên đào tạo bác sĩ dân y ở Học
viện Quân y. Phạm vi điều tra, khảo sát các khoa giáo viên, cán bộ quản lý
học viên, hệ, các lớp học viên đào tạo bác sĩ dân y ở Học viện Quân y. Số
liệu, tư liệu phục vụ cho luận văn từ năm 2010 - 2015. Các giải pháp được đề

10


Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ BỒI DƯỠNG Y ĐỨC
CHO HỌC VIÊN ĐÀO TẠO BÁC SĨ DÂN Y Ở HỌC VIỆN QUÂN Y

1.1. Y đức của người bác sĩ dân y và những vấn đề cơ bản về bồi
dưỡng y đức cho học viên đào tạo bác sĩ dân y ở Học viện Quân y
1.1.1. Học viên đào tạo bác sĩ dân y và y đức của bác sĩ dân y theo mô
hình mục tiêu đào tạo ở Học viện Quân y
* Khái quát về Học viện Quân y
Học viện Quân y (tiền thân là Trường Quân y sĩ Việt Nam, thành lập
ngày 10/3/1949). Trải qua hơn 66 năm xây dựng, phát triển và trưởng thành,
Học viện đã vinh dự được Đảng, Nhà nước và Bộ Giáo dục - Đào tạo tặng
thưởng nhiều danh hiệu cao quý, đặc biệt là Huân chương Sao vàng, Huân
chương Hồ Chí Minh và ba lần được tặng danh hiệu "Đơn vị Anh hùng lực
lượng vũ trang nhân dân". Hiện nay, Học viện được Bộ Quốc phòng giao thực
hiện nhiệm vụ: Đào tạo, nghiên cứu khoa học, điều trị và hợp tác quốc tế.
Đào tạo: Bác sĩ đa khoa Quân y (6,5 năm); Bác sĩ đa khoa Dân y (6 năm);
Dược sĩ Quân y (5,5 năm); Dược sĩ Dân y (5 năm), Bác sĩ đa khoa tuyến cơ sở;
Cử nhân điều dưỡng; Cử nhân kỹ thuật (4 năm). Sau Đại học: Tiến sĩ; Thạc sĩ;
Bác sĩ Chuyên khoa I; Bác sĩ Chuyên khoa cấp II; Bác sĩ Nội trú. Đào tạo bậc
Trung cấp: Y sĩ; Dược sĩ ; Trung cấp điều dưỡng; Y tá; Dược tá.
Nghiên cứu khoa học: Y học quân sự, y học cơ sở, y học lâm sàng và y
học thảm hoạ; Công nghệ sinh học và tế bào gốc; Dược chất và hợp chất tự
nhiên; Nghiên cứu cơ bản.
Phát triển công nghệ: Kỹ thuật ghép mô, tạng; Công nghệ phôi; Công
nghệ sinh học; Chương trình: "Khoa học - Công nghệ phục vụ, bảo vệ và
chăm sóc sức khoẻ cộng đồng", được đánh giá có ý nghĩa chiến lược đối với

học viên đào tạo bác sĩ dân y. Thực hiện Chiến lược phát triển Giáo dục Việt
Nam 2011 - 2020 về Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo
hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế.
Để được học tập, rèn luyện tại Học viện Quân y, học viên đào tạo bác sĩ dân y
phải trải qua các khâu, các bước tuyển chọn chặt chẽ; người học phải có đủ
các tiêu chuẩn về phẩm chất chính trị, đạo đức, văn hoá, sức khoẻ đáp ứng
yêu cầu học tập, rèn luyện trở thành bác sĩ dân y phục vụ lâu dài trong ngành y
12


tế. Trong những năm tới, trước sự phát triển của y học Việt Nam và thế giới với
điều kiện thi tuyển, chỉ tiêu chiêu sinh có hạn trong khi số lượng học viên đăng
ký dự thi đông, việc tổ chức thi tuyển ngày càng chặt chẽ, điểm chuẩn vào Học
viện Quân y cũng ngày càng cao so với các trường đại học và học viện quân đội.
Cho nên, Học viện có điều kiện để lựa chọn những thí sinh giỏi, có giác ngộ
chính trị cao, tư duy nhanh nhạy, sắc xảo... Để bồi dưỡng y đức trở thành bác sĩ
dân y cần có nội dung, hình thức biện pháp bồi dưỡng phù hợp học viên sẽ phát
huy ưu điểm, khắc phục nhược điểm, hạn chế để hoàn thiện hơn về y đức của
người thầy thuốc cách mạng theo mục tiêu yêu cầu đào tạo.
Hai là, đa số học viên còn rất trẻ, trình độ nhận thức
không đồng đều, đa dạng về vùng miền và thành phần xuất
thân.
Đặc điểm này trực tiếp chi phối quá trình quản lý, giáo dục, rèn luyện
bồi dưỡng y đức cho học viên. Số học viên từ nguồn học sinh đã tốt nghiệp
phổ thông trung học thi tuyển sinh quân sự và con em dân tộc thiểu số được
cử tuyển có tuổi đời phổ biến từ 18 - 22, nguồn đang làm công tác chuyên
môn độ tuổi trung bình từ 25 - 28, có một số học viên ở tuổi 30. Đây là lứa
tuổi nhanh nhạy, ham hiểu biết, cầu tiến bộ, có nguyện vọng được học tập để
trở thành người bác sĩ dân y. Tuy nhiên trình độ học vấn, nhận thức không
đều, nhất là đối với những học viên không đủ điểm tuyển chọn vào học hệ

dưỡng y đức của học viên đào tạo bác sĩ dân y ở Học viện Quân y.
Ba là, học viên đào tạo bác sĩ dân y được học tập, rèn
luyện trong môi trường sư phạm quân sự, được tổ chức và
quản lý chặt chẽ, với sự giúp đỡ, hướng dẫn trực tiếp của đội
ngũ thầy thuốc, cán bộ quản lý có kiến thức, kinh nghiệm và
mẫu mực về y đức.
Trong quá trình học tập, rèn luyện tại Học viện Quân y, học viên được
tổ chức biên chế theo lớp học do các hệ dân sự quản lý. Đây là những đơn vị
khung quản lý học viên có tổ chức khá chặt chẽ, kỷ luật nghiêm minh, với đội
ngũ cán bộ quản lý học viên đồng thời cũng là giảng viên – thầy thuốc có đủ
phẩm chất, năng lực, kiến thức, kinh nghiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý,
giáo dục và giảng dạy, không chỉ làm nhiệm vụ quản lý mà còn là người thầy
trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ học viên học tập, rèn luyện, bồi dưỡng cả kiến
14


thức, chuyên môn và y đức của người thầy thuốc. Cùng với đó, hơn 66 năm
làm nhiệm vụ giáo dục, đào tạo đội ngũ y sĩ, bác sĩ cho quân đội và ngành y
tế, với hơn 13 năm kinh nghiệm đào tạo bác sĩ dân y, Học viện thường xuyên
xây dựng, hoàn chỉnh, đổi mới chương trình, nội dung đào tạo, xây dựng được
đội ngũ cán bộ, giảng viên - thầy thuốc có đủ đức tài, kiến thức, kinh nghiệm
trong giảng dạy và nghiên cứu khoa học; Học viện có cơ sở vật chất được trang
bị ngày càng hiện đại, môi trường sư phạm quân sự mẫu mực, dân chủ, đoàn kết,
yêu thương giúp đỡ lẫn nhau...Đây là điều kiện rất thuận lợi cho học viên đào tạo
bác sĩ dân y tiếp thu kiến thức, kinh nghiệm, tự bồi dưỡng rèn luyện y đức.
Những đặc điểm trên vừa tạo ra những điều kiện thuận lợi, vừa đặt ra
không ít khó khăn cho nhiệm vụ giáo dục - đào tạo, bồi dưỡng y đức cho học viên
đào tạo bác sĩ dân y ở Học viện Quân y. Do đó, trong hoạt động bồi dưỡng y đức
cho học viên đào tạo bác sĩ dân y phải nghiên cứu, nắm vững những đặc điểm trên
để có biện pháp phát huy thuận lợi, triệt để khắc phục những khó khăn.

người bác sĩ dân y có tác dụng điều chỉnh ý thức, hành vi và các mối quan hệ
của học viên trong học tập và tự bồi dưỡng, rèn luyện đáp ứng mô hình mục tiêu
đào tạo ở Học viện Quân y phù hợp với từng giai đoạn và lịch sử nhất định.
Y đức của bác sĩ dân y theo mô hình mục tiêu đào tạo ở Học viện Quân
y được cấu thành bởi những yếu tố sau:
Ý thức y đức là sự hiểu biết sâu sắc về tri thức đạo đức, hệ thống những
nguyên tắc, chuẩn mực thể hiện ở thái độ, tình cảm, niềm tin của học viên đối
với những quy tắc, những chuẩn mực đạo đức cách mạng. Ý thức đạo đức
cách mạng là yếu tố quy định bản chất đạo đức, định hướng, soi đường cho
những hành vi đạo đức và thực tiễn đạo đức của học viên đào tạo bác sĩ dân y.
Hệ thống những nguyên tắc, chuẩn mực để điều chỉnh và đánh giá hành vi ứng
xử của học viên đào tạo bác sĩ dân y phản ánh sâu sắc bản chất đạo đức mới gắn
với vai trò, chức trách, nhiệm vụ của người thầy thuốc. Những nguyên tắc,
chuẩn mực về chủ nghĩa yêu nước xã hội chủ nghĩa, lòng trung thành với sự
nghiệp cách mạng, chủ nghĩa tập thể, đức tính trung thực, khiêm tốn, lòng dũng
cảm, tinh thần đoàn kết, tương trợ thương yêu giúp đỡ lẫn nhau, tinh thần tập
thể, học tập và cống hiến...giữ vai trò định hướng các hoạt động bồi dưỡng y đức
của học viên đào tạo bác sĩ dân y đúng phương hướng chính trị, đúng quan điểm
của Đảng, phù hợp với đặc điểm, chức trách, nhiệm vụ của người thầy thuốc.
Hành vi y đức là sự hiện thực hoá ý thức đạo đức y học trong quá trình
16


học tập rèn luyện của học viên đào tạo bác sĩ dân y. Đạo đức học Mác xít cho
rằng ý thức đạo đức và hành động đạo đức có quan hệ biện chứng với nhau, bổ
sung cho nhau tạo nên bản chất đạo đức của con người. Ý thức đạo đức cách
mạng phải được thể hiện ra hành động thì mới có giá trị. Hành vi đạo đức của
học viên đào tạo bác sĩ dân y được biểu hiện ra trong lối sống; ở các thói quen,
sự nỗ lực học tập, rèn luyện; gương mẫu trong giao tiếp và thực hiện các mối
quan hệ đạo đức; thói quen chấp hành các quy định chế độ trong giáo dục - đào

hóa đạo đức của dân tộc gắn với đặc thù của ngành y.
Chuẩn mực y đức của người bác sĩ/thầy thuốc là những quy tắc, những
giá trị nghề nghiệp, những khuôn mẫu hướng dẫn để người bác sĩ đưa ra các
quyết định có đạo đức trong quá trình hành nghề. Chuẩn mực y đức cũng là
cơ sở để người bệnh, người dân và người quản lý giám sát, đánh giá việc thực
hiện của bác sĩ. Mọi bác sĩ cần cam kết áp dụng mọi lúc, mọi nơi hành nghề
và tại mọi cơ sở y tế [5]. Chuẩn mục y đức của học viên theo mô hình mục
tiêu đào tạo bác sĩ dân y ở Học viện Quân y không phải là cái gì đó chung
chung, trừu tượng mà được thể hiện ở những nội dung cơ bản sau đây:
Một là, tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc, hiếu với dân, có
lương tâm và trách nhiệm cao đối với nghề nghiệp.
Đây là chuẩn mực có ý nghĩa quan trọng hàng đầu phản ánh bản chất
của nền y học cách mạng, truyền thống văn hóa đạo đức của dân tộc Việt
Nam, đồng thời thể hiện sự giác ngộ về con đường xã hội chủ nghĩa mà Đảng,
Bác Hồ và nhân dân ta đã lựa chọn. Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên
phong của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc. Đảng
không có lợi ích nào khác ngoài việc phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân.
Vì vậy, trung thành với Đảng chính là trung thành với Tổ quốc, lợi ích của
giai cấp, lợi ích dân tộc. Dân là gốc của nước, sáng tạo ra mọi của cải vật chất
và tinh thần. Vì vậy hiếu với dân là một chuẩn mực của đạo đức cách mạng,
đồng thời cũng là chuẩn mực y đức của người bác sĩ dân y. Hiếu với dân được
thể hiện ở khẳng định sức mạnh và vai trò của nhân dân trong sự nghiệp cách
mạng; chăm lo đời sống vật chất tinh thần của nhân dân. Tin dân, trọng dân,
học dân, hết lòng vì dân, lắng nghe ý kiến của dân, vận động tuyên truyền
nhân dân thực hiện chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước. Yêu nước xã
hội chủ nghĩa, trung thành với Đảng, hiếu với dân đòi hỏi người bác sĩ dân y
phải có tinh thần yêu nước xã hội chủ nghĩa; đặt lợi ích của Đảng, của Tổ
18



19


hiện ở việc kết hợp hài hoà giữa quyền lợi và nghĩa vụ, tự do và trách nhiệm,
lợi ích cá nhân và lợi ích tập thể nhằm xây dựng tập thể lớp học vững mạnh.
Kiên quyết đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân dưới mọi hình thức. Thói hám
danh, ích kỷ vụ lợi, ăn bám, vô tổ chức, vô kỷ luật, kèn cựa, địa vị, tư tưởng
làm quan cách mạng, vinh thân, phì gia…đều trái với tinh thần tập thể, chủ
nghĩa tập thể cần phải được khắc phục.
Bốn là, luôn khiêm tốn, học hỏi, cầu tiến bộ; nỗ lực học tập, rèn luyện
để trở thành người bác sĩ dân y mẫu mực.
Học tập không ngừng, không nghỉ là một trong những đức tính của con
người chân chính. Học tập giúp con người trưởng thành về nhận thức để phục
vụ cuộc sống của mình và xã hội. V.I.Lênin dạy rằng: Học, học nữa, học mãi.
Không thể xây dựng được chủ nghĩa xã hội và cũng không làm gì được, nếu
chỉ có những người mù chữ. Vì vậy học tập không ngừng và cống hiến là một
biểu hiện của nội dung đạo đức cách mạng. Đối với học viên đào tạo bác sĩ
dân y ở Học viện Quân y chuẩn mực này thể hiện ở việc gương mẫu, tự giác
phấn đấu rèn luyện các đức tính trí, nhân, tín, liêm, trung; tính trung thực,
khiêm tốn; tình yêu đối với nghề nghiệp. Nêu gương đạo đức là một nét đẹp
của văn hoá phương Đông, vừa là nội dung của đạo đức cách mạng. Hồ Chí
Minh chỉ ra rằng, các dân tộc phương Đông giàu tình cảm và đối với họ một
tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn. Vì vậy, gương mẫu,
cần cù, sáng tạo, chịu khó, khổ luyện trong học tập là một chuẩn mực y đức
của học viên đào tạo bác sĩ dân y ở Học viện Quân y .
Năm là, trung thực, thật thà, đoàn kết, dân chủ kỷ luật.
Đoàn kết, dân chủ, kỷ luật là chuẩn mực phản ánh bản chất, truyền
thống của nền y học cách mạng. Đức tính trung thực, đoàn kết thể hiện ở tình
thương yêu, sự tôn trọng, quan tâm, đòi hỏi, giúp đỡ lẫn nhau trong thực hiện
nhiệm vụ học tập, rèn luyện của học viên đào tạo bác sĩ dân y. Dân chủ là nhu

Một là, y đức là yếu tố nền tảng trong nhân cách; là
động lực và điều kiện để học viên đào tạo bác sĩ dân y xác
định đúng đắn động cơ học tập phấn đấu rèn luyện, hoàn
thành xuất sắc các nhiệm vụ học tập theo mục tiêu yêu cầu
đào tạo.

21


Y đức là yếu tố nền tảng trong nhân cách của học viên đào tạo bác sĩ
dân y ở Học viện Quân y; là động lực và điều kiện để học viên đào tạo bác sĩ dân
y xác định đúng đắn động cơ học tập phấn đấu rèn luyện, hoàn thành xuất sắc
các nhiệm vụ học tập theo mục tiêu yêu cầu đào tạo. Theo Hồ Chí Minh “Cũng
như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn. Người cách
mạng phải có đạo đức không có đạo đức cách mạng thì dù tài giỏi mấy cũng
không lãnh đạo được nhân dân. Vì muốn giải phóng dân tộc, giải phóng cho loài
người là một công việc to tát, mà tự mình không có đạo đức, không có căn bản,
tự mình đã hủ hoá xấu xa thì còn làm nổi việc gì” [40, tr. 292]. Khi các nguyên
tắc, chuẩn mực y đức cách mạng được thấm sâu vào học viên đào tạo bác sĩ
dân y ở Học viện Quân y sẽ nó trở thành lý tưởng, hoài bão, động lực thôi
thúc trí tiến thủ, tinh thần nhiệt tình, ý chí phấn đấu và định hướng vững chắc
cho sự phát triển các giá trị nhân cách ở họ.
Hai là, y đức là cơ sở, động lực cho sự phát triển năng lực,
thúc đẩy tinh thần học tập, rèn luyện, ý chí phấn đấu vươn lên,
ra sức học tập nâng cao trình độ, năng lực chuyên môn, nghiệp
vụ của mỗi học viên đào tạo bác sĩ dân y.
Y đức là một trong những quy chuẩn của đạo đức nghề nghiệp, động
lực bên trong mỗi người, là những quy tắc để hướng dẫn cho các thành viên
ứng xử và hoạt động một cách trung thực, phục vụ cho lợi ích nghề nghiệp.
Trong mọi hoạt động học tập, rèn luyện, người học viên có thể thực hiện công

bác sĩ dân y lành mạnh phát triển đúng hướng và ngược lại.
Hiện nay, cuộc đấu tranh giai cấp và dân tộc đang diễn ra hết sức gay
go, quyết liệt, ngày càng phức tạp. Trên mặt trận tư tưởng, chúng đang ra sức
công kích, phủ nhận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, xuyên tạc
đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, phủ nhận lịch sử, tuyên truyền
kích động chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc... Bởi vậy, y đức của học viên đào
tạo bác sĩ dân y ở Học viện Quân y giúp cho họ luôn có sự kiên định, vững
vàng về chính trị trong mọi tình huống phức tạp, tạo ra ở họ một sức đề kháng
cao trước sự tấn công từ nhiều phía của kẻ thù.
1.1.2. Những vấn đề cơ bản về bồi dưỡng y đức cho học viên đào tạo
bác sĩ dân y ở Học viện Quân y

23


* Quan niệm bồi dưỡng y đức cho học viên đào tạo bác sĩ dân y ở Học
viện Quân y
Theo từ điển tiếng Việt: Bồi dưỡng là quá trình bồi bổ, nuôi dưỡng,
phát triển, hoàn thiện những phẩm chất, năng lực. Chủ tịch Hồ Chí Minh dạy
rằng: "Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống. Nó do đấu tranh,
rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà phát triển và củng cố. Cũng như ngọc càng
mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong" [42, tr.612]. Vì vậy, muốn có
được những phẩm chất đạo đức phải giáo dục, bồi dưỡng, phải gian nan rèn
luyện một cách kiên trì và nhẫn nại mới thành công.
Đạo đức là sản phẩm tổng hợp của những yếu tố khách quan và nhân tố
chủ quan. Mặt khách quan là hiện thực cuộc sống tạo ra những điều kiện, tiền
đề để đạo đức hình thành phát triển. Mặt chủ quan là những nỗ lực của xã hội
trong việc giúp con người hình thành, phát triển, hoàn thiện tính cách của
mình. Bồi dưỡng đạo đức chính là giúp con người hình thành phát triển những
phẩm chất đạo đức mà xã hội cần. Trong xã hội có giai cấp, đạo đức cũng

hình thức, biện pháp mà các tổ chức, lực lượng tác động vào nhận thức, tư
tưởng, tình cảm, ý thức và hành vi của học viên; cùng với quá trình tự bồi
dưỡng, rèn luyện y đức của họ theo mô hình mục tiêu yêu cầu đào tạo đã
được xác định, để trang bị, hình thành, bổ sung, phát triển và hoàn thiện
những chuẩn mực y đức của người bác sĩ, đảm bảo cho học viên hoàn thành
tốt nhiệm vụ học tập, rèn luyện tại Học viện và ra trường công tác sau này.
Mục đích bồi dưỡng y đức cho học viên đào tạo bác sĩ dân y ở Học
viện Quân y nhằm trang bị, hình thành, bổ sung, phát triển và hoàn thiện
những chuẩn mực y đức của người bác sĩ dân y, góp phần hoàn thiện nhân
cách của người học viên theo mô hình mục tiêu yêu cầu đào tạo bác sĩ dân
y ở Học viện Quân y.
Chủ thể bồi dưỡng y đức cho học viên đào tạo bác sĩ dân y ở Học viện
quân y là cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ chủ trì, người chỉ huy, chính ủy, chính
trị viên, cơ quan chính trị, cán bộ chính trị, mà trực tiếp là cấp ủy, chỉ huy,
cán bộ các lớp quản lý học viên. Trong đó cấp ủy, tổ chức đảng là chủ thể
lãnh đạo; người chỉ huy, chính ủy, chính trị viên, cơ quan chính trị, cán bộ
chính trị, đội ngũ giảng viên của Học viện Quân y là chủ thể chỉ đạo, hướng
dẫn thực hiện các hoạt động bồi dưỡng y đức cho học viên. Trong hoạt động
tự bồi dưỡng thì học viên đào tạo bác sĩ dân y là chủ thể.
25


Lực lượng tham gia bồi dưỡng y đức cho học viên đào tạo bác sĩ dân y
là mọi tổ chức, cán bộ, đảng viên, giảng viên, các tổ chức quần chúng, các
khoa khám, chữa bệnh ở Học viện Quân y.
Đối tượngcủa hoạt động bồi dưỡng y đức là học viên đào tạo bác sĩ dân
y từ năm thứ nhất đến năm thứ 6 tại Học viện Quân y, họ vừa là đối tượng,
vừa là chủ thể của hoạt động tự bồi dưỡng, luôn giữ ở vị trí trung tâm trong
quá trình bồi dưỡng. Tuy nhiên, do thực tiễn luôn vận động phát triển không
ngừng, vì vậy bồi dưỡng y đức cho học viên đào tạo bác sĩ dân y ở Học viện