L IC M

N

tài “ Nghiên c u đ xu t các gi i pháp xây d ng hoàn ch nh h th ng
th y l i n i đ ng cho t nh Ngh An” đ

c th c hi n t i Tr

ng

i h c th y l i

Hà N i. Trong su t quá trình nghiên c u đ hoàn thành lu n v n, em đã nh n đ

c

r t nhi u s giúp đ c a các cá nhân và t p th .
Tr
ng

c h t, em xin bày t lòng bi t n sâu s c đ n PGS.TS Tr n Chí Trung,

i đã t n tình ch b o, đ nh h

ng cho em trong su t quá trình th c hi n nghiên

c u c a mình.
Xin bày t lòng bi t n chân thành t i Ban Giám hi u, Phòng
và sau đ i h c, Khoa k thu t tài nguyên n


D NG HOÀN CH NH H

NG D NG CÔNG NGH

TH NG TH Y L I N I

TR NG H TH NG TH Y L I N I

TRONG XÂY
NG VÀ TH C

NG T NH NGH AN .........................6

1.1 T ng quan nghiên c u ng d ng công ngh trong xây d ng hoàn ch nh h
th ng th y l i n i đ ng .........................................................................................6
1.1.1 T ng quan nghiên c u ng d ng công ngh trong xây d ng hoàn ch nh
h th ng th y l i n i đ ng trên th gi i .............................................................6
1.1.2 T ng quan k t qu nghiên c u ng d ng công ngh trong xây d ng hoàn
ch nh h th ng th y l i n i đ ng

n

c ta ......................................................12

1.2 T ng quan, đ c thù h th ng th y l i n i đ ng t nh Ngh An .....................22
1.3 Th c tr ng h th ng th y l i n i đ ng t nh Ngh An ..................................25
1.3.1 i u ki n t nhiên, kinh t xã h i ...........................................................25
1.3.2 Hi n tr ng công trình th y l i và t ch c qu n lý khai thác ...................27
1.3.3 Th c tr ng h th ng th y l i n i đ ng
CH

th y l i n i đ ng .................................................................................................72


2.4.1 Các gi i pháp gi m t n th t trên kênh và m t ru ng .................................72
2.4.2 Gi i pháp phân ph i n
CH

c ..........................................................................74

NG 3 ............................................................................................................80

XÂY D NG MÔ HÌNH

NG D NG CÔNG NGH TRONG XÂY D NG VÀ

QU N LÝ, V N HÀNH H TH NG TH Y L I N I

NG. ........................80

3.1 Gi i thi u v xã đi m....................................................................................80
3.1.1 Phân tích l a ch n xã đi m .....................................................................80
3.1.2 Khái quát v hi n tr ng th y l i c a xã đi m ..........................................81
3.1.3 Quy mô, ph m vi xây d ng mô hình đi m ng d ng gi i pháp công ngh
trong xây d ng h th ng th y l i n i đ ng ......................................................86
3.2 K t qu

ng d ng gi i pháp công ngh trong quy ho ch và xây d ng h

th ng th y l i n i đ ng cho xã Di n Phúc .........................................................86
3.2.1 Xây d ng s đ quy ho ch h th ng th y l i n i đ ng xã Di n Phúc ....86

DANH M C CÁC HÌNH V
Hình 1.1- S đ b trí h th ng n i đ ng c a d án OFID

Nh t B n .....................9

Hình 1.2- S đ mô hình thâm canh lúa-thu s n-VAC vùng đ ng b ng sông H ng ..14
Hình 1.3- S đ quy ho ch h th ng th y l i n i đ ng ph c v mô hình chuy n đ i
s n xu t nông nghi p vùng đ ng b ng sông H ng . .................................................15
Hình 1.4- S đ mô hình nuôi tr ng th y s n ven bi n ............................................15
Hình 1.5- B n đ hành chính t nh Ngh An .............................................................26
Hình 1.6- S đ t ch c c a Công ty khai thác công trình th y l i trên đ a bàn .....30
Hình 1.7- Kênh c p 3 làm nhi m v t
Hình 1.8

ik th p

xã Thanh Phong ......................35

ng tr c chính n i đ ng không có c ng qua đ

ng..............................35

Hình 1.9- T l c ng có và không có cánh c ng/giàn van đóng m ........................39
Hình 1.10- C ng l y n

c vào kênh nhánh xã Thanh Phong ...................................41

Hình 2.1- S đ b trí kênh t

i, kênh tiêu c đ nh c p cu i cùng song song xen k

c kênh n i đ ng, kênh m t ru ng.......................70

Hình 2.11- Ph i c nh c ng l y n

c c ng tr

Hình 2.12- Ph i c nh c ng l y n

c b ng khe van, t m g .....................................71

Hình 2.13- C a c ng l y n

t, đi u ch nh b ng tr c ren ..............70

c xã Di n Phúc, Ngh An ...........................................72

Hình 2.14- C a van đi u ti t n

c t kênh t

i và ru ng ........................................74

Hình 2.15- Quy trình th c hi n phân ph i n

c có s tham gia c a c ng đ ng ......79

Hình 3.1- Hi n tr ng h th ng th y l i xã Di n Phúc huy n Di n Châu - Ngh An82


Hình 3.2- Hi n tr ng tr m b m Tây Phúc và ông Phúc .........................................83

i c a tr m b m Tây Phúc ......................................95

ng quan h ht/hmc ~ ...................................................................100

Hình 3.13-Theo dõi m c n

c trên kênh ................................................................100

Hình 3.14- Máy đo l u t c ......................................................................................100
Hình 3.15- o n

c ngoài th c đ a.........................................................................101

Hình 3.16- Bình quân ch s WDP c a các đ t t

i theo th i gian (các đ t t

i) .103

Hình 3.17- Bình quân ch s WDP toàn v theo không gian (d c kênh chính)......103
Hình 3.18- So sánh ch s WDP bình quân toàn v theo không gian c a 2 l ch t

i ..111


DANH M C CÁC B NG BI U
B ng 1.1- T ng h p công trình th y l i và di n tích t

i t nh Ngh An........................... 28


B ng 3.3- H s l

ng n

cc pt

ng đ i trung bình theo không gian......................... 102

B ng 3.4- ánh giá th c tr ng phân ph i n
B ng 3.5- Hi n tr ng t

c hi n nay .................................................. 104

i hi n nay và k ho ch t

B ng 3.6- L ch t

i hi n nay khu t

B ng 3.7- L ch t

im iđ

im iđ

c xây d ng ..................... 107

i tr m b m Tây Phúc .......................................... 108

c xây d ng có s tham gia c a c ng đ ng cho m t đ t t


1. Tính c p thi t c a đ tài
Trong nh ng n m g n đây, th c hi n đ

ng l i đ y nhanh công nghi p hóa,

hi n đ i hóa nông nghi p, nông thôn. Nhà n

c đã u tiên đ u t xây d ng m i và

nâng c p h th ng các công trình thu l i ph c v s n xu t nông nghi p. Nh đó
thêm nhi u di n tích canh tác đ

ct

i, tiêu góp ph n t ng n ng su t, s n l

ng

cây tr ng.
án nâng cao hi u qu qu n lý khai thác công trình th y l i c a B Nông
nghi p và phát tri n nông thôn (NN&PTNT) n m 2014 đã nêu rõ quan đi m c n
ph i đ y m nh hoàn thi n h th ng th y l i, tr ng tâm là h th ng th y l i n i đ ng
đáp ng yêu c u canh tác tiên ti n trong s n xu t nông nghi p. C ng c t ch c
th y nông c s đ m b o ho t đ ng hi u qu , b n v ng g n v i xây d ng nông thôn
m i. Nâng cao nh n th c, phát huy n i l c và vai trò ch th c a ng

i dân trong

công tác th y l i c s .

t nh Ngh An, các công trình th y l i n i đ ng ch a hoàn ch nh, ch p vá,
hi u qu t

i tiêu ch đ ng còn th p. Công tác quy ho ch, xây d ng h th ng thu


2
l i n i đ ng còn nhi u b t c p, thi u khoa h c, kênh t
quy mô ru ng đ t khu t

i tiêu k t h p là ph bi n,

i manh mún d n đ n hi u qu t

i tiêu còn th p, ch a

đ ng b v i các quy ho ch khác, không đáp ng cho vi c áp d ng c gi i hoá s n
xu t nông nghi p c ng nh áp d ng k thu t canh tác nông nghi p tiên ti n. Th c
hi n xây d ng kiên c hóa kênh m
tr

ng còn mang tính c c b , gi i quy t yêu c u

c m t ch a phù h p v i quy ho ch xây d ng nông thôn m i, gi i pháp kiên c

hóa kênh m

ng ch a ph i là h p lý, hi u qu th p

nhi u đ a ph

đem l i đ

c hi u qu ph c v cao nh t c a công trình. H n n a ng d ng các gi i


3
pháp KHCN xây d ng hoàn ch nh c s h t ng th y l i không ch ph c v cho
m c đích đáp ng tiêu chí nông thôn m i v Th y l i, mà còn ph c v cho canh tác
nông nghi p ti n ti n, chuy n đ i c c u s n xu t nông nghi p, nâng cao hi u qu
s n xu t góp ph n nâng cao thu nh p cho ngu i dân.
- T nh ng phân tích trên vi c nghiên c u, đ xu t gi i pháp công ngh trong
xây d ng và qu n lý h th ng th y l i n i đ ng cho t nh Ngh An là c n thi t, có ý
ngh a khoa h c và tính áp d ng th c ti n cao. K t qu nghiên c u c a đ tài cung
c p lu n c khoa h c cho vi c tri n khai xây d ng nông thôn m i c a t nh Ngh
An.
2. M c đích c a đ tài
Nghiên c u đ xu t các gi i pháp ng d ng khoa h c công ngh trong xây d ng
hoàn ch nh h th ng th y l i n i đ ng và các gi i pháp qu n lý, v n hành nh m
nâng cao hi u qu qu n lý khai thác công trình th y l i, ph c v xây d ng nông
thôn m i cho t nh Ngh An.
3.

it

ng và ph m vi nghiên c u

it

ng nghiên c u: H th ng th y l i n i đ ng


ho ch xây d ng nông thôn m i. B i vì h th ng th y l i là c s h t ng quan tr ng
hàng đ u trong các c s h t ng kinh t xã h i nông thôn.
+ Các gi i pháp ng d ng KHCN hoàn thi n h th ng th y l i n i đ ng

c p

xã không ch t p trung vào xây d ng công trình th y l i (ph n c ng) mà còn ng
d ng KHCN trong công tác qu n lý, v n hành, khai thác công trình (ph n m m).
+

ng d ng các gi i pháp KHCN xây d ng hoàn ch nh c s h t ng th y l i

không ch ph c v cho m c đích đáp ng các tiêu chí v th y l i, mà còn ph c v
cho canh tác nông nghi p ti n ti n, chuy n đ i c c u s n xu t nông nghi p, nâng
cao hi u qu s n xu t góp ph n nâng cao thu nh p cho ng
- Ti p c n t d

i dân.

i lên và ti p c n có s tham gia:

+ Áp d ng cách ti p c n có s tham gia c a c ng đ ng trong vi c xây d ng,
quy ho ch và qu n lý h th ng th y l i c n n i đ ng.
4.2 Ph
- Ph

ng pháp nghiên c u
ng pháp k th a: K th a các k t qu nghiên c u tr

c đây đ đ a ra các

ng pháp đi u tra kh o sát th c đ a: i u tra hi n tr ng th y l i n i đ ng


5
t i 15 xã đi m thu c 3 huy n: Di n Châu, Nghi L c, Thanh Ch

ng đ i di n cho

các ti u vùng đ ng b ng, ven bi n và mi n núi c a t nh Ngh An.
- Ph

ng pháp t p h p ý ki n chuyên gia: Tham kh o ý ki n các chuyên gia

đ u ngành, có nhi u kinh nghi m v xây d ng và qu n lý c s h t ng nông thôn.
5. Các đóng góp c a lu n v n
Các đóng góp ch y u đ t đ

c c a lu n v n là:

- ánh giá th c tr ng h th ng th y l i n i đ ng c a t nh Ngh An
-

xu t gi i pháp khoa h c và công ngh trong xây d ng h th ng th y l i n i

đ ng đáp ng ph
-

ng pháp canh tác tiên ti n cho t nh Ngh An

xu t gi i pháp qu n lý v n hành h th ng th y l i n i đ ng cho t nh Ngh

khi đ m b o cung c p d ch v t
b ođ

i t t cho s n xu t nông nghi p, đ ng th i còn đ m

c các m c tiêu b o v môi tr

cách kinh t .
ph i đáp ng đ

m ts n

ng, phân ph i n

c an toàn và v n hành m t

c phát tri n, m t công trình th y l i đ

c g i là hi n đ i

c c v yêu c u k thu t và qu n lý:

- i) V m t k thu t: công trình ph i b n v ng, có đ an toàn cao; có tính th m
m v ki n trúc và có tác đ ng t t đ i v i môi tr
th ng giám sát đ nh h
và ti n l i cho ng

ng sinh thái xung quanh; có h

ng các thông s k thu t, v n hành c a h th ng th y l i;



7
qu n lý cho các h th ng thu l i v i m c tiêu là c i thi n vi c s d ng các ngu n
nhân l c, n
s d ng n

c, kinh t và môi tr

ng c ng nh d ch v phân ph i n

c t i ng

i

c”. Theo Burt and Styles (1999), hi n đ i hóa h th ng th y l i là m t

quá trình thay đ i ph

ng th c phân ph i n

c, bao g m s thay đ i v th ch , t

ch c và công ngh nh m nâng cao hi u qu s d ng n

c. T nh ng đ nh ngh a

này cho th y hi n đ i hóa h th ng công trình th y l i không ch c n quan tâm đ n
nâng c p v m t công trình (ph n c ng) mà còn c n c i thi n công tác qu n lý v n
hành (ph n m m). Không nh t thi t ph i đ u t vào các trang thi t b và ph n m m


i phun m a ho c

i nh gi t;
- iii) Nâng c p và b sung các h ng m c công trình ph c v công tác qu n lý và

đi u ti t n

c: các c ng đi u ti t, các công trình đong đo n

c;

- iv) Áp d ng công ngh m i nh công ngh t đ ng hoá, h th ng thông tin đ a
lý;
- v) Nâng c p h th ng giao thông n i đ ng. Ch
s d ng n

c lên 10% (t 60% lên 70%).

Ai C p, h th ng thu l i Beni Ebeid đã đ
pháp:

ng trình đã làm t ng hi u qu

c hi n đ i hoá b ng các bi n


8
- i) C i ti n h th ng kênh nhánh và kênh n i đ ng b ng cách thay th các kênh
đ t, kênh kiên c b ng g ch xây đá xây b ng các kênh bê tông đúc s n l p ghép, h

ti n h th ng phân ph i n

c n i đ ng, t ng n ng su t nông nghi p t 5 đ n 30%.

Israel là m t trong nh ng n

c có n n nông nghi p hi n đ i nh t th gi i đã

th c hi n m t cu c cách m ng th c s v khoa h c công ngh trong h th ng th y
l i. Israel là m t n

c có đi u ki n khí h u r t kh c nghi t v i l

hàng n m ch t 20-50mm, v i đi u ki n t nhiên khá t
đ t hoàng m c khô c n c a mi n Trung n
m

ng h đã đ

ng m a bình quân

ng đ ng v i nh ng vùng

c ta. H u nh toàn b h th ng kênh

c thay th b ng h th ng đ

ng ng ng m, kênh h p và ng d ng

các công ngh hi n đ i trong xây d ng h th ng kênh m


c.

ng b ng đá xây, g ch

c thay th b ng h th ng kênh bê tông

i thép v m ng, kênh bê tông đúc s n ho c thay th vi c t

b ng các kênh h p và đ

ng s d ng n

c

c nông nghi p tiên ti n b c nh t

trên th gi i hi n nay. H u nh toàn b h th ng kênh m
xây, bê tông thông th

c nh

i tiêu ng m. Ngoài ra

i tiêu b ng kênh h
Nh t B n m t trong

c trong s n xu t nông nghi p chính là thi t k l i đ ng

ru ng. Nh ng cánh đ ng vuông v n có kích th


i tiêu, canh tác trên th a ru ng c a h mà không

làm c n tr vi c canh tác trên các th a ru ng li n k .

Hình 1.1- S đ b trí h th ng n i đ ng c a d án OFID
Hàn Qu c, m t trong nh ng m c tiêu g n đây c a ch

Nh t B n

ng trình ki n thi t l i

đ ng ru ng là đa d ng hoá cây tr ng (Ru ng lúa mà cây tr ng c n đ
m t cách t
Các ch

c phát tri n

ng h p v i cây lúa) và h th ng canh tác lúa đ u t th p, hi u qu cao.

ng trình ki n thi t đ ng ru ng, t o đi u ki n c gi i hoá canh tác, hoàn

thi n c c u vùng nông thôn và h p lý hoá vi c qu n lý trang tr i thông qua các d
án nh đi u ch nh l i ru ng đ t, xây d ng đ
chu n thi t k đ ng ru ng đ
0,5 ha, chi u r ng đ
hóa đ
đ

c 43.631km đ


ng đ t và các tài s n khác nên vi c hi n đ t, tháo

d công trình, cây c i, đ u do dân t giác bàn b c, th a thu n, ghi công lao đóng
góp và hy sinh c a các h cho phong trào xây d ng làng m i.
Thái Lan, h th ng kênh n i đ ng đ

c xây d ng cách nhau 400-500 m,

vuông góc v i kênh d n, v i chi u dài 1-2 km. M t s công trình chia n
đi u ti t đ

c xây d ng, không có h th ng tiêu n

c, c ng

c m t ru ng. Vi c nâng cao

thâm canh đa d ng hoá cây tr ng đòi h i hoàn thi n h n công tác qu n lý phân ph i
n

c. N m 1970 ch

ng trình ki t thi t c ng c đ ng ru ng (land consolidation)

đ

c xâp nh p vào Thái Lan. Trong ch

ph i san l i ru ng. Công trình kênh t


ng nh phù h p h n vì v n đ v n đ u t có h n.
c trong khu v c châu Á nh

Trung Qu c,

ài Loan, Malaysia,

Inđonesia đã và đang hi n đ i hoá h th ng thu l i n i đ ng theo h
hoá s n xu t nông nghi p, nông thôn.
l i đ ng ru ng các th a ru ng đ

ng hi n đ i

Trung Qu c thông qua các d án ki n thi t

c xây d ng l i có kích th

0,24 ha (80x30 m) và 0,20 ha (80x25 m). Các th a ru ng đ
v i h th ng kênh m t ru ng c p và thoát n

c 0,2 ha (100x20 m),
ct

i tiêu tách bi t

c cho m i th a. T n m 1990, Trung

Qu c đã ti n hành hi n đ i hoá hàng lo t h th ng thu l i v i m t s n i dung
chính nh : (i) kiên c hoá kênh m


c Dethridge đã đ

c thi t k và ch t o b i nhà khoa h c ng

Australia J.S.Dethridge. Bánh xe đo n

c g m m t tr c bánh xe g n v i tr c đ t

trên thành máng ho c thành kênh. Tr c c a bánh xe đ
cho bi t l
l

ng n

c g n v i đ ng h t ghi

c đã qua công trình v i đ chính xác cao (sai s là +-3,5%). L u

ng mà bánh xe đo đ

s d ng r ng rãi

i

c t 14 đ n 140l/s. Hi n nay bánh xe đo n

các bang c a Australia,

Trong nh ng n m g n đây, các ph

D án Salt River thu c ti u bang Arizona vùng Tây B c n

c M đã xây d ng

b ng h th ng đi u khi n b ng cách giám sát và đi u khi n 174 c ng l y n

c trên

kênh và 54 trong 250 gi ng b m sâu t m t tr m v n hành ch y u.
Pháp, h th ng kênh Verdon v i g n 60km kênh chính và kênh nhánh c p
n

c cho nông nghi p, công nghi p và đô th

l

i thông tin đ truy n phát d li u (v m c n

Aix-en-Provence h th ng m ng
c, l u l

ng, v trí c ng…) t i m t

trung tâm đi u khi n chung (đ t t i trung tâm Tholonet). V i m c đích thu th p
ki m tra, phân tích và x lý d li u d a vào s khác nhau c a c ng l y n

c, các

lo i b m…(g n vào mô hình toán h c).
Nh t B n đã ng d ng các công trình đi u ti t có c a van ho c máy đóng m


i nông dân ngày càng

c c i thi n nh ng đi u đó không có ngh a là n n nông nghi p c a n

c ta không

có nh ng h n ch . Tuy nhiên hi n nay v n t n t i hai v n đ c b n :
- (i) s n xu t nh l , manh mún : Nguyên nhân s n xu t nh l , manh mún đ t
đai th

ng xu t hi n t nhi u v n đ , nh l ch s , đ a hình, t ng tr

ng dân s ,... và

ph thu c vào nhi u y u t nh chính sách qu n lý ru ng đ t, nhu c u s n xu t c a
nông dân, m c đích s n xu t, các d án qui ho ch thu nông n i đ ng và c s h
t ng nông thôn và th m chí là do k th a (Bentley, 1987;

oàn Doãn Tu n, 2005).

Trong đó, nguyên nhân ch y u v n là do quá trình phân chia ru ng đ t và chuy n
đ i c c u s n xu t

n

c ta.

- (ii) Các h th ng thu nông ch a phù h p v i xu h
nghi p hoá nông nghi p: H th ng thu l i n i đ ng

b ng n trên kênh c p n

c đ gi m thi u nh h

thu n trong quá trình canh tác khi có ru ng c n t
và đ c bi t là không th th c hi n đ
su t s d ng đ t và s d ng n

c.

i dân ph i dùng đ t đ p t m

ng nên th

ng gây ra nh ng mâu

i nh ng ru ng khác l i c n tiêu,

c các ch đ t

i t i u nh m nâng cao n ng


13
- Bên c nh đó, h u h t các nghiên c u v hi u qu ho t đ ng c a các h th ng
thu l i đ u cho th y hi u qu ho t đ ng c a các h th ng th y l i nói chung và các
h th ng thu c s qu n lý c a các t ch c th y nông c s nói riêng ch a đ

c phát


ng B ng Sông H ng. M c đích làm cho h th ng th y

l i n i đ ng sau khi quy ho ch đáp ng nhu c u c b n v t

i tiêu và canh tác đ c

l p, không làm c n tr vi c canh tác trên các th a ru ng li n k ; tránh mâu thu n
trong vi c th c hi n t

i, tiêu cho cây tr ng c a c h th ng và t

i tiêu gi a các

vùng. K t qu nghiên c u 3 s đ quy ho ch nh sau:
- (i) S đ quy ho ch h th ng th y l i n i đ ng theo h

ng hi n đ i hóa, ph c

v mô hình thâm canh lúa k t h p nuôi tr ng th y s n – th y c m và VAC. Ph

ng

pháp nghiên c u d a trên c s t ng h p đánh giá m t s mô hình s n xu t hi u
qu , t đó đ xu t ra mô hình m u phù h p cho vùng đ ng b ng sông H ng. K t
qu nghiên c u cho th y đ các h ch đ ng đi u ti t n
kênh t

i, kênh tiêu đ

cc nđ

(lúa đ c s n, lúa cao s n), m i h đ u có 1 th a đa canh và 1 th a chuyên canh lúa,
khu ru ng đ

c chia làm nhi u lô có kích th

chia làm nhi u th a ru ng có kích th

c bình quân (50x150)m, m i lô đ

c là (25x50)m. Kênh t

b trí tách bi t v i kho ng cách là 200m, kênh tiêu c p III đ
kênh t

i c p III là 100m (b kênh t

100m, chuy n kênh tiêu thành kênh t
làm đ

i tiêu k t h p xen k

c

c b trí xen k cách
gi a v i kho ng cách

i xen k nhau) các kênh đ u có k t h p b

ng n i đ ng ph c v canh tác c gi i. M t khác vi c xây d ng thêm tr m


v chuy n đ i thì ch sau 1 n m v n đ u t hoàn toàn có th thu h i. Vi c t
hoàn toàn ch đ ng cho t ng th a ru ng trong vùng chuy n đ i kênh.

i tiêu


15

Hỡnh 1.3- S quy ho ch h th ng th y l i n i ng ph c v mụ hỡnh chuy n i
s n xu t nụng nghi p vựng ng b ng sụng H ng .
Ngu n: on Doón Tu n (2003)
(iii) Quy ho ch h th ng th y l i ph c v mụ hỡnh chuy n i t lỳa sang nuụi
tr ng th y s n ven bi n t i xó Ninh H i, huy n Kim S n, t nh Ninh Bỡnh. Trờn c
s nghiờn c u ỏnh giỏ th c tr ng h th ng th y l i n i ng ph c v nuụi tr ng
th y s n c a vựng, t ú i u ch nh s quy ho ch th y l i n i ng phự h p
ph c v nuụi tr ng th y s n ven bi n vựng ng b ng sụng H ng. Kớch th c ao ỏp
d ng l (100-120)mx(40-50)m (b trớ m i ao cú 20% di n tớch ao l ng, 70% di n
tớch ao nuụi v 10% l di n tớch ao x lý) v h th ng kờnh t i tiờu c b trớ xen
k v tỏch bi t hon ton, kho ng cỏch gi a cỏc kờnh t i l 200m, kho ng cỏch
gi a cỏc kờnh tiờu l 200m. Khi c p n c thỡ n c t sụng t i qua c ng n kờnh
c p II c p vo t ng ao nuụi qua kờnh c p III. Khi tiờu thỡ n c t trong cỏc ao nuụi
qua kờnh tiờu c p III ch y ra kờnh tiờu c p II v ch y ra sụng tiờu (kờnh tiờu chớnh)
v ch y ra cỏc c ng tiờu qua ờ ra bi n
y
Đá
10
BM

10
0-

XC

tiêu

CT3

99''
BMM

C32
X
XC

CT6

'

i
tướ
C21
X
XC

Sôn
g

Sông
tưới

'

2
XC

0.25 0.5 km

Kênh
Kênh
Kênh
Kênh
Cống

chính
cấp II
xương cá
cấp III
đầu mối

40-50
Bơ thửa
Cống tưới/tiêu của thửa

Hỡnh 1.4- S mụ hỡnh nuụi tr ng th y s n ven bi n
Ngu n: on Doón Tu n (2003)


16
Lê Sâm (2008) nghiên c u 4 s đ quy ho ch h th ng th y l i n i đ ng ph c
v mô hình s n xu t cho các vùng sinh thái khác nhau c a đ ng b ng sông C u
Long:
+ (i) Quy ho ch h th ng th y l i n i đ ng ph c v mô hình s n xu t trên

ng b nhi m m n vào mùa khô, không có

c ng t b sung, nên ch s n xu t đ

c 1 v lúa mùa. Gi i pháp canh tác

là chuy n đ i sang mô hình tr ng lúa, k t h p nuôi tôm. V th y l i c n nâng c p
hoàn thi n h th ng kênh m

ng n i đ ng, c i t o nâng c p m t s tuy n kênh c p

I, II, III s n có đ ng th i m thêm m t s tuy n kênh đ t o h
thoát n

c cho khu v c.

đây kênh c p I th

ng l y m n và tiêu

ng là các sông l n nên b trí c p

thoát k t h p, b trí c p thoát riêng bi t cho kênh c p II và đ c bi t là c p III; kênh
tiêu thoát đ

c b trí d c theo các d i đ t ven các khu dân c đ c t ngu n n

c

th i, c ng nh ng n m a tràn vào khu nuôi.

c ch a t 1,4-1,5m; khu ao nuôi

68mx76m (chi m 52% di n tích lô); khu ao x lý n

c th i 16mx76m (chi m 12%

di n tích lô), đáy th p h n ao nuôi 0,3m; b ao r ng 2,0m, cao h n đáy ao 2,0m, đ
d c mái m=1,5; c ng c p n

c t kênh c p vào ao l ng, t ao l ng qua ao nuôi; có 2

c ng thoát, 1 c ng thoát t ao nuôi ra ao x lý n
kênh thoát; c ng x đáy c a n m

c th i, 1 c ng thoát t ao x lý ra

trung tâm ao nuôi n i t p trung các ch t th i c a

tôm. S đ c ng r t phù h p v i s h u ru ng đ t trong vùng, m i h có t 2-3,5ha,
đ

c chia thành t ng lô có chi u dài kho ng 500m, r ng t 50-80m, do chi u dài

l n nên có th m i h chia làm nhi u ao nuôi. H th ng c p n
thi n l i h th ng th y l i n i đ ng có s n; giai đo n c p n
tháng 3 cho v 1 và tháng 7 cho v 2, h s c p n

c d a trên c s c i
c kh n tr


tri u đ ng/ha, nh ng cho thu ho ch h t sen t 2 - 2,5 t n/ha, thu nh p kho ng 40
đ n 50 tri u đ ng/1ha-n m, ch a k ngu n thu nh p t cá t nhiên trong ru ng sen.
ây là mô hình chuy n đ i có hi u qu kinh t cao, đ c bi t tr ng sen k thu t đ n
gi n, đ u t th p, t n d ng đ

c nh ng di n tích th p tr ng khó tr ng lúa


18
b. K t qu nghiên c u ng d ng công ngh trong xây d ng h th ng th y l i
n i đ ng
Nguy n Tu n Anh (2009) nghiên c u l trình v công nghi p hóa và hi n đ i
hóa h th ng th y l i Vi t Nam đ n n m 2020, giai đo n tr

c m t có 2 h

ng gi i

quy t; (i) Gi nguyên m t c t hi n t i, ch n o vét, gia c ch ng th m; (ii) Có th
ng d ng lo i m t c t kênh bán nguy t ho c parapol, làm b ng v t li u bê tông, bê
c t thép đúc s n, ng d ng các hình th c làm kênh n i đ gi m thi u di n tích
chi m đ t c a công trình. Nghiên c u ng d ng m t s lo i v t li u xây kênh và các
bi n pháp ch ng th m trên kênh thu c ch

ng trình KC.08.22, k t qu nghiên c u

đã đ a ra b thông s c b n, phân tích u đi m và nh
và k t c u phù h p khi ti n hành c ng hóa kênh m
Nguy n Xuân T ng (2012) s d ng đ
đ ng.

ng (2010) nghiên c u xây d ng mô hình th nghi m trên khu ru ng 10ha

c a xã Bình Nguyên và th tr n Hà Lam huy n Th ng Bình, t nh Qu ng Nam.
D án JICA-CDPIMs (2009) ng d ng công ngh làm kênh bê tông v m ng
hình bán nguy t
Ninh. Kích th

khu thí đi m t i xã Yên

ông – huy n Yên H ng – t nh Qu ng

c thành máng có chi u dày 6cm, đ

ng kính máng 60cm, thi công

đúc s n m i đo n dài 3m, xây tr đ b ng g ch đ c, x lý bùn l y b ng c c tre, v n
chuy n và l p đ t các đo n máng.
Nguy n V n Lân (2006) nghiên c u các nguyên nhân chính gây t n th t n
trên kênh t

i và đ xu t h s s d ng kênh m

Duyên H i Mi n Trung, h

ng cho các h th ng kênh t

ng gi i quy t là áp d ng các gi i pháp làm gi m l

th m và rò r qua kênh và b kênh đ nâng cao h s s d ng n


Tr n Th ng (2007) ng d ng công ngh phun khô bê tông trong xây d ng
kênh bê tông v m ng. Công ngh đ

c ng d ng thành công trên kênh N17 c a h

th ng H Yên L p (chi u dài kênh 648m, l u l

ng thi t k Q= 0,286 m3/s; g m

114 đo n máng, chi u dài m i đo n 6m; ti t di n parabol có đ

ng kính D=80cm,

H= 1,2 m, chi u dày thành 4cm, có 1 l p thép Φ6, 2 l p thép Φ1 đan ô l
và ng d ng xây d ng kênh N7, h ch a n

c Ka La, huy n Di Linh, t nh Lâm

ng. Hi u qu c a công ngh ‘‘phun khô bê tông’’ là rút ng n đ
công, thi công đ

c th i gian thi

c trong đi u ki n m t b ng thi công khó kh n, đ c bi t hi u qu

khi áp d ng s a ch a nh ng h h ng các công trình bê tông nh c ng, đ
b ch a n

i 1x1cm)



đ p dâng H Ng c - Hoà Bình, đ p có chi u dài

L = 100m. Hi u qu khi dùng NEOWEB đ gia c mái đ p so v i bi n pháp thông
th

ng thì gi m đ

và kinh phí gi m đ

c 60% th i gian thi công, đ b n c a v t li u cao h n (30 n m)
c 2,12%.

c. K t qu nghiên c u ng d ng công ngh trong qu n lý, v n hành h th ng
th y l i n i đ ng
Hi n nay các h th ng th y l i đ
n m đ n nay đã t

c nhà n

c quan tâm đ u t qua hàng ch c

ng đ i hoàn ch nh. Tuy nhiên v n đ đ t ra hi n nay là tình