CHUYÊN ĐỀ
MỘT SỐ KINH NGHIỆM DẠY KỸ NĂNG NGHE
CHO HỌC SINH THCS
A- PHẦN MỞ ĐẦU
I - Lý do chọn đề tài
1- Cơ sở lý luận
Với xu thế hội nhập quốc tế hiện nay, ngoại ngữ nói chung và tiếng Anh nói riêng
đóng vai trò rất quan trọng . Để lĩnh hội tri thức tiên tiến và theo kịp với sự phát triển
của thế giới chúng ta cần phải học ngoại ngữ. Tiếng Anh giúp các em lĩnh hội nhiều tri
thức từ nhiều nước tiên tiến trên thế giới, từ đó tạo tiền đề cho việc tiếp thu kho tàng
kiến thức của nhân loại.
Khi học bất cứ một ngoại ngữ nào chúng ta phải học 4 kỹ năng cơ bản: nghe, nói,
đọc ,viết và 2 kiến thức ngôn ngữ: ngữ âm, từ vựng và ngữ pháp. Trước đây mục tiêu
chủ yếu của việc dạy và học ngoại ngữ là biết đọc hiểu để phục vụ nghiên cứu văn học,
khoa học kỹ thuật. Ngày nay nhằm phục vụ chính sách mở của, đổi mới và hoà nhập với
khu vực và thế giới , mục tiêu của việc dạy và học ngoại ngữ là giao tiếp. Để học sinh
giao tiếp tốt thì việc dạy kỹ năng nghe rất quan trọng , chúng ta không thể giao tiếp
được nếu không nghe và nghe mà không hiểu được người khác nói gì. Ngay từ lớp 6
học sinh đã được làm quen với kỹ năng nghe hiểu, lên các lớp trên thì kỹ năng nghe
càng nâng cao , mở rộng và phức tạp hơn. Nếu giáo viên không có phương pháp tốt thì
giờ luyện kỹ năng nghe sẽ trở thành một giờ học rất nặng nề và học sinh không thể nâng
cao được kỹ năng nghe hiểu.
2- Cơ sở thực tiễn
Trên thực tế trong 4 kỹ năng: nghe, nói, đọc viết thì kỹ năng nghe hiểu là kỹ năng
khó nhất đối với người học tiếng Anh nói chung , học sinh THCS nói riêng. Để có được
kỹ năng nghe hiểu tốt thì người học ngoại ngữ phải biết nhiều từ vựng, nắm chắc các
cấu trúc ngữ pháp, đồng thời phải có quá trình luyện tập nghe thường xuyên với những
hình thức và nội dung nghe khác nhau.
Thực tế nhiều giáo viên coi nhẹ việc rèn cho học sinh kỹ năng nghe vì các kỳ thi
không kiểm tra kỹ năng nghe, vì vậy nhiều GV biến giờ dạy kỹ năng nghe thành giờ dạy
ngữ pháp và từ vựng . Vì vậy kỹ năng nghe hiểu của HS rất kém và giờ nghe các em

.

- Nghiên cứu lí luận: đọc sách báo ,tài liệu ,sách giáo viên, lesson plan .
- Điều tra tình hình thực tế:thống kê các số liệu ,kết quả hc tập...
- Quan sát thực tế:dự giờ thăm lớp ca ng nghip, quan sát học sinh trong giờ học.
- Thực nghiệm các phơng pháp dạy học theo tng mc ớch yờu cu c th ca tng tit
dy nghe.
- Tổng hợp kết quả, rút kinh nghiệm từ đồng nghiệp, trao di vi ng nghip

B- Nội dung

I-Mc ớch dy hc
Mc ớch ca vic dy ngoi ng khụng phi ch l cung cp cho hc sinh kin thc
ca ngụn ng ú m mc ớch ca vic dy ngoi ng núi chung, ting Anh núi riờng l
hc sinh cú kh nng giao tip bng ting Anh.
Nghe l mt trong bn k nng cn thit trong quỏ trỡnh thc hin giao tip . Ging
nh k nng c , nghe cng l mt k nng tip thu , nhng nghe thng khú hn c vỡ
ngụn bn tip thu qua nghe l li núi . Khi ta núi cỏc ý thng khụng c sp xp cú
trt t nh vit , ý hay lp i lp li cú nhiu t tha , t m khụng ỳng ng phỏp .
Hn na khi nghe ngi khỏc núi , ta ch nghe c mt ln ; cũn khi c ta cú th c
i c li nhiu ln . Do ú khi dy nghe giỏo viờn cn cú nhng th thut c thự cho
cỏc hot ng luyn nghe ngoi nhng th thut chung cho cỏc k nng tip thu.
II- Cỏc yu t c bn trc tip tỏc ng n hiu qu ca tit dy nghe.
1- Giỏo viờn
-Vi phng phỏp dy hc mi tớch cc thỡ giỏo viờn úng vai trũ ch o ,iu khin
cỏc hot ng ca hc sinh trong gi hc.
- tin hnh mt tit dy nghe cú hiu qu thỡ giỏo viờn cn thc hin tt cỏc yu t
c bn sau:
+ Chn v s dng linh hot cỏc k thut nghe phự hp vi tng ni dung bi dy.
+ T chc, iu khin lp hc, phõn b thi gian hp lý.

- Vẫn còn một số giáo viên coi nhẹ việc dạy kỹ năng nghe cho học sinh, biến giờ dạy
nghe thành giờ dạy từ vựng và ngữ pháp
- Còn ngại sử dụng hoặc sử dụng không thành thạo đồ dùng dạy học phục vụ cho tiết
dạy nghe ( đài cassette, hình minh hoạ )
- Còn gặp khó khăn trong việc lựa chọn phương pháp , kỹ thuật cho phù hợp với từng
tiết dạy, từng phần của tiết dạy.
2-Học sinh
- Một số học sinh còn lười học nên vốn từ vựng và kiến thức ngữ pháp còn hạn chế.
- Thiếu thốn về điều kiện học tập như băng đài , sách tham khảo. Nhiều em ít có cơ
hội để nghe, ít tiếp cận với phương tiện thông tin đại chúng mà qua đó có thể nghe
tiếng Anh.
- Kỹ năng nghe và giao tiếp tiếng Anh còn hạn chế
- Một số em còn ngại nghe và nói bằng tiếng Anh, còn sợ mắc lỗi
3-Ngoài ra còn có một số những khó khăn sau:
- Không có phòng tiếng nên giờ học nghe gặp nhiều khó khăn như ảnh hưởng tiếng
động từ bên ngoài và từ các lớp xung quanh

IV.Một số giải pháp để tiến hành một tiết dạy nghe Tiếng Anh đạt hiệu
quả
1. Phải hiểu được tầm quan trọng của bài nghe
3


Qua thực trạng và nguyên nhân trên trên tôi thấy :với t cách là môt giáo viên bộ môn
trực tiếp giảng dạy ,tôi cần phải tạo cho các em niềm say mê hứng thú học và niềm yêu
thích môn Ting Anh nhằm nâng cao chất lng giờ học cũng nh chất lợng bộ môn.
Để nâng cao chất lng bộ môn cần nâng cao chất lợng ngay từ mỗi giờ dạy trong
đó có giờ nghe bởi nghe là một trong những kỹ năng quan trọng giúp các em lĩnh hội tri
thức.
Ging nh kỹ năng đọc ,kỹ năng nghe cũng là một kỹ năng tiếp thu, song nghe thờng

mt s k nng khỏc, sau khi kt thỳc phn nghe hc sinh hiu c ni dung chớnh ca
bi nghe v thc hin mt s yờu cu hay bi tp ngụn ng no ú.
- La chn v phi hp cỏc k thut nghe ( listening techniques ) mt cỏch linh hot
v phự hp
Vic la chn k thut dy nghe phi c xỏc nh trờn cn c l ni dung ca tit
dy , c im, nng lc ca lp hc v cỏc giai on trong tin trỡnh dy nghe gm cú
3 giai on : giai on trc khi nghe ( Pre- listening ), giai on trong khi nghe ( While
listening ) , giai on sau khi nghe ( Post listening ) . Trong mi giai on cú cỏc k
thut dy nghe c trng phự hp vi tng giai on ú.
- S dng tt cỏc phng tin , dựng dy hc phc v cho tit dy nghe
S dng mỏy cassette
4


+ Trc khi dy cn chun b tt bng , a
+ Xem xột s cn thit, hiu qu mang li, thi gian c th cho tng phn.
S dng tranh minh ho
+ Tranh hỡnh trong SGK
SGK biờn son theo chng trỡnh mi cú nhiu tranh hỡnh minh ho. Vic tn
dng ộn mc ti a cỏc tranh hỡnh trong SGK giỳp hc sinh hiu bi hc
mi l vic cn chỳ trng trong tt c cỏc bi hc.
+ Tranh hỡnh minh ho gii thiu v luyn tp bi mi l yờu cu bt buc.
Tranh hỡnh minh ho phi cú s liờn h thc t gn gi vi ni dung bi hc .
- Cn phi cú mt giỏo ỏn hp lý, khoa hc .
Giỏo viờn cn hoch nh rừ hot ng ca thy, hot ng ca trũ, thi gian cho cỏc
hot ng, cỏc yờu cu ca tng bi tp, cỏc phng ỏn tr li ca hc sinh
- Trao i tho lun v phng ỏn ging dy
Hiu qu ca tit dy nghe s c nõng cao hn nu phng ỏn ging dy c a
ra tho lun cựng ng nghip trc khi dy. Vic lm ny khụng ch mang li kt
qu tớch cc cho tit dy nghe m dy cỏc k nng khỏc cng cú kt qu nh vy.

thấy thích thú ,sẽ làm tăng hiệu quả giờ nghe.

4. Chỳ trng mt s nguyờn tc c bn v cỏch tin hnh bi nghe
5


Công việc đầu tiên mà ngời thầy thực hiện khi bớc vào lớp-mở đầu cho một giờ học
đều phải thực hiện đó là những mục đích s phạm nói chung để ổn định lớp, chuẩn bị tâm
lý ,kiến thức cho môn học .Với môn ngoại ngữ cũng vậy hoạt động vào bài còn có một
ý nghĩa hết sức quan trọng nó nh một phần của bài học mà nếu thiếu nó sẽ làm cho các
bớc tiếp theo không hoặc khó mà thực hiện đợc .Cụ thể những hoạt động này thờng có
vai trò tạo tình huống,đặt ra có mục đích của hoạt động dạy học -đây là điều kiện cần
thiết để bài học đạt hiệu quả cao.Đó là:

a/ REVISION-WARM UP

Tuỳ theo mục đích và đặc thù của từng bài tôi lựa chọn hình thức ,thủ thuật cho phù
hợp nh :sau khi chào, hỏi thăm sức khoẻ, hỏi tình hình thời tiết, kiểm tra sĩ số ...Nhằm
tập trung sự chú ý của các em ,tạo hứng thú bằng một số trò chơi ngắn nh : bingo,
pelmanism,brainstorming ,guessing game,Kims game, chain game,crossword puzzle ....
Ví dụ :
*Brainstorming:Unit 1- My friend - Anh 8
Ask students to think of the adjectives used to describe body build and hair
Body build
Fat

slim

hair
long

Là giai on giúp học sinh có định hớng, suy nghĩ về đề tài hay tình huống trớc khi học
sinh nghe.
- Giáo viên nên tạo tâm thế chuẩn bị làm bài nghe cho học sinh bằng cách dẫn dắt
gợi hỏi về chủ đề bài nghe, yêu cầu học sinh quan sát tranh, đọc từ và đoán xem các em
chuẩn bị nghe chủ đề gì, ai sắp nói với ai
6


- Giáo viên có thể yêu cầu học sinh làm việc theo nhóm đoán sơ bộ về nội dung sắp
nghe thông qua tranh hay tình huống bài nghe.Có thể các em nói không chính xác với
nhng gì các em sắp nghe nhng vấn đề đặt ra là các em có hứng thú trớc khi nge.
- Giáo viên giúp các em lờng trớc những khó khăn có thể gặp phải về phát âm hay cấu
trúc mới,các kiến thức nền
- Cuối cùng giáo viên nói rõ cho học sinh biết các em sẽ đợc nghe bao nhiêu lần và hớng dẫn yêu cầu nhiệm vụ khi nghe ( chọn đúng, sai, trả lời câu hỏi)
Trong phần này thờng gồm phần giới thiệu một số từ mới, dự đoán nội dung phần sắp
nghe...

+ Dy t vng

Mục đích của phần này là giới thiệu cho học sinh một số từ mới sẽ có hoặc liên
quan đến bài nghe. Phần từ này sẽ giúp các em phần nào định hình đợc phần nào đó bài
nghe.Tôi cũng dùng các thủ thuật để dạy từ nói chung nh :
*Visuals:(tranh ,ảnh...)
*Synonym/antonym: satisfactory (adj)>
Guess how each people travel Matching
A
B
7


1. Ba
a. by bike
2. Lan
b. by motorbike
3. Nam
c. by car
4. Nga
d. by bus
5. Tuan
e. by train
6. Mrs Huong
f. by plane
7. Mr Ha
g. walk
8. Mrs Chi
h. by bike
Mục đích của phần này nhằm thu hút sự chú ý của học sinh vào sự kiện chính của
bài-sự kiện chính cần nghe.Trong giai đoạn pre-listening các em chỉ dự đoán trớc chứ
không đòi hỏi phải chính xác hoàn toàn .Chính điều ny đã giúp các em mạnh dạn hơn
trong học tập ,không lo bị mắc lỗi và giúp các em có hứng thú muốn nghe vào bài để
xem dự đoán của mình có chính xác không .

C/ While- listening :


c.English speaking contest
d .Culture House

Listening task 2:

Ask Ss to read the statements in the exercise 2 page 66.
Get students to guess which is true ,which is false and which has no information .
Ask them to share their ideas with their friends.
Give feedback.
Let Ss listen to the conversation again and tick in the corect boxes :T/F/No information
Answer key:
8


a.Na doesnt know the neighborhood very well .
b.Na doesnt like movies.
c.Na will go to the photo exhibition.
d. Na wont go to theEnglish Speaking Contest.
e.Na will go to the soccer match with Nam .
f. Nam is a soccer fan.

a
b
c
d
e
f

true false No Information


phát triển mở rộng thêm bài nghe nh : recall the story, write-it-up, discussion , roleplay,
further practice...
*Ex:Unit 1- Anh 9
Descibe what Mary is wearing
*Ex: Unit 4- Anh 9
Retell Ngas studying English
*Ex: Unit 11- Anh 7
Ask Ss to practise the dialoge
K nng nghe thng c rốn luyn cựng vi cỏc k nng khỏc trong cựng mt
tit hc. GV cú th la chn phng phỏp thớch hp cho tng n v kin thc gi
dy nghe t hiu qu cao.
9


V .Hiu qu ca ti :
Sau thi gian ỏp dng cỏc bin phỏp trờn tỡnh hỡnh chuyn bin ca cỏc em v k
nng nghe ó cú rt nhiu tin b . C th l khi n gi hc nghe cỏc em khụng cũn th
hin s lo lng nh trc , cỏc em ó cú k nng nghe tng i tt .

VI- Bài hoc kinh nghiệm
Sau khi áp dụng chuyờn ny này bản thân tôi đã rỳt ra những kinh nghiệm
nh sau:
1- Giáo viên phải luôn tạo môi trờng ngoại ngữ trong giờ học và phải sử dụng tiếng
Anh nh là ngôn ngữ chính giao tiếp. Tùy theo khối lớp và đối tợng học sinh, giáo viên
có thể sử dụng những câu tiếng Anh ngắn gọn, đơn giản, d hiểu, d nhớ, d thuộc.
- Giáo viên phải luôn biết khích lệ học sinh sử dụng kiến thức đã học để sử dụng trong
giao tiếp.
- Giáo viên nên lng ghép các hoạt động nghe và nói tiếng Anh với hình thức " vừa
chơi - vừa học".
- Hớng dẫn các em trong thời gian ở nhà tập nghe tiếng Anh qua đài, tivi, nghe các bài

- Là môi trường ngoại ngữ cho nên các kỹ năng phải được luyện tập theo đặc trưng
của phương pháp dạy học vì vậy phải có phòng bộ môn để tránh gây tiếng ồn cho những
lớp học bên cạnh cũng như không bị tác động của tiếng ồn từ ngoài vào.
• Về phía lãnh đạo cấp trên
-Cần t¹o điều kiện cho giáo viên có cơ hội giao lưu học hỏi và rút kinh nghiệm qua
các hội thảo chuyên đề.
Hải Hưng, ngày 2/ 3/ 2013
Người viết chuyên đề

11