CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP TRẺ 5-6 TUỔI
HỌC TỐT TIẾT KHÁM PHÁ XÃ HỘI

1


1. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn sáng kiến:
Như chúng ta đã biết, Bác Hồ kính yêu đã nói:
"Vì lợi ích mười năm trồng cây
Vì lợi ích trăm năm trồng người"
Quả đúng thật vậy, trong hệ thống giáo dục quốc dân - giáo dục mầm non là
ngành học mở đầu giữ vai trò quan trọng - là nấc thang đầu tiên trong cuộc đời
của trẻ thơ. Giáo dục mầm non có nhiệm vụ xây dựng những cơ sở ban đầu đặt
nền móng cho sự hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ thơ. Trẻ em là hạnh
phúc của mỗi gia đình, là chủ nhân tương lai của đất nước và của mỗi dân tộc.
Việc bảo vệ chăm sóc, giáo dục trẻ không chỉ là trách nhiệm của mỗi người,
mỗi gia đình mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội.
Đây là thời điểm mấu chốt và quan trọng nhất, thời điểm này tất cả mọi
việc đều mới bắt đầu: "bắt đầu ăn, bắt đầu nói, bắt đầu nghe, bắt đầu nhìn và bắt
đầu có những thói quen, hành vi xấu". Chính vì vậy chúng ta đang sống trong
thế kỷ 21, thế kỷ của nền văn minh trí tuệ, nền văn học hiện đại, do vậy con
người cần phải năng động sáng tạo để phù hợp với sự phát triển của nó. Muốn
được như vậy ngay từ tuổi ấu thơ trẻ mầm non, đặc biệt là trẻ 5-6 tuổi đang ở
những bước phát triển của nhận thức, tư duy, ngôn ngữ, tình cảm.....Những thế
giới khách quan xung quanh trẻ thật rộng lớn, có biết bao điều mới lạ, hấp dẫn
và còn có bao lạ lẫm khó hiểu trẻ tò mò muốn biết, khám phá, cho nên giáo dục

Thực tế trong quá trình chăm sóc các cháu hằng ngày với độ tuổi 5 - 6 tuổi
bản thân tôi ngoài việc nắm vững những kiến thức chuyên môn nghiệp vụ, xác
định những mục tiêu và nội dung chương trình về chương trình giáo dục mầm
non làm cơ sở, tôi còn phải hiểu được tình hình thực tiễn của địa phương, của
trường và lớp mình đang công tác, để khai thác những cái hay, cái đẹp nhằm
giáo dục tinh thần cho các cháu.
4


Khi được khám phá xã hội trẻ sẽ phát triển khả năng về ngôn ngữ, tư duy,
óc quan sát, tính tò mò, thích khám phá từ đó nhận thức của trẻ về xã hội xung
quanh được phong phú, đa dạng, chính xác hơn. Khi nhận thức được các sự vật
hiện tượng trẻ muốn nói lên sự hiểu biết của mình bộc lộ những suy nghĩ, tình
cảm của trẻ. Từ đó ngôn ngữ của trẻ phát triển trẻ nói năng mạch lạc hơn, vốn
từ của trẻ phong phú và đa dạng hơn, trẻ biết sử dụng từ chính xác, biết mạnh
dạn hơn, nhằm phát triển ở trẻ tình cảm kỷ năng xã hội và kỷ năng giao tiếp tốt
hơn. Hình thành cho trẻ hành vi văn minh trong cuộc sống, trong quan hệ với
mọi người. Vì vậy, giáo viên là người đóng vai trò chủ đạo, người tổ chức,
hướng lái dẫn dắt trẻ khám phá xã hội một cách chủ động, sáng tạo. Đồng thời
giáo viên cũng cần hòa nhập với trẻ, tham gia các hoạt động với trẻ lôi cuốn trẻ
tích cực, hứng thú tham gia vào các hoạt động, tổ chức tốt các hoạt động cho
trẻ. Để thực hiện được điều đó, giáo viên mầm non phải có kiến thức khoa học
về nuôi dạy trẻ hiểu đặc điểm tâm sinh lý của trẻ, có vốn kiến thức phong phú
phải nắm được mục đích, yêu cầu về kiến thức, kỷ năng, giáo dục của từng bài
để truyền thụ cho trẻ có hệ thống, chính xác, đảm bảo được yêu cầu của bài học
và khả năng nhận thức của trẻ. Trẻ sinh ra được sống trong nền văn minh nhân
loại. Môi trường xã hội vô cùng phong phú, đa dạng hấp dẫn trẻ, bao bộc quanh
trẻ. Trong khi đó khả năng vận động, hoạt động của trẻ còn nhiều hạn chế, ngôn
ngữ của trẻ chưa phát triển, vốn từ của trẻ còn nghèo. Vì vậy cô giáo phải
thường xuyên tổ chức cho trẻ khám phá xã hội xung quanh trẻ.

trường tổ chức nên nắm chắc phương pháp về MTXQ Khám phá xã hội khá
vững vàng, luôn trau dồi kiến thức học hỏi kinh nghiệm của chị em trong
trường để nâng cao trình độ chuyên môn, có ý thức phấn đấu và rèn luyện tác
phong sư phạm của một người giáo viên.
- Phụ huynh ở đây có truyền thống hiếu học, luôn quan tâm đến con em
mình đưa đón trẻ thường xuyên tạo điều kiện cho việc tuyên truyền phối kết
6


hợp với gia đình- nhà trường trong việc chăm sóc giáo dục trẻ tốt hơn. Luôn
ủng hộ nhiệt tình các hoạt động, phong trào của trường, lớp. Kết hợp với giáo
viên để giúp trẻ khám phá xã hội cho trẻ đạt kết quả tốt.
Tuy vậy nhưng khi bước vào thực hiện bản thân tôi cũng gặp phải những
khó khăn như sau:
* Khó khăn:
- Trình độ nhận thức của trẻ không đồng đều, một số trẻ chưa hứng thú
vào giờ học.
- Một số trẻ còn rụt rè, nhút nhát, khả năng diễn đạt về ngôn ngữ và giao
tiếp
còn hạn chế.
- Đồ dùng tự tạo để trẻ khám phá xã hội còn nghèo nàn, chưa xây dựng
khu vui chơi để trẻ khám phá, trải nghiệm, quan sát...
- Là địa bàn ven miền núi nên đời sống của phụ huynh còn nhiều thiếu
thốn suốt ngày bận rộn với công việc đồng áng, nương rẫy nên một số phụ
huynh chưa dành thời gian thích đáng để tìm hiểu nắm bắt nhu cầu về ngôn ngữ
của trẻ, ít trò chuyện với trẻ, ít quan tâm chăm lo cho con cái.
* Nguyên nhân:
- Trẻ ở độ tuổi này đặc điểm tâm sinh lý của một số trẻ phát triển chưa
hoàn chỉnh, trẻ ít giao tiếp với mọi người xung quanh và khả năng khám phá
trải nghiệm của trẻ còn rụt rè nên khi vào tiết học trẻ không hứng thú.

24,2

XL TB
SL
%
12
36,4

XL Yếu
SL
%
8
24,2

Qua khảo sát ban đầu như trên tôi thấy kết quả trên trẻ chưa cao là điều
tôi cần phải suy nghĩ để tìm ra những giải pháp tốt nhất để giúp trẻ 5-6 tuổi học
tốt tiết khám phá xã hội. Chính vì vậy mà tôi đã tìm tòi nghiên cứu đưa ra "Một
số giải pháp cho trẻ 5-6 tuổi học tốt tiết khám phá xã hội" như sau:
2.2. Các giải pháp thực hiện:
* Giải pháp 1: Tìm hiểu đặc điểm nhận thức của trẻ.
Đối với trẻ em sự phát triển nhận thức không đồng đều. Trong cùng một
lứa tuổi nhưng có trẻ nhanh nhẹn hoạt bát, có trẻ thì nhận thức còn chậm. Chính
vì vậy, mà cô giáo cần phải tìm hiểu nắm rõ đặc điểm tâm sinh lý và nhận thức
của từng trẻ để xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp cho độ tuổi của lớp mình
phụ trách.
Việc đầu tiên tôi làm là khảo sát kết quả trên trẻ về Lỉnh vực phát triển
nhận thức tiết khám phá xã hội, đồng thời thường xuyên theo dỏi mọi hoạt động
của trẻ để nắm bắt tình hình thực tế của lớp, đặc điểm tâm sinh lý và nhận thức
của từng trẻ, trẻ nào tốt, khá, trẻ nào Trung bình, yếu. Tốt mặt nào, yếu về mặt
nào để tôi lựa chọn hình thức giáo dục cho phù hợp.

trẻ như: Tấm thiệp, hoa....Ngoài ra cô còn sử dụng các hình ảnh về ngày 20/11
9


trình chiếu trên máy tính cho trẻ được trực tiếp trò chuyện về nội dung của các
hình ảnh đó. Qua đó trẻ được khắc sâu về ý nghĩa của ngày nhà giáo Việt Nam
nhằm giáo dục ở trẻ sự biết ơn, lòng kính trọng đối với các cô giáo thầy giáo.
Hoặc tiết “Trò chuyện về nghề nghiệp của bố mẹ” tôi giao nhiệm vụ cho
trẻ về nhà hỏi bố mẹ mình làm nghề gì, làm việc ở đâu? nghề đó tạo ra sản
phẩm gì?...Trong tiết học tôi cho trẻ được trải nghiệm những gì mà trẻ biết, trẻ
thấy để trẻ tự nói lên được nghề nghiệp của bố mẹ mình, để trẻ khắc sâu kiến
thức hơn tôi lựa chọn một số hình ảnh các nghề mà bố mẹ trẻ làm cho trẻ xem
nhằm kích thích sự hứng thú của trẻ vào tiết học hơn
Tổ chức ngày hội ngày lễ như" Tết trung thu” tôi cho trẻ biết ý nghĩa của
ngày tết trung thu là ngày rằm tháng tám, ngày tết trung thu của thiếu nhi , tập
các tiết mục văn nghệ có nội dung về tết trung thu như bài “ Chú cuội chơi
trăng, Vầng trăng cổ tích, Rước đèn dưới trăng... Chuẩn bị sân khấu, hóa trang,
mâm cổ ......Tạo điều kiện cho trẻ cùng cô trang trí, sắp xếp trong buổi lễ như tự
mặc trang phục, bày mâm quả, sắp xếp nghế ngồi.....Tất cả thể hiện một niềm
thích thú dâng trào ở trẻ thơ khi hòa mình vào các ngày lễ hội lớn. Qua đó trẻ
hiểu được ý nghĩa, tầm quan trọng của các ngày lễ hội và luôn biết trân trọng
nó.
Ví dụ: “Tìm hiểu về trường mầm non “ tôi cho trẻ thường xuyên quan sát
các hoạt động của trường như Trong trường có những ai? Công việc của từng
người trong trường làm gì?... trong khi tổ chức trên tiết học tôi cho trẻ cùng
nhau khám phá những gì mà trẻ biết trẻ nhìn thấy ở trường mầm non như vậy
kích thích trẻ tìm tòi, khám phá và trải nghiệm, trẻ hứng thú kể cho cô và các
bạn biết về những gì mà trẻ biết về trường mầm non nơi trẻ đang học, trẻ tự
hào về trường và yêu trường, yêu lớp...
Hoặc trong khi tổ chức cho trẻ chơi ở góc phân vai tôi tổ chức cho trẻ


12


Cho trÎ d¹o quanh c¸c gãc trong líp vµ quan s¸t một số hình ảnh trưng
bày như thiệp chúc mừng, hoa, ảnh hoạt động chào mừng ngày 8-3... ë c¸c gãc:
C« më nh¹c h¸t bµi " Ngày vui 8-3” ®a trÎ vÒ víi nội dung bài dạy và chủ đề
®ang thùc hiÖn. ( trước khi di dạo tôi giao nhiệm vụ cho từng tổ về từng góc
xem có điều gì mới và điều mới đó là gì? Khi được nhận nhiệm vụ trẻ nào cũng
hào hứng tìm tòi, khám phá xem điều gì mới lạ.
* Ho¹t ®éng 2: Nội dung:
- Trß chuyÖn vÒ ý nghÜa ngµy 8-3.
Gây hứng thú vào nội dung bài học tôi nói: Các con vừa được tham quan
các góc ở lớp mình vậy các con phát hiện điều gì mới ở các góc nào? Cho đại
diện từng tổ lên trả lời. Như vậy trẻ phát hiện ra ở các góc có bưu thiệp, hoa và
một số hình ảnh bé tặng bà, mẹ hoa...nhờ vậy mà tôi dẩn dắt vào bài rất dễ dàng
thu hút trẻ tham gia vào hoạt động, tôi cho trẻ biết sắp đến ngày 8-3 lớp mình
trưng bày một số đồ sản phẩm chào mừng ngày lễ đó
+ Vậy b¹n nµo cho c« biÕt ngµy 8-3 lµ ngµy g×?
+ Ngµy quèc tÕ phô n÷ lµ ngµy lÔ cña ai?
Mỗi một câu hỏi tôi đưa ra phải được nhiều trẻ trả lời, tùy phụ thuộc vào
nhận thức của từng trẻ để tôi đặt câu hỏi, câu gợi ý sao cho tất cả trẻ biết được ý
nghĩa của ngày 8-3. Khi trẻ trả lời cô giúp trẻ trả lời trọn câu. Đối với trẻ giỏi
cô cho trẻ trả lời những câu hỏi khó hơn. Câu hỏi có tính chất trừu tượng đòi
hỏi trẻ phải tư duy, suy nghĩ.
Sau khi trẻ đã biết được ý nghĩa của ngày 8-3 là ngày quốc tế phụ nữ,
ngày lễ của bà, của mẹ, của cô giáo. Tôi tiếp tục cho trẻ khám khá một số hoạt
động tổ chức chào mừng ngày 8-3 bằng hình thức tôi cho trẻ kể những hoạt
động chào mừng ngày 8-3 mà trẻ biết..
- Những hoạt động chào mừng ngày 8-3

trải nghiệm tôi cho trẻ múa hát bài “ Ngày vui 8-3”
14


- Cũng cố: Hỏi trẻ : Các con vừa tìm hiểu về ngày gì? Ngày 8-3 là ngày
lễ của ai? Giáo dục trẻ thương yêu, kính trọng bà, mẹ, cô giáo bằng cách chăm
ngoan học giỏi vâng lời mọi người đó là món quà ý nghĩa nhất của các con dành
cho bà, mẹ, cô giáo...
§ã lµ 1 vÝ dô vÒ tiÕt " trò chuyện về ngày quốc tế phụ nữ 8-3" chủ đề các
ngày lễ hội. Cßn víi lo¹i tiÕt khác tïy theo néi dung ®Ó t«i ®a ra môc ®Ých yªu
cÇu vµ c¸c bíc tiÕn hµnh ®Ó truyÒn thô cho trÎ
*. Giải pháp 4: Làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ hoạt động khám phá xã
hội
Đồ dùng đồ chơi là phương tiện quan trọng nhất nhằm giúp trẻ đạt được
kết quả, thông qua đồ dùng đồ chơi giúp trẻ tái tạo lại công việc của các nghề
trong xã hội. Được chơi với nhiều đồ dùng đồ chơi trẻ thích thú hơn, tích cực
tham gia vào các hoạt động hơn. Đặc biệt đối với lĩnh vực phát triển nhận thức
(khám phá xã hội) một số danh lam thắng cảnh trẻ không thể trực tiếp quan sát
được. Vì vậy, đồ dùng đồ chơi sẽ giúp trẻ tái hiện lại các di tích lịch sử hoặc
danh lam thắng cảnh là hết sức cần thiết đối với trẻ. Bản thân tôi cung cấp cho
trẻ một số đồ dùng đồ chơi để giúp trẻ trò chuyện khám phá có kết quả tốt hơn.
Do đó tôi luôn tìm kiếm các nguyên vật liệu để làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ.
Cùng một đối tượng nhưng tôi có thể làm nhiều đồ dùng đồ chơi khác nhau.
Ví dụ: Tôi sử dụng các nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương như cuộn
phim làm lá cây, các loại đá, tre nứa, võ sò, ốc, hến…, để làm cây xanh, thác
nước, hòn non bộ, vườn cổ tích...nhằm tái tạo lại mô hình của các danh lam
thắng cảnh ở địa phương ngay tại trường cho trẻ được thỏa sức quan sát. Vừa
trang trí đẹp vừa phù hợp với chủ đề vừa rẻ tiền dễ kiếm, đồng thời mang tính
giáo dục cao.


16


Ngoài việc trao đổi với phụ huynh trong giờ đón trả trẻ tôi mạnh dạn trao
đổi với ban giám hiệu nhà trường tổ chức họp phụ huynh mỗi năm 3 lần. Nội
dung từng cuộc họp tôi đưa ra mục đích yêu cầu của loại tiết"Khám phá xã
hội” để phụ huynh rỏ.
- Luôn trao đổi với phụ huynh về các kiến thức Khám phá xã hội, nhắc
nhỡ phụ huynh luôn là tấm gương sáng cho trẻ noi theo về cách ứng xữ, giao
tiếp, các mối quan hệ, tình yêu thương...trong gia đình,
- Huy động phụ huynh thu gom các nguyên vật liệu đã qua sữ dụng như
(Vỏ hộp, chai lọ, bìa lịch củ...) mang tới lớp cho trẻ làm đồ dùng đồ chơi
- Kết hợp với phụ huynh tổ chức các ngày lễ hội ở trường như ngày Khai
giảng, ngày Tết trung thu, ngày tết thiếu nhi, hội thi ca dao dân ca- hò khoan lệ
thủy. Tọa mọi điều kiện để tất cả các phụ huynh cùng tham gia, được tham gia
phụ huynh nhận thức sâu sắc hơn, hiểu biết ý nghĩa của ngày lế hội ở trường
hơn, nhờ vậy mà phụ huynh chuyển tải được một số kiến thức cho trẻ, trẻ hiểu
rỏ hơn về các ngày lễ hội.
Hoặc khi tôi tổ chức tiết dạy khám phá xã hội "Trò chuyện về những
người thân trong gia đình", tôi đã làm công tác phối kết hợp với phụ huynh cho
trẻ tìm hiểu về những người thân trong gia đình, các công việc của bố mẹ....Sau
đó, tôi tổ chức tiết dạy cho trẻ khám phá xã hội "Trò chuyện về những người
thân trong gia đình" kết quả đạt được thật bất ngờ, đa số trẻ biết kể lại một cách
rõ ràng về công việc của bố mẹ, ông bà, anh chị...và tiết dạy đã được đánh giá
có chất lượng cao.
Từ đó tôi đã xác định được rằng muốn có kết quả tốt trong công tác
chăm sóc giáo dục trẻ thì ngoài sự cố gắng nỗ lực của bản thân còn phải có sự
tăng cường học hỏi đồng nghiệp và đặc biệt là sự phối kết hợp chặt chẽ với phụ
huynh.


18


đình trẻ, giữa trẻ với mọi ngường xung quanh thật gần gủi, ấm áp nhằm giúp trẻ
tự tin trong quá trình hoạt động..
Mặt khác, việc thường xuyên giao tiếp, trò chuyện với các trẻ còn rụt rè
giúp trẻ hòa nhập cùng bạn bè, tạo tâm thế cho trẻ thích nghi vào môi trường
mầm non. Đồng thời, cô phải là người luôn ở bên trẻ giúp trẻ phát huy hết khả
năng của mình. Không những thế cô còn là một người bạn của trẻ, thường
xuyên trò chuyện về sở thích, ước mơ....của trẻ kích thích lòng say mê, yêu
thích cái đẹp ở trẻ cũng như cho trẻ thoải mái giao tiếp cùng cô.
Với mong muốn trẻ sẽ học tốt tiết học khám phá xã hội tôi luôn trăn trở
và tìm ra những giải pháp thiết thực như trên. Khám phá xã hội là một hoạt
động không thể thiếu đối với trẻ, không những giúp cho trẻ được khám phá thế
giới xung quanh mình mà còn giáo dục cho trẻ có ý thức bảo vệ môi trường với
khẩu hiệu "Trường Mầm non xanh - sạch - đẹp, thân thiện và hiệu quả".
*Hiệu quả được đánh giá sau khi thực hiện sáng kiến:
“Một số giải pháp cho trẻ 5-6 tuổi học tốt tiết khám phá xã hội"
Là một cơ sở tốt để giúp trẻ hình thành và phát triển nhân cách con
người. Đối với trẻ thơ một trong những nhiệm vụ trọng tâm của việc giáo dục
nhân cách ở trẻ là hình thành ở trẻ tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống con
người qua đó trẻ biết thích nghi với cuộc sống xung quanh mình, biết thương
yêu quan tâm tới cô giáo, bạn bè em nhỏ, luôn có thái độ chăm sóc và bảo vệ vệ
sinh cá nhân cũng như các hoạt động ở trường Mầm non.
Xã hội xung quanh chúng ta là kho tàng quý báu được khai thác không
ngừng phục vụ cho việc bồi dưỡng tâm hồn trẻ thơ. Thông qua các hoạt động
học và chơi, đặc biệt là nề nếp lễ giáo, với hình tượng nghệ thuật gần gũi của cô
phù hợp với tâm lý của trẻ được áp dụng theo từng lứa tuổi. Đã từng bước chắp
cánh cho trẻ vươn tới ước mơ và những điều tốt đẹp.


45,5

XL Khá
SL
%
16
48,5

XL TB
SL
%
2
0,6

XL Yếu
SL
%
0

Đối với giáo viên:
Bản thân tôi đã tích lũy được một số kinh nghiệm trong việc tổ chức cho
trẻ khám phá xã hội.
Nắm vững phương pháp dạy bộ môn xác định được mục tiêu của giờ học
để truyền thụ cho trẻ đầy đủ, chính xác, có hệ thống, xây dựng được kế hoạch tổ
20


chức cho trẻ tìm tòi, khàm phá, thử nghiệm và thường xuyên ôn luyện củng cố
giúp cho các hoạt động đi vào nề nếp tạo cho trẻ có thói quen tốt trong học tập
cũng như sinh hoạt hàng ngày.


3. PHẦN KẾT LUẬN:
3.1. Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm:
Trong quá trình áp dụng sáng kiến của mình với “Một số giải pháp giúp
trẻ 5-6 tuổi học tốt tiết khám phá xã hội”
Sau một thời gian thực hiện tôi nhận thấy khả năng của trẻ có những
chuyển biến rõ nét. Trẻ biết nhận thức và cảm thụ cái hay, cái đẹp trong cuộc
sống, có thái độ đúng mực với mọi người. Biết yêu thương ông bà, cha mẹ, biết
yêu trường lớp, yêu quý thầy cô giáo, bạn bè, thích đi hoc, có nề nếp tốt, biết
giữ gìn và bảo vệ môi trường. Từ đó tôi nhận thấy sáng kiến của mình đã phần
nào góp phần vào việc khám phá về xã hội xung quanh của trẻ ở trường Mầm
non, phù hợp với thực tế ở địa phương với điều kiện lớp học và khả năng nhận
thức của trẻ.

22


Cho trẻ khám phá xã hội là hoạt động có ý nghĩa to lớn trong việc hình
thành và phát triển nhân cách cho trẻ, là điều kiện thuận lợi để giúp trẻ phát
triển toàn diện về Trí tuệ - Tình cảm - Đạo đức - Thẩm mỹ. Hoạt động khám
phá xã hội nhằm củng cố mở rộng hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh, bồi
dưỡng cho trẻ những tình cảm và thái độ ứng xử đúng đắn.
Ngoài ra, cho trẻ khám phá xã hội giúp trẻ phát triển năng lực hoạt động
trí tuệ, hình thành ở trẻ những nề nếp thói quen và những phẩm chất cần thiết
tạo tiền đề cho trẻ chuẩn bị tâm thế vào lớp 1, giáo dục cho trẻ truyền thống đạo
lý tốt đẹp của dân tộc ta, đồng thời giáo dục cho trẻ lòng yêu thiên nhiên, đất
nước, yêu ông bà, cha mẹ, những người thân, yêu lao động, giữ gìn sản phẩm
lao động, biết bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ môi trường, bảo vệ các danh lam thắng
cảnh của quê hương, đất nước.
3.2. Kiến nghị, đề xuất: