Xác nhận chuyển quyền sử dụng đất sai lỗi tại ai?

Lời nói đầu
Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nớc đại diện chủ sở hữu, đất đai
không thuộc sở hữu của một tổ chức hay một cá nhân công dân nào. Các tổ
chức, cộng đồng dân c, hộ gia đình, cá nhân chỉ là chủ thể của quyền sử dụng
đất. Đất đai thuộc về toàn dân do Nhà nớc đại diện chủ sở hữu. Quyền sở hữu
toàn dân đối với đất đai ở đây là quyền sở hữu duy nhất và tuyệt đối. tính chất
tuyệt đối và duy nhất thể hiện ở chỗ quyền sở hữu toàn dân bao trùm tất cả đất
đai, bất kỳ đất đó hiện đang do ai sử dụng và không cho phép bất cứ hình thức
sở hữu nào tồn tại. Việc sử dụng đất của các tổ chức, cộng đồng dân c, hộ gia
đình và cá nhân phải đảm bảo đúng quy hoạch, kế hoạch, mục đích sử dụng
đất tiết kiệm, có hiệu quả và bảo vệ môi trờng. Đó là những nguyên tắc pháp
lý xuyên suốt trong quá trình quản lý, sử dụng đất, phản ánh đặc trng của
quyền sở hữu toàn dân đối với đất đai.
Cùng với sự đổi mới toàn diện của đất nớc, lĩnh vực quản lý Nhà nớc về
đất đai, quan hệ hay đụng chạm nhất, quan hệ phát sinh, phát triển rất đa dạng
và phức tạp trong đời sống xã hội mà cha phải ngời dân nào cũng tiếp cận, vận
dụng có hiệu quả vào đời sống làm ăn, sinh hoạt của mình. Trong thời gian
qua tranh chấp đất đai còn xảy ra nhiều, có vụ việc gay gắt, kéo dài, ảnh hởng
trực tiếp đến lợi ích của Nhà nớc, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân. Mặc
dù Nhà nớc đã có chính sách đầu t cho việc thực hiện các nhiệm vụ Quản lý
Nhà nớc về đất đai, xây dựng hệ thống quản lý đất đại hiện đại, đủ năng lực
bảo đảm quản lý đất đai có hiệu lực và hiệu quả.
Chính vì vậy, quan hệ dân sự cụ thể là quan hệ đất đai đó là những quan
hệ phức tạp và có thể giải quyết bằng nhiều cách nh: Cơ quan hành chính, cơ
quan t pháp nhiều phơng án, cách thức để đảm bảo quyền và lợi ích hợp
pháp của ngời dân. Song để giải quyết quan hệ đó một cách thấu tình, đạt lý
bảo vệ lợi ích chính đáng của công dân thì không phải điều đơn giản. Câu
chuyện cách thức và những quyết định từ việc tranh chấp đất đai dới đây là
một ví dụ minh hoạ:

khiếu nại của anh C vẫn không đợc giải quyết, anh C làm đơn khởi kiện
UBND huyện N ra Tòa án Nhân dân huyện N. Ngày 01/10/2004 Tòa án Nhân
dân huyện N mở phiên Tòa sơ thẩm hành chính xét xử vụ kiện giữa ngời khởi
kiện là anh Nguyễn Văn C và ngời bị kiện là UBND huyện N.
Phiên Toà hôm đó khá đông ngời, không chỉ ngời nhà anh C mà còn có
cả ngời nhà anh D và ngời dân địa phơng đến xem Tòa án xử. Vì đây là lần
đầu tiên họ chứng kiến phiên Toà mà ngời bị kiện là UBND huyện N. Sau một
thời gian, cả phòng xử án im lặng lắng nghe Toà tuyên án:
Nhân danh nớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam;
Căn cứ
Bác yêu cầu của anh Nguyễn Văn C công nhận Quyết định của UBND
huyện N.
Không đồng ý với bản án sơ thẩm, anh C làm đơn kháng cáo hy vọng phiên
Toà phúc thẩm sẽ bảo vệ đợc quyền và lợi ích hợp pháp của gia đình anh.
2


Xác nhận chuyển quyền sử dụng đất sai lỗi tại ai?

phần ii

xác định mục tiêu
1. Giải quyết vấn đề tranh chấp đất đai theo đúng quy định của luật đất đai.
2. Đảm bảo việc xét xử công minh, khách quan, có lý, có tình trong quá
trình giải quyết các vụ án của Tòa án.
3. Nâng cao trách nhiệm của UBND các cấp trong việc quản lý đất đai và
giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân trong phạm vi thẩm quyền của mình.
4. Phổ biến tuyên truyền pháp luật sâu rộng đến mọi tầng lớp nhân dân,
góp phần xây dựng Nhà nớc pháp quyền của dân, do dân và vì dân mà ở đó
Hiến pháp, Pháp luật phải đợc triệt để tuân thủ và chấp hành.

nghĩa vụ tài chính, các bên tham gia chuyển nhợng quyền sử dụng đất nhận
giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại nơi đã nộp hồ sơ.
2. Tranh chấp đất đai giữa anh C và anh D thuộc thẩm quyền giải quyết
của UBND huyện N là đúng theo quy định tại Thông t liên tịch số
01/2002/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-TCĐC ngày 03/01/2002 của Tòa án
Nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao và Tổng cục Địa chính hớng dẫn về thẩm quyền của Tòa án trong việc giải quyết các tranh chấp liên
quan đến quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, việc UBND huyện N ra Quyết định
huỷ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất giữa anh C và anh A là không đúng vì
căn cứ Điều 37 Luật Đất đai 2003 quy định: UBND các cấp có thẩm quyền
giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, chứ không có
quyền huỷ giấy chuyển nhợng quyền sử dụng đất. Về bản chất giấy chuyển
4


Xác nhận chuyển quyền sử dụng đất sai lỗi tại ai?

nhợng quyền sử dụng đất giữa anh Nguyễn Văn C và anh Trần Văn A là một
hợp đồng dân sự nên việc huỷ bỏ hợp đồng thuộc thẩm quyền giải quyết của
Tòa án theo Quyết định tại Khoản 1 Điều 10 Pháp lệnh thủ tục giải quyết các
vụ án dân sự: Tòa án có thẩm quyền giải quyết các vụ án dân sự sau:
1. Những việc tranh chấp về quyền sở hữu, về hợp đồng, về bồi thờng
thiệt hại ngời hợp đồng hoặc những tranh chấp khác về quyền và nghĩa vụ theo
quy định của pháp luật Dân sự giữa công dân với nhau, giữa cá nhân với pháp
nhân, giữa pháp nhân với nhau. Trừ những việc thuộc thẩm quyền của các cơ
quan tổ chức khác.
Mục 3.1 Phần I Thông t Liên tịch số 12/2002/ TTLT-TANDTCVKSNDTC-TCĐC cũng quy định: Nếu tranh chấp hợp đồng chuyển đổi,
chuyển nhợng, cho thuê, cho thuê lại quyền sử dụng đất hoặc bảo lãnh góp
vốn bằng giá trị quyền sử dụng đất thì Tòa án Nhân dân thụ lý giải quyết và áp
dụng điều tơng ứng của Bộ luật Dân sự tuyên bố hợp đồng vô hiệu và xử lý
hậu quả của hợp đồng vô hiệu.

vốn dĩ sự hiểu biết pháp luật còn hạn chế đi từ khiếu kiện này đến khiếu kiện
khác với mong muốn các cơ quan Nhà nớc bảo vệ đợc quyền lợi hợp pháp của
mình. Nếu phiên Toà phúc thẩm xét xử công minh, khách quan thì cũng chỉ
huỷ đợc Quyết định hành chính của UBND huyện N, thay vào đó UBND
huyện N lại ra một Quyết định hành chính khác. Và rồi để bảo vệ đợc quyền
lợi hợp pháp của mình, anh C lại phải khởi kiện một vụ án dân sự khác. Không
biết rặng vụ việc của gia đình anh C rồi sẽ đi đến đâu nhng hậu quả của vụ
việc trên để lại là rất lớn, đó là sự mất uy tín của cán bộ, công chức Nhà nớc
và giảm sút lòng tin của nhân dân đối với những ngời vốn đợc coi là công bộc
của dân, gây bất bình trong d luận xã hội.

6


Xác nhận chuyển quyền sử dụng đất sai lỗi tại ai?

phần iv

xây dựng, lựa chọn phơng án
Trong vụ việc trên có thể có các phơng án giải quyết nh sau:
1. Phơng án 1:
Anh Nguyễn Văn C làm đơn khởi kiện ra Tòa án Nhân dân huyện N yêu
cầu huỷ Giấy chuyển nhợng quyền sử dụng đất giữa anh và anh Trần Văn A với
lý do anh bị anh A lừa dối khi nhận chuyển nhợng quyền sử dụng đất.
* Ưu điểm:
- Giải quyết tranh chấp hợp đồng chuyển nhợng quyền sử dụng đất một
cách nhanh chóng, đúng quy định của pháp luật.
- Thủ tục đơn giản, đỡ tốn kém về thời gian, công sức, tiền của cho gia
đình anh C.
- Giải quyết đợc mâu thuẫn giữa hai gia đình anh C và anh D.

Nhà nớc có thẩm quyền.
- Củng cố, giữ gìn tình đoàn kết làng xóm vốn là truyền thống tốt đẹp
của dân tộc ta.
* Nhợc điểm:
Phơng án này rất khó thực hiện vì khi ký Giấy chuyển nhợng quyền sử
dụng đất cho anh C, anh A đã có ý lừa dối. Anh A lại không có nhà nên việc
thoả thuận sẽ khó khăn hơn.
Mặt khác, nếu các đơng sự tự thoả thuận sẽ không làm rõ đợc trách
nhiệm của các cán bộ, công chức, cơ quan Nhà nớc có thẩm quyền liên quan
đến việc chuyển nhợng quyền sử dụng đất giữa anh C và anh D.
* Phơng án lựa chọn:
Từ sự phân tích những u, nhợc điểm của các phơng án trên, theo tôi phơng án 1 là hợp lý hơn cả. Ưu điểm trớc hết của phơng án này là anh Nguyễn
Văn C tiết kiệm đợc thời gian, công sức, tiền của. Vụ việc của anh C chỉ cần
Tòa án giải quyết mà không cần qua nhiều cơ quan, qua nhiều cấp giải quyết.
Nếu vụ việc anh C có qua bao cấp giải quyết thì kết quả cuối cùng vẫn chỉ là
anh C không đợc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Bởi lẽ, thực chất
vấn đề cần giải quyết trong vụ việc này là Giấy chuyển nhợng quyền sử dụng
đất giữa anh C và anh A. Mâu thuẫn giữa anh C và anh A cũng chỉ là hành vi
lừa dối của anh A khi chuyển nhợng quyền sử dụng đất cho anh C. Để bảo vệ
đợc quyền, lợi ích hợp pháp của mình anh C phải kiện anh A ra Tòa án Nhân
dân huyện N yêu cầu huỷ Giấy chuyển nhợng quyền sử dụng đất do bị lừa dối
và yêu cầu anh A phải bồi thờng thiệt hại cho mình do hành vi lừa dối gây ra.
Điều 142 Bộ luật dân sự quy định: Khi một bên tham gia giao dịch dân
sự do bị lừa dối hoặc bị đe doạ thì có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch
dân sự đó vô hiệu
Bên lừa dối, đe dọa phải bồi thờng thiệt hại cho bên kia.
Khoản 2 Điều 146 quy định hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu:
Khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn
trả cho nhau những gì đã nhận; nếu không hoàn trả lại đợc bằng hiện vật thì phải
hoàn trả bằng tiền. Bên có lỗi gây thiệt hại thì phải bồi thờng.

đến tình trạng khiếu kiện kéo dài, khiếu nại đã gây ra những bức xúc làm mất ổn
định về chính trị, xã hội; đã không ít trờng hợp xảy ra hậu quả nghiêm trọng.
- Pháp luật về đất đai hiện nay đã đợc Đảng, Quốc hội và Nhà nớc ta
từng bớc kiện toàn phát huy hiệu lực. Song quyền sử dụng đất đai từ xa đến
nay qua nhiều thời kỳ biến động, việc giao cấp đất còn có lúc có nơi thực thi
trái pháp luật, cấp đất sai thẩm quyền, buông lỏng quản lý, thiếu quy hoạch
đồng bộ, tài liệu hồ sơ địa chính không đồng nhất, không đầy đủ, không phản
ánh đợc thực trạng tình hình sử dụng đất và nhất là đất ở. Từ đó xảy ra sự
tranh chấp về gianh giới đất, về cấp quyền sử dụng đất, về chuyển nhợng
quyền sử dụng đất Quản lý đất đai thuộc thẩm quyền và trách nhiệm của
Nhà nớc thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai. Quản lý Nhà
nớc nói chung giữ một vị trí vô cùng quan trọng trong hoạt động của bộ máy
Nhà nớc trên mọi lĩnh vực đòi hỏi các cơ quan Nhà nớc, các cán bộ công chức
Nhà nớc phải nêu cao tinh thần trách nhiệm thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ
đợc giao, Sống và làm việc theo Hiến pháp và Pháp luật, đảm bảo quyền và
lợi ích hợp pháp của công dân góp phần xây dựng Nhà nớc pháp quyền Việt
Nam xã hội chủ nghĩa. Nhà nớc của dân, do dân và vì dân. Nâng cao năng lực
quản lý, có kiến thức chuyên môn giỏi, am hiểu pháp luật, tận tuỵ trong công
việc là những yêu cầu bức thiết đối với cán bộ công chức hiện nay. Có nh vậy
mới hạn chế những sai phạm trong việc thi hành công vụ, gây ra những thiệt
hại đến quyền và lợi ích của công dân. Nhất là đội ngũ công chức đợc giao
nhiệm vụ giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai ở cấp tỉnh, huyện, xã hiện nay
cần đợc trang bị những kiến thức nhất định, am hiểu chuyên môn, pháp luật về
đất đai; có kinh nghiệm thực tiễn để tham gia giải quyết khiếu nại, tố cáo về
đất đai nhất là ở những điểm nóng, những bức xúc của ngời dân hiện nay.
Muốn thực hiện tốt yêu cầu trên theo tôi cần phải:
10


Xác nhận chuyển quyền sử dụng đất sai lỗi tại ai?

Nguyễn Đăng Lịch

11


X¸c nhËn chuyÓn quyÒn sö dông ®Êt sai – lçi t¹i ai?

12


Xác nhận chuyển quyền sử dụng đất sai lỗi tại ai?

mục lục
Trang
Lời nói đầu

1

Phần I:

Nội dung tình huống

Phần II:

Xác định mục tiêu

Phần III:

Phân tích nguyên nhân hậu quả