A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Theo quan điểm của Đảng và Nhà nƣớc, giáo dục là quốc sách hàng đầu.
Đặc biệt trong thời đại kinh tế tri thức, vai trò của giáo dục ngày càng đƣợc coi
trọng. Để đáp ứng yêu cầu đặt ra của đất nƣớc, mục tiêu của giáo dục phổ thông
là “giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ và các kĩ năng
cơ bản phát triển năng lực cá nhân, tính năng động, sáng tạo, hình thành nhân
cách con ngƣời Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tƣ cách và trách nhiệm
công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động,
tham gia xây dựng, bảo vệ Tổ quốc” (Luật Giáo dục 2005 - Điều 23).
Để thực hiện mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo của
Đảng và Nhà nƣớc thì việc hình thành các tri thức kinh tế đúng đắn cho học sinh
trong giai đoạn hiện nay đóng một vai trò quan trọng, góp phần hình thành và
phát triển nhân cách con ngƣời mới, phù hợp với xu thế của thời đại và xây dựng
đất nƣớc ngày càng phát triển.
Một trong những mục tiêu quan trọng của môn Giáo dục công dân ở
trƣờng Trung học phổ thông là hình thành cho học sinh những kiến thức, kỹ
năng, thái độ về kinh tế. Có rất nhiều các biện pháp khác nhau để nâng cao chất
lƣợng đào tạo nhƣ: đổi mới chƣơng trình sách giáo khoa, đổi mới phƣơng pháp
dạy học, đầu tƣ trang thiết bị dạy học… Và một trong những nội dung cơ bản,
thiết yếu là vấn đề đổi mới phƣơng pháp, cách thức giảng dạy nhằm nâng cao
chất lƣợng dạy học, nâng cao hiệu quả lĩnh hội tri thức của học sinh, khả năng
vận dụng tri thức vào thực tiễn, phát huy đƣợc tính năng động, tích cực, sáng tạo
của học sinh trong giai đoạn hiện nay.
Để việc thiết kế, giảng dạy các bài học có hiệu quả thì phải có những
nguồn tài liệu, phƣơng pháp, cách thức phù hợp với nội dung từng bài dạy. Vì
vậy, tôi đã chọn đề tài: “Một số phương pháp vận dụng các thông tin và câu
chuyện kinh tế vào giảng dạy bài 5 - Giáo dục công dân 11” để làm sáng kiến
kinh nghiệm. Tôi mong muốn đây là một đề tài tham khảo cho quý thầy cô
giảng dạy môn Giáo dục công dân ở phổ thông.


lớp 11 là hình thành cho học sinh những kiến thức, kỹ năng, thái độ về kinh tế.
Về kiến thức đó là giúp học sinh hiểu đƣợc một số phạm trù, quy luật kinh tế cơ
bản và phƣơng hƣớng phát triển kinh tế trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại
hóa ở nƣớc ta; hiểu đƣợc trách nhiệm của công dân trong việc xây dựng, phát
triển kinh tế cá nhân, gia đình và xã hội. Về kỹ năng giúp học sinh hình thành kỹ
năng vận dụng đƣợc các kiến thức đã học để lí giải một số vấn đề về phát triển
kinh tế trong đời sống xã hội. Có kĩ năng nhận xét, đề xuất và tham gia giải
quyết những hiện tƣợng kinh tế gần gũi phù hợp với lứa tuổi. Có định hƣớng
nghề nghiệp phù hợp với bản thân và yêu cầu phát triển của xã hội. Về thái độ,
giúp học sinh có thái độ tin tƣởng đƣờng lối, chính sách phát triển kinh tế của
Đảng và Nhà nƣớc. Tin tƣởng khả năng của bản thân trong việc xây dựng kinh
tế gia đình và góp phần phát triển kinh tế đất nƣớc.
Nội dung chƣơng trình Giáo dục công dân lớp 11 đƣợc cấu trúc thành 2
phần:
Phần 1: Công dân với kinh tế
Phần 2: Công dân với các vấn đề chính trị - xã hội
Đặc điểm phần 1 “Công dân với kinh tế” Giáo dục công dân lớp 11
đƣợc thể hiện ở hai mạch chính:
Mạch thứ nhất: Một số phạm trù, quy luật kinh tế cơ bản (sản xuất vật
chất; hàng hóa, tiền tệ, thị trƣờng; quy luật giá trị, quy luật cạnh tranh trong sản
xuất và lƣu thông hàng hóa; quy luật cung cầu trong sản xuất và lƣu thông hàng
hóa), mạch này nêu lên những kiến thức phổ thông về kinh tế, làm cơ sở lí luận
cho phần sau.

3


Mạch thứ hai: Phƣơng thức phát triển kinh tế của đất nƣớc thời kì công
nghiệp hóa, hiện đại hóa (công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc; thực hiện nền
kinh tế nhiều thành phần và tăng cƣờng vai trò quản lí kinh tế của nhà nƣớc).



2.3. Phát huy được tính tích cực, chủ động của học sinh.
Bằng những thông tin thời sự nóng hổi, câu chuyện có thật, câu chuyện bỏ
lửng có chủ đích cộng với kĩ năng tổ chức, điều khiển của giáo viên; thông tin,
câu chuyện kinh tế phát huy tính tích cực, chủ động làm việc, kích thích tƣ duy,
nâng cao trí đam mê học tập của học sinh.
2.4. Dễ kết hợp với các phương pháp dạy học.
Sử dụng thông tin, câu chuyện kinh tế trong giờ dạy kinh tế có thể kết hợp
với nhiều phƣơng pháp khác nhau, cả phƣơng pháp truyền thống và phƣơng
pháp hiện đại. Trong đó: Phƣơng pháp động não, phƣơng pháp làm việc nhóm,
phƣơng pháp trực quan, phƣơng pháp tình huống, phƣơng pháp nêu và giải
quyết vấn đề là những phƣơng pháp dễ kết hợp nhất.
2.5. Hình thành nhiều kỹ năng sống cho học sinh.
Vận dụng thông tin, câu chuyện kinh tế với nhiều phƣơng pháp, cách thức
khác nhau, nhất là các phƣơng pháp dạy học mới sẽ hình thành đƣợc nhiều kỹ
năng sống cho học sinh nhƣ: kỹ năng thuyết trình, kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ
năng lắng nghe tích cực, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng đánh giá, kỹ năng tự
học, kỹ năng thích ứng….
II. THỰC TRẠNG CỦA ĐỀ TÀI
1. Thuận lợi và khó khăn.
Ở bậc học phổ thông môn GDCD là một trong những môn học cơ bản góp
phần giáo dục toàn diện nhân cách cho học sinh. Tuy nhiên thực trạng hiện nay
cho thấy có một bộ phận học sinh chƣa thật sự chú ý học tập, chƣa ý thức đƣợc
vai trò, vị trí của môn học, học theo hình thức đối phó, nhận thức sai lầm dẫn
đến hành động sai. Có lẽ đấy cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc
nhìn nhân sai lầm về kinh tế, sùng bái đồng tiền trong một số thanh thiếu niên
hiện nay. Hệ quả đó xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân
từ phía học sinh và phụ huynh chƣa nhận thức đúng về vị trí và tầm quan trọng
của môn học trong việc hình thành thế giới quan và nhân sinh quan, trong việc

Trƣớc khi áp dụng đề tài, đối với học sinh khối 11 trƣờng THPT triệu sơn 2 tôi
thu đƣợc kết quả định tính nhƣ sau:
Lớp

Tổng số HS

11C3

Vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn
Số lƣợng

Tỷ lệ %

42

20

48

11C4

45

15

33

11C6

41


Vậy “ cung – cầu là gì ? Mối quan hệ cung – cầu trong sản xuất và lƣu
thông hàng hóa đƣợc thể hiện nhƣ thế nào ? Nhà nƣớc, ngƣời sản xuất, kinh
doanh và ngƣời ngƣời tiêu dùng cần vận dụng quan hệ cung – cầu nhƣ thế nào
cho hợp lý, hiệu quả ?
Để giải quyết những câu hỏi này, chúng ta cùng tìm hiểu bài 5: Cung –
cầu trong sản xuất và lƣu thông hàng hóa”
Trƣớc khi dạy bài mới và vào nội dung chính, giáo viên yêu cầu học sinh
nêu lại những nội dung chính cần giải quyết bài học và hƣớng dẫn nội dung
giảm tải trong bài 5 cho học sinh đƣợc biết.
1.2. Dạy bài mới
1.2.1. Hoạt động 1: Tìm hiểu mục 1: Khái niệm cung, cầu
* Tìm hiểu khái niệm cầu.

7


Tìm hiểu khái niệm cầu, tôi đã chiếu hình ảnh về các sản phẩm trên thị
trƣờng cần cho đầu năm học mới nhƣ: phƣơng tiện đi lại (ô tô, máy bay, xe đạp)
đồ dùng phục vụ học tập (giày dép, cặp sách, sách vở). Sau khi học sinh thấy các
hình ảnh, tôi sử dụng các câu hỏi:
- Vào đầu năm học mới em và gia đình cần và mua được những sản phẩm nào ?
- Tại sao em và gia đình chỉ mua được những sản phẩm đó ?
Tiếp theo, tôi tiếp tục sử dụng phương pháp nêu vấn đề và phương pháp
trực quan để học sinh hiểu rõ hơn về cầu là nhu cầu có khả năng thanh toán.
Vấn đề đƣợc đƣa ra là: Trong năm 2013, ông H có nhu cầu mua phương tiện đi
lại, ông mong muốn có ô tô nhưng chỉ có thể đi mua được 1 chiếc xe máy. Tại
sao lại như vậy ?

Học sinh nhanh chóng trả lời đƣợc là tại vì nhu cầu của ông H là những

năm 2010 – 2013. Hiện tại công ty còn 50.000 ngàn chiếc áo, 50.000 ngàn chiếc
quần với mẫu mã đẹp và chất lượng cao chuẩn bị những tháng cuối năm và gần
Tết Nguyên đán 2014 sẽ xuất ra thị trường.

9


Câu hỏi: Em hãy chỉ ra những số lượng nào về quần áo thể thao của công
ty được gọi là cung ?
Sau khi học sinh trả lời rõ hai câu hỏi, giáo viên kết luận:
Tiếp theo, giáo viên sử dụng phƣơng pháp vấn đáp và giải quyết vấn đề
giúp học sinh làm rõ những yếu tố mà cung phụ thuộc:
- Theo em, những yếu tố ảnh hưởng (tác động) đến cung là gì ?
- Giáo viên nêu thông tin có vấn đề để học sinh giải quyết: Khả năng sản
xuất của nền kinh tế Nhật Bản và nền kinh tế Việt Nam như thế nào ? (Bên nào
cao hơn) ? Từ đó, chúng ta hiểu nguồn cung của các sản phẩm hàng hóa Nhật
Bản như thế nào ?
Cuối cùng giáo viên hỏi: Vậy cung là gì ?
Học sinh trả lời và giáo viên tiến hành ghi bảng
1.2.2. Hoạt động 2: Tìm hiểu mục 2: Mối quan hệ cung - cầu trong sản xuất
và lƣu thông hàng hóa.
* Tìm hiểu: Nội dung quan hệ cung - cầu.
Tìm hiểu nội dung (khái niệm quan hệ cung – cầu) tôi đã sử dụng phương
pháp đóng vai kết hợp với phương pháp trực quan bằng cách:
- Đưa ra một số loại áo khoác gió mà công ty A sản xuất (với số lượng nhất
định).
- Yêu cầu một học sinh làm người đại diện công ty để giới thiệu sản phẩm và
bán các loại áo trên cho khách hàng.
- Những học sinh còn lại trong lớp học làm khách hàng để trao đổi và mua các
loại áo khoác gió mà người đại diện công ty giới thiệu.

* Đối với nội dung: Vận dụng của nhà nƣớc, giáo viên yêu cầu học sinh
trả lời câu hỏi: Hiện nay, những mặt hàng thiết yếu nào nhà nước ta cần phải
điều tiết ? Vì sao cần phải điều tiết những mặt hàng đó ?
Sau khi học sinh trả lời, giáo viên kết luận; giáo viên yêu cầu học sinh giải
quyết vấn đề: Trong thời gian qua nhà nước ta đã vận dụng quan hệ cung – cầu
để điều tiết thị trường vàng như thế nào ?

11


Giáo viên tiếp tục sử dụng phương pháp trực quan và giải quyết vấn đề
cho thông tin kinh tế bất động sản bằng cách chiếu hình ảnh và đƣa ra câu hỏi
cho học sinh: Em hiểu vấn đề gì từng những hình ảnh trên ?

Nhà ở thƣơng mại

Nhà ở xã hội

* Đối với người sản xuất, kinh doanh:
Giáo viên cũng sử dụng phương pháp vấn đáp nhƣ trên và kết hợp
phương pháp trực quan, phương pháp động não, phương pháp giải quyết vấn
đề.
Giáo viên sử dụng bằng cách chiếu hình ảnh và đƣa ra câu hỏi cho học
sinh: Em hiểu vấn đề gì từng những hình ảnh trên ?

12


Để làm rõ hơn việc vận dụng quan hệ cung – cầu của ngƣời sản xuất, kinh
doanh giáo viên cho học sinh đọc câu chuyện kinh tế: “Cuộc rút lui của


Giáo viên cũng sử dụng phương pháp vấn đáp nhƣ trên và kết hợp
phương pháp trực quan, phương pháp động não, phương pháp giải quyết vấn
đề.
Chẳng hạn:
Sử dụng phƣơng pháp trực quan và giải quyết vấn đề cho nội dung lựa
chọn mua hàng hóa với thông tin kinh tế là mua điện thoại Việt Nam (hoặc các
sản phẩm khác của nƣớc ta) khi có cùng chức năng trên thị trƣờng nhằm tiết
kiệm và nêu cao khẩu hiệu của cuộc vận động “Ngƣời Việt dùng hàng Việt” mà
nhà nƣớc hiện nay đang đề ra . Giáo viên sử dụng bằng cách chiếu hình ảnh và
đƣa ra câu hỏi cho học sinh: Em hiểu vấn đề gì từng những hình ảnh trên ?

2.Những yêu cầu đối với giáo viên khi vận dụng thông tin, câu chuyện kinh
tế vào bài dạy
2.1. Yêu cầu
- Chọn thông tin và câu chuyện:
+Yêu cầu trƣớc hết đối với giáo viên là cần chọn cho đƣợc thông tin, câu
chuyện có nội dung và hình thức phù hợp để sử dụng vào bài dạy. Những thông
tin, câu chuyện này có thể đƣợc lấy từ đời sống kinh tế hàng ngày, từ sách bào,
từ phát thanh truyền hình…
+Sức hấp dẫn của một thông tin, câu chuyện là ở chỗ nó đem đến cho học
sinh nội dung mới mẻ, hấp dẫn và bằng những cách thể hiện độc đáo. Nội dung
thông tin, câu chuyện muốn gây chú ý, hấp dẫn học sinh thì nó phải mới lạ,
nhƣng mới lạ mà không xa lạ, mới lạ mà quen thuộc, tức câu chuyện đó phù hợp
với lứa tuổi, trình độ am hiểu kinh tế, cách nghĩ của các em. Đó là những thông
tin câu chuyện nói đi nói lại mà vẫn cảm thấy rất sâu sắc.
- Nắm vững nội dung thông tin, câu chuyện:
14



Trong một giờ dạy bao giờ giáo viên cũng sử dụng nhiều phƣơng pháp
dạy học để truyền tải hết nội dung kiến thức cho học sinh. Vì bài học có nội
dung phong phú, có nhiều bài khá dài nhƣng một số thông tin, câu chuyện có nội

15


dung nhiều chi tiết phức tạp, khó hiểu, dẫn đến giáo viên mất nhiều thời gian
giải thích, khó đảm bảo đƣợc yêu cầu tiết học đề ra.
Thứ ba: Vấn đề cơ sở vật chất
Cơ sở vật chất (hệ thống máy chiếu) là một yếu tố quan trọng góp phần
không nhỏ vào thành công của giáo viên khi sử dụng, đặc biệt là phƣơng pháp
trực quan, thảo luận nhóm,… Nhƣng đây cũng là một khó khăn mà các nhà
trƣờng và giáo viên gặp phải.
Muốn thể hiện tốt các thông tin, câu chuyện kinh tế linh hoạt cần phải có
hệ thống phòng học đầy đủ máy tính, máy chiếu. Những hình ảnh minh họa là
cách thể hiện rõ nhất cho các thông tin, câu chuyện kinh tế đƣợc đƣa ra. Bởi vì,
những kiến thức kinh tế rất trừu tƣợng, khó hiểu nếu không cho học sinh thấy
đƣợc cụ thể thì rất khó thuyết phục về việc giải thích rõ các phạm trù, khái niệm
mà nội dung bài học yêu cầu.
Tóm lại, trên đây là một số khó khăn cơ bản mà giáo viên thƣờng gặp khi
sử dụng những thông tin, câu chuyện kinh tế. Những khó khăn này cũng ảnh
hƣởng phần nào hiệu quả của việc vận dung thông tin, câu chuyện kinh tế khi
giáo viên giảng dạy.
IV. KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM ĐỀ TÀI

Sau khi áp dụng đề tài, đối với học sinh khối 11 trƣờng THPT triệu sơn 2 tôi thu
đƣợc nhƣ sau:
Qua tìm hiểu, điều tra, tham do từ phía học sinh đề tài đã đạt đƣợc những
kết quả nhƣ sau:


45

34

76

11C6

41

35

85

11C7

44

38

86

17


C. PHẦN KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT.
1. Ý nghĩa của đề tài.
1.1. Đối với bản thân.
Sau những năm Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai về đổi mới nội dung và



triển toàn diện; trong tƣơng lai gần các em chủ động, tích cực trong định hƣớng
nghề nghiệp, xây dựng gia đình; và xa hơn là một thành viên của xã hội đầy
năng động, hiểu biết, có văn hóa để xây dựng đất nƣớc giàu đẹp, văn minh.
1.3. Đối với bộ môn.
Nghiên cứu và thực hiện đề tài góp phần nâng cao chất lƣợng giảng dạy,
học tập môn Giáo dục công dân đối với học sinh hiện nay; giúp giáo viên có
nhiều cách thức tiếp cận giảng dạy không khô khan, giáo điều, một chiều. Đề tài
là tƣ liệu tham khảo hữu ích giúp giáo viên trong tổ bộ môn Giáo dục công dân
và các bộ môn khác nâng cao hiệu quả giảng dạy, thực hiện mục tiêu giáo dục
đề ra.
2. Đề xuất, kiến nghị.
2.1. Đề xuất.
Tổ bộ môn cần triển khai sáng kiến cho các giáo viên trong tổ để tiến hành
trao đổi rút kinh nghiệm và thực hiện trong quá trình giảng dạy.
2.2. Kiến nghị.
Trong những giai đoạn tiếp theo tôi rất mong muốn vị trí và vai trò của
môn giáo dục công dân sẽ đƣợc nâng lên để xoá đi định kiến của xã hội xem nó
là một môn phụ.
Đây là kinh nghiệm bƣớc đầu chắc hẳn không tránh đƣợc sự thiếu sót, rất
mong sự góp ý chân thành của quý đồng nghiệp để giúp tôi có những kinh
nghiệm ngày càng hoàn thiện hơn.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƢỞNG ĐƠN VỊ

Thanh hoá, ngày 20 tháng 05 năm 2015.
CAM KẾT KHÔNG COPY

Ngƣời viết




MỤC LỤC
A. Phần mở đầu ................................................................................................. 1
I. Lí do chọn đề tài.............................................................................................. 2
II. Mục đích nghiên cứu........................................................................................2
III. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu...................................................................3
B. Giải quyết vấn đề. ..........................................................................................3
I. Những vấn đề lí luận và thực tiễn .....................................................................3
1. Cơ sở lý luận............................................... ................................................. …4
2. Cơ sở thực tiễn............................................... ...................................................5
II.Thực trạng đề tài. ……………………………………………………………..5
1. Thuận lợi và khó khăn............................................... .......................................5
2. Kết quả trƣớc khi áp dụng............................................... .................................6
III.Biện pháp giải quyết……………………………………………………….....7
1.Một số phƣơng pháp vận dụng các thông tin và câu chuyện kinh tế vào giảng
dạy bài 5 – Giáo dục công dân 11…………………………………... ………….7
2. Những yêu cầu đối với giáo viên khi vận dụng thông tin, câu chuyện kinh tế
vào bài dạy……………………...………………………………………………14
IV.Kết quả thực nghiệm đề tài…………………………………………………16
C. Phần kết luận .............................................................................................. 18
1. Ý nghĩa của đề tài……………..……………………………………………..18
2. Đề xuất, kiến nghị……………………………………………………………19
Tài liệu tham khảo.............................................................................................. 20

21


SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƢỜNG THPT TRIỆU SƠN 2