SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
" KINH NGHIỆM TỔ CHỨC TIẾT HỌC NGOẠI KHÓA MÔN
CÔNG NGHỆ LỚP 10 Ở TRƯỜNG THPT CAO LÃNH 1 NĂM HỌC
2012-2013"
1
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I.Lý do chọn đề tài
Xuất phát từ chủ trương của Sở Giáo dục – Đào tạo cho phép mỗi đơn vị trường
Trung Học Phổ Thông được tùy ý lựa chọn hình thức thay thế đối với những tiết dạy thực
hành khó thực hiện, ít mang tính thực tiễn và không khả thi trong quy định phân phối
chương trình Công nghệ lớp 10, bản thân tôi đã mạnh dạn đề xuất với Tổ chuyên môn
( Tổ Tin – Công nghệ – Hướng nghiệp – Nghề ) và lãnh đạo nhà trường thực hiện những
tiết học Ngoại khóa trên lớp và Tham quan thực tế bên ngoài nhà trường đối với môn
Công nghệ lớp 10. Qua quá trình thực hiện, bản thân tôi đã mạnh dạn thực hiện đề tài
“Kinh nghiệm tổ chức tiết học Ngoại khóa môn Công nghệ lớp 10 ở Trường THPT
Cao Lãnh 1 năm học 2012-2013”
Thực tế, trong chương trình giáo dục trung học phổ thông, bộ môn Công nghệ lớp 10
là môn học thuộc lĩnh vực khoa học thực nghiệm. Để đáp ứng được nhu cầu của người
học, môn Công nghệ lớp 10 cần được giảng dạy thỏa mãn cả ba yếu tố: lý thuyết, thực
hành và thực nghiệm.
II- Phạm vi nghiên cứu
2
Đề tài này được thực hiện trên địa bàn Huyện Cao Lãnh và tại Trường THPT Cao
a- Điều tra nắm bắt nhu cầu của học sinh: gián tiếp thông qua Phiếu thăm dò và trực
tiếp thông qua trao đổi , tiếp xúc với học sinh trong quá trình giảng dạy.
Có 208/208 học sinh ( 100 %) được hỏi cho rằng các em rất thích hình thức Ngoại
khoá trên lớp và được tổ chức đi tham quan thực tế các Cơ sở sản xuất, được tổ chức thực
hiện tiết học thực tế ngay tại nơi sản xuất ở phạm vi gia đình hoặc doanh nghiệp, Công
ty.
Lý do: thông qua Hoạt động Ngoại khóa giúp các em đào sâu hơn kiến thức môn học,
được thoải mái trao đổi, phát biểu quan điểm của mình, vấn đề và nội dung học tập được
giải quyêt thỏa đáng nhưng nhẹ nhàng, thích thú. Còn đối với hoạt động Ngoại khóa tìm
hiểu thực tế hoạt động sản xuất kinh doanh ở Cơ sở sản xuất, qua mỗi lần đến tham quan,
các em thu thập được kinh nghiệm thực tiễn, được tận mắt chứng kiến quy trình sản xuất
4
kinh doanh tạo ra sản phẩm, việc tự mình thu thập tìm hiểu thông tin đã giúp các em biết
tự khám phá và trưởng thành.
b- Điều tra tìm hiểu tình hình hoạt động của các Cơ sở sản xuất, các doanh nghiệp trên
địa bàn đáp ứng được nhu cầu đến tham quan của học sinh và thuận lợi về vị trí, địa hình,
phương tiện giao thông… để tổ chức cho học sinh đến tham quan.
Vấn đề này tôi đã chủ động lựa chọn những Cơ sở sản xuất ở địa phương đáp ứng
được yêu cầu tham quan thực tế của học sinh. Đảm bảo các tiêu chí:
- Vị trí địa điểm tham quan tương đối gần, cách trường khoảng 01 km trở lại, thuận tiện
cho học sinh di chuyển bằng xe đạp.
- Ngành nghề sản xuất kinh doanh phù hợp với nội dung chương trình học của học sinh
và đang phổ biến ở địa phương như: sản xuất, chế biến , nghề thủ công….
- Chủ Cơ sở sản xuất sẵn sàng tạo điều kiện tốt cho học sinh đến tham quan.
2- Phương pháp thực hành:
a- Trực tiếp tổ chức các giờ Thực hành ngoại khoá trên lớp cho học sinh theo đơn vị
lớp. Mỗi giờ Thực hành Ngoại khóa có chủ đề riêng.
Học ngoại khoá là những giờ học được thực hiện ngoài giờ học chính khoá theo thời
khoá biểu định sẵn của một trung tâm, một tổ chức đào tạo hay một trường học bầt kỳ
nào đó nhằm mang lại hiệu quả học tập cao nhất cho học sinh, sinh viên. Chính vì học
ngoại khoá không phải là những giờ học bắt buộc nên thường tạo tâm lý thoải mái cho cả
người dạy lẫn người học.
Tuy nhiên không phải do thoải mái không bắt buộc mà người dạy và người học tỏ ra
lơ là mà ngược lại những giờ học ngoại khá thường mang lại hiệu quả rất cao bởi khi học
mà tâm lý thoải mái, thích thú thì kiến thức bao giờ cũng dễ vào hơn là khi bị nhồi nhét,
gượng ép. Giáo viên khi được giảng dạy trong bầu không khí vui vẻ, thoải mái không có
áp lực thì kiến thức được truyền thụ cũng mạch lạc và “có hồn” hơn nên học sinh rất dễ
tiếp nhận. Học sinh khi học ngoại khóa cũng mạnh dạn bày tỏ, phát biểu ý kiến, trao đổi,
7
tranh luận với bạn bè, đặt ngược vấn đề với giáo viên. Cả thầy và trò đều đóng vai trò chủ
động, nhờ đó mà hiệu quả dạy và học đều tăng lên .
Hoạt động ngoại khóa còn đóng một vai trò quan trọng trong việc bổ trợ kiến thức, bổ
sung các kỹ năng và kinh nghiệm sống cho học sinh, giúp học sinh trở thành những con
người toàn diện.
Một cách khác, học ngoại khóa cũng giống như hình thức sinh hoạt tập thể theo chủ đề,
trong đó mọi người cùng nhau đi tìm đáp án cho vấn đề từ nhiều phương cách. Giải quyết
được câu đố chính là thu thập được nội dung học tập cần thiết.
2- Quan điểm chung của Đảng, Nhà nước, ngành Gíao dục về việc tổ chức hoạt
động Ngoại khoá trong chương trình giáo dục Trung Học Phổ Thông.
Xác định hoạt động Ngoại khóa là một hình thức bổ trợ cho hoạt động dạy và học
chính khóa, Đảng , Nhà nước và Ngành Giáo dục – Đào tạo khuyến khích việc tổ chức
hoạt động ngoại khoá trong nhà trường trung học phổ thông, thậm chí quy định số tiết tổ
chức ngoại khóa hàng năm cho từng môn học.
Với nội dung và thời lượng phù hợp, hoạt động Ngoại khóa còn được các cơ sở giáo
dục hỗ trợ thực hiện về kinh phí, cơ sở vật chất, phương tiện và điều kiện hoạt động.
tây nam giáp Thành phố Cao Lãnh và Thị xã Sa Đéc.
Những tiềm năng và thế mạnh của huyện:
- Sản xuất nông nghiệp là chính gồm lúa chất lượng cao, mặt nước để nuôi trồng thuỷ
sản, đất đai màu mỡ thích hợp trồng cây ăn trái đặc sản như xoài, nhãn; một số ngành
nghề truyền thống như dệt chiếu, xay xát, gia công đồ gỗ, đan lát lục bình, chế biến hạt
sen…
Những ngành, lĩnh vực kêu gọi đầu tư:
- Chế biến hàng nông sản: lúa gạo, trái cây, thuỷ sản
- Du lịch (cơ sở hạ tầng, dịch vụ);
- Chợ trái cây Mỹ Hiệp (bảo quản, chế biến tiêu thụ trái cây);
- Phát triển các chợ nông thôn;
- Các cụm công nghiệp (chế biến lương thực, thuỷ sản, trái cây, thực ăn gia súc, cơ
khí...).
Bản đồ hành chính Huyện Cao Lãnh
10
2-
Tình hình chung của nhà trường:
Trường THPT Cao Lãnh 1 nằm cặp Quốc lộ 30, thuộc địa bàn Khóm Mỹ Tây, Thị trấn
Mỹ Thọ, Huyện Cao Lãnh, Tỉnh Đồng Tháp.
Về cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên : tổng số 101, trong đó: CBQL: 3 người.
Nhân viên: 9 người, gồm: 1 kế toán, 1 văn thư- thủ quỹ, 1 Cán bộ Thư viện, 1 Y tế học
đường, 1 Tạp vụ, 2 Bảo vệ, 1 Phổ cập giáo dục, 1 Trợ lý thanh niên. Giáo viên trực tiếp
giảng dạy: tổng số 89 .
Về Cơ sở vật chất :
11
2
1
TB
dùng
chung
1
Có 11 phòng làm việc: 1 phòng hiệu trưởng, 2 phòng phó hiệu trưởng, 1 phòng y tế, 1
phòng kế toán-thủ quỹ, 1 phòng Đảng ủy - Công đoàn, 1 phòng họp, 1 phòng Gíao viên trực quản lý học sinh, 1 phòng Đoàn, 1 phòng Hội, 1 Văn phòng
Phòng học: Mỗi lớp có 1 phòng học riêng học sáng và chiều. Trường tổ chức dạy buổi
sáng chính khóa, buổi chiều dạy tăng tiết bồi dưỡng học sinh yếu kém.
Phòng chức năng trang thiết bị đủ phục vụ cho việc dạy và học thực hành.
-
Tình hình chung.
a) Thuận lợi :
- Được sự quan tâm chỉ đạo trực tiếp của Đảng Bộ Huyện Cao Lãnh và Sở Giáo
dục – Đào tạo Đồng Tháp, nhà trường tạo điều kiện thuận lợi cho Tổ chuyên môn và giáo
viên hoàn thành tốt nhiệm vụ.
- Đội ngũ giáo viên luôn được bồi dưỡng nâng cao nhận thức về chính trị thực
hiện tốt các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước qui định
của ngành, thường xuyên được bồi dưỡng nâng cao về chuyên môn nghiệp vụ, có tâm
12
huyết với nghề dạy học, tận tụy với học sinh, có tinh thần giúp đỡ nhau cùng tiến bộ, có ý
440
Khá
TB
Yếu
SL
%
SL
%
SL
%
SL
%
313
71.1
111
SL
%
SL
%
SL
%
SL
%
SL
%
27
6.1
120
27.3
174
Ngoại khóa trên lớp và 08 tiết Tham quan thực tế cơ sở sản xuất bên ngoài nhà trường.
Như vậy, số tiết thực hành và tham quan thực tế cơ bản phù hợp so với thời lượng tổng
thể của chương trình, và phần nào thỏa mãn nhu cầu tìm hiểu thực tế của học sinh.
Nhìn chung, việc triển khai giảng dạy môn Công nghệ lớp 10 ở Trường Trung Học
Phổ Thông Cao Lãnh 1 cơ bản thuận lợi, đảm bảo về thực hiện chương trình, nội dung
giảng dạy và thiết bị dạy học.
- Theo phân công của lãnh đạo trường, môn Công nghệ lớp 10 năm học 2012-2013 có
04 giáo viên trực tiếp tham gia giảng dạy. Cụ thể: cô Võ Thị Điệp ( KT), cô Đặng Lê
Uyên Phương, cô Nguyễn Mai Thảo Nguyên và thầy Phan Quốc Nam.
- Về phân phối chương trình: thực hiện phân phối chương trình theo đúng quy
định của Sở Giáo dục và Đào tạo Đống Tháp theo hướng phù hợp với tình hình đơn vị;
15
giản lược bớt các nội dung, các bài, chương khó thực hiện hoặc không sát với thực tế địa
phương. Theo đó, Tổ chuyên môn đã thống nhất đề nghị Lãnh đạo Trường và Lãnh đạo
Sở phê duyệt các nội dung giản lược bớt là:
+ Chương 2. Chăn nuôi, thủy sản đại cương
+ Tuần 9, Tiết 9, Bài 9: Biện pháp cải tạo và sử dụng đất xám bạc màu, đất xói mòn
mạnh trơ sỏi đá
+ Tuần 11, Tiết 11, Bài 11: Thực hành quan sát phẫu diện của đất
+ Tuần 15, Tiết 15, Bài 14: Thực hành trồng cây trong dung dịch
Thay vào đó, các nội dung bài học được thay thế là:
+ Tuần 9, Tiết 9, Bài 9: Ngoại khóa: Vai trò của đất trong trồng trọt
+ Tuần 11, Tiết 11, Bài 11: Ngoại khóa: Tìm hiểu các loại đất trồng ở Việt Nam
+ Tuần 15, Tiết 15, Bài 14: Tham quan cơ sở sản xuất ở địa phương
+ Tuần 23, Tiết 26, Ngoại khóa: Thực phẩm và sức khỏe học sinh
+ Tuần 24, Tiết 29: Ngoại khóa: Tham quan Cơ sở sản xuất ở địa phương
+ Tuần 33, Tiết 46: Ngoại khóa: Tham quan Cơ sở sản xuất ở địa phương
Số tiết PPCT trong Học kỳ 1: 1tiết/lớp/tuần x 19 tuần = 19 tiết
tiễn đáp ứng theo yêu cầu của học sinh. Các tiết ngoại khoá trên lớp nội dung còn hạn
chế, xơ cứng, ít thu hút học sinh.
- Kết quả giáo dục chưa đạt yêu cầu so với lý luận: Học sinh tuy nắm được kiến thức lý
luận nhưng còn thiếu kiến thức thực tế.
Ví dụ: Học phần Tạo lập doanh nghiệp, khi được hỏi bài, các em định nghĩa đúng
các khái niệm về kinh doanh, doanh nghiệp, công ty, các mô hình cấu trúc của các loại
hình doanh nghiệp…. Nhưng khi được yêu cầu phân loại mô hình cấu trúc của một số
doanh nghiệp đang hoạt động ở địa phương thì các em rất lúng túng; hoặc khi được yêu
cầu liệt kê tên gọi một số Cơ sở sản xuất ở địa phương hay phân tích điều kiện kinh
doanh của vài Cơ sở sản xuất…. thì các em không thực hiện được. Mặc dù điều này
không ảnh hưởng lớn đến điểm số của các em trong các bài kiểm tra nhưng vẫn chưa đáp
ứng được mục tiêu dạy học toàn diện của bộ môn về mặt trang bị kiến thức thực tế từ
hoạt động thực tiễn.
6-
Đánh giá ưu khuyết điểm và nguyên nhân của thực trạng:
- Ưu điểm:
18
Nhìn chung, thực trạng dạy học môn Công nghệ ở trường THPT Cao Lãnh 1 trong
thời gian qua về cơ bản đạt yêu cầu. Giáo viên có quan tâm đổi mới phương pháp giảng
dạy, tích cực soạn giảng, thực hiện hồ sơ sổ sách đúng quy định. Tổ chuyên môn và nhà
trường quan tâm xây dựng chương trình theo hướng phù hợp, khả thi, thực tế. Học sinh
có thái độ học tập tốt, tích cực hợp tác với giáo viên và đạt được kết quả học tập cao. Có
thể nói, đối với những học sinh siêng năng, chịu khó, học đồng đều các môn thì điểm số
đạt được của môn Công nghệ đã giúp các em được nâng lên kết quả trung bình các môn,
tạo điều kiện cho các em đạt được học lực loại khá giỏi rất nhiều. Như vậy, môn học này
đã trang bị được về kiến thức lý thuyết cho học sinh, giúp các em nắm bắt , hiểu biết và
20
của cây; là nơi xảy ra các quá trình khoáng hóa, mùn hóa có lợi cho cây. Từ đó, học sinh
rút ra ý nghĩa của việc không ngừng cải tạo đất.
- “ Các loại đất trồng ở Việt nam”– Bài 11- Tiết 11, Tuần 11
Giáo viên đưa ra đề tài. Các nhóm học sinh bàn bạc thảo luận và trình bày về các
nhóm đất trồng chủ yêu ở Việt Nam. Học sinh tự sưu tầm tư liệu về các nhóm đất này.
Kết luận chung: Các nhóm đất trồng chính ở Việt Nam gồm: đất đỏ badan, đất phù sa, đất
mặn, đất phèn, đất xám bạc màu, đất cát ven biển. Từ đó học sinh rút ra kết luận về đặc
điểm vai trò của từng loại đất trong việc tạo nên tính đa dạng các loại thực vật ở Việt
Nam.
- “Thực phẩm và sức khỏe học sinh”– Tiết 26, Tuần 23
Thuộc Chương 3. Bảo quản và chế biến nông lâm thủy sản, tiết ngoại khoá này giúp
học sinh có sự quan tâm đúng về việc chọn thực phẩm trong ăn uống hàng ngày để đảm
bảo sức khỏe. Biết rõ các phương pháp bảo quản, các phương pháp chế biến, nhận dạng
được thực phẩm bị ôi thiu, quá hạn dùng, có sử dụng phẩm màu, hóa chất bảo quản….
giúp học sinh tránh xa sử dụng các loại thực phẩm có nhiều nguy cơ gây hại cho sức khỏe
như bị ngộ độc, gây tổn hại về lâu dài… Nhất là việc ăn hàng rong, ăn quà vặt đối với các
em học sinh hiện nay.
21
*Thực hiện tiết học Ngoại khóa Tham quan thực tế Cơ sở sản xuất trong chương
trình:
- “Tham quan cơ sở sản xuất Mây Tre Lá ở địa phương” - Tiết 29, Tuần 24
Thuộc nội dung của Phần Tạo lập doanh nghiệp, tiết học này giúp trang bị kiến thức
thực tế cho học sinh thông qua việc đến tham quan trực tiếp Cơ sở sản xuất Mây Tre Lá
Mây Tre Lá Út Nương.
Ngoài ra, giáo viên cấn lưu ý thêm đối với học sinh khi tham quan tại đây:
+ Có thái độ nghiêm túc khi vào tiếp cận trực tiếp ở các phân xưởng sản xuất ( thụt
nhụy sen, lột vỏ ấu)
23
+ Bảo đảm vệ sinh lao động khi vào tham quan các kho lạnh và kho lạnh đông ( không
lưu lại quá lâu trong kho, không sờ mó sản phẩm trong kho, không tự tiện điều chỉnh
nhiệt độ của kho…)
+ Chú ý trong giao tiếp khi trò chuyện, tiếp xúc với công nhân, cán bộ quản lý để thu
thập thông tin
+ Tìm hiểu kỹ về thị trường tiêu thụ của mặt hàng xuất khẩu sen, ấu ( Đài Loan, Trung
Quốc…)
- “Tham quan Cơ sở sản xuất gạch ở địa phương” – Tiết 36, Tuần 27
Thuộc nội dung của Phần Tạo lập doanh nghiệp, tiết học này giúp trang bị kiến thức
thực tế cho học sinh thông qua việc đến tham quan trực tiếp Lò gạch Bình Nguyên –
Khóm Mỹ Thuận – Thị Trấn Mỹ Thọ – Huyện Cao Lãnh – Tỉnh Đồng Tháp.
Các nội dung chuẩn bị của giáo viên tương tự như phần tham quan Công ty Trách
nhiệm hữu hạn Chế biến Nông sản xuất khẩu Hoành Thừa.
Ngoài ra, giáo viên lưu ý thêm đối với học sinh khi tham quan Cơ sở sản xuất này:
+ Tìm hiểu nguồn nguyên liệu ( đất sét ) của cơ sở thu mua từ đâu, giá thành…
+ Các loại máy móc được sử dụng trong quy trình sản xuất gạch từ đất sét
+ Việc đào tạo kỹ năng nghề cho công nhân
24
+ Bảo hộ lao động, bảo hiểm lao động cho công nhân ( nếu có) do ngành nghề lao
động có mức rủi ro cao
Nương
- 19/3/2013
lượt
Uyên Phương
- 24/03/2013
83 học sinh
- Võ Thị Điệp
Công ty TNHH Chế biến
2
- 25/3/2013
Nông sản Hoành Thừa
- 02/04/2013
3
- 05/4/2013
Lò gạch Bình Nguyên
( 02 lớp) – 02 -
Copyright: Tài liệu đại học ©