Sáng kiến kinh nghiệm năm 2015
Trường THPT chun Lương Thế Vinh
MỤC LỤC
PHẦN 1 : MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài 2
2. Mục đích nghiên cứu 2
3. Phương pháp nghiên cứu 2
4. Giới hạn của đề tài 3
5. Lịch sử nghiên cứu đề tài 3
PHẦN 2 : NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
Chương 1 : CƠ SỞ LÍ LUẬN
1.1. Quan điểm đổi mới giáo dục 4
1.2. Quá trình nắm tri thức của học sinh 5
1.3. Vai trò của hoạt động ngoại khóa qua hình thức du khảo trong dạy học 6
1.4. Vai trò của hoạt động dạy học gắn liền với thực tế Đòa lý đòa phương 8
Chương 2 : KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
2.1. Thực trạng dạy và học Đòa Lí hiện nay ở trường THPT và việc thực
hiện ngoại khóa, du khảo 10
2.2. Giới thiệu chương trình ngoại khóa đã tiến hành 15
2.3. Kết quả của chuyến ngoại khóa - du khảo 28
PHẦN 3 : KẾT LUẬN – ĐỀ XUẤT – KIẾN NGHỊ
Đề xuất – khuyến nghị 38
Định hướng thực hiện trong các năm sau 40
Tài liệu tham khảo 46
Phụ lục 47
GV : Nguyễn Thò Thanh Dung  1 
Sáng kiến kinh nghiệm năm 2015
Trường THPT chun Lương Thế Vinh
PHẦN 1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài

- Rút kinh nghiệm. Đề xuất một số giải pháp.
3. Phương pháp nghiên cứu :
 Phương pháp tham khảo, nghiên cứu tài liệu
 Phương pháp sưu tầm, lưu trữ, xử lý thông tin
 Phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp
GV : Nguyễn Thò Thanh Dung  2 
Sáng kiến kinh nghiệm năm 2015
Trường THPT chun Lương Thế Vinh
 Phương pháp khảo sát, thực nghiệm
4. Giới hạn của đề tài :

Phạm vi nghiên cứu :
- Đề tài giới hạn việc nghiên cứu, tìm hiểu và mở rộng kiến thức về việc tổ chức
dạy học ngoại khóa mơn Địa lý thơng qua chuyến đi thực tế do trường THPT chun
Lương Thế Vinh tổ chức tháng 7/2014.

Đối tượng nghiên cứu :
- Học sinh lớp 11,12 tham gia chuyến du khảo - ngoại khóa.
- Chương trình du khảo do trường THPT chun Lương Thế Vinh tổ chức.
5. L ịch sử nghiên cứu vấn đề:
Nhìn chung trên thế giới, dạy học theo dự án xuất hiện từ khá sớm. Từ thế kỉ
XIX, trên thế giới, dạy học dự án đã được vận dụng dưới nhiều hình thức khác nhau.
Tại Việt Nam, năm 2004, dạy học dự án được triển khai bồi dưỡng cho giáo viên và
tiến hành thí điểm bằng hình thức đưa cơng nghệ thơng tin vào dạy học thơng qua
chương trình “Dạy học hướng tới tương lai” do Cơng ty Intel Việt Nam phối hợp với
Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam tiến hành.
Ở cấp trung học phổ thơng, việc nghiên cứu quan điểm tích hợp trong q trình
dạy học cũng như thực hiện dạy học theo dự án – hoạt động ngoại khóa chưa được
thực hiện một cách hệ thống, đầy đủ. Tuy nhiên trong những năm gần đây, do u cầu
của xã hội, nhiều nội dung mới đã được tích hợp vào mơn học, xu hướng tích hợp

trong đó có môn Địa Lí.
Nhìn một cách hệ thống việc đổi mới PPDH, các nhà khoa học GD cho rằng, cần
nhấn mạnh đến việc dạy và học tích cực. Nếu đặt vấn đề lấy người học làm trung tâm
trong quá trình GD thì điểm xuất phát phải là từ hoạt động học để xác định hoạt động
dạy. Như vậy thì yêu cầu học tích cực được đặt ra trước khi xác định dạy học tích cực
theo nghĩa dạy để HS học tích cực.
Học tích cực có các đặc trưng chính:
Học độc lập: là sự vận động não của HS, sự vận động của tư duy để hoàn thành
nhiệm vụ nhận thức. Học độc lập được tăng cường qua việc tạo ra cơ hội kinh nghiệm
kích thích động cơ học của HS, kích thích sự tò mò, phát triển sự tự tin và tự lập của
HS.
Học tương tác: là cách thức tiếp nhận thông tin thông qua tương tác, thực hành.
Tương tác ở đây được hiểu là qua các giác quan đối với các đối tượng không chỉ là con
người mà còn là các vật thể. Học tập tương tác đối lập với học tập thụ động. Lối học
này chỉ thông qua quan sát, chỉ nghe thông tin.
Học hợp tác: là kiểu học tương tác, song chú trọng sự phối hợp với những người
khác. Đây là hình thức làm việc theo nhóm. Các thành viên có quan hệ phụ thuộc lẫn
nhau, cùng giúp nhau giải quyết các khó khăn nảy sinh trong học tập. Hoạt động học
tập này giúp HS vừa đạt được thành tích học tập vừa phát triển mối quan hệ xã hội.
Trong những thập kỷ qua, nền giáo dục Việt Nam có những bước phát triển lớn,
đạt nhiều thành tựu đáng ghi nhận, góp phần quan trọng vào nâng cao dân trí, đào tạo
nhân lực cho công cuộc xây dựng, bảo vệ và đổi mới đất nước. Nhưng đồng thời vẫn
còn ẩn chứa nhiều yếu kém, bất cập.
Nước ta đang trong quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng; sự phát triển
nhanh chóng của khoa học và công nghệ, khoa học giáo dục và sự cạnh tranh quyết liệt
GV : Nguyeãn Thò Thanh Dung  4 
Sáng kiến kinh nghiệm năm 2015
Trường THPT chun Lương Thế Vinh
trên nhiều lĩnh vực giữa các quốc gia đòi hỏi giáo dục phải đổi mới. Thực chất cạnh
tranh giữa các quốc gia hiện nay là cạnh tranh về nguồn nhân lực và về khoa học và

1.2. Quá trình nắm tri thức của học sinh
Nhận thức là sự phản ánh thế giới khách quan vào bộ óc của con người. Ban đầu,
nhận thức còn đơn giản, cùng với sự phát triển của xã hội, nhận thức của con người ngày
càng phát triển đa dạng, phong phú và sâu sắc, thể hiện tính khoa học và khách quan hơn.
Theo Lênin, nhận thức của con người trải qua hai giai đoạn. Giai đoạn thứ nhất là
nhận thức cảm tính thông qua hệ thống các giác quan, vì vậy mang tính chủ quan. Giai
đoạn thứ hai là nhận thức lý tính. Trong giai đoạn này bằng sức mạnh của tư duy trừu
tượng con người sẽ rút ra được những khái niệm, quy luật.
Quan điểm trên đã khẳng đònh rằng thực tiễn là điểm xuất phát và là cơ sở của quá
trình nhận thức. Thực tiễn càng sinh động thì tính chính xác trong nhận thức càng cao.
Trong dạy học K.D.Usinxky cũng nói “Việc dạy học không dựa trên những biểu tượng trừu
tượng mà dựa trên những hình ảnh cụ thể do học sinh trực tiếp tri giác được : những hình
ảnh này hoặc do học sinh tri giác ngay khi học dưới sự hướng dẫn của giáo viên hoặc do
các em độc lập quan sát trước đó. Giáo viên sẽ tìm ở các em những hình ảnh có sẵn mà
GV : Nguyễn Thò Thanh Dung  5 
Sáng kiến kinh nghiệm năm 2015
Trường THPT chun Lương Thế Vinh
dạy. Tiến trình dạy học này đi từ cụ thể đến trừu tượng, từ biểu tượng đến tư tưởng…” (Hà
Thế Ngữ - Đặng Vũ Hoạt, Giáo dục học tập 1, NXBGD,TP. HCM, tr. 154 )
Học thuyết phản xạ của I.P.Pavlốp cũng đề cập trực tiếp đến vấn đề này. Phản
xạ của con người là phản xạ có điều kiện. Đồng thời ông đã chứng minh được quá trình
nhận thức luôn luôn có hai tín hiệu.
- Hệ thống tín hiệu thứ nhất : là tín hiệu truyền đi còn ở dạng cảm tính do tri giác
thông qua hệ thống giác quan.
- Hệ thống tín hiệu thứ hai : qua quá trình tư duy mà khái quát hóa các thông tin
nhận được từ tín hiệu thứ nhất. Hệ thống tín hiệu này được truyền đi dưới dạng lý tính là
các khái niệm, quy luật … mang tính chủ quan.
Hệ thống tín hiệu thứ hai (biểu hiện cho khối lượng, chất lượng, độ bền của tri thức)
liên quan chặt chẽ với hệ thống tín hiệu thứ nhất vì hệ thống tín hiệu thứ nhất sẽ quyết
đònh chất lượng, khối lượng kiến thức.

bộ phận quan trọng của Địa lí đất nước, là một nguồn thiết yếu làm phong phú tri thức
của học sinh về Tổ quốc, giáo dục cho các em tình u thiên nhiên đất nước, trước hết
GV : Nguyễn Thò Thanh Dung  6 
Sáng kiến kinh nghiệm năm 2015
Trường THPT chun Lương Thế Vinh
là với chính nơi mình sinh ra và sống, hình thành những khái niệm đầu tiên về trách
nhiệm và nghĩa vụ với q hương, hình thành mối liên hệ giữa lịch sử-địa lý địa
phương và lịch sử-địa lý dân tộc. Mục tiêu là giúp cho học sinh có được các kiến thức
về địa phương qua việc học tập trên lớp, khảo sát, nghiên cứu ngồi thực địa, tạo điều
kiện cho học sinh hiểu rõ những khó khăn và thuận lợi thực tế của tự nhiên, dân cư,
kinh tế xã hội ở địa phương. Qua đó giúp học sinh có ý thức tham gia cải tạo, xây dựng
địa phương, đồng thời bồi dưỡng tình cảm tốt đẹp đối với q hương đất nước. Ngồi
ra còn rèn luyện kĩ năng nghiên cứu, khảo sát, điều tra, quan sát, phân tích, vẽ, thiết
lập các số liệu, biểu đồ, bản đồ…, bước đầu tập cho học sinh làm quen với tính chất và
cơng việc của cơng tác nghiên cứu khoa học. Từ đó giúp các em bồi dưỡng thế giới
quan khoa học, phát triển năng lực trí tuệ và những kỹ năng thực tiễn. Mặt khác, kiến
thức Địa lý có sự liên hệ, chứng minh bằng thực tiễn nơi các em đang sinh sống và học
tập sẽ trở nên hấp dẫn và có tính thuyết phục với học sinh hơn.
Xác định phương châm: “Học đi đơi với hành” là một trong những phương
châm đào tạo của nhiều cơ sở đào tạo các cấp, đặc biệt các trường THPT chun với
mục tiêu đào tạo nhân tài chủ lực cho tỉnh nhà thì các chương trình thực tập, thực tế
càng có ý nghĩa quan trọng. Trong q trình đổi mới chương trình và phương pháp dạy
học, hoạt động thực tế càng được chú ý hơn vì nó gắn chặt với việc thực hiện kĩ năng
nghề nghiệp của học sinh sau này sau khi ra trường. Có thể thấy rõ hoạt động thực tế
có rất nhiều ý nghĩa với việc học tập và rèn luyện của các em.
Có nhiều biện pháp để làm giàu kiến thức Địa lí cho học sinh. Trong đó, hình
thức nghiên cứu học tập trực tiếp ngồi thực địa là một trong những hình thức mang lại
hiệu quả cao hơn cả, đặc biệt khi giảng dạy Địa lí địa phương.
Thực vậy, những chuyến tham quan thực tế này sẽ giúp cho học sinh có dịp
khảo sát, vận dụng những bài học vào thực tiễn cuộc sống và qua đó, các em được rèn

Hoạt động ngoại khoá (hoạt động ngoài giờ lên lớp) có ưu thế ở sự linh hoạt
nhất định về nội dung, thời gian cũng như không gian, trong tài liệu này chúng tôi vận
dụng cách tiếp cận thực tế địa phương để đưa ra giải pháp như một gợi ý về cách tổ
chức để các hoạt động này trở nên hiệu quả hơn.
Dạy và học dựa trên giải quyết vấn đề từ thực tế địa phương thực chất là một
quá trình nhằm củng cố và phát triển ở học sinh sự hiểu biết và quan tâm trước hết tới
những vấn đề môi trường xung quanh mình, bao gồm: kiến thức, thái độ, hành vi, kỹ
năng và ý thức trách nhiệm để học sinh có thể tự mình và cùng tập thể đưa ra các giải
pháp nhằm giải quyết vấn đề môi trường xung quanh mình trước mắt cũng như lâu dài
(Bộ Giáo dục và Đào tạo/Chương trình phát triển Liên hợp quốc 1998).
Mục tiêu của dạy và học dựa trên thực tế địa phương là mà mỗi hoạt động cần
đạt tới là: Giúp cho mỗi cá nhân và cộng đồng hiểu biết và cảm nhận về môi trường
xung quanh mình cùng các vấn đề của nó (nhận thức); tiếp thu những khái niệm cơ bản
về môi trường xung quanh mình và cách bảo vệ môi trường xung quanh mình (kiến
thức); có được những tình cảm, mối quan tâm trong việc cải thiện và bảo vệ môi
trường xung quanh mình (thái độ, hành vi); học được những kỹ năng giải quyết cũng
như thuyết phục các thành viên khác cùng tham gia (kỹ năng); có tinh thần trách nhiệm
trước những vấn đề môi trường xung quanh mình và có những hành động thích hợp
giải quyết vấn đề (tham gia tích cực)
Hiệu quả của dạy và học dựa trên giải quyết vấn đề từ trên thực tế địa phương
mang lại cho các thế hệ thanh thiếu niên tình cảm và trách nhiệm đối với địa phương
mình, bắt đầu bằng việc xác định các vấn đề môi trường xung quanh và tìm ra các giải
pháp, đóng góp cho những quyết định về môi trường xung quanh mình ở các phạm vi
và mức độ khác nhau dựa trên nền tảng là kiến thức các môn học.
Thông thường, mỗi con người sẽ thấy mình có trách nhiệm đối với các vấn đề
môi trường xung quanh khi họ hiểu rằng họ có thể, dù ít hay nhiều, tác động đến quá
trình đưa ra các quyết định giải quyết các vấn đề môi trường xung quanh. Dạy và học
dựa trên giải quyết vấn đề từ thực tế địa phương tạo điều kiện cho học sinh thấy được
các em có thể làm được điều đó và thực sự các em sẽ làm được. Một chương trình Dạy
và học dựa trên giải quyết vấn đề từ thực tế địa phương được xem là thành công khi

Nhìn chung, chương trình sách giáo khoa hiện nay còn nặng về cung cấp lý
thuyết, nhẹ về thực hành, tổ chức các hoạt động thực tiễn liên quan đến bài học.
Điều này làm cho các bài học trở nên nặng nề, chưa tạo được khả năng kích thích
tư duy, phát huy hứng thú học tập nơi các em. Chính ở điểm này chúng ta cần bổ
sung các yếu tố nhằm khai thác những nội dung gắn bó với hiểu biết vốn có của
học sinh, những nội dung gắn với cuộc sống thực tế của các em, những nội dung
giúp học sinh phát triển năng lực tự học, năng lực vận dụng hiểu biết vào việc phát
hiện, giải quyết những vấn đề học tập, cuộc sống.
Thực tế cho thấy rằng, có nhiều thầy cô bộ môn rất yêu nghề, có tâm huyết,
trình độ chuyên môn vững, luôn tìm cách cải thiện phương pháp nhằm giúp cho
việc dạy và học đạt hiệu quả cao hơn. Tuy nhiên, đa số các thầy cô dạy Đòa Lí hiện
nay thường chỉ dừng lại ở kiểu truyền đạt kiến thức có sẵn, học sinh nghe giảng, trả
lời câu hỏi rồi ghi chép bài trên bảng, về nhà học bài tiết sau kiểm tra. Chu trình cứ
lặp lại như thế có thể gây nhàm chán và mệt mỏi. Trong tiết học, học sinh chỉ ngồi
thụ động hoặc đứng lên trả lời một số câu hỏi phát vấn. Thậm chí ở một số tiết
giảng, câu hỏi phát vấn của giáo viên cũng chưa chú trọng đến khả năng phát triển
năng lực nhận thức cho học sinh - đó là những câu hỏi mà đáp án nằm sẵn ngay
trong sách giáo khoa, học sinh chỉ cần tìm và đọc. Học sinh chỉ sử dụng sách để trả
lời những kiến thức mà em “cần”, cần để làm bài thi, cần để trả lời câu mà thầy cô
hỏi, chứ các em chưa có cơ hội để có được những kiến thức mà mình thật sự
“muốn”, chưa có cơ hội tiếp cận tư liệu để chủ động, sáng tạo lónh hội kiến thức,
chưa sử dụng thêm các tư liệu trực quan ngoài sách giáo khoa.
Đặc biệt là đối với chương trình Đòa Lý, có nhiều kiến thức khó hoặc bò xem
là khô khan, khó nhớ, khó nắm bắt. Trong khi đây lại là những kiến thức rất thực tế
và cần thiết để học sinh hiểu được những quy luật trong tự nhiên cũng như các kiến
thức về kinh tế xã hội, tạo niềm say mê hứng khởi đối với môn Đòa Lý. Chính vì
thế nên việc sinh động hóa những kiến thức này để nó trở nên gần gũi với thực tế,
được các em quan tâm, đó là điều quan trọng. Nếu các em được tiếp xúc trực tiếp
với thực tế thì càng tốt hơn nữa. Qua đó vai trò của hoạt động ngoại khóa – du khảo
tìm hiểu thực tế là hết sức cần thiết.

Đa số giáo viên, phụ huynh và học sinh đều đánh giá cao vai trò của hoạt động
dạy học ngoại khóa. (câu 1 PKS GV, câu 6 PKS PHHS, câu 14 PHKS HS)
HS tuy vẫn còn một bộ phận nhỏ chưa quan tâm và nhìn nhận tích cực về sự cần
thiết của hoạt động này nhưng nhìn chung, đại bộ phận vẫn thừa nhận. Theo đó, khi tổ
chức các hoạt động ngoại khóa, đa số các em sẽ hưởng ứng.
Với vai trò là người trực tiếp tham gia giảng dạy trong và ngoài giờ lên lớp, 100%
giáo viên (GV) nhận thấy sự cần thiết của hoạt động ngoại khóa trong dạy và học. Phụ
huynh học sinh (PHHS), với sự quan tâm dành cho việc học của con em mình, cũng có
sự nhìn nhận tích cực với hoạt động ngoại khóa trong việc học tập và rèn luyện của
học sinh. Riêng đối với học sinh (HS), tuy còn bỡ ngỡ với hình thức học này, nhưng đa
số cũng tán thành việc học tập bằng hình thức ngoại khóa.
GV : Nguyeãn Thò Thanh Dung  11 
Sáng kiến kinh nghiệm năm 2015
Trường THPT chuyên Lương Thế Vinh
Theo biểu đồ thống kê tỉ lệ phần trăm câu trả lời của GV, PHHS và HS ta có thể
thấy được GV là đối tượng có nhận định tích cực nhất về sự cần thiết của hoạt động
ngoại khóa so với hai đối tượng khảo sát còn lại. Có thể lí giải điều này là do GV được
trang bị kiến thức và thông tin đầy đủ về hoạt động ngoại khóa, và cũng là đối tượng
chủ động tổ chức và định hướng các hoạt động ngoại khóa còn lại. Đây là thuận lợi rất
lớn trong việc thực hiện hoạt động ngoại khóa trong dạy và học.
Bên cạnh đó, các GV được khảo sát cũng đánh rất giá cao hình thức dạy học kết
hợp học trên lớp với hoạt động ngoại khóa tại chỗ và du khảo. (Câu 2 PKHS GV)
GV nhìn nhận hoạt động ngoại khóa mang lại nhiều lợi ích cho HS như mở rộng
giao lưu, mở rộng tri thức, trải nghiệm thực tế, vui chơi để giải tỏa áp lực học tập, tích
lũy và rèn luyện kĩ năng mềm. Đa số GV (93.7%) nhận định lợi ích to lớn đó.
Đa số GV cũng đồng ý đưa hoạt động du khảo vào chương trình bắt buộc, nhưng
cũng còn khá nhiều GV e dè trước việc này. Thái độ dè dặt này thể hiện sự thận trọng
của GV với một hình thức học tập vẫn còn khá mới mẻ chứ không phải không nhận
thấy được những ưu điểm của hoạt động du khảo (Câu 13, PKS GV)
Về phía PHHS, vẫn có sự đồng thuận từ đa số, sẽ là lực lượng hỗ trợ tích cực cho

Sáng kiến kinh nghiệm năm 2015
Trường THPT chuyên Lương Thế Vinh
Kết quả tương tự như GV, PHHS có tỉ lệ đồng thuận cao với hoạt động du khảo
(câu 8 PKS PHHS) và sẵn sàng tham gia cùng con em mình (Câu 11 PHS PHHS). Đây
là một tín hiệu tích cực cho việc phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong việc giáo
dục HS.
GV : Nguyeãn Thò Thanh Dung  14 
Sáng kiến kinh nghiệm năm 2015
Trường THPT chuyên Lương Thế Vinh
Thái độ tích cực đó của PHHS bắt nguồn từ việc đánh giá cao mức độ cần thiết về
kĩ năng sống và đạo đức nhân cách mà HS được rèn giũa trong nhà trường, bên cạnh
kiến thức cần thiết. Các tỉ lệ đánh giá rất cao, lần lượt là 77.1%, 74% và 8.3% đã cho
thấy PHHS rất coi trọng việc phát triển toàn diện của con em mình.Chính cái nhìn toàn
diện và tiến bộ đó đã giúp PPHHS đồng ý tham gia hưởng ứng các hoạt động ngoại
khóa do nhà trường tổ chức. (Câu 1 PKS PHHS)
Chính vì đánh giá cao hiệu quả của hoạt động ngoại khóa, đặc biệt là hoạt động
du khảo, nên các em HS cũng có thái độ hưởng ứng tích cực dành cho hoạt động
ngoại khóa (câu 7 PKS HS). Đa số các em đều có nguyện vọng tham gia nếu có cơ hội.
Tóm lại, theo các kết quả khảo sát thu được, đa số mọi người đều có nhìn nhận và
thái độ hưởng ứng tích cực cho hoạt động ngoại khóa nói chung và hoạt động du khảo
nói riêng. Đây chính là những điều kiện thuận lợi bước đầu cho việc tổ chức các hoạt
động du khảo cho HS và minh chứng bằng hoạt động thực tế của trường THPT chuyên
Lương Thế Vinh đã tiến hành vào tháng 7/2014 vừa qua.
2.2. Giới thiệu chương trình ngoại khóa
Chương trình học tập ngoại khóa nhằm giúp học sinh có dịp làm quen, gắn kết
với tập thể lớp thông qua các hoạt động vừa học vừa chơi mang tính tập thể; giúp học
sinh tiếp cận với thực tế cuộc sống, hướng cho các em những nội dung kiến thức cần
quan tâm, khơi dậy những kỹ năng quan sát, tìm hiểu, đánh giá các điều kiện tự nhiên,
kinh tế - xã hội của từng địa phương trong tổng thể vùng kinh tế.
Nội dung chương trình được thiết kế phù hợp với đặc điểm điều kiện tự nhiên,

triển vườn ươm cây lâm nghiệp, tìm hiểu về điều kiện sinh sống và canh tác, cách thức
làm du lịch gắn với dân tộc Chơ Ro v.v…
Chương trình ngoại khóa không phải là môn học bắt buộc, nên sẽ không ảnh
hưởng đến điểm số trên lớp. Tuy nhiên, vẫn khuyến khích học sinh có báo cáo và cho
điểm sau khi kết thúc chuyến đi. Thông qua đó, học sinh sẽ trình bày thu hoạch, phát
biểu cảm nghĩ của mình về chương trình. Học sinh sẽ trình bày kết quả chủ đề nghiên
cứu trước hội đồng giám khảo đồng thời viết bài thu hoạch phản hồi sau khi kết thúc
chuyến đi.
Tuy chuyến đi thực tế diễn ra trong thời gian ngắn (2 ngày 1 đêm), nhưng kết
quả đem lại rất có ý nghĩa. Đây được xem là một trong những nội dung học tập không
thể thiếu trong sự nghiệp trồng người nói riêng và nền giáo dục Việt Nam nói chung.
Để tiến hành chương trình, do thực tế tích hợp liên môn nên chúng tôi đã tiến
hành xây dựng giáo án - kế hoạch bài dạy theo dự án, cụ thể như sau:
KẾ HOẠCH BÀI DẠY (theo dự án)
GV : Nguyeãn Thò Thanh Dung  16 
Sáng kiến kinh nghiệm năm 2015
Trường THPT chuyên Lương Thế Vinh
Tất cả có 30 học sinh tham gia, được lựa chọn từ những thành viên ưu tú của khối 11,
12, các lớp chuyên và không chuyên, các em được chia làm 5 nhóm. Mỗi nhóm có nhóm
trưởng, nhóm phó và do 2 giáo viên phụ trách (giáo viên thuộc các tổ Sinh, Văn, Sử, Địa,
cán bộ Đoàn). Tất cả các giáo viên và học sinh đều làm việc theo lịch trình chi tiết và kế
hoạch cụ thể sau:
GIÁO ÁN CHI TIẾT
HOẠT ĐỘNG CỦA
GIÁO VIÊN
HOẠT ĐỘNG
CỦA HỌC SINH
NỘI
DUNG
MỤC TIÊU

- Viết hoàn chỉnh một bài văn thuyết minh/ thiết kế bài trình chiếu điện tử, một videoclip.
Mục tiêu đối với học sinh / kết quả học tập
- Lập được kế hoạch nghiên cứu (chọn đề tài phù hợp, sưu tầm tài liệu tranh ảnh bài hát,
triển khai bố cục thuyết minh, thực hiện dự án làm sản phẩm, trình bày sản phẩm)
- Biết viết một bài thuyết minh về đề tài đã chọn
- Sử dụng các phương tiện công nghệ thông tin để trình bày sản phẩm (bài viết, bài trình
chiếu điện tử, videoclip)
Sáng kiến kinh nghiệm năm 2015
Trường THPT chuyên Lương Thế Vinh
CHUẨN
BỊ
NĂNG LỰC, KĨ
NĂNG
HOẠT ĐỘNG 1: ĐIỀN
DÃ TIỀN TRẠM
- Đoàn giáo viên đi tiền
trạm một số địa điểm dự
tính nằm trong kế hoạch
điền dã.
- Chú ý các phương diện
hs sẽ phải trải nghiệm của
chuyến đi: nơi ăn, ở, tham
quan học tập…
- Gv ghi chép thành kinh
nghiệm để hướng dẫn học
sinh
- Địa
điểm:
văn miếu
Trấn

dã.
- Lập hệ thống những câu
hỏi thắc mắc để chuyên
gia giải đáp
- Định hướng một số vấn
đề học sinh quan tâm để
có thể chọn đề tài thực
hiện sau điền dã.
- Học sinh tiến
hành tìm kiếm tư
liệu từ các nguồn
khác nhau.
- Cùng trao đổi để
tìm những vấn đề
chung quan tâm.
- Đặt ra hệ thống
câu hỏi để nhờ
giáo viên và
chuyên gia giải
đáp
- Tư liệu
tham
khảo về
lịch sử
văn hóa
sinh thái
Đồng
Nai, cụ
thể là về
văn miếu

văn miêu Trấn Biên Trần
Đăng Ninh).
+ Chuyên đề 2: Tập huấn
kĩ năng thực hành điền
dã; ứng dụng thiết bị kĩ
thuật, công nghệ truyền
thông
(Đạo diễn của Đài Truyền
hình Thành phố Hồ Chí
Minh HTV Đỗ Việt Bình)
- Giải thích những thắc
mắc của học sinh.
- Gợi ý một vài đề tài học
sinh có thể ứng dụng làm
sản phẩm sau dự án.
Bước 3: Kiểm tra trước
ngày điền dã
- Tổ chức buổi kiểm tra
nhanh kiến thức và kĩ
năng cần thiết của học
sinh về Địa lý, sinh thái
+ Hình thức trắc nghiệm
+ Hình thức vấn đáp
nhanh
- Kiểm tra sự đồng thuận
của phụ huynh học sinh
với kế hoạch điền dã
+ Xem xét đơn đồng ý có
chữ kí của phụ huynh
+ Tiếp thu ý kiến của phụ

thức liên lạc với
phụ huynh (khi
cần thiết)
- Gặp gỡ, trao đổi
với các thành viên
trong nhóm.
- kĩ năng hệ thống
hóa tri thức
- Năng lực sử
dụng ngôn ngữ
(Kĩ năng đặt câu
hỏi)
- Năng lực sử
dụng công nghệ
thông tin và
truyền thông
- Năng lực tự
nhận thức
- năng lực hợp tác
(kĩ năng trao đổi,
GV : Nguyeãn Thò Thanh Dung  19 
Sáng kiến kinh nghiệm năm 2015
Trường THPT chuyên Lương Thế Vinh
thực hiện điền dã
- Mỗi nhóm học sinh từ 4-
6 em.
- Các học sinh thuộc các
lớp chuyên khác nhau.
- Mỗi nhóm phân hai giáo
viên phụ trách và hướng

- Đảo Đồng Trường:
+ Cung cấp kiến thức về
đảo Đồng Trường (chú ý
hệ thống sinh thái và giá
trị kinh tế trong tương lai
nếu được khai thác hợp lí)
+ Tổ chức thi nấu ăn dã
ngoại:
Quan sát và giúp đỡ (khi
cần) cho các nhóm
GV tổ chức chấm thi sản
phẩm nấu ăn nhanh của
Hs
- Di chuyển an
toàn theo sự
hướng dẫn của
giáo viên.
- Chuẩn bị máy
ghi âm, sổ tay ghi
chép và máy quay
phim.
- quan sát và đặt
câu hỏi.
- ghi chép và đặt
câu hỏi.
- Chủ động trong
hoạt động ngoại
khóa: kiếm củi,
nhóm bếp, nướng
thức ăn, trang

năng tìm kiếm,
hành động trong
tình huống thử
thách…)
GV : Nguyeãn Thò Thanh Dung  20 
Sáng kiến kinh nghiệm năm 2015
Trường THPT chuyên Lương Thế Vinh
3.2. Vườn ươm khu Bảo
Tồn
- Hướng dẫn HS tham
quan khu vườn ươm cây
lâm nghiệp của Khu Bảo
tồn
- Nhắc nhở các em ghi
chép kiến thức về giá trị
kinh tế của loại cây lâm
nghiệp.
- Đặt vấn đề gợi ý cho hs
về một số vấn đề:
+ Thực trạng của Rừng
Đồng Nai
+ Giá trị của rừng trong
thời hiện đại
+ Hệ sinh thái của rừng
trong mối quan hệ với sức
khỏe của con người.
+ Các loại cây trồng tiềm
lực của Đồng Nai.
- Chụp hình, quay
phim hình ảnh

của cấu trúc Nhà dài
+ Một số lễ hội của đồng
bào xã Phú Lý (Cúng thần
rừng, Cúng thần lúa, lễ
hội đâm trâu…)
+ trang phục và sinh hoạt
đời thường của đồng bào
Chơ-ro (tham quan nhà ở
và giao tiếp trực tiếp)
- GV đặt ra một số vấn đề
có tính định hướng cho
HS thực hiện đề tài sau
điền dã
+ Cần lưu giữ những nét
đẹp văn hóa nào? Cái gì
- Tham quan nhà
dài.
- Ghi chép và lưu
giữ hình ảnh.
- Quan sát và ghi
nhận, phỏng
vấn…
- Suy ngẫm và lựa
- Liên hệ
ban quản
lí nhà
dài.
- Chuẩn
bị vật
dụng

trị văn hóa của đồng bào
dân tộc Chơ-ro
- Tổ chức buổi học tập
chuyên đề của tiến sĩ
Huỳnh Văn Tới.
- Hướng dẫn HS ghi chép
và thu nhận tri thức tích
cực
- Đinh hướng và gợi mở
những vấn đề đã được gợi
ý.
- lắng nghe và ghi
chép hoặc ghi âm
- đặt câu hỏi
phỏng vấn.
- Đưa ra các giải
pháp và hỏi ý kiến
chuyên gia.
- Chuẩn
bị màn
chiếu,
máy
chiếu,
loa,
ghế…
năng lực tự học
có hướng dẫn (kĩ
năng lắng nghe
chọn lọc, suy
ngẫm tình huống

Năng lực hợp tác
3.6. Tham quan khu di
tích Trung ương cục
GV : Nguyeãn Thò Thanh Dung  22 
Sáng kiến kinh nghiệm năm 2015
Trường THPT chuyên Lương Thế Vinh
miền Nam
- Lễ dâng hương tại bia
tưởng niệm.
- Tham quan và nghe
thuyết minh về Nhà trưng
bày, khu nhà di tích, bếp
Hoàng cầm và hệ thống
địa đạo.
- Thành kính dâng
hương
- Quan sát, lắng
nghe, ghi chép,
quay phim.
- Trải nghiệm hệ
thống địa đạo
Chuẩn bị
hương,
hoa
Liên hệ
ban quản
lí khu di
tích
- năng lực sử
dung công nghệ

định của chuyên gia.
- HS trình bày đề
tài sản phẩm sẽ
tiến hành sau
chương trình học
ngoại khóa.
- Thống nhất
trong nhóm quy
trình làm sản
phẩm
- Phân công công
việc cụ thể.
- Ghi nhận ý kiến
đóng góp của GV
hướng dẫn.
- Nộp sản phẩm
cá nhân và tập thể
đúng thời hạn
- Tham gia bao
cáo lần một.
- Ghi nhận và
Chuẩn bị
một số
hình ảnh
và nội
dung,
công
nghệ hỗ
trợ cho
hs

người báo cáo
chính thức.
- Nhóm làm việc
lắng nghe và trả
lời câu hỏi của
ban giám khảo
- Rút kinh nghiệm
Chuẩn bị
cơ sở và
hình thức
cho báo
cáo chính
thức
+ cơ sở
vật chất
+ Khách
mời
+ MC
+ Tiêp
tân
+ Nội
dung
buổi báo
cáo
+ Hoa và
phần
thưởng
- năng lực giải
quyết vấn đề
- năng lực sáng

của tỉnh Đồng Nai?
- Em có nhận xét gì về tình hình khai thác lâm nghiệp của tỉnh.
- Người Châu Ro hiện nay làm thế nào để phát triển kinh tế, hình thức canh tác chính
của họ là gì, họ làm du lịch như thế nào, hướng phát triển trong tương lai?
…
Trong quá trình đi, các em được tận mắt quan sát thiên nhiên phong phú, đa
dạng, những nét văn hoá đặc trưng của đồng bào dân tộc Chơ Ro, những dấu ấn lịch sử
vẻ vang ở Chiến Khu Đ; được tận tai nghe những cô chú kiểm lâm - những người tiên
phong tìm tòi, bảo vệ, phát huy nguồn vốn văn hoá và đa dạng sinh học của đất nước
nói về vẻ đẹp của địa phương, quê hương, đất nước. Các em được tham quan hồ Trị
An – nơi điều tiết nước quan trọng cho con sông Đồng Nai và ngắm nhà máy thủy điện
Trị An là nơi tạo ra điện cung cấp cho tỉnh nhà – điều mà các em đã được học trong
Địa lý 10. Các em còn được quan sát và trực tiếp ghé thăm đảo Ó – Đồng Trường để
tìm hiểu về nguồn nước nơi đây, tìm hiểu về các loại cây trồng nông nghiệp, tham gia
các trò chơi dân dã, tham quan vườn ươm cây lâm nghiệp, nơi tạo nên những chồi
xanh sinh thái cho cả nước. Sau đó, điểm đến tiếp theo là rừng nguyên sinh, được tận
mắt chứng kiến những thân cây to lớn, hệ sinh thái phong phú đa dạng mà trước đó các
em chỉ có thể quan sát qua sách vở hay báo, tivi… Ghi chép, quay phim, chụp hình lại
làm tư liệu, bàn bạc về đề tài thu hoạch… là những công việc mà các em song song
tiến hành. Đồng thời các em đã tự chuẩn bị các câu hỏi để phỏng vấn các nhân vật có
liên quan như các đồng chí kiểm lâm trên hồ Trị An, trong rừng, và phân tích các dữ
liệu đã thu thập được và so sánh, đối chiếu với nhau. Có tranh luận, có bất đồng, có
thuyết phục, có lắng nghe… Có thể nói là các em làm việc hết sức hiệu quả và tích
cực. Những trải nghiệm thực tế thú vị với bạn bè bên cạnh sự hỗ trợ và hướng dẫn của
thầy cô đã thật sự mang lại những kinh nghiệm quý báu cho các em.
Đồng thời các nhóm cũng đã chuẩn bị trước nhiều đề tài để lựa chọn thêm trong
quá trình đi, để tiến hành làm bài thu hoạch cuối cùng. Các đề tài khá phong phú do
tiến hành liên môn, trong môn Địa lý các em chọn các đề tài như: “Hồ Trị An - tiềm
năng du lịch”, “Giải bài toán dung hòa giữa phát triển kinh tế và bảo tồn bản sắc văn
hóa của người Châu Ro”…