SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
"TÍCH HỢP GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG TRONG DẠY HỌC MÔN
CÔNG NGHỆ 10 NHẰM NÂNG CAO Ý THỨC BẢO VỆ MÔI
TRƯỜNG CHO HỌC SINH Ở TRƯỜNG THPT"

1


2


PHẦN I: LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Môi trường là không gian sinh sống của con người và sinh vật. Tuy nhiên sự phát triển
nhanh về kinh tế - Xã hội đã làm cho môi trường sống bị hủy hoại, xuống cấp trầm
trọng, những suy thoái của môi trường ngày càng đe dọa cuộc sống của loài người trên
trái đất, những trận lũ lụt, hạn hán, những trận bão kinh hoàng xảy ra ở VN và các nước
trên thế giới phải hứng chịu trong thời gian vừa qua là những thách thức của tự nhiên đối
với những tác động của con người.
Tình hình môi trường thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng hiện nay đang bị ô nhiễm
nghiêm trọng. Trước tình hình đó việc giáo dục ý thức, trách nhiệm cho học sinh nói
riêng và mọi người nói chung biết bảo vệ môi trường là điều hết sức cần thiết để đảm bảo
sự phát triển bền vững của xã hội.
Để giải quyết tận gốc vấn đề môi trường trước hết phải bắt đầu từ nhận thức, mà hiện nay
chưa có một giáo trình hay môn học nào ở THPT giáo dục môi trường cho học sinh. Vì
vậy việc giáo dục môi trường chủ yếu được lồng ghép, tích hợp vào một số môn học

3



quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con
người và sinh vật”
1.1.2. Giáo dục môi trường.

5


Có nhiều định nghĩa giáo dục môi trường, tuy nhiên trong khuôn khổ của việc giáo dục
môi trường thông qua môn Công nghệ ở nhà trường có thể hiểu: Giáo dục môi trường là
một quá trình tạo dựng cho con người những nhận thức và mối quan tâm đến môi trường
và các vấn đề về môi trường. Giáo dục môi trường gắn liền với việc học kiến thức, rèn
luyện kĩ năng, hình thành thái độ và lòng nhiệt tình để hoạt động một cách độc lập hoặc
phối hợp nhằm tìm ra giải pháp cho vấn đề môi trường hiện tại và tương lai.
1.1.3. Sự cần thiết của việc giáo dục bảo vệ môi trường trong trường THPT
Những hiểm họa suy thoái môi trường đang ngày càng đe dọa cuộc sống của loài
người. Chính vì vậy, bảo vệ môi trường là vấn đề sống còn của nhân loại và của mỗi
Quốc gia.
Nguyên nhân cơ bản gây suy thoái môi trường là do sự thiếu hiểu biết, thiếu ý thức
của con người
Giáo dục bảo vệ môi trường là một trong những biện pháp hữu hiệu nhất, kinh tế nhất và
có tính bền vững trong các biện pháp để thực hiện mục tiêu bảo vệ môi trường và phát
triển bền vững đất nước.
6


1.1.4. Mục tiêu giáo dục bảo vệ môi trường trong các trường THPT
* Kiến thức: Giúp HS tích luỹ được nhiều kinh nghiệm khác nhau và có sự hiểu biết cơ
bản về môi trường và những vấn đề có liên quan.
* Kĩ năng: Giúp HS có được các kĩ năng trong việc xác định và giải quyết các vấn đề về
môi trường

các kĩ năng, phương pháp hành động cụ thể để học sinh có thể tham gia có hiệu quả vào
các hoạt động BVMT của địa phương, của đất nước phù hợp với độ tuổi.
- Cách tiếp cận cơ bản của giáo dục bảo vệ môi trường là:
+ Giáo dục về môi trường: Chương trình lồng ghép.
+ Giáo dục trong môi trường: Đi tìm hiểu thực tế.
+ Giáo dục vì môi trường: Vì tương lai ngày mai,…
- Phương pháp giáo dục BVMT tạo cơ hội cho học sinh phát hiện các vấn đề môi
trường và tìm hướng giải quyết vấn đề dưới sự tổ chức và hướng dẫn của giáo viên.
- Tận dụng các cơ hội để giáo dục bảo vệ môi trường nhưng phải đảm bảo kiến
thức cơ bản của môn học, tính logic của nội dung, không làm quá tải lượng kiến thức và
tăng thời gian của bài học.
1.1.5.2. Phương thức giáo dục:

9


- Giáo dục bảo vệ môi trường là một lĩnh vực giáo dục liên ngành, vì vậy được triển
khai theo phương thức tích hợp.
Việc tích hợp thể hiện ở 3 mức độ:
+ Mức độ toàn phần: Mục tiêu và nội dung của bài học hoặc của chương phù hợp
hoàn toàn với mục tiêu và nội dung của giáo dục BVMT.
+ Mức độ bộ phận: Chỉ có một phần bài học có mục tiêu và nội dung giáo dục
BVMT.
+ Mức độ liên hệ : Có điều kiện liên hệ một cách logic.
Các hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường ngoài lớp học:
+ Hoạt động tham quan theo chủ đề.
+ Điều tra, khảo sát, nghiên cứu tình hình môi trường địa phương thảo luận phương
án xử lí.
+ Hoạt động trồng cây, xanh hóa nhà trường.
+ Tổ chức thi tìm hiểu về môi trường.

và kiến thức môn học thành một nội dung thống nhất, gắn bó chặt chẽ với nhau dựa trên
những mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập trong bài học.
Sự tích hợp kiến thức giáo dục môi trường vào môn học, đối với môn công nghệ có
thể phân thành 2 dạng khác nhau :
1.2.2.1. Dạng lồng ghép: Kiến thức GDMT đã có trong chương trình và SGK.

12


Kiến thức GDMT được lồng ghép có thể:

Chiếm một vài chương, SGK Công

nghệ 10 có 2 chương nói nhiều về các kiến thức môi trường và bảo vệ môi trường.
Chương 1: Nông, Lâm, Ngư, nghiệp
Chương 2: Chăn nuôi, thuỷ sản đại cương
1.2.2.2. Dạng liên hệ : Các kiến thức GDMT không được đưa vào chương trình và SGK,
nhưng dựa vào nội dung bài học, GV có thể bổ sung kiến thức GDMT có liên quan với
bài học qua giờ giảng trên lớp.
VD. Khi dạy phần 2 - Tạo lập doanh nghiệp, GV có thể liên hệ các doanh nghiệp
tiết kiệm chi phí trong kinh doanh, nhưng vẫn phải đảm bảo hệ thông xử lý chất thải,
không gây ảnh hưởng tới môi trường xung quanh.
II. Thực trạng đề tài
2.1. Thuận lợi

13


Trường THPT Hoằng Hoá 3: có bề dày về thành tích, trường đang phấn đấu để được
công nhận là trường chuẩn Quốc gia, trường đã có nhiều thành tích nổi bật về mọi mặt so


15


đến môi trường nói chung. Vì vậy quá trình lĩnh hội kiến thức của các em còn hạn chế
nhiều trong khi yêu cầu của các môn học ngày càng cao.
III. Nội dung và kết quả tích hợp giáo dục môi trường trong môn CN10
3.1. Một số nội dung tích hợp giáo dục môi trường trong môn CN10
Bài 2. Khảo nghiệm giống cây trồng
Qua giảng dạy mục đích, ý nghĩa của công tác khảo nghiệm giống cây trồng, giáo viên
yêu cầu học sinh trả lời các câu hỏi sau :
Giống mới có làm ảnh hưởng đến hệ sinh thái không ?
Giống mới có phá vỡ cân bàng sinh thái môi trờng trong khu vực không ?
Bài 10. Biện pháp cải tạo và sử dụng đất mặn, đất phèn
Nguyên nhân dẫn đến nước biển tràn vào đất liền gây ra làm đất trồng ven biển bị ngập
mặn: Sự biến đổi môi trừơng, khí hậu, trái đất nóng lên làm băng tan, nớc biển dâng cao
tràn vào đất liền.

16


Nhiệmvụ của con ngời phải ngăn chặn hiên tượng ngập mặn để giữ diện tích đất
trồng sản xuất nông nghiệp và bảo vệ môi trờng.
Bài 12. Đặc điểm, tính chất kỹ thuật sử dụng một số loại phân bón thông thường
Để tích hợp giáo dục môi trường vào nội dung này, giáo viên đặt các câu hỏi :
Bón phân không đúng yêu cầu kỹ thuật gây tác hại gì ?
Tại sao không bón phân bắc cha ủ hoai ?
Bón nhiều phân đạm gây tác hại gì với đất trồng ?
Bón phân không cân đối liều lợng theo chỉ dẫn gây ra hiện tợng gì ?
Bài 13. Ứng dụng công nghệ vi sinh trong sản xuất phân bón

Bài 20. Ứng dụng công nghệ vi sinh sản xuất chế phẩm bảo vệ thực vật
Nội dung tích hợp giáo dục môi trờng là tác dụng của chế phẩm sinh học.
Khi dạy giáo viên cung cấp cho học sinh những hiểu biết về chế phẩm bảo vệ thực vật
không có tác hại đến môi trờng. Từ đó, khuyến cáo khi sản xuất nông nghiệp nên dùng
chế phẩm sinh học để bảo vệ môi trường.
Bài 40 - 48. Chủ đề chung là bảo quản và chế biến sản phẩm nông nghiệp
Giáo viên cần chú ý một số vấn đề chính sau :

19


S dng hoỏ cht trong vic bo qun, ch bin sn phm nụng nghip ỳng k thut,
tuõn theo quy nh bo v an ton thc phm, gi v sinh ni ch bin l gúp phn bo v
mụi trng.
Bài 50 - 55. Tạo lập doanh nghiệp
Khi dạy phần này, để tích hợp giáo dục môi trờng trong nội dung các bài, giáo viên
cung cấp cho học sinh qua việc hoạch toán của doanh nghiệp trong đó phải tính toán cả
chi phí cho việc vệ sinh, bảo vệ môi trờng. Trong hoạt động kinh doanh của hộ gia
đinh phải có những yêu cầu bắt buộc về bảo vệ môi trờng sống. Giáo viên lấy những
ví dụ về việc không tuân thủ quy định về xử lý chất thải, nc thải của một số doạnh
nghiệp (đài báo đã thông tin) gây tác hại nghiêm trọng cho môi trờng và con ngi
3.2. Kt qu tớch hp giỏo dc mụi trng trong mụn Cụng ngh 10 trng THPT
Hong hoỏ 3
Qua quỏ trỡnh kho sỏt ni dung tớch hp giỏo dc mụi trng trong day hc cụng ngh
10 3 lp khi 10 t kt qu bc u nh sau:

20


Giỏi

17

38%

24

55% 3

7%

10A7

46

15

34%

20

43% 11

23%

Lớp

SL

%



4.1. Nâng cao nhận thức và sự hiểu biết về giáo dục môi trường trong dạy học Công
nghệ 10
Giáo dục môi trường trong nhà trường nhằm đạt đến mục đích cuối cùng là trang bị cho
học sinh một ý thức trách nhiệm sâu sắc đối với sự phát triển bền vững của Trái Đất. Một
khả năng cảm thụ, đánh giá vẻ đẹp của nền tảng đạo lí môi trường, một nhân cách được
khắc sâu bởi nền tảng đạo lí môi trường.
Là một thực thể mang tính xuyên suốt trong các môn học, giáo dục môi trường mang lại
cơ hội cho học sinh khám phá môi trường và hiểu biết về các quyết định của con người
liên quan đến môi trường. Giáo dục môi trường cũng tạo cơ hội để hình thành sử dụng
các kĩ năng liên quan đến cuộc sống hôm nay và ngày mai của các em.
Vấn đề giáo dục môi trường ở nhà trường làm cho học sinh và giáo viên có ý thức thường
xuyên và luôn nhạy cảm đối với mọi khía cạnh của môi trường. Thu nhận được những
thông tin và kiến thức cơ bản về môi trường và sự phụ thuộc lẫn nhau giữa hoạt động con
người và môi trường. Phát triển những kĩ năng cơ bản bảo vệ và gìn giữ môi trường, kĩ
năng dự đoán, phòng tránh và giải quyết những vấn đề môi trường nảy sinh. Tham gia
23


tích cực vào những hoạt động khôi phục, bảo vệ và gìn giữ môi trường, có ý thức về tầm
quan trọng của môi trường trong sạch đối với sức khoẻ con người, với chất lượng cuộc
sống chúng ta.
4.2. Xây dựng hoạt động giáo dục trong dạy học.
Hai kiểu triển khai giáo dục môi trường trong nhà trường là: Giáo dục môi trường thông
qua chương trình giảng dạy của môn học trong nhà trường và Giáo dục môi trường được
triển khai như một hoạt động độc lập.
V. Phương pháp dạy học tích hợp giáo dục môi trường
5.1. Phương pháp trần thuật: Đây là phương pháp dùng lời. Sử dụng phương pháp này
để mô tả sự vật, hiện tượng của môi trường.
VD : Kể chuyện cho HS trường hợp phun thuốc trừ sâu không đúng quy định gây