SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
"MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM GIÚP HỌC SINH LỚP 12 NẮM
VỮNG TRỌNG ÂM TIẾNG ANH"

1


PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VẤN ĐỀ :
1. Cơ sở lý luận:
Tiếng Anh là môn học đã và đang được thực hiện đổi mới đi đầu tại các trường trung học
phổ thông. Bộ GD- ĐT đã xây dựng phương án thay đổi ( nâng cao ) chất lượng dạy và
học ngoại ngữ trên cả nước. Có thể thấy Tiếng Anh nói riêng và ngoại ngữ nói chung
đang là tiêu điểm được quan tâm và phát triển mạnh mẽ. Để đổi mới và nâng cao chất
lượng học ngoại ngữ cần nhiều giải pháp đồng bộ mà trước hết phải đổi mới phương
pháp dạy và học.
Tiếng Anh hiện nay đang được dạy theo đường hướng giao tiếp , lấy người học làm trung
tâm. Để có thể giao tiếp được bằng Tiếng Anh, học sinh phải sử dụng tốt hai kỹ năng
nghe và nói . Vậy giáo viên và học sinh phải làm gì để đạt được mục tiêu này? Vấn đề
đòi hỏi rất nhiều yếu tố, trong đó việc giúp học sinh nắm vững được trọng âm của từ
trong Tiếng Anh là tương đối quan trọng. Việc phát âm đúng trọng âm từ Tiếng Anh sẽ
giúp cho việc giao tiếp bằng tiếng Anh được tiến hành thuận lợi hơn, tránh được những
hiểu nhầm đáng tiếc trong giao tiếp.
2. Cơ sở thực tiễn:
Từ thực tế giảng dạy Tiếng Anh nhiều năm , tôi nhận thấy rằng các kiến thức ngôn ngữ
nói chung và kiến thức về trọng âm Tiếng Anh nói riêng đang được dạy trong chương
trình THPT chỉ ở mức độ nhận biết , bắt chước rồi thực hành, không giải thích, không
chuyên sâu. Học sinh chỉ cần nghe và nhắc lại cho đúng một số từ cho sẵn.
Nội dung về trọng âm Tiếng Anh chỉ được giới thiệu ở phần Language focus của các

IV. KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU:
- Các phương pháp sử dụng:
+ Dự giờ dạy của các đồng nghiệp.
+ Phỏng vấn và kiểm tra để tìm hiểu thực trạng.
+ Thực nghiệm các biện pháp có so sánh đối chứng.
+ Kiểm tra kết quả sau khi thực hiện đề tài.
- Thời gian thực hiện đề tài: trong năm học 2012-2013.

3


PHẦN II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN:
1. Trọng âm là gì?
Trong cuốn sách “ English phonetics and phonology” của Peter Roach thì trọng âm của
một từ là âm được phát âm nổi bật hơn so với các âm còn lại. Âm tiết mang trọng âm có
ít nhất bốn đặc điểm khác biệt sau:
- Có âm lượng ( loudness) lớn hơn các âm còn lại.
- Có trường độ( length ) dài hơn các âm còn lại.
- Có cao độ ( pitch ) cao hơn các âm còn lại.
- Nguyên âm của âm có trọng âm có đặc điểm ( quality ) khác với đặc điểm của các
nguyên âm còn lại trong cùng một từ.
Thông thường bốn yếu tố trên thường xuất hiện cùng nhau trong một âm có trọng âm. Tuy
nhiên, đôi khi chỉ một hoặc hai yếu tố cũng làm nên trọng âm của một từ. Các yếu tố trên có
tầm quan trọng không giống nhau, trong đó cao độ và trường độ là hai yếu tố quan trọng nhất,
giúp người nghe dễ dàng nhận ra trọng âm của một từ. Âm có trọng âm được đọc nhấn hơn các
âm khác khoảng nửa âm và đọc gần như âm kéo dài.
2. Vì sao cần nắm vững trọng âm?
Trọng âm là một bộ phận cấu thành nên Tiếng Anh. Việc nắm vững trọng âm giúp người
học tiến gần hơn tới khả năng sử dụng Tiếng Anh một cách trôi chảy , lưu loát, giúp cho

nhiên rất nhiều học sinh không xem đến phần này hoặc có xem nhưng chỉ chú ý nghĩa
của từ mà không chú ý đến cách phát âm hay trọng âm của từ.
Đặc biệt là có một số giáo viên chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc phát âm
đúng trọng âm từ Tiếng Anh trong giao tiếp nên chưa chú trọng đến việc rèn luyện để nói
cho đúng trọng âm.
Trước khi thực hiện đề tài, tôi đã thực hiện 2 khảo sát về sự hiểu biết về trọng âm của học
sinh và thực trạng dạy học phần trọng âm.
1. Khảo sát thứ nhất:
- Là khảo sát về khả năng sử dụng trọng âm Tiếng Anh của học sinh lớp 12AC1 và
12AC2 của trường THPT Hậu Lộc 2 với trình độ tương đương nhau, có kết quả học tập
môn Tiếng Anh ở lớp 11 tương đương. Tôi đã phát cho mỗi học sinh một phiếu gồm 5
câu hỏi về trọng âm Tiếng Anh và yêu cầu các em làm trong vòng 5 phút. Các từ trong
phiếu được chọn từ unit 1 chương trình Tiếng Anh lớp 12 khi học sinh vừa học xong bài
này. Phiếu câu hỏi có nội dung như sau:

5


Choose the word whose stress pattern is different from that of the
rest.
1. A. family

B. active

C. discuss

D. happy

2. A. garbage


Kết quả số học sinh làm đúng số lượng câu hỏi ở mỗi lớp như sau :
Lớp

Sĩ số

12AC1 46

12AC2 46

Đúng

Đúng

Đúng

Đúng

Đúng

Sai

5 câu

4 câu

3 câu

2 câu

1 câu

5hs

4hs

12hs

10hs

12hs

6,5 %

10,8 %

8,7 %

26,2 %

21,6 %

26,2
%

Từ kết quả trên có thể thấy rằng chỉ khoảng 30% học sinh đạt mức trung bình trở lên
với phần kiến thức về trọng âm và khoảng 20% học sinh không làm đúng câu hỏi nào về
trọng âm. Sau khi học sinh trả lời ở phiếu xong, tôi tiếp tục yêu cầu ngẫu nhiên một số
em học sinh phát âm các từ trong phiếu. Kết quả là, hầu hết các em đều không phát âm
đúng trọng âm của các từ đó kể cả những em đã trả lời đúng cả 5 câu hỏi trên phiếu.
Như vậy có thể thấy kiến thức về trọng âm của học sinh là tương đối yếu, còn ở mức độ
mơ hồ . Ngay cả những em nắm được lý thuyết thì cũng yếu về thực hành.

Do thời gian dành cho phần trọng âm trong mỗi tiết Language Focus chỉ từ 10 dến 15
phút nên chỉ đủ thời gian cho học sinh nghe băng và lặp lại cách phát âm của các từ. Giáo
viên không có thời gian để giải thích cho học sinh một số quy tắc chung liên quan đến
trọng âm. Học sinh chỉ nắm được trọng âm của những từ có trong sách giáo khoa. Vì vậy
trước mỗi tiết dạy Language Focus của các Unit 3, Unit 4 và Unit 5, tôi đều yêu cầu học
sinh xem trước phần “stress” ở nhà, chia lớp thành các nhóm gồm 5 học sinh và yêu cầu
các nhóm tìm thêm các từ có cách thức nhấn trọng âm tương tự, viết chúng dưới dạng câu
hỏi trắc nghiệm về trọng âm vào bảng phụ trước. Mỗi nhóm chuẩn bị 3 câu hỏi.
Ở lớp, tôi tiến hành dạy phần trọng âm như sau:
7


- Trước tiên tôi cho học sinh nghe băng 1 lần để nhận biết trọng âm của các từ sau đó
yêu cầu học sinh nhắc lại theo băng 2 lần.
- Tôi kiểm tra lại xem học sinh đã nắm được vị trí trọng âm của các từ chưa.
- Cho học sinh nghe phần “ Practise reading the sentences” và gọi một số học sinh đọc
lại.
Sau cùng tôi tổ chức cho các nhóm trao đổi bảng phụ với nhau, làm bài tập trên các bảng
phụ đó.
d. Biện pháp 4:
Đây là biện pháp quan trọng nhất của đề tài này dựa theo câu thành ngữ “Practice makes
perfect”. Trước mỗi tiết học tôi chuẩn bị trước 2 câu hỏi trắc nghiệm về trọng âm với yêu
cầu “ Choose the word whose stress is differently placed from the others” ( Chọn từ có vị
trí trọng âm khác với các từ còn lại). Các từ được chọn trong 2 câu hỏi này là những từ sẽ
được sử dụng trong giờ học đó. Hai câu hỏi này có thể viết trước ở bảng phụ, hoặc soạn
trên bài giảng điện tử để trình chiếu trên máy chiếu. Cuối mỗi giờ học, tôi dành từ 30
giây đến 1 phút để học sinh trả lời hai câu hỏi đó và phát âm những từ ở trong hai câu hỏi
đó. Học sinh nào có đáp án đúng và phát âm chính xác trọng âm của các từ đó sẽ nhận
được một phiếu điểm thưởng. Phiếu này dùng để cộng điểm cho học sinh vào các bài
kiểm tra 15 phút, 1 tiết hay kiểm tra học kì theo tỉ lệ:


D. problem

Lesson B : Speaking
1:A.before

B.decision

C.important

D.personal

2:A.family

B. secret

C. person

D. member

Lesson C : Listening
1:A.together

B. dinner

C. leftover

D. children

2:A.excited


listen
B. expensive

C.enjoy
D. married
C. interesting
D.

Unit 2
Lesson A : Reading
1:A.traditional

B. contractual

C. marriage

D.difference

2:A. maintain

B.physical

C. majority

D. reject

Lesson B : Speaking
1:A.generation




Lesson D : Writing
1.A.conical

B.picture

C.symbol

2.A.culture

B.attractive

C. protect

D.Vietnamese
D.material

Lesson E : Language Focus
1.A.police

B.decide

2.A.several
D.thousand

C. arrest
B.grateful

D.neighbour


2.A. colour

B. dancer

C.really

D.American

C.adult

D.maximum

Lesson C : Listening
1.A.marvellous

B.argument

2.A. consider

B.installed

C.attack

D.regulation

Lesson D : Writing
1.A. depend

B.observe

Test yourself A
1. A. education

B. necessary

2. A. gestures

B. interest

C. parent
C. example

D. languages
D. movement

Unit 4
10


Lesson A : Reading
1.A.compulsory

B.September

2. A.system
D.February

C.January
B. environment



C.listen

D.struggle

B.upper

C.formal

D. academic

2.A. behave
Lesson D : Writing
1.A.early
2.A.follow

B. suggestion

C. system

D.writing

Lesson E : Language Focus
1.A.algebra

B.chemistry

C.physical

D.computing

C.letter

2.A.application

B.certificate

C.identity

D.result
D.require

Lesson C : Listening
1.A.proportion

B.rural

2.A.appointment

B.international

C.majority
C.agriculture

D.tutorial
D.university

Lesson D : Writing
1.A.tertiary

B.undergraduate

D.language

Unit 6
Lesson A : Reading
1.A. stressful

B.impression

2.A.vacancy

B.experience

C.candidate

D.concentrate

C.position

D.enthusiasm

Lesson B : Speaking
1.A. fascinating

B.customer

2.A. pilot

B.construct

C.irrigation

C.level

D.travel

Lesson D : Writing
1.A.accompany
2.A.apply

B.character

Lesson E : Language Focus
1.A.classroom

B.schoolyard

C.cowboy

D.discover

2.A.several

B.recovered

C.arrow

D.money

Test yourself B
1. A. qualification
2. A. discover

1.A.Chinese

B. declare

C.Standard

D.Disease

B.prediction

C.science

D. fatal

1.A.incredible

B.eradicated

C.fatal

D.eternal

2.A.mushroom

B.expectancy

C.curable

D.general


B.business

C.among

D.contract

Test yourself C
1. A. electric

B. famine C. climate

D. office

2. A. expert

B. increase C. urgent

D. message

Unit 10
Lesson A : Reading
1.A. extinction
2.A. effort

B.destroy
B. species

C. habitat

D.depend


D.repeat

C.attain

D. sociable

Lesson D : Writing
1.A.problem
2.A.condition

B. awareness
B.product

C.polluted
C.begin

D. enough
D.reserve
13


Lesson E : Language Focus
1.A.careful

B. carrot

C. canal

D.children


2.A.people

B.understand

C.subject
C.information

D.again
D.entertainment

Lesson B : Speaking
1.A.quickly
2.A.practise

B.conversation
B.parent

C.character
C.enjoy

D.following
D.moment

Lesson C : Listening
1.A. reunited

B.survive

C.unnoticed

C.district

D.sunny

2.A.pleasant

B.possible

C.prepare

D.tourist

Unit 12
Lesson A : Reading
1.A. commit

B.eject

C.movement

D.award
14


2.A.period

B. vertical

C.penalty


Lesson D : Writing
1.A.example

B.position

C. apart

2.A.exercise

B.instruction

C.above

D.action
D.ahead

Lesson E : Language Focus
1.A.accident

B.supply

C. handsome

D. awful

2.A.happen

B.exist

C.interest

B.result

C.final

D.football
D. rival

Lesson C : Listening
1.A.competition B.employee
2.A.newspaper

B.decide

C.Vietnamese
C.proposal

D.restaurant
D. compete

Lesson D : Writing
1.A.weather

B. attitude

2.A.competition B.introduction

C. spectator

D. striker



D. opposing

D. aquatic

Unit 14
Lesson A : Reading
1.A. epidemic

B.dedicate

2.A. adopt

B.propose

C. victim

D.mission

C.federation

D. initiate

Lesson B : Speaking
1.A. development

B.possible

C.agency


C. research

D.mountainous

2.A. different

C.improve

D.salary

B.charity

Lesson E : Language Focus
1.A.clothes
2.A. explode

B.minute
B. recorder

C.Japanese

D.handbag

C.recover

D.wildlife

Unit 15
Lesson A : Reading
1.A.involvement

C. education

D. independent

Lesson C : Listening
1.A.African

B.average

2.A.produce

C.collecting

B.finish

D. firewood

C. typical

D. farmwork

Lesson D : Writing
1. A. status

B. illustrate

C. number

D. unequal


2.A. situation

C. justice

B. industry

D. transportation
D.tourism

Lesson B : Speaking
1.A. language

B. religion

2.A. leader

B. total

C. currency

D. session

C. official

D. capital

Lesson C : Listening
1.A.himself

B.Buddhism

1.A.somewhere

B.rebuild

C.graduate

D.danger

B. invite

C.Tuesday

D. danger

2.A. merry
Test yourself F
1. A. collaboration
cooperation
2 A. encourage

B. communication
B. preserve

C. international

C. technical

D.

D. proportion

khác thảo luận và cho đáp án . Nhóm nào có đáp án nhanh và chính xác nhất sẽ nhận
được phần thưởng.
- Phần trò chơi:
+ Tôi chia lớp thành 4 đội chơi với các kí hiệu A, B, C, và D.
+ Chuẩn bị 4 ghế tựa có dán lần lượt các số 1,2, 3, 4. Các số này tương ứng với vị trí âm
tiết được nhấn trọng âm của từ.
+ Cho các đội bốc thăm số thứ tự chơi. Bốn đội đứng xếp hàng, lần lượt mỗi đội cử một
thành viên tiến lên tham gia trò chơi.
+ Thành viên của đội chơi đầu tiên đọc một từ có 2 âm tiết trở lên và thành viên các đội
bạn nhanh chóng chạy đến ngồi vào ghế có số tương ứng với vị trí trọng âm của từ đó.
Người đọc từ và đọc đúng trọng âm của từ đó và người ngồi đúng ghế sẽ được rời khỏi
hàng.
+ Thành viên của đội có số thứ tự tiếp theo lại đọc một từ khác và thành viên các đội còn
lại tiếp tục tìm đúng ghế để ngồi.
+ Trò chơi tiếp tục cho đến khi đội có tất cả các thành viên được ra khỏi hàng sớm nhất
sẽ trở thành đội chiến thắng và được nhận phần thưởng.
Kết thúc trò chơi, tôi phát cho học sinh handout có một số quy tắc đơn giản và dễ nhớ về
trọng âm để học sinh về nhà đọc và nghiên cứu thêm.
Nội dung của handout như sau:
MỘT SỐ QUY TẮC VỀ TRỌNG ÂM TIẾNG ANH
1. Với từ có 2 âm tiết:
- Trước tiên hãy xác định từ loại và nhớ rằng hầu hết tính từ và danh từ
nhấn trọng âm ở âm thứ nhất còn động từ nhấn ở âm thứ hai.
Ví dụ: , TEAcher, MUsic, CENtral, comPOSE, preFER
- Tuy nhiên, nếu động từ kết thúc bằng một trong các âm /∂ /, / i/ hoặc /∂u/
19


thì nhấn ở âm thứ nhất.
Ví dụ: ENter, FInish, FOllow, BORrow

lên:
- ate: REgulate, conSOlidate
- ize: aPOlogize, CRIticize
- ary: SEcretary, voCAbulary
c. Chú ý: khi tra từ cần tra luôn cả cách phát âm và trọng âm vì các quy tắc
vẫn có ngoại lệ và cần phải học thuộc lòng đồng thời luyện tập thường
xuyên..
Ví dụ: aRITHmetic, NAturalize, eleMENtary, TElevision,…
c. Nhận xét:
Qua buổi ngoại khóa tôi nhận thấy học sinh rất có ý thức chuẩn bị nội dung được giao và
hầu hết các nội dung đều chính xác, giáo viên không cần sửa lỗi nhiều. Ở phần bài tập,
các em giải quyết tương đối tốt , chứng tỏ các em đã lĩnh hội được phần lý thuyết và thực
hành khá trôi chảy . Ở phần trò chơi, các em rất hào hứng tham gia và luôn tìm đúng ghế
một cách nhanh chóng.
IV. KIỂM NGHIỆM CỦA ĐỀ TÀI
Để đánh giá kết quả của quá trình thực hiện đề tài và có sự so sánh, tôi đã tiến hành kiểm
tra khả năng tìm trọng âm và phát âm đúng vào giờ ôn tập thi tốt nghiệp cuối học kì 2 ở
hai lớp: lớp 12AC1 ( lớp được thực hiện đề tài ) và lớp 12AC2 ( lớp đối chứng). Học sinh
làm bài trên một phiếu câu hỏi gồm 5 câu hỏi dưới hình thức trắc nghiệm trong thời gian
7 phút. Sau đó, tôi kiểm tra các phiếu đó, gọi một số học sinh đọc các từ có trong phiếu.
Các học sinh được gọi có thể là những học sinh làm đúng cả năm câu hoặc những học
sinh không làm đúng câu nào.
Kết quả được thống kê ở bảng sau:
Lớp

Sĩ số Đúng 5 Đúng 4 Đúng 3 Đúng 2 Đúng 1 Sai
câu
câu
câu
câu



12AC2 46

12 hs

5 hs

12 hs

11 hs

4 hs

2 hs

26,1 %

10,8 %

26,1 %

23,9%

8,7 %

4,3 %

Kết quả cho thấy số học sinh làm đúng cả năm câu hoặc bốn câu ở lớp 12AC1 nhiều
gần gấp đôi lớp 12AC2. Không có học sinh nào làm sai cả năm câu trong khi ở lớp

B. environment C. integration

5. A. stability
company

B. allow

D. epidemic

C. economy

D.

PHẦN 3. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
I. NHỮNG ĐÁNH GIÁ CƠ BẢN VỀ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
Theo đánh giá chủ quan của tôi thì đề tài đã đạt được những tiêu chí sau :
- Về nội dung: đề tài đã tập trung nghiên cứu và thực hiện gắn với một trong những yêu
cầu đổi mới hiện nay, đó là đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy bộ môn và phương
pháp kiểm tra đánh giá. Những đổi mới này phù hợp với yêu cầu đổi mới của ngành giáo
dục và đáp ứng được yêu cầu của thực tế là học để thực hành và học để thi.
- Về ý nghĩa: đề tài được thực hiện thành công đã tạo nên một hướng mới trong công tác
giảng dạy ngoại ngữ nói chung và trong việc dạy trọng âm từ nói riêng. Đó là các nguyên tắc

22


trong dạy và học ngoại ngữ: học phải đi đôi với thực hành, học là phải luyện tập thường
xuyên và học phải gắn với vui chơi mới có hiệu quả.
- Về hiệu quả : Quá trình thực hiện đề tài cho thấy đề tài đã thu được kết quả nhất định và
tương đối bền vững . Giáo viên có thể thực hiện đề tài này một cách tương đối dễ dàng, không