SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
" MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG BỒI DƯỠNG
HỌC SINH GIỎI NỘI DUNG NHẬN THỨC MÔN GIÁO DỤC
QUỐC PHÒNG - AN NINH Ở TRƯỜNG THPT"


Phần I
ĐẶT VẤN ĐỀ
1.1 Lí do chọn đề tài.
Từ những năm 2000 trở lại đây, trước mục tiêu chăm lo giáo dục toàn diện cho học sinh của
Đảng và Nhà nước đã quyết định đưa môn học Giáo dục Quốc phòng - An ninh đã trở thành
một môn học chính khóa ở cấp bậc THPT trong hệ thống Giáo dục và Đạo tạo Quốc dân. Đây
là một môn học có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa trong giai đoạn hiện nay, giai đoạn mở ra nhiều thách thức và cơ
hội đối với đất nước ta, một đất nước yêu chuộng hòa bình và có ý chí tự tôn dân tộc vô cùng
mãnh liệt. Trong ý nghĩa đó môn học luôn giáo dục cho học sinh những chủ trương quan
điểm cơ bản của Đảng về Quốc phòng - An ninh, nâng cao ý thức cảnh giác Cách mạng và
rèn luyện những kĩ năng quân sự cần thiết. Nhận rõ vai trò, vị trí của môn học, hàng năm Sở
Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thanh Hóa lại tổ chức hội thi Giáo dục Quốc phòng - An ninh cấp
tỉnh, là cơ hội để các em học sinh lớp 11, 12 trong tất cả các trường THPT được giao lưu, học
hỏi lẫn nhau và trau dồi, nâng cao kiến thức về môn học, đồng thời để đánh giá lại kết quả
giáo dục môn học ở các nhà trường. Vì vậy có thể thấy rằng. việc bồi dưỡng học sinh giỏi
nhằm phát hiện tài năng của học sinh ở rất nhiều các môn học trong bậc học nói chung và
môn Giáo dục Quốc phòng - An ninh nói riêng là công việc diễn ra thường xuyên hàng năm,
là một công tác trọng tâm ở các nhà trường THPT.
Một điều nhân thấy rằng, trong kì thi cấp Tỉnh môn học này bao gồm rất nhiều nội dung
thi. Nhiệm vụ của giáo viên ôn luyện đội tuyển là phải chú trọng tất cả các nội dung này
một cách hợp lí sao cho phù hợp với nguồn lực học sinh để nhằm đạt đươc cả số lượng và
chất lượng giải như mong muốn. Và do vậy nội dung thi nhận thức là một nội dung gây

THPT chúng tôi khẳng định vai trò, ý nghĩa của những biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả
ôn luyện học sinh giỏi nội dung nhận thức trong daỵ học giáo dục Quốc phòng An ninh.
Từ đó xác định việc áp dụng phù hợp với từng đơn vị kiến thức để có kết quả cao nhất.
1.3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu.
- Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực trạng liên quan đến vấn đề.
- Tham khảo các tài liệu về nội dung ôn luyện môn nhận thức.
- Tập hợp, thống kê, lựa chọn các nội dung quan trọng.
- Thực nghiệm sư phạm để kiểm tra tính khả thí, hiệu quả của việc sử dụng các phương
pháp.
1.4. Phương Pháp nghiên cứu.
- Nghiên cứu lý luận về những biện pháp nâng cao hiệu quả ôn luyện học sinh giỏi nội
dung nhận thức, môn Giáo dục Quốc phòng - An ninh ở trường THPT.
- Nghiên cứu chương trình SGK, đề thi học sinh giỏi các năm trước, các tài liệu tham
khảo liên quan để ôn luyện cho học sinh
- Phương pháp thực nghiệm.


Phần 2
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
2.1. Cơ sở lý luận.
2.1.1. Giới thiệu nội dung chương trình phần thi nhận thức.
Chương trình Giáo dục Quốc phòng - An ninh cấp THPT được ban hành 24/12/2007 của
Bộ trưởng Bộ giáo dục và Đào tạo.
a. Vị trí: - Giáo dục Quốc phòng - An ninh là một bộ phận của nền quốc dân, một nội
dung cơ bản trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, là môn học
chính khóa trong trương trình giáo dục của cấp THPT.
- Môn Giáo dục Quốc phòng - An ninh góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh về lòng
yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội và niềm tự hào dân tộc của các lực lượng vũ trang nhân
dân Việt nam; có ý thức cảnh giác trước âm mưu thủ đoạn của các thế lực thù địch; có kỹ
năng quân sự, an ninh cần thiết để tham gia vào sự nghiệp xây dựng, củng cố Quốc

lượng kiến thức tương đối dài và rộng nó có ở cả bài lý thuyết và bài thực hành và nội
dung thi viết có thể cả trắc nhiệm và tự luận, tự luận thường là phần chính. Vì vậy việc
đưa ra các biện pháp ôn luyện phù hợp đạt hiệu quả cao là rất cần thiết để học sinh có thể
nắm vững những kiến thức cơ bản nhất.
2.1.2 Biện pháp dạy học nhằm nâng cao hiệu quả:
Là những hình thức và cách thức hoạt động của giáo viên và học sinh trong những điều
kiện dạy học xác định nhằm đạt mục đích dạy học. Những hình thức và cách thức đó chủ
yếu được thực hiện ở các giờ học chính khóa nhưng cũng có thể thực hiện trong các giờ
ngoại khóa.
2.1.3. Thể lệ nội dung thi nhận thức:
Mỗi trường THPT thành lập một đoàn gồm học sinh lớp 11,12 nội dung thi nhận thức
được cử tối đa 6 học sinh không phân biệt nam và nữ, hình thức thi viết, thời gian thi 120
phút, đề thi theo chương trình sách giáo khoa GDQP - AN (lớp 10,11,12), gồm hai hình
thức tự luận và trắc nghiệm( hình thức tự luận là chính).
- Tự luận: là hình thức kiểm tra, thi mà trong đó đề kiểm tra, thi gồm các câu hỏi dạng
mở yêu cầu thí sinh phải trình bày nội dung trả lời các câu hỏi trong một bài viết để giải
quyết vấn đề nêu ra.
- Trắc nghiệm: là hình thức kiểm tra, thi mà trong đó đề kiểm tra, thi thường gồm nhiều
câu hỏi, mỗi câu nêu ra một vấn đề cùng với những thông tin cần thiết yêu cầu thí sinh
chỉ trả lời vắn tắt với từng câu hỏi.
2.2 Thực trạng của vấn đề.
2.2.1. Thực trạng chung:
Đối với học sinh chưa quan tâm đén môn học vì các em cho rằng môn học này chỉ để
hiểu biết thêm không thiết thực cho việc thi vào các trường đại học nên giáo viên bộ môn
ngoài những chương trình giảng dạy còn phải tích hợp, tìm hiểu các bộ môn khoa học


quân sự, tình hình thời sự trong nước và Quốc tế để ngoại khoá kích thích sự ham học
hỏi, tìm tòi tư liệu cũng như các kiến thức lịch sử của dân tộc từ đó mà yêu thích bộ môn
hơn. Cùng với sự quan tâm tạo đièu kiện của nhà trường đã tạo điều kiện để nâng cao

soạn thảo chương trình bồi dưỡng một cách hợp lí, khoa học, sáng tạo.


Thực tế cho thấy một số em mặc dù có tố chất tốt nhưng ý thức học tập không cao, cẩu
thả, thiếu nỗ lực cố gắng thì dẫn đến thi cử kết quả sẽ thấp. Vì thế, để học sinh luôn cố
gắng hết khả năng của mình, giáo viên cần thường xuyên tác động tới ý thức học tập của
học sinh bằng nhiều hình thức khác nhau, như : Nêu gương các anh chị những năm trước,
kể cho các em nghe một số kì thi tiêu biểu… cho các em thấy được nếu nỗ lực cố gắng sẽ
đạt giải cao trong các kì thi, từ đó mang lại niềm vinh dự tự hào không chỉ cho mình mà
còn cho cả bố mẹ, thầy cô, bạn bè, trường, lớp… Ngược lại nếu thiếu cố gắng một chút
thôi có thể không đem lại kết quả gì.
2.3.2. Phát hiện, lựa chọn đúng đối tượng học sinh giỏi để bồi dưỡng:
Đây là bước đầu tiên, quan trọng, có ảnh hưởng mang tính quyết định đến số lượng và
chất lượng giải. Nó thể hiện sự tận tâm và óc nhạy bén của người giáo viên trong việc
phát huy năng lực của học sinh. Giáo viên nên lựa chọn một cách khách quan, chính xác,
tránh tình trạng bỏ sót những em giỏi, hoặc chọn nhầm những em không đạt yêu cầu.
Việc này nên được tiến hành qua quá trình dạy học, qua việc học sinh phát biểu ý kiến
xây dựng bài đặc biệt trước những câu hỏi khó, qua các bài kiểm tra, qua những tình
huống khác… nhằm bộc lộ được khả năng của học sinh. Từ những cơ sở đó giáo viên nên
chọn những học sinh (thuộc khối 11 hoặc 12) có học lực khá trở lên, có đạo đức tốt, đăc
biệt phải chăm chỉ, chủ động, tích cực. Ngoài ra còn cần những tiêu chí cụ thể sau: chữ
viết rõ ràng, sạch, đep, biết diễn đạt, ít hoặc không mắc lỗi chính tả, có hứng thú với môn
học, Lợi thế lớn nhất là chọn được những em có trí nhớ tốt, thông minh, có khả năng tư
duy và sáng tạo, học tốt, học đều các môn học nhất là hai môn văn và toán…
Nhìn chung sẽ khó có nhiều em đáp ứng được hoàn hảo những yêu cầu trên nên trong quá
trình chọn lựa giáo viên linh hoạt sao cho các em đáp ứng những yêu cầu cơ bản nhất
như về chữ viêt, sự cần cù, và niềm hứng thú với môn học để rồi qua quá trình ôn luyện
sẽ giúp các em tiến bộ và đạt thêm nhiều tiêu chí. Số lượng tối đa là 6 em. Tuy nhiên,
giáo viên cũng nên định lượng học sinh đi thi nội dung này tùy vào tình hình chất lượng
từng năm học, không quá ôm đồm mà nên đầu tư mũi nhọn để có giải cao và giành thời

cho các em có thể tiêu hóa được, để thực sự lưu nhớ và biết vận dụng, phát huy cao độ
tính tích cực và chủ động của học sinh. Nhìn chung giáo viên cần đầu tư nhiều thời gian,
tham khảo nhiều tài liệu để đúc rút và cô đọng nội dung chương trình bồi dưỡng, phù hợp
với đối tượng học sinh và thời gian ôn luyện. Giáo viên phải là người tìm và cung cấp
(pho to) một số tài liệu cần thiết hướng dẫn học sinh cách học.
2.3.5. Tiến hành các phương pháp ôn luyện, bồi dưỡng:
* Truyền đạt kiến thức cho học sinh theo chủ đề và theo trình tự từ thấp đến cao, từ cơ
bản đến chuyên sâu.
Để thực hiện tốt phương pháp này giáo viên cần phân chia các chủ đề để học sinh tái hiện
và khắc sâu dần những đơn vị kiến thức cần nhớ, hình thành trong các em một hệ thống
mạch lạc nhất, tránh lẫn lộn, mơ hồ và dàn trải đến lúc cần vận dụng lại không thể vận
dụng. Ví dụ khi ôn tập “những hiểu biết chung về Quốc phòng - An ninh” phải làm sao
cho học sinh ghi nhớ những nội dung cơ bản của luật nghĩa vụ quân sự, hiểu những nội


dung cơ bản về chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia. Hay khi ôn tập đến chủ đề về
“điều lệnh đội ngũ” phải hiểu rõ ý nghĩa và nắm vững những động tác điều lệnh đội ngũ
trong từng trường hợp…cho đến nhũng chủ đề còn lại.
* Giành thời gian cho các em tự ôn tập
Phương pháp dạy học tích cực xem việc rèn luyện phương pháp, kĩ năng, thói quen và ý
chí tự học cho học sinh chính là một biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học tốt nhất.
Sau khi đã hướng dẫn và truyền đạt cặn kẽ, đầy đủ kiến thức cho các em thì giáo viên ôn
nên giành thời gian cho học sinh tự học. Các em phải học thuộc lòng các đơn vị kiến thức
nhưng tránh tình trạng học vẹt, mà học đến đâu, ghi nhớ đến đó, có thể trao đổi, truy bài
cho nhau, nâng cao tính hợp tác cùng tiến bộ. Các em phải luôn luôn là người chủ động,
tích cực nhất trong quá trình ôn luyện, phải tự lực khám phá những điều mình chưa rõ
chứ không phải tiếp thu một cách thụ động.
* Hướng dẫn và rèn kĩ năng làm bài cho học sinh
Đây là công việc quan trọng bởi học sinh có kiến thức nhưng nếu kĩ năng chưa cao thì
dẫn tới kết quả sẽ không thể tốt.

MỘT SỐ ĐỀ THAM KHẢO
ĐỀ SỐ 1
Môn thi: Giáo dục Quốc phòng - An ninh
Câu 1.(1.5 điểm): Trách nhiệm của công dân và học sinh trong việc xây dựng và quản lí,
bảo vệ biên giới quốc gia?
Câu 2.(1.5 điểm): Trình bày đối tượng và tiêu chuẩn tuyển sinh đào tạo sĩ quan bậc đại
học trong các trường Quân đội?
Câu 3.(1.5 điểm): Trình bày mục đích, nhiệm vụ xây dựng nền quốc phòng toàn dân an
ninh nhân dân?
Câu 4.(2.5 điểm): Hãy phân tích làm rõ Truyền thống vẻ vang của dân tộc ta trong sự
nghiệp đánh giặc giữ nước?
Câu 5.(3.0 điểm: mỗi câu trắc nhiệm 0.25 điểm): chọn phương án đúng trong các câu hỏi
trắc nhiệm sau?
5.1. Trong Quân đội nhân dân Việt Nam, chức vụ Phó đô đốc hải quân tương đương cấp
hàm nào?
A. Thiếu tướng

B.Trung tướng

C. Thượng tướng

D. Đại tướng

5.2. “Dĩ đoản chế trường” là cách đánh giặc của ai?
A. Lý Thường Kiệt

B. Lê Lợi

C. Trần Quốc Tuấn



B. 12-18 tháng

C. 24 tháng

D. 36 tháng

5.7.Đường kính của lựu đạn Φ1 là?
A.15 cm

B. 10 cm

C. 11,8 cm

D. 5 cm

5.8. Ecstasy thuộc nhóm nào?
A. Nhóm chất ma túy có hiệu lực cao

B. Nhóm chất ma túy có hiệu lực thấp

C. Nhóm chất ma túy gây ảo giác

D. Nhóm chất không phải ma túy

5.9. Bộ đội biên phòng tỉnh Thanh hóa là đơn vị trực thuộc?
A. Bộ chủ huy quân sự tỉnh Thanh hóa

B. Bộ quốc phòng



Câu 5.1: B Câu 5.2: C Câu 5.3: C Câu 5.4: C Câu 5.5: B
Câu 5.6: A Câu
5.7: D Câu 5.8: C Câu 5.9: C Câu 5.10: D Câu 5.11:A Câu 5.12: B
B. PHẦN TỰ LUẬN(7.0 điểm):
Câu

Đáp án

Điểm

a. Trách nhiệm của công dân trong việc xây dựng và quản
lí, bảo vệ biên giới quốc gia?
- Mọi công dân Việt Nam có trách nhiệm và nghĩa vụ bảo vệ
biên giới quốc gia.
- Trước hết công dân phải nhận thức rõ nghĩa vụ, trách
nhiệm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia
- Thực hiện nghiêm luật quốc phòng, luật nghĩa vụ quân sự,
luật biên giới; tuyệt đối trung thành với tổ quốc.
- Làm tròn nghĩa vụ quân sự, thực hiện nghiêm các nhiệm
vụ quân sự, quốc phòng, sẵn sàng nhận và hoàn thành các
nhiệm vụ được giao.
1

b. Trách nhiệm của học sinh trong việc xây dựng và quản 1.5
lí, bảo vệ biên giới quốc gia?
- Học tập nâng cao trình độ nhận thức về mọi mặt, hiểu biết
sâu sắc về truyền thống dựng nước, giữ nước của dân tộc
- Xây dựng, củng cố lòng yêu nước, lòng tự hào dân tộc, ý
chí tự lập tự cường, nâng cao ý thức bảo vệ tổ quốc.

và chế độ, Bảo vệ sự nghiệp đổi mới, sự nghiệp công nghiệp
hóa, hiện đại hóa đất nước, Bảo vệ lợi ích quốc gia, lợi ích dân
tộc, Bảo vệ an ninh chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, Giữ
vững ổn định chính trị, môi trường hòa bình…
1.5

3

*Nhiệm vụ : - Nhiệm vụ xây dựng nền quốc phòng toàn dân:
Bảo vệ độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia;
đánh thắng mọi kẻ thù xâm lược, làm thất bại âm mưu “diễn
biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ hiện nay của các thế lực phản
động.
- Nhiệm vụ xây dựng nền an ninh nhân dân: Giữ vững sự ổn
định và phát triển trong mọi hoạt động, của xã hội; đấu tranh
chống lại mọi hành động gây rối, phá hoại; giữ gìn trật tự an
toàn xã hội.


Phân tích làm rõ sáu truyền thống sau.

2.5

1. Truyền thống dựng nước đi đôi với giữ nước.
2. Truyền thống lấy nhỏ chống lớn, lấy ít địch nhiều.
4

3. Truyền thống cả nước chung sức đánh giặc, toàn dân đánh
giặc, đánh giặc toàn diện.
4. Truyền thống thắng giặc bằng trí thông minh, sáng tạo,

A.Từ 18-25 tuổi

B.Từ 18-40 tuổi

C. Từ 19-25 tuổi

D. Từ 19-45 tuổi

5.4. Nghệ thuật đánh giặc “ Dĩ đoản chế trường” là cách đánh giặc của?


A. Lý Thường Kiệt

B. Lê Lợi

C. Trần Quóc Tuấn

D. Quang Trung

5.5. Nhóm các chất ma túy có hiệu lực thấp?
A. Morphine,côcain, lyergide

B. Thuốc phiện, morphine,côcain

C. Diazepam, clordiazepam

D. Diazepam, lyergide

5.6. Lực lượng Công an bảo vệ an ninh tổ Quốc,bảo đảm an ninh,trật tự, an toàn xã hội ở
cơ sở là?

B. Bộ Quốc phòng. C. Bộ công an

D. Bộ Nội vụ.

5.10. Là đường thẳng từ mắt người ngắm qua chính giữa mép trên khe thước ngắm đến
điểm chính giữa mép trên đầu ngắm, đó là định nghĩa về?
A. Đường ngắm đúng

B. Đường ngắm cơ bản

C. Điểm ngắm đúng

D. Đường ngắm sai

5.11.Ở Việt Nam, mọi ký kết hoặc gia nhập điều ước quốc tế về biên giới quốc gia do cơ
quan nào có thẩm quyền quyết định?
A.

Bộ Quốc phòng

B. Chính phủ

C. Chủ tịch nước D. Quốc hộ

5.12. Tầm ngắm hiệu quả của súng tiểu liên AK và súng trường CKC là bao nhiêu?
A. 400m

B. 500m

C. 800m

c. Tổ chức nguỵ trang, sơ tán, phòng tránh:
d. Tổ chức đánh trả và phục vụ chiến đấu:
e. Tổ chức khắc phục hậu quả:
Một số biện pháp phòng tránh thông thường
a. Tổ chức trinh sát, thông báo, báo động:
- Mục đích là nhằm phát hiện các hoạt động của máy bay địch
để kịp thời thông báo, báo động cho nhân dân phòng tránh.
b. Nguỵ trang, giữ bí mật chống trinh sát của địch
- Nguỵ trang kết hợp nghi binh đánh lừa không để lộ mục tiêu,
chống trinh sát của địch.
c.Làm hầm, hố phòng tránh:
2

- Để phòng tránh tác hại của bom, đạn địch, tuỳ theo tình hình
cụ thể. Đào hầm, hố… cho các lớp học, bệnh viện, trường học, 2.0
trên đường đi nơi học tập và công tác.
d. Sơ tán phân tán các nơi tập trung đông dân cư, các khu công
nghiệp, khu chế xuất, tránh tụ họp đông người.
e. Đánh trả:
- Việc đánh trả tiến công bằng đường không của của địch góp
phần rất lớn trong phòng tránh bom đạn và do lực lượng vũ
trang đảm nhiệm.
g. Khắc phục hậu quả:
+ Tổ chức cứu thương.


+ Tổ chức lực lượng cứu sập, cứu hoả, cứu hộ trên sông.
+ Đối với bom napan: Dùng bao tải hoặc cát, chăn, chiếu
nhúng nước trùm lên đám cháy. Nếu cháy nhỏ thì dùng cành
cây tươi để dập.

chỉ thị, mệnh lệnh.

1.0


+ Trung thực, dũng cảm, hoàn thành mọi nhiệm vụ.
+ Vì dân phục vụ.
+ Luôn học tập nâng cao trình độ mọi mặt.
4

+ Chịu trách nhiệm trước pháp luật, cấp trên và cấp dưới thuộc
quyền về mệnh lệnh của mình, mệnh lệnh cấp trên và thực hiện
nhiệm vụ của cấp dưới
* Những việc sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ Công an không
được làm:
+ Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để xâm phạm lợi ích của Nhà
nước, của dân.
+ Những việc trái với pháp luật, điều lệnh Công an và những
việc mà pháp luật qui định không được làm.
* Quyền lợi
+ Quyền công dân theo qui định của Hiến pháp và pháp luật.
+ Nhà nước bảo đảm chế độ chính sách ưu đãi.
+ Được đào tạo, bồi dưỡng kiến thức, khuyến khích và tạo điều
kiện phát triển tài năng

2.4. Những bài học kinh nghiệm:
Xác định vai trò của người thầy là vô cùng quan trọng.
Lựa chọn đúng đối tượng học sinh để đưa vào bồi dưỡng.
Xây dựng nội dung, chương trình bồi dưỡng khoa học, sáng tạo.
Lựa chọn phương pháp dạy học dễ hiểu, phù hợp yêu cầu đổi mới.