SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
“MỘT VÀI KINH NGHIỆM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT
LƯỢNG GIÁO DỤC QUỐC PHÕNG – AN NINH CHO HỌC SINH
TRƯỜNG THPT HOẰNG HÓA 2”

1


A. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở lý luận:
Mục tiêu của giáo dục là đào tạo thế hệ trẻ có tri thức, đạo đức, bản lĩnh sống để hòa nhập
vào thời đại CNH – HĐH. Hiểu biết sâu sắc về quê hương đất nước và có trách nhiệm
bảo vệ quê hương đất nước cả phần đất liền cũng như biển đảo.
Khi nói về giáo dục, Đảng ta khẳng định: Giáo dục là quốc sách hàng đầu, đầu tư cho
giáo dục là đầu tư cho sự phát triển. Trong phần kinh phí chi chung thì giáo dục được ưu
tiên hàng đầu. Các trường THPT là cái nôi trực tiếp đào tạo thế hệ trẻ vừa “hồng” vừa
“chuyên”, đào tạo cả Đức – Trí – Thể - Mỹ. Trang bị cho học sinh đầy đủ hành trang trí
tuệ để học sinh bước vào đời, trở thành công dân có ích cho quê hương, đất nước.
Giáo dục quốc phòng – an ninh là một bộ phận của nền giáo dục quốc dân, nhằm
thống nhất nhận thức về nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, xây dựng con người mới XHCN có sự
phát triển toàn diện. Việc GDQP-AN cho học sinh là nhiệm vụ hết sức quan trọng trong
hệ thống giáo dục quốc gia, góp phần bồi dưỡng cho thế hệ trẻ những kiến thức cơ bản về
đường lối quân sự, quốc phòng của Đảng ta và kỹ năng quân sự để sẵn sàng tham gia lực
lượng vũ trang khi cần thiết, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình
mới. GDQP-AN cho học sinh là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách trong chiến lược đào tạo
con người mới XHCN, nhằm giáo dục cho thế hệ trẻ nói chung, học sinh nói riêng lòng
yêu nước, yêu CNXH, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần tập thể, tư duy và kiến thức quân
sự, chuẩn bị nhân lực và đào tạo nhân tài cho nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc là một trong
những nội dung giáo dục toàn diện trong nhà trường, góp phần hình thành nhân cách con

giảng dạy, đổi mới nội dung chương trình học tập...
Đổi mới mạnh mẽ sâu rộng phương pháp dạy và học, phương pháp kiểm tra, đánh giá:
Giáo viên cần phải đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng tích cực hoá hơn nữa quá
trình học tập của học sinh, phải tạo ra được cơ chế buộc học sinh phải tham khảo tài liệu,
chủ động nắm bắt nội dung môn học, nhằm hiểu sâu hơn nữa kiến thức. Đồng thời, cần
cải tiến phương pháp học tập của học sinh, bởi hoạt động của giáo viên trên lớp đã bao
hàm hoạt động của học sinh; cũng như vậy, hoạt động học của học sinh luôn chứa đựng
vai trò giảng dạy của giáo viên. Để dự báo năng lực học tập, tự giáo dục của học sinh và
khích lệ bằng điểm thưởng cho những học sinh có tinh thần nghiên cứu bài học, điều đó
phụ thuộc vào khả năng giảng dạy, điều khiển của giáo viên. Qua đó điều chỉnh, cải tiến
phương pháp học tập của học sinh, phương pháp giảng dạy của thầy. Có như vậy, chúng
ta mới thực sự biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo.
Vậy tôi mạnh dạn viết đề tài sáng kiến kinh nghiệm “Một vài kinh nghiệm và giải pháp
nâng cao chất lượng Giáo Dục Quốc Phòng – An Ninh cho học sinh trường THPT
Hoằng Hóa 2.”. Riêng bản thân tôi, khả năng và năng lực chiều sâu còn hạn chế, đòi hỏi
cần phải nỗ lực hơn nhiều.
Một lần nữa, với lí do trên nên tôi chọn đề tài này, nhưng trong quá trình nghiên cứu, viết
đề tài, tất sẽ không tránh khỏi những thiếu xót, bởi đây là một đề tài rất mới mẻ đối với
bản thân. Rất mong bạn bè, đồng nghiệp… góp ý, tạo điều kiện để tôi hoàn thành đề tài
sáng kiến và kinh nghiệm năm học 2012-2013 và nếu thành công, đó sẽ là cơ sở để tôi có
cơ hội tiếp tục nghiên cứu ở những chương , bài rộng hơn nữa.

3


B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Thực hiện Chỉ thị 12-CT/TW ngày 03/5/2007 của Bộ Chính trị về Tăng cường sự lãnh
đạo của đảng đối với công tác GDQP-AN trong tình hình mới; Chỉ thị số 417/CT-TTg
ngày 31/3/2010 của Thủ tướng Chính phủ vế việc tăng cường chỉ đạo, thực hiện công tác


Nói đến giáo dục quốc phòng – an ninh. Trường THPT Hoằng Hóa 2 là một trong những
đơn vị trong huyện có điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị, điều kiện sân bãi đáp
ứng số lượng tiết học giáo dục quốc phòng – an ninh cho gần 1500 học sinh. Tiết học
giáo dục quốc phòng – an ninh chính khóa đã truyền thụ cho các em học sinh những tri
thức cơ bản của nền Giáo dục quốc phòng toàn dân, những hiểu biết về tổ chức QĐND
Việt Nam, về nhà trường quân đội, về lịch sử QĐND Việt Nam, truyền thống đấu tranh
dựng nước - giữ nước của dân tộc và Luật biên giới Quốc gia. Đó là những kiến thức rất
bổ ích, thiết thực với học sinh phổ thông trước ngưỡng cửa cuộc đời. Học sinh còn được
làm quen với tác phong quân đội qua các bài học về điều lệnh, đội ngũ, các tư thế vận
động cơ bản trong chiến đấu, băng bó, cứu thương....làm quen với các phương tiện chiến
đấu như ném lựu đạn, cách bắn súng tiểu liên AK ...
Qua học tập môn Giáo dục quốc phòng – an ninh đã giáo dục cho học sinh lòng yêu nước
- tự hào dân tộc, nâng cao tinh thần cảnh giác, chống mọi âm mưu diễn biến hoà bình của
kẻ thù.Toàn bộ chương trình học tập của từng khối được xây dựng theo chương trình
hướng dẫn của Bộ GD&ĐT, đảm bảo dạy đủ môn, đủ tiết, đúng phân phối chương trình.
Vì vậy các tiết học giáo dục quốc phòng – an ninh học sinh tham gia học đầy đủ tích cực
sôi nổi và hào hứng.
Giáo dục quốc phòng – an ninh trong trường THPT là môn học chính khóa, là bộ
môn khoa học tổng hợp có phạm vi vô cùng rộng lớn và khá phức tạp, nên không thể đơn
giản, sơ sài mà nó phải được coi là một hệ thống chương trình và phải được quán triệt
trong tất cả các môn học trong mọi hoạt động của học sinh, ở mọi lúc, mọi nơi, có vậy
mới có thể đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ quốc phòng hiện tại và tương lai.
2. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ:
2.1 Thuận lợi :
- So với khu vực, trường Trung học phổ thông Hoằng Hóa 2 là một trường có bề dày về
kết quả đào tạo học sinh và là trường đang phấn đấu đạt chuẩn quốc gia trong những năm
tới, nên vấn đề chuyên môn giảng dạy luôn được các cấp lãnh đạo quan tâm sâu sát.
Trường có một đội ngũ sư phạm hùng hậu đều đạt chuẩn và trên chuẩn về kiến thức, có
chuyên môn vững, nhiệt tình, tận tụy với công tác quản lý và giảng dạy.

chưa được đảm bảo. Đặc biệt là thiếu phòng máy chiếu. Để đạt được kết quả tốt qua nội
dung ngắm bắn giáo viên đã gặp khó khăn thực sự, nếu chỉ trang bị cho các em học sinh
về lý thuyết bắn, tư thế bắn, các yếu lĩnh của động tác bắn với thời lượng 1 tiết học lý
thuyết thì hiệu quả thực sự chưa cao trong khi luyện tập,
2.3 CÁC BIỆN PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
2.3.1. Một vài kinh nghiệm nâng cao chất lượng Giáo Dục Quốc Phòng – An Ninh:
2.3.1.1. Tuyển chọn VĐV thi đấu Hội thao GDQP-AN cấp tỉnh:
Biện pháp thực hiện:
Về thời gian hội thao cấp Tỉnh thực hiện 1 năm/1lần, cấp trường tổ chức hằng năm theo
hướng dẫn và kế hoạch Hội thao năm học về GDQP-AN, thì Tổ trưởng chuyên môn bắt
đầu lập kế hoạch, phân công giáo viên chịu trách nhiệm môn thi:

6


Môn điều lệnh quan trọng nhất là chọn cho được một học sinh làm chỉ huy phải có dáng
dấp quân đội, tiếng hô to, rỏ, mạnh dạn và dứt khoát, tốt nhất là chọn học sinh có giọng
phổ thông, tránh giọng địa phương. Sau đó phân công trực tiếp cho em làm Tiểu đội
trưởng của một tiểu đội trong lớp, giáo viên nào hướng dẫn lớp đó sẽ bồi dưỡng trực tiếp
cho em đó. Song song thì các giáo viên còn lại cũng tự tìm kiếm một tiểu đội trưởng và
huấn luyện cho em đó, rồi cuối cùng chọn ra một tiểu đội trưởng tham gia Hội thao.
Tính Hiệu quả qua thực tế: Qua thực nghiệm năm học năm học 2010 – 2011. Học sinh:
Lê Quang Mai Lê Đạt giải 3 cá nhân Tiểu đội trưởng. Năm học 2011 – 2012. HS: Lê Thị
Út - giải nhất cá nhân Tiểu đội trưởng, Đạt cờ giải ba môn đọi ngũ.
Các môn còn lại sẽ chọn theo thành tích đạt được trong hội thao, số lượng chọn thì gấp
đôi để sau khi tập luyện sẽ chọn VĐV chính thức được hoàn hảo hơn. Sau đó sẽ biên chế
về các lớp, rồi giáo viên được phân công sẽ có kế hoạch tập luyện ở những giờ ngoại
khóa (theo quy định kế hoạch tập luyện hội thao cấp tỉnh).
2.3.1.2. Tuyển chọn học sinh thi các môn thực hành:
Biện pháp thực hiện:

Giáo viên tham gia trực tiếp huấn luyện ngoài việc sử dụng cụ, thiết bị vốn có được
ngành cấp, bổ sung mua các thiết bị phục vụ cho môn học, khuyết khích học sinh tự làm .
Ví dụ: Băng, gạc cá nhân dùng để thực hành băng; Môn chiến thuật học sinh tự làm cọc,
dây làm hàng rào...
2.3.1.4. Kết hợp với Ban Giám Hiệu Nhà trường tổ chức học tập pháp luật, mít
tin…:
Biện pháp thực hiện:
Để đổi mới hình thức, phương pháp GDQP-AN cho học sinh, nhân các ngày lễ lớn của
đất nước, địa phương, Tổ trưởng chuyên môn đề nghị Ban giám hiệu nhà trường để phối
kết hợp với Đoàn trường tổ chức Giáo dục pháp luật, cho học sinh tham gia mít tin, giao
lưu văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao; thi tìm hiểu ngày thành lập Quân đội nhân dân
Việt Nam; ngày thành lập Công An nhân dân, ngày thành lập Tỉnh, thi về phòng chống
ma túy, HIV… Qua đó đã nâng cao nhận thức, hiểu biết về đường lối, chủ trương của
Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước, truyền thống của quê hương, đất nước, nâng cao
nhận thức về quốc phòng, an ninh cho học sinh.
2.3.1.5. Học theo phương pháp thảo luận nhóm: Học nhóm là một hình thức học hợp
tác nâng cao chất lượng của học sinh – các học sinh giao lưu với nhau và có được
những kết quả học tập tiến bộ về nhiều mặt.
Biện pháp thực hiện:
Theo cách này, học sinh được tạo cơ hội tự đặt câu hỏi, thảo luận, trình bày quan điểm,
và thực hiện học hợp tác. Để có thể phát huy được những lợi ích của việc học nhóm, giáo
viên phải cung cấp nền tảng cho học sinh. Do đó, giáo viên phải khơi gợi hứng thú học
sinh bằng cách chọn những chủ đề thảo luận tương ứng với trình độ của học sinh, hoặc
đặt câu hỏi và đưa ra vấn đề dẫn dắt học sinh đạt đến mức độ tư duy sâu sắc hơn. Bên
cạnh đó, quá trình cộng tác cũng phải được sắp xếp hợp lý về kế hoạch, nội dung và
8


chương trình để đảm bảo tất cả các thành viên trong nhóm, chuẩn bị lượng kiến thức nhất
định tham gia một cách tích cực, có hiệu quả.

chừng đơn giản nhưng khi thực hiện thì có một số ý kiến cho rằng, soạn giáo án điện tử
9


chỉ là chuyển giáo trình văn bản được sao từ file word sang các slide rồi đem chiếu lên
cho học sinh xem. Đây là một quan niệm nhầm lẫn mà chúng ta cần loại bỏ. Vì để soạn
được một giáo án điện tử đem lại hiệu quả cao cho người học thì người thầy phải bỏ ra rất
nhiều công sức và tâm huyết. Tôi muốn nhấn mạnh là vất vả hơn nhiều khi dạy bằng
phương pháp truyền thống.
Việc chuyển từ phương pháp giảng dạy truyền thống sang giảng dạy bằng giáo án điện tử
tôi mới bắt đầu thực hiện từ khi áp dụng chương trình cải cách giáo dục ban đầu giáo
viên gần như tự mày mò, tìm hiểu, học hỏi đồng nghiệp, học lớp tin học do Sở Giáo dục,
nhà trường tổ chức và cấp chứng chỉ. Từ thiết kế giáo án cho đến cách trình bày… chưa
có một chuẩn thống nhất, vì vậy còn những khiếm khuyết và dẫn đến có những ý kiến,
thậm chí cả phản đối dạy bằng giáo án điện tử. Tôi nghĩ rằng đổi mới ở lĩnh vực nào cũng
vậy thôi, bước đầu sẽ có những khó khăn, nhưng chúng ta mạnh dạn làm, điều chỉnh dần
dần và cộng với lòng đam mê nghề nghiệp thì chúng ta sẽ gặt hái được những thành công.
2.3.1.7. Kinh nghiệm về chuẩn bị và giảng dạy bằng giáo án điện tử:
Biện pháp thực hiện:
- Về thiết kế bài giảng:
Bài giảng điện tử cần được thiết kế sao cho có nội dung và hình thức trực quan,
sinh động và lôi cuốn; vì vậy, phải lồng ghép thêm các tư liệu hình ảnh, các đoạn phim
ngắn hay âm thanh có liên quan đến nội dung bài giảng; yếu tố thẩm mỹ cũng cần được
coi trọng trong việc thiết kế bài giảng điện tử sao cho có màu sắc, hình thức đẹp nhưng
không rối mắt do tạo quá nhiều hiệu ứng (chuyển trang, chạy chữ…) làm cho học sinh
mất tập trung vào nội dung chính của bài giảng và mất thời gian vô ích.
Các công đoạn thường theo một qui trình sau:
Sau khi soạn nội dung (phần chữ cho các slide) cho bài giảng, chỉnh sửa và thu gọn cho
phù hợp với nội dung các tiết học trong giáo án điện tử. Theo kinh nghiệm của tôi sẽ đưa
lên slide những thông tin lẽ ra viết lên bảng (khi dạy bằng phương pháp truyền thống),

đến thời gian của tiết học. Các phim tư liệu có thời lượng dài, bổ ích cho môn học được
thu xếp cho học sinh xem vào một vài tiết học riêng. Yêu cầu học sinh thu hoạch, liên hệ
với bài giảng.
- Giáo viên trên lớp với giáo án điện tử:
Với việc dạy học bằng giáo án điện tử giáo viên sẽ hạn chế tối đa việc viết bảng, thời
gian, sức lực giáo viên tập trung cho bài giảng có sức lôi cuốn học sinh hơn.Tuy nhiên,
giáo án điên tử chỉ là sự trợ giúp, còn chất lượng bài giảng tốt hay không phụ thuộc vào
các yếu tố: Sự truyền đạt tri thức, trình độ của giáo viên và thái độ của người học.
Trong quá trình ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy môn GDQP-AN sẽ có rất
nhiều phát kiến mới, giáo án điện tử bước đầu mang đến cho giáo viên và người học
những kết quả thiết thực.
2.3.1.8. Vai trò của đội ngũ cán sự môn học:
Biện pháp thực hiện:
Chúng ta biết rằng không thể có ngay số em học sinh có năng lực làm cán sự lớp.
Muốn giúp những học sinh này trở nên những cán sự lớp biết cách điều hành tổ chức tập
lớp đòi hỏi người giáo viên cần phải có một số kỹ năng cần thiết.
11


- Lựa chọn: có thể qua sự tín nhiệm của tập thể lớp nhưng cũng cần có sự quan sát
từng em học sinh. Có em có năng lực học tập tốt nhưng lại không có khả năng điều hành
lớp. Cũng có thể chọn những học sinh có sức học khá, ngoan về hạnh kiểm biết diễn đạt
mạch lạc một vấn đề hơn những học sinh khác trong cùng lớp
- Thiết kế công việc: Người giáo viên phải biết những công việc cần thiết trong kế
hoạch năm học, trong tháng và trong tuần để thiết kế cho tập thể lớp tham gia mà trong
đó đội ngũ Cán sự lớp theo dõi, điều hành dưới sự giám sát chặt chẽ của GV
- Bồi dưỡng: Thường xuyên trao đổi và hướng dẫn cho các em theo từng nhiệm vụ
mà chúng ta đã phân công, không nên giao khoán cho các em mà có sự trợ giúp; cũng
không tham gia quá sâu để các em độc lập hoạt động và giáo viên sẽ tư vấn cho các em,
giúp

Làm chuyển biến nhận thức của đội ngũ giáo viên. Bởi lẽ, họ là người trực tiếp giáo dục,
quán triệt và giao nhiệm vụ cho học sinh. Chính sự chuyển biến trong nhận thức về công
tác GDQP-AN của giáo viên có ảnh hưởng rất lớn tới nhận thức của học sinh.
12


Nội dung giáo dục quán triệt tập trung vào đường lối, quan điểm của Đảng; các văn bản
quy phạm pháp luật của Nhà nước về công tác GDQP-AN trong giai đoạn mới hiện nay,
như: Chỉ thị số 12-CT/TW ngày 3/5/2007 của Bộ chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của
Đảng đối với công tác giáo dục quốc phòng, an ninh trong tình hình mới, Nghị định số
116/2007/NĐ-CP ngày 10/7/2007 của Chính phủ về GDQP-AN, các văn bản quy định
của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về GDQP-AN… và những yêu cầu mà học sinh
cần đạt được khi học tập tại nhà trường.
2.3.2.2. Giải pháp 2:
Thường xuyên làm tốt công tác đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn nâng cao chất lượng cho đội
ngũ giáo viên trực tiếp giảng dạy, đây là yếu tố cơ bản để nâng cao chất lượng môn học
GDQP-AN.
2.3.2.3. Giải pháp 3:
Thường xuyên đổi mới phương pháp, hình thức giảng dạy cho phù hợp với từng đối
tượng, tăng cường giáo dục truyền thống, lịch sử cho học sinh thông qua bảo tàng cách
mạng của Trung ương, địa phương; thường xuyên cập nhật thông tin để truyền đạt cho
học sinh những tiêu chí mới về bảo vệ Tổ quốc.
2.3.2.4. Giải pháp 4:
Thường xuyên phối hợp giữa Sở Giáo dục và Đào tạo với Bộ CHQS, Hội đồng GDQPAN tỉnh, giữa các nhà trường với cơ quan quân sự địa phương để tạo sự thống nhất, đồng
bộ trong công tác chỉ đạo và bảo đảm đầy đủ cơ sở vật chất, sách giáo khoa, tranh ảnh,
mô hình học cụ phục vụ cho môn học; thường xuyên làm tốt công tác thanh tra, kiểm tra
đánh giá kết quả môn học, hàng năm tổ chức hội thi, hội thao, thực hiện tốt công tác sơ,
tổng kết, rút kinh nghiệm, kịp thời biểu dương, khen thưởng những tập thể, cá nhân có
thành tích trong giảng dạy, học tập môn học GDQP-AN.
2.3.2.5. Giải pháp 5:


2010-2011

81

1048

611

44

1784 học sinh

4,54%

58,74%

34,25%

2,47%

2011-2012

95

764

681

38

55,64%

Thành tích qua 3 lần hội thao giáo dục quốc phòng cấp tỉnh cũng được nâng lên:
Hiệu quả:
Thành tích
Giải

Nhất

Nhì

Ba

Khuyết
khích

1

4

2

1

4

6

2


Từ kết quả thu được tôi nhận thấy việc đổi mới phương pháp giáo dục trong dạy học là
rất cần thiết, đặc biệt đối với môn GDQP-AN. Việc đổi mới phương pháp giáo dục nếu
tận dụng tốt trong tiết dạy sẽ đem lại hiệu quả cao. Điều đó cho thấy đổi mới phương
pháp dạy học là một định hướng đúng đắn .
Việc đổi mới phương pháp giáo dục mà tôi đang trình bày giúp giáo viên gây được hứng
thú, suy ngẫm trong học sinh, hướng các em đến với nội dung của bài học. Học sinh yêu
thích bộ môn, hứng thú và tích cực học tập hơn, như vậy sẽ cho kết quả cao hơn. Biện
pháp tuy có thể nói không mới gì lắm, nhưng với sự chủ động hướng dẫn của giáo viên
và sự tích cực của học sinh đã đem đến một kết quả khả quan hơn trong quá trình học.
Dạy học nói chung và dạy học GDQP-AN nói riêng yêu cầu người giáo viên phải biết
linh hoạt sử dụng các phương pháp trong tiết dạy thì mới giúp cho học sinh khắc sâu kiến
thức một cách chủ động. Do đó yêu cầu người giáo viên phải có nghệ thuật sư phạm và
nắm được những nội dung cơ bản. Ngoài ra, để tạo hứng thú và lôi cuốn học sinh đến với
bộ môn GDQP-AN giáo viên cần phải có nhiệt huyết trong quá trình giảng dạy, sưu tầm
bổ sung tư liệu phục vụ cho việc dạy, tiếp tục học hỏi kinh nghiệm và tìm cách truyền đạt
để có được sự vững chắc trong kiến thức, sự lôi cuốn trong phong cách nhằm lôi cuốn
15


học sinh. Ngoài ra, hình thành cho học sinh tính độc lập, sáng tạo và năng động để tiếp
thu và lĩnh hội kiến thức trong quá trình học.
* Kiến nghị, đề xuất:
- Đối với tổ:
Cần tăng cường tổ chức các giờ ngoại khóa, các chuyên đề GDQP-AN để học sinh và
giáo viên có thể thông qua đó thảo luận góp ý để có phương pháp dạy tốt hơn bộ môn
GDQP-AN. Đồng thời mỗi một thành viên trong tổ có thể có những sáng kiến hoặc sáng
tạo trong việc tự làm các đồ dùng trực quan dạy học phù hợp với đối tượng học sinh của
mình
- Đối với trường:
Cần tạo điều kiện về phòng học bộ môn, đèn chiếu để phục vụ giảng dạy. Tăng cường