SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
“HỖ TRỢ HỌC SINH HỌC NGỮ VĂN THÔNG QUA MỘT SỐ
ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN”


I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Ngày nay công nghệ thông tin (CNTT) chiếm vị trí quan trọng trong đời sống xã
hội. Sự phát triển mạnh mẽ của CNTT đã và đang làm thay đổi cuộc sống con người.
Với máy vi tính, CNTT đã trở nên ngày càng phổ biến trong giáo dục. Công nghệ thông
tin được ứng dụng để giải quyết hầu hết các nhiệm vụ quản lý, điều hành và giảng dạy
trong nhà trường. Ứng dụng CNTT vào dạy-học nói chung và dạy học Ngữ Văn nói riêng
là một xu thế tất yếu. Tuy nhiên thực sự là, hiệu quả dạy học với sự hỗ trợ của máy tính
vẫn chưa được như những gì chúng ta mong muốn.
1. Những điều kiện thuận lợi cho việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong
dạy học Ngữ Văn.
Nghị quyết TW2 của Đảng, khóa VIII đã nhấn mạnh: “Đổi mới mạnh mẽ phương
pháp giáo dục - đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy
sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện
vào quá trình dạy và học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu của học
sinh...”
Xuất phát từ định hướng đó, hiện nay các trường phổ thông đều trang bị phòng
máy, phòng trình chiếu đa năng, nối mạng Internet và Tin học được giảng dạy chính thức,
tạo cơ sở hạ tầng CNTT cho giáo viên sử dụng vào quá trình dạy học của mình. Những
ngân hàng dữ liệu khổng lồ và đa dạng được kết nối với nhau và với người sử dụng qua
những mạng máy tính kể cả Internet … có thể được khai thác để tạo nên những điều kiện
cực kì thuận lợi và nhiều khi không thể thiếu để học sinh học tập trong hoạt động và bằng
hoạt động tự giác, tích cực và sáng tạo, được thực hiện độc lập hoặc trong giao lưu.
Một bộ phận lớn học sinh có điều kiện làm quen tiếp xúc với máy tính và Internet
từ khá sớm. Các em thực sự say mê với những ứng dụng công nghệ thông tin. Như vậy,

Xuất phát từ những điều kiện thuận lợi và các khó khăn trên, chúng tôi mạnh dạn
đặt vấn đề cần phải hỗ trợ học sinh học Ngữ Văn thông qua một số ứng dụng công
nghệ thông tin phổ biến hiện nay với mong muốn tạo cho học sinh niềm hứng thú khi
học tập bộ môn, bước đầu tạo cho học sinh làm quen với cách học tập trong đó đòi hỏi
sự sáng tạo, biết cách tự học, chủ động tìm kiếm tư liệu học tập dưới sự tổ chức hướng
dẫn của giáo viên


II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Theo kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học thuộc Viện Chiến lược và Chương
trình giáo dục, được thực hiện trong 2 năm (2003-2005) thì có 4 mức ứng dụng CNTT cơ
bản nhất căn cứ vào hoạt động của quản lý, của người dạy và người học:
- Mức 1: Sử dụng CNTT để trợ giúp giáo viên trong một số thao tác nghề nghiệp như
soạn giáo án in ấn tài liệu, sưu tầm tài liệu,… nhưng chưa sử dụng CNTT trong tổ chức
dạy học các tiết học cụ thể của môn học.
- Mức 2: Ứng dụng CNTT để hỗ trợ một khâu, một công việc nào đó trong toàn bộ quá
trình dạy học
- Mức 3: Sử dụng phần mềm dạy học để tổ chức dạy học một chương, một số tiết, một
vài chủ đề môn học
- Mức 4: Tích hợp CNTT vào quá trình dạy học.
Như vậy việc hỗ trợ học sinh học Ngữ Văn thông qua một số ứng dụng công nghệ
thông tin thực chất là triển khai mức 2, 3 và 4. Điều này đặt ra cho người thực hiện những
yêu cầu khá cao và cần có một lộ trình hợp lý, vừa sức phù hợp với điều kiện thực tế và
khả năng của học sinh. Chính vì thế các việc làm của người giáo viên không thể vội vàng
và ép buộc học sinh phải thực hiện. Do vậy, trình tự của các bước thực hiện việc hỗ trợ
học sinh có thể diễn ra như sau:
1. Điều tra thực trạng sự dụng công nghệ thông tin trong học sinh
Với điều kiện kinh tế xã hội phát triển trong những năm gần đây, nhiều gia đình đã
mua sắm máy vi tính, nối mạng internet phục vụ cho các mục đích khác nhau. Vì thế đối
với học sinh, máy vi tính đã không còn xa lạ. Nhiều em đã biết sử dụng thành thạo để

định các hình thức hỗ trợ học sinh. Qua quá trình điều tra chúng tôi nhận thấy:
- 90% số học sinh thường xuyên sử dụng máy tính ở nhà hoặc ở điểm dịch vụ
Internet. Thời gian sử dụng máy tính trung bình là 30 phút mỗi ngày.
- 80% gia đình học sinh có máy vi tính trong đó 50% có kết nối internet.
- 90% phụ huynh cho phép con em mình sử dụng máy vi tính tại nhà vào các
mục đích học tập và giải trí.
- 100% học sinh cho biết sẵn sàng sử dụng máy vi tính để học tập nếu có
hướng dẫn.
(Kết quả điều tra 43 học sinh lớp 9 tại trường THCS Nguyễn Du)
Từ kết quả điều tra chúng tôi quyết định chủ yếu nghiên cứu và vận dụng việc hỗ trợ học
sinh học Ngữ Văn ở các khâu:
- Tìm tư liệu học tập thông qua mạng internet,
- Tăng cường làm bài tập ở nhà qua trao đổi email với giáo viên,
- Củng cố kiến thức bằng trò chơi ô chữ.

2. Công tác chuẩn bị:
a. Giáo viên:
Nắm vững chương trình và sách giáo khoa, linh hoạt trong vận dụng phương pháp
giảng dạy. Tìm hiểu và lên kế hoạch dự kiến sẽ hỗ trợ học sinh ở các bài nào, vấn đề gì


một cách cụ thể. Sử dụng tương đối thành thạo các phần mềm ứng dụng công nghệ thông
tin phổ biến như Microsoft Word, Microsoft PowerPoint, hiểu biết cơ bản trong việc sử
dụng Internet để tìm kiếm thông tin, sưu tầm địa chỉ các trang WEB có ích, sử dụng
thành thạo việc trao đổi thông tin qua email (thư điện tử). Tham gia vào các diễn đàn có
liên quan trên mạng Internet. Nếu có điều kiện giáo viên nên lập Blog ( một hình thức
trang WEB) để thông tin cho học sinh những nội dung cần thiết và nhận sự phản hồi từ
học sinh.
Thu thập địa chỉ email của học sinh. Thông báo với Ban giám hiệu nhà trường, Hội
phụ huynh học sinh các công việc mà giáo viên tiến hành. Phổ biến cho học sinh những

tin. Các thông tin cần tìm kiếm có thể là: Cuộc đời và sự nghiệp của tác giả văn học
(phần này SGK thường trình bày rất ngắn gọn), những tác phẩm có giá trị nhất của nhà
văn, đánh giá của các nhà chuyên môn và độc giả về giá trị của tác phẩm, toàn bộ tác
phẩm, hình ảnh về tác giả, các bài hát có thể phục vụ minh họa cho tác phẩm ... Những tư
liệu này thường được trình bày trong những trang WEB như:
- (bách khoa toàn thư Việt Nam) mục
Văn học
- />- trang WEB của hội nhà văn Việt Nam
-
-
-
-
-
- />- />Trên đây là một số trang WEB của các tổ chức uy tín mà chúng tôi đã kiểm chứng
về tính chân thực của thông tin, không vi phạm thuần phong mĩ tục cũng như không có
những bài viết chống phá đất nước. Người giáo viên có thể yêu cầu học sinh tìm kiếm
một vài vấn đề cụ thể mà sách giáo khoa chưa đề cập, không để học sinh tự do tìm kiếm
dẫn đến thông tin sai lạc, không phù hợp. Ví dụ như: Nguyên bản truyện ngắn Chiếc lược
ngà của Nguyễn Quang Sáng, cập nhật năm mất của các tác giả Chính Hữu, Nhà thơ
Phạm Tiến Duật, Có các bản in Truyện Kiều khắc gỗ nào ? Tìm tranh vẽ về truyện
Kiều... Chân dung một số nhà văn, tìm bài hát ca ngợi biển đảo Việt Nam... Đây là việc
làm cần hướng dẫn cụ thể vì thông tin trên internet rất đa dạng phục vụ cho nhiều mục
đích khác nhau do vậy giáo viên cần cung cấp địa chỉ từng trang web cụ thể chứa thông
tin cần thiết chứ không để học sinh tự tìm.
Một vài thông tin Internet:


Dữ liệu về Nguyễn Tuân trên wikipedia.org

Dữ liệu về Huy Cận trên thivien.net

tập cho hợp lý. Đối với học sinh khá giỏi đề ra phải thể hiện được mục tiêu bồi dưỡng,
còn đối với nhóm học sinh trung bình yếu thì chú ý đến mục tiêu phụ đạo với hệ thống
câu hỏi thiên về kiến thức cơ bản. Giáo viên soạn đề theo tiêu chí đã đặt ra. Bài tập tổng
hợp theo đơn vị kiến thức mà các em đã được học trong tuần. Đề ra không được quá dài
và chủ yếu ở dạng trắc nghiệm để học sinh có thể làm nhanh. Đề bài kiểm tra được giáo
viên gửi thẳng vào hộp thư điện tử của học sinh trong đó có hướng dẫn làm bài cụ thể,
qui định thời gian nộp bài. Giáo viên soạn bảng trả lời để đính kèm vào bài tập, học sinh
trả lời bằng cách điền vào bảng trả lời sau đó gửi lại cho giáo viên. Thông qua ứng dụng
Excel giáo viên có thể tạo ra bảng lọc đáp án đúng. Với cách này giáo viên có thể chấm
bài rất nhanh, nhận xét bài làm, yêu cầu học sinh xem xét chữa những câu sai, sau đó gửi
kết quả bài làm cho học sinh,


Một ví dụ về đề kiểm tra:
ĐỀ THI TRẮC NGHIỆM
Bai chi em Thuy Kieu
Thời gian làm bài: phút;
(10 câu trắc nghiệm)
Mã đề thi
CETK4

Câu 1: Có người cho rằng chân dung của Thuý Vân, Thuý Kiều là những chân dung tính
cách số phận. Đúng hay sai?
A. Đúng.
B. Sai.
Câu 2: ác ph p tu từ đ s dụng nhằm thể hiện v đ p g của Thuý Vân
A. Quý phái.
B. Phúc hậu.
C. Gợi sự hoà hợp êm đềm.
D. Cả A ,B đều đúng.

B. Nhân hoá.
C. So sánh.
D. Liệt kê.
Câu 9: Điểm chung trong cách tả hai nhân vật Thuý Vân và Thuý Kiều là:
A. Tả hình dáng để thể hiện tính cách, dự báo số phận.
B. Dùng thủ pháp ước lệ.
C. Lấy vẻ đẹp Thuý Vân làm chuẩn mực cho vẻ đẹp con người.
D. Cả ba ý trên .
Câu 10: Đoạn “ hị em Thuý Kiều” nằm ở phần nào của Tru ện Kiều.
A. Gia biến lưu lạc.
B. Gặp gỡ và đính ước.
C. Đoàn tụ với gia đình.
D. Cả A,B đều đúng.
-------------------------------------------------------- HẾT ---------Điề đ
h
t ố
ư i i
h t ả ời
thư ửi
th
made cauhoi dapan
CETK4
1
CETK4
2
CETK4
3
CETK4
4
CETK4

- Cách tiến hành: Khi thiết kế ô chữ giáo viên tập trung vào nội dung kiến thức
học sinh được học trước đó. Kiến thức phải trọng tâm. Tốt nhất là kiến thức có trong sách
giáo khoa. Kiến thức phải có cả phần văn bản, đọc hiểu văn bản, nội dung tiếng Việt và
nội dung tập làm văn. Vì thời gian cho phần củng cố của mỗi tiết học khá ít ( thông
thường là 5phút) nên tổng số các từ hàng ngang và hàng dọc không nên quá 8 từ, đối với
bài tổng kết cả tác phẩm thì không quá 20 từ. Cụm từ không quá dài. Các gợi ý phải được
diễn đạt rõ ràng, trong sáng về ngữ nghĩa. dễ hiểu, nhưng không được dùng chính các từ
có thể tiết lộ thông tin của cụm từ. Nên gợi ý bằng cách hiểu vui, bất ngờ.
Trong bài viết này xin trình bày một kinh nghiệm thực hiện nhanh và có hiệu quả
nhất mà người viết đã lựa chọn trong nhiều cách. Đó là sử dụng phần mềm tin học HOT
POTATOES phiên bản 6.0 - sản phẩm giáo dục của trung tâm máy tính và truyền
thông thuộc đại học Victoria
Humanities
–
Địa chỉ website
Phần mềm này cũng đã được TS Vũ
Hùng giới thiệu trên trang tài nguyên mạng edu.net.vn ( mạng giáo dục – Bộ GDĐT).
Đây là phần mềm miễn phí. Sau khi cài đặt phần mềm này, chúng ta chọn Jcross trên thẻ
Potatoes. Để chương trình có thể tự động giúp tạo ô chữ chúng ta chọn lệnh Automatic
Grid – Maker sau đó đánh các cụm từ đa lựa chọn vào và nhấn nút lệnh Make the grid
máy sẽ tự động tạo ra ô chữ. Sửa chữa các lỗi về Font tiếng Việt xong chúng ta sẽ có một
ô chữ hoàn chỉnh. Mọi hoạt động chỉ mất khoảng 5 phút để hoàn thành ô chữ. Kết hợp
trình chiếu để hướng dẫn học sinh củng cố bài học. Giáo viên cũng có thể sử dụng các ô
chữ phức tạp hơn để gửi bài tập cho học sinh.


Ô chữ được thiết kế bằng phần mềm Hotpotatoes

Sau đây là ô chữ tổng kết Truyện Kiều- Giáo viên đã sử dụng ô chữ này như một
bài tập gửi cho học sinh qua thư điện tử:

8. Người có vẻ đẹp “trang trọng khác vời”
9. Người cùng kiếp hồng nhan bạc mệnh như Kiều
10. Đối tượng ghen hờn trước vẻ đẹp của Kiều
11. Một ngày hội trong truyện Kiều
12. Địa danh quê hương của Nguyễn Du
13. Nơi Tú Bà đưa Kiều đến giam lỏng
14. Người bạn đồng môn với Kim Trọng
15. Tên chữ của Nguyễn Du
16. Kẻ đã phô bày bộ mặt con buôn xảo trá đê tiện trong cuộc mua bán Kiều

HÀNG

BẢNG TRẢ LỜI
TRẢ LỜI


NGANG
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13

- Dạy trong tiết thanh tra tại trường : 04 tiết ( được xếp loại Giỏi :3 tiết)
- Dạy thao giảng cụm: 01 tiết ( vận dụng ở lớp 7)
Trong các tiết học sau đó ởû các lớp học áp dụng trò chơi chúng tôi đều sử dụng
chính các nội dung kiến thức trong ô chữ để kiểm tra bài cũ kết quả như sau:
Số HS được
Trả lời
Trả lời
Trả lời
kiểm tra
đúngđúng
chưa đúng
nhanh
20
10
7
3
Ở các lớp không áp dụng trò chơi:
Số HS được
Trả lời
Trả lời
Trả lời
kiểm tra
đúngđúng
chưa đúng
nhanh
20
7
8
5
Theo đánh giá chủ quan của chúng tôi, giờ học có sử dụng trò chơi ô chữ sôi nổi và



IV. KẾT LUẬN
Học môn Ngữ Văn đối với học sinh trước hết phải là một niềm vui. Hỗ trợ các em
học tốt sẽ nhen nhóm niềm vui ấy trở thành ngọn lửa đam mê sau này. Nó góp phần tích
cực trong việc đổi mới phương pháp dạy, học trong nhà trường phổ thông. Kết quả mà
chúng tôi có được chưa nhiều nhưng cũng đủ để chúng tôi đủ tự tin và tiếp tục mạnh dạn
áp dụng. Chúng tôi đánh giá rằng một số vấn đề về mặt lý luận vẫn chưa được làm rõ
trong đề tài này vì tài liệu tham khảo còn quá ít, khả năng nghiên cứu còn có hạn tuy
nhiên nó sẽ là tiền đề để chúng tôi tiếp tục làm rõ và áp dụng trong thời gian sắp đến.
Với tinh thần cầu thị chúng tôi xin được lắng nghe ý kiến đóng góp từ các thầy cô
giáo, đồng nghiệp xa gần để đề tài này có thể được đưa vào sử dụng rộng rãi trong quá
trình dạy học ở trường phổ thông.
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám Hiệu nhà trường, các đồng nghiệp
trong tổ Ngữ Văn đã giúp đỡ chúng tôi về tư liệu, phần mềm, phương tiện, đóng góp
nhiều ý kiến bổ ích cho đề tài này.
Pleiku, tháng 12 năm 2008


TÀI I
-

ữ ă

-

ữ ă

-



ề

T

T T

- website />- website />- website
- website />- Một số WEBSITE khác có liên quan

–