MỤC LỤC

~1~


MỞ BÀI
Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2005, cầm giữ tài sản được quy
định ở Điều 416 tại “Phần II. Thực hiện hợp đồng” với ý nghĩa là biện pháp mà
luật cho phép bên có quyền sử dụng nhằm gây “sức sép” đối với bên có nghĩa vụ
trong hợp đồng song vụ để bên này phải thực hiện nghĩa vụ đã cam kết theo thỏa
thuận giữa các bên trong hợp đồng song vụ. Chính vì tính chất (bản chất) của
biện pháp cầm giữ tài sản là chiếm giữ tài sản để bên có nghĩa vụ thực hiện nghĩa
vụ, do vậy, Bộ luật Dân sự năm 2015 đã tiếp cận cầm giữ tài sản với tư cách là
một biện pháp bảo đảm được xác lập theo quy định của luật. 1 Để làm rõ nội dung
biện pháp cầm giữ tài sản, em xin lựa chọn đề 3: “Phân tích biện pháp cầm giữ
tài sản để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ. Xây dựng một tình huống về cầm giữ tài
sản(hãy bình luận và đánh giá tình tiết của tình huống trên cơ sở các quy định
của BLDS 2015)”

1 http://dkqg.moj.gov.vn/qt/tintuc/Pages/nghien-cuu-trao-doi.aspx?ItemID=49 Bộ Tư Pháp- Trang đăng kí quốc
gia giao dịch bảo đảm – Truy cập 10h39 ngày 28/11/2016

~2~


NỘI DUNG
I. Biện pháp cầm giữ tài sản
1. Khái niệm cầm giữ tài sản:
Điều 346 BLDS 2015 đưa ra khái niệm cầm giữ tài sản như sau: " Cầm giữ
tài sản là việc bên có quyền (sau đây gọi là bên cầm giữ) đang nắm giữ hợp pháp
tài sản là đối tượng của hợp đồng song vụ được chiếm giữ tài sản trong trường

cầm giữ tài sản và các biện pháp bảo đảm nói chung. Cụ thể như sau:
Cầm giữ tài sản
Thời điểm xác Khi đến hạn thực hiện nghĩa
lập
vụ mà bên có nghĩa vụ không
thực hiện hoặc thực hiện
không đúng nghĩa vụ
Đối tượng áp Hợp đồng song vụ có đối
dụng
tượng là tài sản

Mục đích

Biện pháp bảo đảm
Khi có sự vi phạm nghĩa vụ
xảy ra
Hợp đồng song vụ và hợp
đồng đơn vụ, hợp đồng có đối
tượng là tài sản lẫn hợp đồng
có đối tượng là công việc

Không có chế tài xử lý bên vi Nâng cao trách nhiệm của
phạm nên không cao được bên có nghĩa vụ, đồng thời

2 http://phaply24h.net/bai-viet/cam-giu-tai-san-bien-phap-bao-dam-moi-cua-luat-dan-su-viet-nam truy cập
ngày 28/11/2016

~5~



máy…) thì mục đích thu hoa lợi để bù trừ nghĩa vụ của bên cầm giữ tài sản là
không đặt ra được . Hơn nữa, khoản 1 khoản 2 điều 348 BLDS 2015, việc cần
giữ tài sản có thể đặt ra nhằm mục đích bảo đảm cho bên có vi phạm nghĩa vụ
phải hoàn thành nghĩa vụ. Tuy nhiên, mục đích này không có tính khả thi khi

~6~


BLDS 2015 không quy định nội dung khi nào bên vi phạm nghĩa vụ phải hoàn
thành nghĩa vụ cũng như xử lý tài sản cầm giữ
?

Vậy bản chất của cầm giữ tài sản là gì?

Hiện nay, không chỉ BLDS 2005 quy định về vấn đề cầm giữ mà ngay cả luật
thương mại 2005, BL hang hải 2005 và nghị định của CP 163/2006 NĐ-CP ngày
29/12/2006 về giao dịch bảo đảm cũng có quy định về vấn đề cầm giữ.
Điều 21 NĐ 163 sửa đổi bổ sung => Mục đích của cầm giữ tài sản là nhằm
đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của bên cầm giữ trước hành vi vi phạm nghĩa
vụ. Đồng thời, cầm giữ tài sản cũng là căn cứ để xác định thứ tự ưu tiên thanh
toán giữa bên cầm giữ và các chủ thể khác có lien quan. BLDS 2015 đã thừa
nhận cầm giữ tài sản là một biện pháp bảo đảm, vì vậy, về bản chất, cầm giữ tài
sản là một quyền của bên cầm giữ nhằm bảo đảm việc thực hiện nghĩa vụ của
bên vi phạm đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích của bên cầm giữ.
II. Một số nội dung cơ bản của cầm giữ
1. Đối tượng và phạm vi của cầm giữ tài sản
 Đối tượng của cầm giữ tài sản:
Theo quy định của điều 346 BLDS thì đối tượng của cầm giữ tài sản là tài
sản và là đối tượng của hợp đồng song vụ.
Khoản 1 điều 402 quy định : “ Hợp đồng song vụ là hợp đồng mà mỗi bên

3.

Quyền của bên cầm giữ
Theo điều 348 BLDS 2015, bên cầm giữ có các quyền sau:
1.

Yêu cầu bên có nghĩa vụ phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ phát sinh từ

2.

hợp đồng song vụ
Yêu cầu bên có nghĩa vụ phải thanh toán các chi phí cần thiết cho việc

3.

bảo quản, giữ gìn tài sản cầm giữ
Được khai thác các tài sản cầm giữ để thu hoa lợi, lợi tức nếu được
bên có nghĩa vụ đồng y
Giá trị của việc khai thác tài sản cầm giữ được bù trừ vào gía trị nghĩa
vụ của bên có nghĩa vụ
~8~


Về hình thức, BLDS 2015 cũng quy định cho bên cầm giữ có những
quyền cơ bản và có những điểm vượt trội hơ n so với BLDS 2005, đặc biệt thể
hiện ở khoản 1 về việc yêu cầu bên có nghĩa vụ phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ
phát sinh từ hợpđồng song vụ và ở khoản 3 bổ sung yếu tố về lợi tức nhưng tính
chất bảo đảm của quyền cầm giữ tài sản ở đây vẫn chưa cao. Trong các quyền
này, cả 3 khoản trên đều có giá trị bảo đảm quyền lợi của bên cầm giữ. Tuy
nhiên, quyền thứ 3 sẽ bị vô hiệu hóa nếu như tài sản cầm giữ không sinh ra từ

với người thứ ba. Theo quy định của khoản 2 Điều 297 Bộ luật
Dân sự năm 2015 thì: “Khi biện pháp bảo đảm phát sinh hiệu
lực đối kháng với người thứ ba thì bên nhận bảo đảm được
quyền truy đòi tài sản bảo đảm và được quyền thanh toán theo
quy định tại Điều 308 của Bộ luật này và luật khác có liên
quan”. Việc bổ sung quy định về quyền truy đòi tài sản bảo đảm
và quyền được ưu tiên thanh toán của bên nhận bảo đảm thể
hiện sự hài hòa hóa yếu tố vật quyền trong quan hệ trái quyền
khi điều chỉnh quan hệ bảo đảm thực hiện nghĩa vụ của Bộ luật
Dân sự năm 2015. Việc hài hòa hóa này là phù hợp với bản chất
“chứa đựng cả yếu tố trái quyền và yếu tố vật quyền” của biện
pháp bảo đảm; đồng thời cũng rất cần thiết vì nó xử lý được
những vấn đề mà thực tiễn xử lý tài sản bảo đảm đang đặt ra. 3
5.

Chấm dứt quyền cầm giữ tài sản

Theo điều 350 BLDS 2015, Quyền cầm giữ tài sản chấm dứt
trong 5 trường hợp sau đây: “
1.

Bên cầm giữ không còn chiếm giữ tài sản trên thực tế;

3 http://dkqg.moj.gov.vn/qt/tintuc/Pages/nghien-cuu-trao-doi.aspx?ItemID=49 Bộ Tư Pháp- Trang đăng kí quốc
gia giao dịch bảo đảm – Truy cập 10h39 ngày 28/11/2016

~ 10 ~


2.

kho khăn. BLDS 2015 đã quy định đầy đủ hơn và khắc phục
được những hạn chế mà BLDS 2005 đem lại. Đảm bảo tính
thực thi pháp l trong cả l luận lẫn thực tiễn.

~ 11 ~


III. Xây dựng tình huống về cầm giữ tài sản
A dự định là cuối tuần sẽ đưa gia đình đi picnic, để
chuẩn bị cho chuyến đi thuận buồm xuôi gió, tránh gặp
trục trặc trên đường đi, A đem con Mecerdes của mình
đến Gara của B để sửa chữa và thay thế một số phụ
tùng ô tô, hẹn 2 ngày sau đến lấy xe và thanh toán
tiền công cho B. Sau khi sửa chữa xong, sau 2 ngày, A
vẫn chưa đến thanh toán chi phí sửa chữa xe. B quyết
định giữ lại chiếc xe cho đến khi nào A đến thanh toán
chi phí sửa chữa cho mình.
Trong trường hợp trên A và B đã xác lập một giao dịch bảo
đảm (cầm giữ tài sản theo điều 346 BLDS). B là bên có quyền
( được gọi là bên cầm giữ). Việc A đem xe đến Gara của B để
sửa chữa tức giữa A và B đã xác lập một hợp đồng dịch vụ
( dịch vụ sửa chữa xe) .
Theo điều 513 BLDS 2015 :
“ Hợp đồng dịch vụ là sự thỏa thuận của các bên theo đó bên
cung ứng dịch vụ thực hiện công việc cho bên sử dụng dịch
vụ, bên sử dụng dịch vụ phải trả tiền dịch vụ cho bên cung
ứng dịch vụ”.
Trường hợp trên, B là bên cung ứng dịch vụ sửa chữa và
thực hiện công việc sửa chữa xe theo yêu cầu của bên A, A là
bên sử dụng dịch vụ sửa chữa xe và có nghĩa vụ phải trả tiền

Yêu cầu A thanh toán những chi phái cần thiets cho việc





bảo quản, giữ gìn chiếc xe Mecerdes
Đồng thời B cũng có những nghĩa vụ sau:
Giữ gìn bảo quan chiếc xe mà B đang cầm giữ
Không được thay đổi tình trạng của chiếc xe
Không được chuyển giao hoặc sử dụng tài sản cầm giữ nếu



không có sự đồng của bên A
Giao tài sản cho A khi A đã thanh toán xong nghĩa vụ

-

~ 13 ~


Bồi thường thiệt hại nếu làm mất hoặc hư hỏng chiếc xe


•

của A
Việc cầm giữ tài sản mà A thực hiện chấm dứt trong các


từ thời điểm bên cầm giữ chiếm giữ tài sản “cầm giữ tài
sản phát sinh hiệu lực đối kháng với người thứ ba kể từ
thời điểm bên cầm giữ chiếm giữ tài sản” (khoản 2, điều
347 BLDS).

~ 14 ~


Như vậy, theo quy định mới của BLDS, khi tài sản bảo đảm bị
bên thứ ba cầm giữ theo trường hợp trên thì ngân hàng không
được quyền thu hồi tài sản hoặc không được quyền yêu cầu bên
cầm giữ tài sản giao tài sản cho mình mà ngân hàng chỉ có thể
yêu cầu bên có nghĩa vụ (khách hàng A) thực hiện nghĩa vụ với
bên cầm giữ tài sản (B) hoặc ngân hàng chủ động thanh toán
chi phí sửa xe cho bên cầm giữ tài sản để nhận lại tài sản để xử
lý thu hồi nợ. Tuy nhiên, vấn đề sẽ phức tạp hơn nếu khách hàng
và bên cầm giữ tài sản cấu kết với nhau để nâng khống chi phí
sửa chữa xe nhằm buộc ngân hàng phải bỏ ra số tiền nhiều hơn
mới có thể nhận được tài sản bảo đảm để xử lý.

Trong BLDS cũng không có nội dung nào có thể hạn chế được
rủi ro nêu trên. Do đó, sắp tới, khi Chính phủ ban hành nghị định
hướng dẫn nội dung về giao dịch bảo đảm của BLDS, cần phải
có các quy định để phòng ngừa các rủi ro nêu trên. Thiết nghĩ,
nghị định cần theo hướng xác định rõ những loại tài sản nào thì
bên cầm giữ được quyền cầm giữ cũng như các nguyên tắc để
xác định được sự hợp lý của chi phí (nghĩa vụ) mà chủ tài sản và
bên cầm giữ thỏa thuận trong hợp đồng song vụ để ngăn ngừa
khả năng cấu kết nâng khống nghĩa vụ thanh toán giữa bên bảo
đảm và bên cầm giữ tài sản hòng trục lợi hoặc gây khó khăn cho


truy

cập

ngày

28/11/2016
Cầm giữ tài sản có phải là một biện pháp bảo dảm thực
hiện nghĩa vụ dân sự - Bùi Đức Giang- Nghiên Cứu Lập

4.

Pháp/ Văn phòng Quốc Hội, số 22/ 2014 trang 33-40
Bộ Luật Dân sự 2015 – NXB Lao Động

~ 17 ~