MỤC LỤC

1


A. MỞ ĐẦU
Ta có thể thấy rằng hoạt động quản lí nhà nước nào cũng đều được tiến
hành theo những thủ tục nhất định. Trong thực tiễn quản lí nhà nước, tương
ứng với mỗi hoạt động đòi hỏi cần có những cách thức, trình tự giải quyết phù
hợp với nội dung công việc cần giải quyết, do đó nó hình thành nên nhiều loại
thủ tục khác nhau. Thủ tục đóng vai trò quan trọng trong việc điều hành bộ
máy nhà nước cũng như bảo đảm quyền và lợi ích của người dân. Chính vì
vậy, thủ tục tiến hành các hoạt động quản lí nhà nước được quan tâm cả dưới
góc độ nghiên cứu khoa học, xây dựng pháp luật và thực hiện thủ tục thực tế.
Tuy nhiên khi đời sống xã hội thay đổi, thủ tục hành chính trước đó có thể sẽ
không còn phù hợp với điều kiện kinh tế hiện tại, do đó đòi hỏi cần phải cải
cách thủ tục hành chính. Trong quá trình hội nhập quốc tế, xây dựng nhà nước
pháp quyền ở nước ta hiện nay thì cải cách thủ tục hành chính là một trong
những yêu cầu tiên quyết quyết định hiệu quả quản lý nhà nước. Nhận thức rõ
tầm quan trọng trong việc cải cách thủ tục hành chính và đặc biệt muốn tìm
hiểu sâu hơn về việc cải cách thủ tục này ở nước ta trong giai đoạn vừa qua,
đó là lí do em chọn đề tài: “Phân tích các nguyên tắc xây dựng và thực
hiện thủ tục hành chính, đánh giá việc cải cách thủ tục hành chính ở
nước ta trong giai đoạn vừa qua” cho bài tập lớn cuối kỳ.
B. NỘI DUNG
I. Khái niệm thủ tục hành chính
Thủ tục điều hành là một loạt các hành động nối tiếp nhau được cơ quan
quản lí hành chính thực hiện trong việc giải quyết nhiệm vụ Nhà nước và
công việc có liên quan đến công dân. Những thủ tục đó được gọi là thủ tục
hành chính.
Qua đó ta có thể định nghĩa thủ tục hành chính như sau: “Thủ tục hành

quản lí hay thực tiễn quản lí thay đổi thì các chủ thể thực hiện thủ tục cũng
không được tùy tiện thay đổi hoặc bỏ qua. Một thủ tục hành chính cụ thể chỉ
mất giá trị pháp lí khi bị cơ quan nhà nước có thẩm quyền bãi bỏ.
2. Nguyên tắc khách quan
Nguyên tắc này thể hiện trước hết ở việc định ra thủ tục hành chính phải
xuất phát từ nhu cầu khách quan của hoạt động quản lí nhằm đưa ra quy trình
3


hợp lí, thuận tiện nhất, mang lại hiệu quả cao nhất cho quản lí. Nguyên tắc
khách quan còn đòi hỏi khi thực hiện thủ tục hành chính ở tất cả các khâu, các
bước, các giai đoạn đều phải dựa trên những căn cứ khoa học. Những kết
luận, quyết định được đưa ra phải phù hợp với quy luật khách quan về sự tồn
tại, vận động của các sự việc, các hiện tượng, các lĩnh vực xã hội. Việc thực
hiện thủ tục hành chính phải đặt lợi ích của quản lí lên hàng đầu, không được
tuyệt đối hóa lợi ích của chủ thể quản lí cũng như đối tượng quản lí. Thủ tục
hành chính càng không được sử dụng để phục vụ những mục đích mang tính
chủ quan của chủ thể quản lí.
3. Nguyên tắc công khai, minh bạch
Tính minh bạch, công khai của thủ tục hành chính trở thành một trong
những yếu tố quyết định khả năng hội nhập quốc tể của quốc gia. Đây là một
trong những nguyên tắc pháp lí được nêu trong các văn bản pháp luật và
nhiều điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên hoặc thừa nhận. Trong xây
dựng thủ tục hành chính, nguyên tắc này được thể hiện:
Thứ nhất, trong trường hợp cần thiết Nhà nước tạo điều kiện cho những
đối tượng thực hiện thủ tục đóng góp ý kiến.
Thứ hai, nội dung các thủ tục phải rõ ràng, dễ hiểu, dễ thực hiện. Thông
thường, thủ tục hành chính cần quy định rõ: trình tự, cách thức thực hiện thủ
tục; hồ sơ, biểu mẫu, các tài liệu cần thiết khác có liên quan; thời gian giải
quyết công việc, lệ phí, phí (nếu có); các cá nhân, cơ quan, tổ chức thực hiện

thời mỗi bên đều phải đáp ứng yêu cầu hợp pháp của bên kia. Trong quan hệ,
mỗi bên đều có những quyền và nghĩa vụ do pháp luật quy định, Nhà nước
tạo điều kiện và đưa ra những bảo đảm như nhau cho các bên thực hiện quyền
và nghĩa vụ. Nếu xảy ra vi phạm pháp luật trong khi thực hiện thủ tục thì chủ
thể vi phạm pháp luật, bất kể là chủ thể nào trong thủ tục, phải chịu trách
nhiệm pháp lí về hành vi của mình.
III. Việc cải cách thủ tục hành chính ở nước ta trong giai đoạn vừa qua
Trong thời kỳ hội nhập phát triển kinh tế hiện nay công cuộc cải cách
hành chính là một trong những nhiệm vụ cấp thiết để thực hiện mục tiêu xây
dựng một nền hành chính dân chủ, trong sạch vững mạnh, chuyên nghiệp lấy
5


dân làm gốc. Một trong những công việc quan trọng trong công cuộc cải cách
hành chính là cải cách thủ tục hành chính.
Phát triển và hội nhập toàn cầu là xu thế tất yếu không thể đảo ngược của
đất nước ta hiện nay. Hiện nay Việt Nam đã trở thành thành viên chính thức
của nhiều tổ chức kinh tế, chính trị, xã hội trên thế giới như: WTO, APEC,
ASEAN. Trong tiến trình phát triển và hội nhập vào thế giới và khu vực nhiều
vấn đề mang tầm chiến lược đang đặt ra đối với đất nước ta trên tất cả các
lĩnh vực của đời sống. Trong nhiều vấn đề cần giải quyết, vấn đề đẩy mạnh
cải cách hành chính công, nâng cao hiệu quả quản lí Nhà nước về kinh tế - xã
hội đang là vấn đề cấp thiết nhất, một trong số đó là cải cách thủ tục hành
chính. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X chỉ rõ:“Chính phủ tập
trung vào việc hoạch định thể chế, chính sách, xây dựng giải pháp, cải cách
thủ tục hành chính, tạo lập môi trường pháp lý thuận lợi cho các hoạt động
kinh tế, xã hội, nâng cao năng lực và hiệu quả của chỉ đạo thực hiện, kiểm tra,
thanh tra thực hiện thể chế. Xác định rõ phạm vi và nội dung quản lý Nhà
nước về kinh tế-xã hội của cơ quan công quyền các cấp”. Nghị quyết số
30c/NQ-CP, ngày 8/11/2011 của Chính Phủ quy định tổng thể Chương trình

Thứ hai, thực hiện công khai hóa các thủ tục hành chính, quy chế làm
việc của các cơ quan hành chính để người dân biết thực hiện và giám sát. Cho
đến nay, nhiều quy trình, thủ tục hành chính liên quan đến tổ chức, doanh
nghiệp và người dân đã được các cơ quan hành chính niêm yết công khai tại
trụ sở, hoặc đăng công khai trên các trang điện tử để các doanh nghiệp và
người dân dễ dàng biết và thực hiện.
Thứ ba, đẩy mạnh việc thực hiện cơ chế “một cửa” trong việc giải quyết
các thủ tục hành chính. Quyết định số 09/2015/QĐ-TTg Thủ tướng Chính phủ
đã ban hành Quy chế thực hiện cơ chế một cửa, cơ chế một cửa liên thông tại
cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương đã quy định về một đầu mối tiếp
nhận và giải quyết các thủ tục hành chính nói trên cho các tổ chức và cá nhân
sắp tới. Quyết định này sẽ thay thế Quyết định 93/2007/QĐ-TTg và sẽ chính
thức có hiệu lực thi hành vào ngày 15/5/2015. Việc thực hiện cơ chế “một
cửa” nhằm đạt được bước chuyển căn bản trong quan hệ và thủ tục giải quyết
7


công việc giữa cơ quan hành chính nhà nước với tổ chức, công dân, giảm
phiền hà cho tổ chức, công dân, chống tệ quan liêu, tham nhũng, cửa quyền
của cán bộ, công chức, nâng cao hiệu quả quản lí nhà nước. Qua việc thực
hiện cơ chế “một cửa” này ta có thể thấy được những kết quả chuyển biến tốt
như: giảm phiền hà cho tổ chức, công dân khi có yêu cầu giải quyết công việc
tại cơ quan hành chính nhà nước, đồng thời góp phần chống tệ nạn quan liêu
của cán bộ, công chức, nâng cao ý thức trách nhiệm, tinh thần làm việc, thái
độ phục vụ của đội ngũ cán bộ; đặc biệt là nâng cao chất lượng công việc,
hiệu quả quản lí nhà nước.
Thứ tư, áp dụng công nghệ thông tin trong việc giải quyết các thủ tục
hành chính. Các thủ tục hành chính được đăng tải công khai trên các trang
điện tử của các bộ, ngành và của nhiều tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.
Nhiều loại giấy tờ mà công dân hoặc doanh nghiệp cần đã được mẫu hóa

đối chiếu với những yêu cầu phát triển của kinh tế thị trường, mở rộng dân
chủ xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, các thủ tục hành chính vẫn có nhiều
tồn tại, hạn chế:
- Vẫn còn tồn tại nhiều quy định, những giấy phép bất hợp lý. Nhiều bộ,
ngành, địa phương vẫn chưa nhận thức được tầm quan trọng phải loại bỏ các
quy định, thủ tục bất hợp lý. Chính phủ đã có chỉ thị về việc phải rà soát giấy
phép “con” và loại bỏ chúng, nhưng trong thực tế quản lý, các bộ, ngành, địa
phương không những chưa loại bỏ được hết các thủ tục bất hợp lý đã ban
hành trước đó mà còn tiếp tục ban hành thêm rất nhiều các văn bản quản lý
mới, thậm chí có bộ, ngành, địa phương còn “chủ động” ban hành ra những
quy trình thủ tục mới. Tình hình đó dẫn đến hiện tượng nhiều quy định tiếp
tục chồng chéo lên nhau. Tổng số những giấy phép “con” của các cơ quan
hành chính nhà nước các cấp ban hành khá lớn và vẫn là một ẩn số.
- Thủ tục vẫn còn nhiều phức tạp, không rõ ràng, không nhất quán.
Không chỉ còn nhiều thủ tục mà mỗi thủ tục cũng còn rất phức tạp. Bên cạnh
các yêu cầu hiện hành, nhiều thủ tục còn đặt ra thêm các yêu cầu mới. Nhiều
thủ tục giải thích không rõ ràng, không nhất quán khiến cho tổ chức, doanh
nghiệp, người dân hết sức bức xúc khi phải thực hiện.
9


- Việc áp dụng công nghệ thông tin vẫn còn những bất cập do hệ thống
thông tin của các bộ, ngành, tỉnh, thành phố chưa hoàn chỉnh. Các dịch vụ
trực tuyến với người dân mới được bắt đầu. Sự phối hợp giữa việc tin học
hóa, xây dựng chính phủ điện tử với quá trình thực hiện cải cách hành chính
chưa có sự phối hợp chặt chẽ…
- Quy chế làm việc, phục vụ tổ chức, doanh nghiệp và nhân dân vẫn còn
phiền hà. Quy chế làm việc, tiếp công dân của nhiều cơ quan vẫn còn những
quy định tạo sự thuận lợi cho cơ quan quản lý mà ít chú ý đến việc tạo thuận
lợi cho doanh nghiệp và người dân.

phận một cửa.
C. KẾT LUẬN
Quản lí hành chính nhà nước luôn được thực hiện trên cơ sở phối hợp
giữa các yếu tố: tổ chức, nhân sự và thủ tục điều hành. Quản lí hành chính chỉ
đạt hiệu quả khi có tổ chức hợp lí, nhân sự được sử dụng đúng khả năng và
tiêu chuẩn, thủ tục điều hành chặt chẽ và đơn giản. Để làm được điều đó đòi
hỏi cần phải cải cách nền thủ tục hành chính sao cho phù hợp với điều kiện xã
hội hiện hành. Muốn cải cách thủ tục hành chính được thực hiện thuận lợi
cũng như kết quả cải cách hành chính được bền vững thì đồng thời phải cải
cách thể chế hành chính nói chung; cải cách bộ máy hành chính tinh, gọn,
thẩm quyền và trách nhiệm rõ ràng; xây dựng quy chế công chức, công vụ
bảo đảm đội ngũ công chức trên thực tế có năng lực, lương tâm và trách
nhiệm.

11


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Giáo trình: “Luật hành chính Việt Nam”, Trường Đại học Luật Hà Nội,
Năm 2015, Nxb Công An nhân dân.
2. http://truongchinhtrina.gov.vn/ArticleDetail.aspx?_Article_ID=47
3. http://www.mof.gov.vn/webcenter/portal/thanhtrabtc/r/m/page1/ttthttth
1_chitiet;jsessionid=vS1yXvmGpNLyLZwLFbNVjTtkZqc1WVTT692
v2yXwTrLsh1JSG2sy!1844161873!-887968705?
dDocName=MOF149085&_afrLoop=18761454057153614#!
%40%40%3F_afrLoop%3D18761454057153614%26dDocName
%3DMOF149085%26_adf.ctrl-state%3Dsz1s6lej2_4

12