Bài tập học kì Môn Luật tài chính
A- MỞ ĐẦU.
Thuế là một trong những chính sách kinh tế xã hội rất quan trọng của Đảng và Nhà
nước ta. Thuế là công cụ để Nhà nước điều tiết nền kinh tế phát triển theo định hướng xã
hội chủ nghĩa, tạo môi trường thuận lợi cho sản xuất kinh doanh phát triển, giải quyết nhiều
vấn đề kinh tế xã hội của đất nước, để điều tiết một phần tổng sản phẩm xã hội và thu nhập
quốc dân và ngân sách nhà nước nhằm đảm bảo nhu cầu chi tiêu chung Nhà nước và xã
hội. Với vai trò như vậy, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến công tác quản lí thuế-
một hoạt động không thể thiếu trong việc quản lí nền kinh tế- tài chính của đất nước, đặc
biệt là hoạt động thanh tra, kiểm tra và xử lí vi phạm pháp luật thuế. Vậy nội dung chủ yếu
của công tác thanh tra, kiểm tra và xử lí vi phạm pháp luật thuế là gì? Và thực tiễn thi hành
còn những gì vướng mắc? Ta cùng tìm hiểu Vấn đề thanh tra, kiểm tra và xử lí vi phạm
pháp luật thuế- thực trạng và những vấn đề cần hoàn thiện ở Việt Nam hiện nay.
B- NỘI DUNG.
I- Những vấn đề chung về thanh tra, kiểm tra và xử lí vi phạm pháp luật thuế.
1. Sự cần thiết của công tác thanh tra, kiểm tra và xử lí vi phạm pháp luật thuế trong
quản lí nói chung và quản lí thuế nói riêng.
Thanh tra, kiểm tra là yêu cầu tất yếu trong quản lí nhà nước, đặc biệt là rất cần thiết
với một nhà nước pháp quyền. Hoạt động kiểm tra, thanh tra không mang mục đích tự thân
mà là hoạt động gắn liền với quản lí nhà nước. Tiến hành hoạt động thanh tra, kiểm tra có
nghĩa là tiến hành việc nghiên cứu, thu thập số liệu, đánh giá hoạt động quản lí và mục đích
cuối cùng là tìm hiểu kết quả tác động của chủ thể quản lí tới đối tượng quản lí, so với
những nguyên tắc của hoạt động chấp hành và nguyên nhân dẫn đến sai sót như vậy, đồng
thời xác định phương hướng khắc phục những trở ngại hiện đang ảnh hưởng tời hoạt động
có hiệu quả của cả hệ thống quản lí. Như vậy, qua thanh tra, kiểm tra giúp cho các cơ quan
nhà nướctăng cường hiệu lực các quyết định quản lí, thấy được những thiếu sót, yếu kém,
những điểm chưa phù hợp, thiếu đồng bộ trong hệ thống luật lệ, phát hiện những vi phạm
trong quá trình thực thi các quy định pháp luật của cơ quan, cá nhân, tổ chức từ đó xử lí vi
phạm những hành vi vi phạm này. Công tác xử lí vi phạm pháp luật trên thực tế là biện
pháp nhằm khắc phục những sai sót,có tác dụng răn đe những cá nhân đã và sẽ có hành vi v
phạm, từ đó nâng cao chức năng của cơ quan Nhà nước, tăng cường pháp chế xã hội chủ

thuế và thanh tra để giải quyết các khiếu nại, tố cáo về thuế hoặc theo yêu cầu của thủ
trưởng cơ quan quản lí thuế các cấp hoặc Bộ trưởng Bộ tài chính.
Với tư cách là chức năng thiết yếu trong quá trình quản lí thuế, khái niệm kiểm tra,
thanh tra có những nét tương đồng về mục đích- đều nhằm phát hiện, ngăn ngừa và xử lí vi
phạm pháp luật thuế, góp phần thúc đẩy cá nhân, tổ chức hoàn thành tốt nghĩa vụ của mình.
Cả thanh tra, kiểm tra thuế đều phải xem xét hoạt động thực tế của đối tượng chịu sự quản
lí, qua đó phát hiện đánh giá thực trạng tình hình một cách khách quan, chính xác để có
biện pháp khắc phục và xử lí sai phạm.Tuy nhiên, giữa thanh tra và kiểm tra vẫn có những
khác biệt về chủ thể tiến hành, nội dung công tác…
Xử lý vi phạm pháp luật thuế:
Vi phạm pháp luật thuế là hành vi làm trái các qui định của pháp luật thuế, do các tổ
chức, cá nhân thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý gây thiệt hại đến lợi ích của nhà nước, lợi
ích công cộng.
1
Xử lý vi phạm pháp luật thuế chính là việc cơ quan có thẩm quyền tiến
hành các hoạt động nhất định để áp dụng chế tài đối với các chủ thể vi phạm pháp luật
thuế. Trong thực tiễn pháp lí, các hành vi vi phạm pháp luật thuế diễn ra rất đa dạng, tinh vi
và hức tạp với nhiều dạng thức khác nhau. Tuy nhiên, về phương diện bản chất, mỗi vi
phạm đó đều thuộc về một trong các loại hành vi vi phạm chủ yếu : vi phạm hành chính về
thuế, vi phạm hình sự về thuế.
Thanh tra, kiểm tra và xử lí vi phạm pháp luật thuế là những hoạt động đôc lập trong
công tác quản lí thuế nhưng chúng lại có quan hệ chặt chẽ với nhau. Giữa kiểm tra thuế và
thanh tra thuế có sự khác biệt nhưng đều có mối quan hệ với xử lý vi phạm pháp luật thuế.
Điều đó thể hiện, kết quả của công tác kiểm tra, thanh tra thuế là cơ sở để cơ quan có thẩm
quyền xác định đối tượng nộp thuế có vi phạm pháp luật thuế không, để tiến hành xử lý vi
phạm pháp luật thuế.
3. Mục tiêu của thanh tra, kiểm tra và xử lí vi phạm pháp luật thuế trong công tác quản lí
thuế của nước ta hiện nay.
Thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra và xử lí vi phạm pháp luật thuế nhằm những
mục tiêu:

• Nghị định 85/ 2007/ NĐ- CP ngày 25/ 5/ 2007 quy định chi tiết thi hành một số điều về
Luật QLT;
• Thông tư số 60/ 2007/ TT- BTC của Bộ tài chính ngày 14/ 6/ 2007 hướng dẫn thi hành
một số điều của Luật QLT và hướng dẫn thi hành Nghị định 85/ 2007/ NĐ- CP.
• Quyết định số 2476/ 2007/ QĐ- BTC về việc đính chính Thông tư số 60/ 2007/ TT-
BTC.
Trong lĩnh vực thanh tra và kiểm tra, các văn bản chuyên ngành còn có:
• Luật Thanh tra 2004;
• Quyết định 1322/ 2004/ QĐ- TCT ngày 30/ 8/ 2004 của Tổng cục thuế ban hành quy
trình thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp theo cơ chế tự khai, tự nộp thuế.
• Quyết định 1166/ 2005/ QĐ- TCT ngày 31/ 10/ 2005 về ban hành quy trình thanh tra,
kiểm tra doanh nghiệp.
Ngoài ra, công tác thanh tra, kiểm tra thuế còn chịu sự điều chỉnh gián tiếp của Pháp lệnh
cán bộ, công chức, Luật khiếu nại tố cáo…
Trong công tác xử lí vi phạm pháp luật thuế, các văn bản chuyên ngành còn có:
• Nghị định số 98/ 2007/ NĐ- CP ngày 7/ 6/ 2007 của Chính phủ quy định về xử lí vi
phạm pháp luật về thuế và cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế.
• Nghị định số 13/ 2009/ NĐ- CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 98/
2007/ NĐ- CP.
• Thông tư số 61/ 2007/ TT- BTC ngày 14/ 6/ 2007 của Bộ tài chính hướng dẫ thực hiện
xử lí vi phạm pháp luật về thuế.
• Quyết định của BTC số 2538/ QĐ- BTC về việc đính chính thông tư số 61/ 2007/ TT-
BTC.
Và còn một số văn bản khác như pháp lệnh xử lí vi phạm hành chính 2002, các thông tư
trong xử phạt vi phạm hành chính và cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế…
Có thể khẳng định rằng trong thời gian vừa qua, pháp luật về thanh tra, kiểm tra và
xử lí vi phạm pháp luật thuế- một bộ phận quan trọng của pháp luật QLT luôn được Nhà
Nguyễn Minh Hải- 341337
3
Bài tập học kì Môn Luật tài chính

năm đã được phê duyệt. Việc lập kế hoạch thanh tra phải dựa trên cơ sở phân tích thông tin
về người nộp thuế .Từ đó phát hiện và lập danh sách người nộp thuế có dấu hiệu bất
thường trong việc thực hiện nghĩa vụ nộp thuế để lựa chọn đối tượng lập kế hoạch thanh
tra. Căn cứ vào khoản 3 và khoản 4 Điều 37 Nghị định số 85/2007/NĐ-CP, kế hoạch thanh
tra thuế của cơ quan thuế cấp dưới phải gửi lên cơ quan thuế cấp trên. Nếu có sự trùng lặp
đối tượng thanh tra , cơ quan thuế cấp trên sẽ thực hiện việc kế hoạch thanh tra với đối
tượng thanh tra đó. Trường hợp cơ quan thanh tra nhà nước có kế hoạch thanh tra thuế
trùng với kế hoạch thanh tra của cơ quan thuế sẽ ưu tiên kế hoạch thanh tra thuế của cơ
quan thanh tra nhà nước.
Thanh tra không theo kế hoạch: Thanh tra không theo kế hoạch sẽ áp dụng cho các
đối tượng sau:
Người nộp thuế có dấu hiệu vi phạm pháp luật thuế: Căn cứ vào khoản 2 Điều 36
nghị định số 85/2007/NĐ-CP ,Cơ quan hải quan thực hiện việc thanh tra thuế trong trường
hợp phát hiện người nộp thuế có một trong những dấu hiệu vi phạm pháp luật về thuế như :
người nộp thuế có hành vi vi phạm pháp luật thuế nhưng đã vi phạm nhiều lần, vi phạm tại
nhiều địa bàn khác nhau, liên quan đến nhiều tổ chức cá nhân ; hoặc có dấu hiệu trốn thuế ;
hoặc trong khi kiểm tra thuế tại trụ sở người nộp thuế, người nộp thuế có dấu hiệu tẩu tán
Nguyễn Minh Hải- 341337
4
Bài tập học kì Môn Luật tài chính
tài liệu, tang vật có liên quan nhằm trốn thuế, gian lận thuế; hoặc sau khi tiến hành kiểm tra
thuế hoặc sau khi ra hạn thời gian kiểm tra thuế, cơ quan hải quan có căn cứ về việc người
nộp thuế có dấu hiệu vi phạm mới hoặc vụ kiểm tra có tính chất phức tạp nghiêm trọng.
Thanh tra theo yêu cầu của thủ trưởng cơ quan quản lý thuế các cấp, theo yêu cầu
của Bộ trưởng Bộ tài chính
Thanh tra để giải quyết khiếu nại tố cáo: Điều 42 Nghị định số 85/2007/NĐ-CP qui
định quyền khiếu nại, tố cáo của người nộp thuế, tổ chức, cá nhân. Cụ thể, cơ quan quản lý
thuế có thể quyết định thanh tra thuế khi có đơn khiếu nại của các người nộp thuế, tổ chức,
cá nhân hoặc có đơn tố cáo của công dân. Khi nhận được đơn khiếu nại, đơn tố cáo, cơ
quan quản lý thuế sẽ xem xét nội dung đơn, xem xét các vấn đề có liên quan. Nếu có đủ

thuế tại trụ sở của người nộp thuế.
Kiểm tra thuế ở cơ quan quản lý thuế là kiểm tra dựa trên hồ sơ của người nộp thuế.
Việc kiểm tra thuế ở cơ quan quản lý thuế được tiến hành theo trình tự thủ tục sau:
Khi các hồ sơ thuế của người nộp thuế gửi đến cơ quan thuế, công chức thuế tiến
hành kiểm tra nội dung kê khai trong hồ sơ thuế, đối chiếu với cơ sở dữ liệu của người nộp
thuế và tài liệu liên quan về người nộp thuế, so sánh các dữ liệu nộp thuế cùng nghành
nghề, mặt hàng kinh doanh để phân tích, đánh giá mức độ tuân thủ hoặc phát hiện các
Nguyễn Minh Hải- 341337
5
Bài tập học kì Môn Luật tài chính
trường hợp khai chưa đầy đủ thông tin, khai sai thông tin nhằm trốn thuế, lậu thuế, gian lận
thuế.
Sau khi kiểm tra, công chức thuế xác nhận kết quả kiểm tra thuế vào hồ sơ thuế :
Nếu hồ sơ khai thuế bảo đảm tính đầy đủ , chính xác của các thông tin , tài liệu, không có
dấu hiệu vi phạm thì chấp nhận. Nếu hồ sơ chưa đủ tài liệu theo qui định của pháp luật
hoặc khai chưa đầy đủ các chỉ tiêu theo qui định ,cơ quan thuế thông báo cho người nộp
thuế biết để hoàn chỉnh hồ sơ.
Trường hợp qua kiểm tra đối chiếu so sánh phân tích thấy có nội dung khai chưa
đúng , số liệu khai không chính xác hoặc có nội dung cần xác minh liên quan đến số tiền
phải nộp thuế, số tiền được miễn thuế, số tiền thuế được giảm, số tiền thuế được hoàn, cơ
quan thếu ra thông báo bằng văn bản đề nghị người nộp thuế phải giải trình hoặc bổ sung
thông tin, tài liệu.Thời gian giải trình hoặc bổ sung thông tin tài liệu trong hồ sơ thuế là
không quá 10 ngày. Người nộp thuế có thể đến cơ quan thuế giải trình trực tiếp .
Sau khi người nộp thuế đã giải trình , bổ sung thông tin , tài liệu theo yêu cầu của cơ
quan thếu mà chứng minh số thuế đã khai là đúng thì hồ sơ thuế được chấp nhận. Trường
hợp người nộp thuế đã giải trình hoặc bổ sung thông tin tài liệu mà không đủ căn cứ chứng
minh số thuế đã khai là đúng, cơ quan thuế yêu cầu người nộp thuế khai bổ sung. Thời hạn
khai bổ sung là 5 ngày kể từ ngày cơ quan thuế có thông báo khai bổ sung. Nếu hết thời
hạn theo thông báo của cơ quan thuế mà người nộp thuế không giải trình , bổ sung thông
tin hoặc không khai bổ sung hồ sơ thuế, cơ quan thuế có quyền ấn định số thuế phải nộp và