ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHẠM THỊ MỸ HẠNH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG NĂNG LỰC
DẠY HỌC CHO ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC
CƠ SỞ QUẬN LÊ CHÂN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG ĐÁP ỨNG
YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHẠM THỊ MỸ HẠNH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC
CHO ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
QUẬN LÊ CHÂN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS.TS. Nguyến Đức Chính



DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

BGH

Ban Giám hiệu

BD

Bồi dưỡng

BP

Biện pháp

BGD

Bộ Giáo dục

GD

Giáo dục

CBQL

Cán bộ quản lí

CSVC

Cơ sở vật chất


Quyết định

QL

Quản lí

QLGD

Quản lí giáo dục

SGK

Sách giáo khoa

STT

Số thứ tự

SP

Sư phạm

TBDH

Thiết bị dạy học

THCS

Trung học cơ sở

MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BỒI DƢỠNG & QUẢN LÝ HOẠT
ĐỘNG BỒI DƢỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO ĐỘI NGŨ GIÁO
VIÊN THCS ...................................................................................................... 7
1.1. Tổng quan về tình hình nghiên cứu có liên quan …………………………7
1.1.1. Trên Thế giới ............................................................................................ 7
1.1.2. Ỏ Việt Nam ................................................................................................ 8
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài ............................................................ 12
1.2.1. Quản lý..................................................................................................... 12
1.2.2. Quản lý nhà trường .................................................................................. 13
1.2.3. Dạy học .................................................................................................... 14
1.2.4. Bồi dưỡng ................................................................................................ 14
1.2.5. Năng lực, năng lực dạy học ...................................................................15
1.3.Trường THCS trong hệ thống giáo dục quốc dân .....................................17
1.3.1. Vị trí của trường trung học cơ sở ……………………………………..17
1.3.2. Đội ngũ giáo viên THCS ………………………………………………18
1.4. Các thành tố của Năng lực dạy học ........................................................... 19
1.5. Quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học……………………………....……..22
1.5.1. Quản lý hoạt động bồi dưỡng GV ……………………………………..22
1.5.2. Nội dung quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học .……………………… 24
1.6. Một số yếu tố tác động tới quản lí bồi dưỡng năng lực dạy học …........…29

iii


1.6.1.Cơ chế chính sách ………………………………………………………29
1.6.2. Nhà quản lý …………………………………………………………….30
1.6.3. Đội ngũ giáo viên……………………………………………………….30
1.6.4. Cơ sở vật chất – thiết bị giáo dục… ……………………………………31
1.6.5. Môi trường giáo dục ……………………………………………………31

CHO ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN THCS QUẬN LÊ CHÂN – THÀNH PHỐ
HẢI PHÒNG. ...................................................................................................65
3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp ………………………........…….…….65
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính pháp chế…………………………....….…….65
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn ………………………….....……….65
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và phát triển ...... …………………….66
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi ...…………………………….……….66
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ các biện pháp ..... …………..……….67
3.2. Các biện pháp quản lí bồi dưỡng năng lực dạy học cho đội ngũ giáo viên
THCS Quận Lê Chân – Thành phố Hải Phòng ............. ……………...……….67
3.2.1. Nâng cao nhận thức của CBQL và GV về tầm quan trọng của công tác
BD năng lực dạy học cho đội ngũ giáo viên ở trường THCS… ....................... 67
3.2.2. Xác định đúng các nội dung cần bồi dưỡng cho ĐNGV đáp ứng yêu cầu
đổi mới GD hiện nay ...... …………………………………………..…………70
3.2.3. Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng năng lực dạy học cho GV THCS ........... 73
3.2.4. Đổi mới công tác tổ chức bồi dưỡng & quản lý bồi dưỡng năng lực dạy
học cho GV THCS ....... …………………………………………………….…76
3.2.5. Tăng cường công tác kiểm tra & đánh giá kết quả bồi dưỡng năng lực
dạy học cho đội ngũ giáo viên ở trường THCS. .... …………….….………….86
3.2.6. Huy động các lực lượng tham gia bồi dưỡng năng lực dạy học cho GV.
Tạo điều kiện về CSVC, chế độ chính sách, động viên khích lệ hoạt động BD
năng lực dạy học cho đội ngũ giáo viên THCS. … .....……………….……….88
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp ......……………………………….…….90
3.4. Khảo nghiệm mức độ cấp thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất ....... 91
3.4.1. Mục đích khảo nghiệm ... …………………………………..………….91

v


3.4.2. Đối tượng khảo nghiệm .. …………………………………..………….92

giáo viên THCS Quận Lê Chân – Thành phố Hải Phòng ( đối với GV) .........55
Bảng 2.14.b. Khảo sát về thực trạng quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho
giáo viên THCS Quận Lê Chân – Thành phố Hải Phòng (đối với CBQL).......56
Bảng 3.1. Kết quả khảo sát, đánh giá về mức độ cấp thiết của các BP đề xuất
...........................................................................................................................92
Bảng 3.2. Kết quả khảo sát, đánh giá về tính khả thi của các biện pháp đề xuất
...........................................................................................................................94

vii


DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
Biểu đồ 2.1. Biểu đồ thống kê kết quả khảo sát về nội dung các thành tố BD
năng lực dạy học cho GV THCS Quận Lê Chân ..............................................54
Sơ đồ 3.1. Qui trình dạy học theo bước của năng lực dạy học..........................78
Sơ đồ 3.2. Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất .........................................91
Biểu đồ 3.1. Tương quan giữa tính cấp thiết & tính khả thi của các biện phá .96

viii


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Để đạt được mục tiêu chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2011-2020
với định hướng của Đảng và Chính phủ về quản lí, xây dựng nâng cao chất
lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục trong thời kì CNH, HĐH đất
nước, đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục đào tạo hiện nay. Đảng ta xác định:
“Củng cố, hoàn thiện hệ thống đào tạo giáo viên, đổi mới căn bản và

toàn diện nội dung và phương pháp đào tạo, bồi dưỡng nhằm hình thành đội

nhiều nước quan tâm. Theo đó GD phải tăng cường hơn nữa việc gắn học với
hành, tiếp cận GD dựa trên năng lực được quan tâm ở nhiều nước trên thế giới.
Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển từ chương trình tiếp
cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là từ chỗ quan tâm
đến việc HS học được cái gi đến chỗ quan tâm HS vận dụng được cái gì qua
việc học. Để có thể DH theo năng lực đòi hỏi giáo viên phải hiểu người học
(đối tượng DH) phải am hiểu về năng lực, dự kiến tình huống, các hoạt động và
tổ chức các hoạt động để HS tham gia học tập, khám phá, phát hiện, chiếm lĩnh
tri thức phù hợp với đặc điểm nhu cầu của chúng. Do đó GVcần phải được bồi
dưỡng nhiều hơn về năng lực dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện
nay.
Thực tế hiện nay một phận giáo viên còn yếu về chuyên môn nghiệp vụ,
môt sô giáo viên lên lớp giảng dạy tinh thần trách nhiệm chưa cao, chưa thực
sự tâm huyết với nghề; Nhiều giáo viên chưa có kỹ năng lập kế hoạch dạy học,
chưa quan tâm đến việc lập kế hoạch dạy học, chưa hiểu được nội dung dạy
học (trong khuôn khổ hiện tại hoặc có thể cho một giai đoạn GD có liên quan);
Một số giáo viên chưa có kỹ năng sử dụng thành thạo các phương tiện dạy học;
Phương pháp dạy học & Kiểm tra đánh giá còn hạn chế chưa tạo được bầu
không khí thân thiện trong lớp học, chưa động viên kích thích học sinh, giờ dạy
còn căng thẳng, biến học trò thành những cỗ máy để nhồi nhét tri thức làm học
sinh chán nản, dẫn đến học sinh không tích cực chủ động; nhiều giáo viên chưa
biết truyền cảm hứng, niềm tin, thái độ học tập, chưa tạo điều kiện cho HS sáng

2


tạo trong học tập...Ngoài ra ở một số trường THCS điều kiện về CSVC vẫn
chưa đáp ứng tốt cho công tác dạy và học trong nhà trường...
Vì vậy, quản lí bồi dưõng năng lực dạy học cho đội ngũ giáo viên THCS góp
phần nâng cao hiệu quả quản lý & nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên đáp

hiện nay.
5. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
5.1. Khách thể nghiên cứu: Hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho đội
ngũ giáo viên ở trường THCS Quận Lê Chân – Thành Phố Hải Phòng.
5.2. Đối tượng nghiên cứu: Quản lí hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho
đội ngũ giáo viên ở trường THCS ở trường THCS Quận Lê Chân – Thành Phố
Hải Phòng đáp ứng yêu cầu đổi mới GD hiện nay.
6. Phạm vi nghiên cứu đề tài
Luận văn tập trung nghiên cứu công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng
năng lực dạy học cho đội ngũ giáo viên ở trường THCS Quận Lê Chân –Thành
phố Hải Phòng từ năm 2011 đến năm 2015. Tuy nhiên để có được các giải pháp
quản lí hiệu quả, đề tài sẽ dành một phần quan trọng nghiên cứu thực trạng hoạt
động bồi dưỡng năng lực dạy học cho đội ngũ giáo viên ở trường THCS Quận
Lê Chân –Thành phố Hải Phòng.
7. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lí luận về bồi dưỡng năng lực dạy học và quản lí bồi dưỡng
năng lực dạy học cho đội ngũ giáo viên THCS Quận Lê Chân – Thành Phố Hải
Phòng.
- Khảo sát thực trạng về bồi dưỡng năng lực dạy học và quản lí bồi dưỡng năng
lực dạy học cho đội ngũ giáo viên THCS Quận Lê Chân – Thành Phố Hải
Phòng.
- Đề xuất một số biện pháp quản lí bồi dưõng năng lực dạy học cho đội ngũ
giáo viên THCS Quận Lê Chân – Thành Phố Hải Phòng nhằm nâng cao chất
lượng đội ngũ, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu
cầu đổi mới giáo dục hiện nay trong các trường THCS nói chung và các trường
trên địa bàn Quận Lê Chân nói riêng.

4




Chƣơng 2: Thực trạng về bồi dưỡng & quản lí bồi dưõng năng lực dạy
học cho đội ngũ giáo viên THCS Quận Lê Chân – Thành Phố Hải Phòng.
Chƣơng 3: Biện pháp quản lí bồi dưõng năng lực dạy học cho đội ngũ
giáo viên THCS Quận Lê Chân – Thành Phố Hải Phòng đáp ứng yêu cầu đổi
mới GD hiện nay

6


CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BỒI DƢỠNG & QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI
DƢỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN THCS
1.1.1. Trên Thế giới
Thế giới đang bước vào thế kỷ XXI - thế kỉ của khoa học, công nghệ.
Kinh tế tri thức có vai trò ngày càng nổi bật trong quá trình phát triển kinh tế xã hội. Khoa học, công nghệ phát triển như vũ bão, thúc đẩy mạnh mẽ quá trình
toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế Quốc tế. Giáo dục và đào tạo, khoa học và
công nghệ được xem là nhân tố quyết định cho sự phát triển nhanh và bền vững
của mỗi đất nước, trong đó con người được xem như nguồn tài nguyên vô giá
cho sự phát triển kinh tế xã hội của mỗi quốc gia, dân tộc.
Hầu hết các Quốc gia trên Thế giới đều coi hoạt động bồi dưỡng đội ngũ
giáo viên là vấn đề cơ bản trong phát triển giáo dục. Việc tạo mọi điều kiện để
mọi người có cơ hội học tập, học tập thường xuyên, học tập suốt đời để kịp thời
bổ sung kiến thức và đổi mới PPDH để phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã
hội là phương châm hành động của các cấp quản lí giáo dục.
Hội nghị Quốc tế về giáo dục lần thứ 45 họp tại Giơnevơ ngày 30/9/1996
bàn về giáo dục cho Thế kỉ 21 đã nhấn mạnh: Muốn có một nền giáo dục tốt,
cần phải có những giáo viên tốt.
Vai trò quan trọng của người thầy cũng được Đại thi hào Ta-go diễn tả
trong câu nói nổi tiếng của mình: Giáo dục một người đàn ông được một con

Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng phát triển giáo dục và đào tạo và coi
đó là quốc sách hàng đầu, xem đây là một trong những động lực quan trọng
thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hóa đất nước, là điều kiện để tạo
ra và phát huy nguồn lực con người trong cạnh tranh Quốc tế. Đây là trách
nhiệm của toàn Đảng, của cả hệ thống chính trị và của toàn dân, trong đó đội
ngũ nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục là những người trực tiếp thực hiện. Do
đó đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục giữ vai trò quyết định chất
lượng giáo dục và phát triển sự nghiệp giáo dục.

8


Văn kiện đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX khẳng định: “Phát triển giáo
dục đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công
nghiệp hoá, hiện đại hoá, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người, yếu tố
cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững”
Trong những năm gần đây, nhiều đề án, công trình nghiên cứu khoa học
và nhiều đề tài nghiên cứu về quản lí, bồi dưỡng, phát triển đội ngũ giáo viên ở
các cấp học, bậc học đã được nghiên cứu và áp dụng rộng rãi, cụ thể như:
- Đề án xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ
quản lí giáo dục giai đoạn 2005 - 2010 (QĐ số 09/2005/QĐ - TTg ngày
11/1/2005 của Thủ tướng chính phủ).
- Tác giả Đặng Bá Lãm trong Tập bài giảng “Phát triển đội ngũ nhà giáo
và cán bộ quản lý giáo dục” dành cho nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý
giáo dục đã cung cấp những kiến thức lý luận và thực tiễn về phát triển đội ngũ
nhà giáo và CBQLGD, những kiến thức và các xu hướng, trường phái về phát
triển nhân sự vận dụng vào lĩnh vực giáo dục của Việt Nam và trên thế giới.
- Tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc trong cuốn sách “Quản lý, lãnh đạo nhà
trường thế kỷ XXI” (2009), đã nêu lên yêu cầu đối với năng lực quản lý, lãnh
đạo nhà trường, những vấn đề cơ bản quản lý nhà trường thế kỷ XXI. Cuốn

đào tạo theo năng lực thực hiện trong thực tiễn.
Tác giả Phạm Thị Loan (2008) với luận án “Quản lý phát triển năng lực
giáo viên mẫu giáo theo tiếp cận kĩ năng nghề ’’ đã tập trung vào nghiên cứu về
quản lý phát triển năng lực GV nói chung, GVMG nói riêng theo tiếp cận kĩ
năng nghề. Theo cách này, kỹ năng nghiêng về khả năng hành động, thực hiện
các hoạt động, các công việc, thao tác cụ thể trên cơ sở vận dụng tri thức, kinh
nghiệm cụ thể, trực tiếp liên quan đến các hoạt động, hành động thực tiễn cụ
thể để đạt được kết quả mong đợi.
Ngày 01/11/2013 Bộ Giáo dục & Đào tạo đã công bố Dự thảo “Quy
chế Đào tạo nghiệp vụ sư phạm trong hoạt động đào tạo giáo viên phổ thông”,
theo đó năng lực sư phạm của giáo viên phổ thông gồm có năng lực dạy học,
năng lực tổ chức dạy học trên lớp, năng lực kiểm tra, đánh giá kết quả học tập,

10


năng lực quản lý hồ sơ dạy học, năng lực giáo dục, năng lực phát triển nghề
nghiệp.
Trước đó, ngày 22/10/2009 Bộ giáo dục đã ban hành Quy định Chuẩn
nghề nghiệp giáo viên trung học cơ sở, giáo viên trung học tại thông tư số
30/2009/TT- BGDĐT. Nội dung bao gồm : Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung
học; đánh giá , xế p loa ̣i giáo viên trung ho ̣c theo Chuẩn nghề nghiê ̣p . Mục đích
ban hành quy định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học là để: i) Giúp giáo
viên trung học tự đánh giá phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống, năng lực nghề
nghiệp, từ đó xây dựng kế hoạch rèn luyện phẩm chất đạo đức và nâng cao
trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; ii) Làm cơ sở để đánh giá, xếp loại giáo viên
hằng năm phục vụ công tác xây dựng quy hoạch, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng
và sử dụng đội ngũ giáo viên trung học ; iii) Làm cơ sở để xây dựng , phát triển
chương trình đào tạo , bồi dưỡng giáo viên trung học ; iv) Làm cơ sở để nghiên
cứu, đề xuất và thực hiện chế độ chính sách đối với giáo viên trung h ọc; cung

tựu của các tác giả đi trước, luận văn tập trung phân tích luận giải những vấn đề
có tính lý luận và thực tiễn đang đặt ra trong quá trình quản lý hoạt động bồi
dưỡng đội ngũ giáo viên theo cách tiếp cận theo năng lực dạy học. Tác giả đề
xuất một số biện pháp quản lí bồi dưõng năng lực dạy học cho đội ngũ giáo
viên THCS Quận Lê Chân – Thành Phố Hải Phòng nhằm nâng cao chất lượng
đội ngũ, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu đổi
mới giáo dục hiện nay trong các trường THCS nói chung và các trường trên địa
bàn Quận Lê Chân nói riêng.
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Quản lí
Khái niệm quản lí có nhiều cách tiếp cận khác nhau
Tác giả Bùi Minh Hiền định nghĩa: “ Quản lí là sự tác động có tổ chức,
có hướng đích của chủ thể quản lí tới đối tượng quản lí nhằm đạt mục tiêu đề
ra”.
Tác giả Hà Thế Ngữ và Đặng Vũ Hoạt cùng thống nhất quan
điểm:“Quản lí là một quá trình có định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lí là

12


một hệ thống là quá trình tác động đến hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu
nhất định.”
Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì “Quản lí
là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động
(chức năng) kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra” [10, tr9].
Quản lí là hoạt động có chủ đích, có định hướng của chủ thể quản lý
nhằm tác động lên khách thể quản lý để thực hiện các mục tiêu xác định của
công tác quản lý [15, tr327]
Quản lý giáo dục là một bộ phận của quản lý xã hội. Có nhiều định nghĩa
dưới các góc độ khác nhau, khái niệm chung nhất của quản lý giáo dục là:

chức, thầy giáo thực hiện nhằm giúp học sinh nắm vững hệ thống kiến thức
khoa học và hình thành hệ thống kỹ năng hoạt động, nâng cao trình độ học vấn,
phát triển trí tuệ và hoàn thiện nhân cách.[ 30, Tr.23]
1.2.4. Bồi dưỡng
+ Bồi: Nghĩa chữ Hán là vun bón; nghĩa bóng là dưỡng dục nhân tài;
+ Dưỡng: Nuôi lớn.
 Theo Từ điển Tiếng Việt (NXB Đà Nẵng, 1997) : “Làm cho tăng thêm
năng lực hoặc phẩm chất”. [32,tr79]
 Theo quan niệm của UNESCO: “Bồi dưỡng có ý nghĩa là nâng cao nghề
nghiệp, quá trình này chỉ diễn ra khi cá nhân và tổ chức có nhu cầu nâng cao
kiến thức hoặc kỹ năng chuyên môn - nghiệp vụ cho bản thân nhằm đáp ứng
nhu cầu lao động nghề nghiệp”.
Theo tác giả Phạm Viết Vượng: “Bồi dưỡng GV là để cập nhật, bổ sung
kiến thức và phương pháp GD mới để chuẩn hóa, nâng trình độ đào tạo và năng
lực sư phạm cho đội ngũ nhà giáo” [29, tr104]
Như vậy, mục đích của bồi dưỡng là nhằm nâng cao năng lực phẩm chất
và năng lực chuyên môn để người lao động có cơ hội củng cố, mở rộng và nâng
cao hệ thống tri thức, kỹ năng, kỹ xảo chuyên môn - nghiệp vụ đã có, từ đó
nâng cao chất lượng, hiệu quả công việc đang làm. Trong hoạt động bồi dưỡng
thì yếu tố quyết định đến chất lượng các hoạt động vẫn là vai trò chủ thể của

14


người được bồi dưỡng thông qua con đường tự học, tự đào tạo, tự bồi dưỡng
nhằm phát huy nội lực các nhân.
Theo tác giả Nguyễn Minh Đường: “Bồi dưỡng có thể coi là quá trình
cập nhật kiến thức và kĩ năng còn thiếu hoặc đã lạc hậu trong một cấp học, bậc
học và thường xác nhận bằng một chứng chỉ.”
Như vậy bồi dưỡng giáo viên là quá trình tác động của nhà quản lí giáo