ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TẠ HÙNG DUYÊN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG NĂNG LỰC
DẠY HỌC CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƢỜNG
TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN HẠ HÒA, TỈNH PHÚ THỌ
THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2017


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TẠ HÙNG DUYÊN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG NĂNG LỰC
DẠY HỌC CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƢỜNG
TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN HẠ HÒA, TỈNH PHÚ THỌ
THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Phƣơng Huyền



DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt

Chữ viết đầy đủ

CBQL

Cán bộ quản lý

CĐ

Cao đẳ ng

CNH

Công nghiệp hóa

CNTT

Công nghệ thông tin

ĐH

Đa ̣i ho ̣c

ĐTB

Điểm trung bình


Kiểm tra đánh giá

NLDH

Năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c

PPDH

Phƣơng pháp dạy học

SL

Số lƣợng

TB

Trung biǹ h

TC

Trung cấ p

Th.S

Thạc sỹ

THCS

Trung học cơ sở


1.1.2. Ở Việt Nam ........................................................................................ 17
1.2. Một số khái niệm cơ bản trong đề tài ................................................... 19
1.2.1. Quản lý .............................................................................................. 19
1.2.2. Quản lý giáo dục ............................................................................... 20
1.2.3. Năng lực và năng lực dạy học của giáo viên.................................... 22
1.2.4. Bồi dưỡng và bồ i dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên ................ 27
1.2.5. Quản lý hoạt động bồ i dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên
theo Chuẩn nghề nghiệp ............................................................................. 29
1.3. Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học .............................................. 29
1.3.1. Mục đích ban hành Quy định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên
trung học ..................................................................................................... 29
1.3.2. Nội dung Chuẩn nghề nghiệp của giáo viên trung học .................... 30
1.3.3. Chuẩn nghề nghiê ̣p về năng lực dạy học của giáo viên THCS ........ 31
1.4. Mô ̣t số vấ n đề về quản lý hoa ̣t đô ̣ng bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c
cho giáo viên THCS theo Chuẩn nghề nghiệp............................................ 32
1.4.1. Những vấ n đề về họat động bồ i dưỡng năng lực dạy học cho
giáo viên THCS theo Chuẩn nghề nghiệp................................................... 32
1.4.2. Nội dung quản lý hoạt động bồ i dưỡng năng lực dạy học cho
giáo viên theo chuẩn nghề nghiê ̣p............................................................... 36

iii


1.5. Các yếu tố ảnh hƣởng đến quản lý hoạt động bồ i dƣỡng năng
lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho giáo viên theo chuẩ n nghề nghiêp̣ .................................... 42
1.5.1. Cơ chế, chính sách đối với giáo dục ................................................. 42
1.5.2. Đòi hỏi của thực tiễn và yêu cầu của đổi mới giáo dục phổ thôn
g ...... 42
1.5.3. Môi trường dạy học ........................................................................... 43
1.5.4. Vai trò của đội ngũ lãnh đạo, quản lý .............................................. 43

2.3.3. Thực trạng thực hiện mục tiêu hoạt động bồi dưỡng NLDHError! Bookmark n

2.3.4. Thực trạng thực hiện nội dung hoạt động bồi dưỡng NLDHError! Bookmark n

2.3.5. Thực trạng về hình thức tổ chức hoạt động bồ i dưỡng NLDHError! Bookmark

2.3.6. Thực trạng KTĐG kế t quả bồi dưỡng năng lực dạy học giáo nError!
viê
Bookmark
2.4. Thực trạng quản lý hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣc̣ da ̣y ho ̣c theo

Chuẩ n nghề nghiêp̣ các trƣờng THCS huyện Hạ Hòa hiện nayError! Bookmark no
2.4.1. Thực trạng về lập kế hoạch bồi dưỡng năng lực dạy học cho

giáo viên các trường THCS huyện Hạ Hòa theo chuẩn nghề nghiệpError! Bookmark
iv


2.4.2. Thực trạng tổ chức thực hiện hoạt độngbồ i dưỡng năng lực dạy

học cho GV các trường THCS huyện HạHòa theo chuẩn nghề nghiệpError! Bookmark
2.4.3. Thực trạng chỉ đạo thực hiện hoạt động bồ i dưỡng NLDH cho

GV các trường THCS huyê ̣n Hạ Hòa theo chuẩn nghề nghiê ̣pError! Bookmark not d
2.4.4. Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy
học cho GV các trường THCS huyện Hạ Hòa theo chuẩn nghề nghiệp
Error! Bookmark
2.4.5. Thực trạng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến hoạt động
bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên theo chuẩn nghề nghiê ̣pError! Bookmark
2.5. Đánh giá chung về quản lý hoạt động bồ i dƣỡng nă ng lƣ ̣c da ̣y

3.2.5. Thực hiện kiểm tra , đánh giá hoạt động bồ i dưỡng năng lực
dạy học cho giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung họcError! Bookmark
3.2.6. Huy động các nguồ n lực và chuẩn bi ̣ đầ y đủ các điều kiện cần
thiết phục vụ hoạt động bồ i dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên tại

các trường THCS huyện Hạ Hòa theo chuẩn nghề nghiệpError! Bookmark not defin
3.3. Mối quan hệ giữa các nhóm biện pháp quản lýError! Bookmark not defined.

3.4. Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện phápError! Bookmark
TIỂU KẾT CHƢƠNG 3.................................. Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ............... Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 47
PHỤ LỤC ....................................................... Error! Bookmark not defined.

vi


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1.
Bảng 2.2.
Bảng 2.3.
Bảng 2.4.
Bảng 2.5.
Bảng 2.6.
Bảng 2.7.
Bảng 2.8.
Bảng 2.9.
Bảng 2.10.
Bảng 2.11.
Bảng 2.12.

vii


DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1. Thực trạng quản lý hoa ̣t đô ̣ng bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c
cho giáo viên ta ̣i các trƣờng THCS huyện Hạ Hoà theo
chuẩ n nghề nghi ệp .................... Error! Bookmark not defined.
Biểu đồ 3.1. Biểu đồ tính cấp thiết và tính khả thi của các biện phápError! Bookmark n

viii


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Nghị quyết số 29-NQ/TW, Hội nghị lần thứ 8 của Ban chấ p hành Trung
ƣơng Đảng khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT đã xác định
nhiệm vụ, giải pháp phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý , đáp ứng
yêu cầu đổi mới GD&ĐT là: “Xây dựng quy hoạch, kế hoạch đào tạo, bồi
dƣỡng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục gắn với nhu cầu phát triển
kinh tế-xã hội, bảo đảm an ninh, quốc phòng và hội nhập quốc tế. Thực hiện
chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo theo từng cấp học và trình độ đào tạo… Đổi mới
mạnh mẽ mục tiêu , nội dung, phƣơng pháp đào tạo, đào tạo lại, bồ i dƣỡng và
đánh giá kết quả học tập, rèn luyện của nhà giáo theo yêu cầu nâng cao chất
lƣợng, trách nhiệm, đạo đức và năng lực nghề nghiệp...” [1, tr. 9].
Mục tiêu tổng quát phát triể n giáo dục đến năm 2020 trong Chiến lƣợc
phát triể n giáo du ̣c giai đoa ̣n 2011-2020 của Chính phủ đồng thời chỉ rõ “Đến
năm 2020, nền giáo du ̣c nƣớc ta đƣợc đổi mới căn bản và toàn diện theo
hƣớng chuẩn hóa, hiê ̣n đa ̣i hóa , xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế;
chất lƣợng giáo dục đƣợc nâng cao một cách toàn diện, gồm: giáo dục đạo

năng lực nghề nghiệp vững vàng đáp ứng yêu cầu của giáo dục trong thời kỳ
mới, có tinh thần tự học, tự rèn luyện, thƣờng xuyên đƣợc bồ i dƣỡng và tự bồ i
dƣỡng, tự nghiên cứu, tự hoàn thiện mình. Một trong những bƣớc đi đƣợc coi
là đột phá trong công tác quản lý, bồi dƣỡng năng lực nghề nghiệp ngƣời
giáo viên là việc ra đời bộ tiêu chuẩn của nghề nghiệp giáo viên , điều này
không chỉ đánh giá chất lƣợng giáo viên , mà còn là “đích đến”, là “thang
đo” để bồ i dƣỡng giáo viên và giáo viên tự bồ i dƣỡng , nâng cao trình độ
chuyên môn, đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực nghề nghiệp.
Trong những năm qua, dƣới sự lãnh đạo của các cấp chính quyền tỉnh
Phú Thọ, huyện Hạ Hòa và trực tiếp là Phòng GD&ĐT huyện Hạ Hòa, các
trƣờng THCS trong huyện đã từng bƣớc đổi mới, bắt kịp với các chủ trƣơng đổi
mới quá trình dạy học. Phần lớn giáo viên các trƣờng THCS trên địa bàn
huyện đã đƣợc tiếp cận với các định hƣớng đổi mới dạy học và trên thực tế
những năm gần đây đội ngũ giáo viên THCS cũng đã có những đóng góp tạo
ra những chuyển biến tích cực về chất lƣợng dạy và học của huyện. Bên cạnh
đó tại nhiều trƣờng THCS trong huyện Hạ Hòa, vẫn còn một bộ phận không
nhỏ giáo viên có năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c còn nhiều hạn chế, chƣa đáp ứng đƣợc
Chuẩn nghề trƣớc yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT. Trƣớc thực tế

10


này, đòi hỏi phải đánh giá đƣợc thực trạng công tác quản lý

hoạt động bồ i

dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho giáo viên tại các trƣờng THCS huyện Hạ Hòa
theo Chuẩn nghề nghiệp, tăng cƣờng các biê ̣n pháp quản lý hoạt động bồ i
dƣỡng và tự bồ i dƣỡng thƣờng xuyên năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho giáo viên , mỗi
cán bộ quản lý trong các Nhà trƣờng cần xác định rõ mục tiêu, nội dung, hình

dạy học cho đội ngũ giáo viên các trƣờng THCS trên địa bàn huyện Hạ Hòa,
tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học trong giai đoạn từ
năm 2013 đến nay.
5. Câu hỏi nghiên cứu
Thƣ̣c tra ̣ng hoạt động bồ i dƣỡng và công tác quản lý hoạt động bồi
dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho đội ngũ giáo viên các trƣờng THCS trên địa bàn
huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học hiện
nay nhƣ thế nào? Có những biện pháp quản lý nhƣ thế nào để nâng cao hiệu
quả quản lý hoạt động bồi dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho đội ngũ giáo viên theo
chuẩn nghề nghiệp?
6. Giả thuyết nghiên cứu
Quản lý hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho đội ngũ giáo viên
các trƣờng THCS trên địa bàn huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ theo Chuẩn nghề
nghiệp giáo viên trung học đã và đang đƣợc thực hiện nhƣng còn nhiề u ha ̣n
chế . Nếu hê ̣ thố ng hóa đƣơ ̣c cơ sở lý luâ ̣n , nghiên cƣ́u kỹ thƣ̣c tra ̣ng quản lý
hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho giáo viên các trƣờng THCS huyện
Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề nghiệp thì sẽ đề xuất đƣợ c các biê ̣n
pháp Quản lý hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho đội ngũ giáo viên
THCS đáp ứng yêu cầu chuẩ n nghề nghiê ̣p.
7. Nhiệm vụ nghiên cứu
7.1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về bồ i dƣỡng và quản lý hoạt
động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho giáo viên THCS đáp ứng yêu cầu Chuẩn
nghề nghiệp.
7.2. Khảo sát thực trạng hoạt động bồi dƣỡng và quản lý hoạt động bồ i
dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho giáo viên các trƣờng THCS huyện Hạ Hòa, tỉnh
Phú Thọ theo Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học.
7.3. Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y
học cho GV các trƣờng THCS, huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ theo Chuẩn nghề

12

- Đề xuất đƣợc những biện pháp quản lý

có tính thực tiễn và khả thi

nhằm nâng cao chất lƣợng hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho đội ngũ
13


giáo viên các trƣờng THCS huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ đáp ứng yêu cầu
Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học.
10. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận khuyến nghị, mục lục, tài liệu tham khảo
và phần phụ lục, nội dung luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng.
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y
học cho giáo viên THCS theo Chuẩn nghề nghiệp.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c
cho giáo viên các trƣờng THCS huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ theo Chuẩn
nghề nghiệp.
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c dạy học
cho giáo viên các trƣờng THCS huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ theo Chuẩn
nghề nghiệp.

14


CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG
NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ
THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề

15


Viết về năng lực chuyên môn của giáo viên tác giả Liakopoulou (2011)
đã đƣa ra khái niệm năng lực chuyên môn và phân loại “năng lực chuyên môn
của giáo viên ” bao gồm các thành tố sau đây: 1) Tính cách, thái độ và niềm
tin; 2) Kỹ năng sƣ phạm và kiến thức sƣ phạm (Kiến thức môn học, Kiến thức
và hiể u biết về ngƣời học, phƣơng pháp giảng dạy, Kiến thức về chƣơng trình
giảng dạy); 3) Hiể u biết về bối cảnh xã hội ; 4) Hiể u biết về bản thân vầ về
khoa học nói chung. [28, tr.7].
Dự án Việt – Bỉ (hỗ trợ học từ xa), tác giả Michei Develay trong cuốn
“Một số vấn đề về đào tạo giáo viên” đã nhấn mạnh việc đào tạo giáo viên
bao gồm nhiều vấn đề nhƣ: quan niệm, nội dung, phƣơng thức đào tạo, tính
chất và bản sắc nghề nghiệp…”[12, tr.45]. Đó là cuốn sách nhằm góp phần
đổi mới sự nghiệp đào tạo, bồ i dƣỡng giáo viên ngày càng tốt hơn.
Tác giả Fiedeich Wiliam Taylor (1856-1915); Henri Fayol (1841-1925)
và Max Weber (1864-1920) chia sẻ quan điểm: Quản lý là khoa học đồng thời
là nghệ thuật thúc đẩy của xã hội. Trong bất cứ lĩnh vực nào của xã hội thì
quản lý luôn giữ vai trò trong việc điều hành và phát triển . Trong lĩnh vực
GD&ĐT, quản lý là nhân tố giữ vai trò then chốt trong việc đảm bảo nâng cao
chất lƣợng giáo du ̣c [14, tr.6].
Rất nhiều nhà nghiên cứu đã quan tâm đến vấn đề quản lý

nhà

trƣờng, tuy nhiên hiện chƣa có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý hoạt
động bồ i dƣỡng năng lực nghề nghiệp tại một cấp học cụ thể. Mặc dù vậy
vấn đề bồ i dƣỡng năng lực nghề nghiệp cho giáo viên đƣợc các nhà khoa
học giáo dục rất quan tâm và ngày càng đƣợc thực tế khẳng định hoạt động
này rất cần thiết. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng

Hạc, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Trần Khánh Đức, Đặng Xuân Hải, Nguyễn Trọng
Hậu, Đặng Bá Lãm, Phạm Quang Sáng, Bùi Đức Thiệp, Phạm Viết Vƣợng...
Xét ở góc độ nghiên cứu lý luận quản lý giáo dục , các nhà khoa học
nƣớc ta đã tiếp cận quản lý giáo dục và quản lý trƣờng học để đề cập đến việc
phát triển công tác quản lý trƣờng học; các tác phẩm tiêu biểu nhƣ: Phƣơng
pháp luận khoa học giáo dục của Phạm Minh Hạc ; Khoa học Quản lý giáo
dục - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn của Trần Kiểm; Quản lý Giáo dục –
Một số vấn đề lí luận và thực tiễn do các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc (chủ
biên), Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Trọng Hậu, Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Sỹ
Thƣ... Trong các nghiên cứu của mình, một số nhà khoa học nhƣ: Phạm Minh
Hạc, Nguyễn Ngọc Quang, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn
Trọng Hậu… đã nêu lên những nguyên tắc chung của quản lý giáo dục , quản
lý nhà trƣờng, trình bày những vấn đề lý luận cơ bản về khoa học quản lý
nhƣ: khái niệm, bản chất, chƣ́c năng và các giai đoạn của hoạt động quản lý ,
cũng nhƣ đề ra một số giải pháp chung trong quản nhà trƣờng các bậc học…
17


Trong các luân ̣văn thạc sỹ những nă

m gần đây cũng đã có những

nghiên cƣ́u liên quan đế n vấ n đề này nhƣ luân văn

“Biện pháp quản lý bồ i

dưỡng năng lực dạy học của giáo viên trường Trung học phổ thông Hải An
thành phố Hải Phòng đáp ứng chuẩn nghề nghiệp” của tác giả Vũ Văn Huy
(2011); đề tài: “Quản lý hoạt động bồ i dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên
trường trung học phổ thông Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc” của tác giả Phạm Kim


năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho giáo viên theo C huẩn nghề nghiệp ở các trƣờng THCS
huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ là cần thiết, nó góp phần nâng cao chất lƣợng
dạy - học trong nhà trƣờng, đáp ứng đƣợc yêu cầu giáo dục cấ p THCS của
tỉnh Phú Thọ nói chung và mục tiêu giáo du ̣c THCS huyê ̣n Ha ̣ Hòa nói riêng.
1.2. Một số khái niệm cơ bản trong đề tài
1.2.1. Quản lý
Từ khi xã hô ̣i loài ngƣời có tổ chức, có sự phân công, hợp tác lao động
thì cũng từ đó xuất hiện hoạt động quản lý . Quản lý bắt nguồn từ sự phân
công, hợp tác lao động trong một tổ chức nhất định nhằm đạt đƣợc hiệu quả
lao động cao hơn. Vì vậy, quản lý mang tính lịch sử, nó thay đổi theo sự phát
triển của xã hội loài ngƣời.
Theo Từ điển tiếng Việt thông dụng: Quản lý là tổ chức, điều khiển
hoạt động của một đơn vị, cơ quan.
Theo Từ điể n Giáo du ̣c học: Quản lý là tác động có định hƣớng, có
chủ đích của chủ thể quản lý

(ngƣời quản l ý) tới khách thể quản lý (ngƣời

bị quản lý ) trong tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt đƣợc mục
đích của tổ chức.
Harold Koontz, ngƣời đƣợc coi là cha đẻ của lý luận quản lý

hiện đại

khẳng định: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những
nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt đƣợc các mục đích của tổ chức vời thời
gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất.
Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Quản lý là
quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng tối đa các hoạt

hoạt động đó nữa. Do đó, Quản lý giáo dục là quá trình thực hiện có định
hƣớng và hợp qui luật các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, lãnh đạo, kiểm
tra nhằm đạt tới mục tiêu giáo dục đã đề ra.
Quản lý giáo dục là gì cũng đã đƣợc các nhà nghiên cứu đƣa ra dƣới
góc độ khác nhau:
Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trƣờng hay nói rộng ra
quản lý giáo dục là quản lý hoạt động dạy và học nhằm đƣa nhà trƣờng từ
trạng thái này sang trạng thái khác và dần đạt tới mục tiêu giáo du ̣c

đã xác

định” [16, tr.61]. Nhƣ vậy theo tác giả hoạt động quản lý nhà trƣờng thực chất
là quản lý dạy và học, gắn với dạy và học.

20


Theo Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý giáo dục là hệ thống những tác
động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý làm cho hệ
vận hành theo đƣờng lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện đƣợc các
tính chất của nhà trƣờng xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là
quá trình dạy học – giáo dục thế hệ trẻ, đƣa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến,
tiến lên trạng thái mới về chất” [26, tr. 31].
Các nhà Quản lý giáo dục thực tiễn còn quan niệm: Quản lý giá o du ̣c
theo nghĩa tổng quan là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lƣợng xã hội
nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hô ̣i .
Ngày nay, với sứ mệnh xây dƣ̣ng xã hô ̣i ho ̣c tâ ̣p , học tập suốt đời , công tác
giáo dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà còn rộng ra cho mọi ngƣời, mọi
lƣ́a tuổ i. Tuy nhiên trọng tâm vẫn là giáo dục thế hệ trẻ cho nên Quản lý giáo
dục đƣợc hiểu là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, các trƣờng trong

1.2.3.1. Năng lực
Năng lực là một khái niệm thu hút đƣợc sự quan tâm của nhiều nhà
khoa học thuộc các lĩnh vực khác nhau. Quan điểm về năng lực nhận đƣợc sự
đồng tình hơn cả là coi năng lực là các kiến thức, kỹ năng, khả năng, kinh
nghiệm, phẩm chất, động lực hoặc các đặc điểm cá nhân có vai trò thiết yếu
để hoàn thành công việ c hiệu quả. Năng lực cá nhân đƣợc thê hiện thông qua
các hành vi quan sát đƣợc theo cách hiểu thông thƣờng, năng lực là sự kết hợp
của tƣ duy, kĩ năng và thái độ có sẵn hoặc ở dạng tiềm năng có thể học hỏi
đƣợc của một cá nhân hoặc tổ chức để thực hiện thành công nhiệm vụ
(DeSeCo, 2002). Mức độ và chất lƣợng hoàn thành nhiệm vụ với mỗi hoạt
động cụ thể sẽ phản ánh năng lực của cá nhân trong lĩnh vực hoạt động đó.
Chính bởi cách hiểu có phần mang tính mô tả nhƣ vậy dẫn đến thuật ngữ
“năng lực” khó có thể định nghĩa đƣợc một cách chính xác.
Do các nhiệm vụ cần phải giải quyết trong cuộc sống cũng nhƣ công
việc và học tập hàng ngày là các nhiệm vụ đòi hỏi phải có sự kết hợp của các
thành tố phức hợp về tƣ duy, cảm xúc, thái độ, kĩ năng vì thế có thể nói năng
lực của một cá nhân là hệ thống các khả năng và sự thành thạo giúp cho ngƣời
đó hoàn thành một công việc hay yêu cầu trong những tình huống học tập,
công việc hoặc cuộc sống, hay nói một cách khác năng lực là “khả năng vận
dụng những kiến thức, kinh nghiệm, kĩ năng, thái độ và sự đam mê để hành
động một cách phù hợp và có hiệu quả trong các tình huống đa dạng của cuộc
sống” (Québec- Ministere de l’Education, 2004).

22


Ở Việt Nam, khái niệm năng lực cũng thu hút sự quan tâm của các
nhà nghiên cứu cũng nhƣ công luận khi giáo dục đang thực hiện công cuộc
đổi mới căn bản và toàn diện, chuyển từ truyền thụ kiến thức sang hình
thành năng lực. Các nhà tâm lí học cho rằng năng lực là tổng hợp các đặc