ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LÙ THỊ KIỀU VÂN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC
NGOẠI NGỮ CHO GIÁO VIÊN TIẾNG ANH CÁC
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH ĐIỆN BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LÙ THỊ KIỀU VÂN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC
NGOẠI NGỮ CHO GIÁO VIÊN TIẾNG ANH CÁC
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH ĐIỆN BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: TS. Trần Hữu Hoan

HÀ NỘI – 2014


BDNLGV

Bồi dưỡng năng lực giáo viên

BDNLNN

Bồi dưỡng năng lực ngoại ngữ

BD

Bồi dưỡng

CSVC

Cơ sở vật chất

ĐNNG

Đội ngũ nhà giáo

ĐDDH

Đồ dùng dạy học

GD&ĐT

Giáo dục và đào tạo

THPT


1.1.Tổng quan nghiên cứu vấn đề ................................................... 7
1.2. Các khái niệm cơ bản ..............................................................11
1.2.1. Quản lý .................................................................................11
1.2.2. Quản lý giáo dục ................................................................ 12
1.2.3. Đội ngũ giáo viên THPT .......................................................14
1.2.4. Bồi dưỡng năng lực ngoại ngữ ..........................................................14
1.3. Bồi dưỡng năng lực ngoại ngữ cho giáo viên tiếng Anh
17
THPT ................................................................................................
1.3.1. Đặc thù của giáo viên tiếng Anh THPT ................................17
1.3.2. Vị trí vai trò của môn tiếng Anh ở trường THPT ................................18
1.3.3. Yêu cầu về năng lực ngoại ngữ đối với giáo viên
19
tiếng Anh THPT.........................................................................................
1.3.4. Khung năng lực ngoại ngữ ....................................................20
1.4. Nội dung quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực
ngoại ngữ cho giáo viên tiếng Anh THPT ................................
22
1.4.1. Nhu cầu bồi dưỡng năng lực ngoại ngữ cho giáo viên
22
tiếng Anh THPT................................................................................................
1.4.2. Quản lý hoạt động lập kế hoạch bồi dưỡng năng
lực ngoại ngữ cho giáo viên tiếng Anh THPT ................................ 24
1.4.3. Quản lý nội dung, hình thức bồi dưỡng năng lực
ngoại ngữ cho giáo viên tiếng Anh THPT ................................
24

iii



trường THPT tỉnh Điện Biên ..........................................................43
2.2. Tổ chức thực hiện khảo sát.......................................................48
2.2.1. Mục đích khảo sát ................................................................ 48
2.2.2. Nội dung khảo sát ................................................................ 48
2.2.3. Đối tượng, địa bàn khảo sát ...................................................49
2.2.4. Tổ chức khảo sát ................................................................ 49
2.2.5. Xử lý số liệu và viết báo cáo kết quả khảo sát .......................49
2.3.Thực trạng hoạt động bồi dưỡng năng lực
ngoại ngữ cho giáo viên tiếng Anh các trường
THPT tỉnh Điện Biên ................................................................
2.3.1.Thực trạng nhận thức của CBQL, GV về hoạt động bồi
iv

49


dưỡng năng lực ngoại ngữ cho GV tiếng Anh các trường THPT
tỉnh Điện Biên................................................................................................

49

2.3.2.Thực trạng đội ngũ giáo viên tiếng Anh các
51
trường THPT tỉnh Điện Biên tham gia bồi dưỡng
chuyên môn ...................................................................................
2.3.3. Hiệu quả hoạt động bồi dưỡng năng lực ngoại
52
ngữ cho giáo viên tiếng Anh các trường THPT tỉnh
Điện Biên .......................................................................................
2.4.Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng năng

64
2.5.2. Hạn chế .................................................................................65

v


2.5.3. Nguyên nhân của hạn chế......................................................66
Tiểu kết Chương 2 .......................................................................................68
Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC NGOẠI NGỮ CHO
GIÁO VIÊN TIẾNG ANH TRUNG HỌC PHỔ
69
THÔNG TỈNH ĐIỆN BIÊN TRONG GIAI ĐOẠN
HIỆN NAY ....................................................................................
3.1. Định hướng phát triển giáo dục trung học phổ
thông tỉnh Điện Biên trong giai đoạn tới ................................
69
3.1.1. Định hướng chung................................................................ 69
3.1.2. Định huớng phát triển đội ngũ giáo viên tiếng
69
Anh THPT ......................................................................................
3.1.3. Định hướng dạy học tiếng Anh các trường trung
học phổ thông tỉnh Điện Biên .........................................................70
3.2. Nguyên tắc đề xuất biện pháp ..................................................71
3.2.1. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa .........................................................71
71
3.2.2. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống và toàn
diện ................................................................................................
3.2.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn ................................



91

92
96
97

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận .....................................................................................
2. Khuyến nghị ................................................................

97
99

10
0
PHỤ LỤC ................................................................................................ 10
3
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................

vii


DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 2.1. Kết quả xếp loại hạnh kiểm THCS, THPT năm học 2012
37
- 2013. ...........................................................................................................................
Bảng 2.2. Kết quả xếp loại học lực THCS, THPT năm học
38

Bảng 2.12: Các điều kiện phục vụ cho hoạt động
BDNLNN cho GV tiếng anh THPT tỉnh Điện Biên .........................
62
Bảng 2.13: Thực trạng kiểm tra – đánh giá công tác
BDNLNN cho giáo viên tiếng Anh THPT tỉnh Điện Biên...............
63
Bảng 3.1: Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết của các biện
pháp quản lý công tác BDNLNN GV tiếng Anh THPT ở tỉnh

viii

93


Trang
Điện Biên................................................................................................
Bảng 3.2: Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện
pháp quản lý công tác BDNLNN GV tiếng Anh THPT ở tỉnh
94
Điện Biên................................................................................................

ix


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Để hội nhập thế giới và thực hiện quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa
đất nước, dạy và học ngoại ngữ trở thành một nhiệm vụ cấp thiết. Ngoại ngữ
được xếp vào một trong những lĩnh vực ưu tiên, một mũi nhọn đột phá trong sự
nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, khoa học - công nghệ trong thời đại ngày nay.

giáo dục nghề nghiệp cho khoảng 10% số lượng học sinh dạy nghề, trung cấp
chuyên nghiệp vào năm học 2010 - 2011, 60% vào năm 2015 - 2016 và đạt
100% vào năm học 2019 - 2020;
+ Triển khai chương trình đào tạo tăng cường môn ngoại ngữ đối với
giáo dục đại học (cả các cơ sở đào tạo chuyên ngữ và không chuyên ngữ) cho
khoảng 10% số lượng sinh viên cao đẳng, đại học vào năm học 2010 2011; 60% vào năm học 2015 - 2016 và 100% vào năm 2019 - 2020;
+ Đổi mới việc dạy và học ngoại ngữ trong chương trình giáo dục
thường xuyên với nội dung , chương trình đào tạo phù hợp vơi cac câp hoc ,
trình độ đào tạo, góp phần tích cực vào hoạt động BD, nâng cao trình độ
ngoại ngữ cho nguồn nhân lực, đội ngũ cán bộ, viên chức; thực hiện đa
dạng hoá các hình thức học tập, đáp ứng nhu cầu người học. Phấn đấu có
5% số cán bộ, công chức, viên chức trong các cơ quan nhà nước có trình độ
ngoại ngữ bậc 3 trở lên vào năm 2015 và đạt 30% vào năm 2020 [10].
Tiếng Anh chiếm vị trí quan trọng và đóng vai trò không thể thiếu
được trong việc nâng cao và mở rộng kiến thức, tư duy, tầm hiểu biết về
thông tin, văn hóa cho các em học sinh. Chính vì vậy, việc dạy và học tiếng
Anh hiện nay đang là vấn đề được học sinh, phụ huynh và cả xã hội quan tâm,
đầu tư. Cùng với các môn học và hoạt động giáo dục khác, tiếng Anh góp
phần hình thành và phát triển nhân cách của học sinh, giúp cho việc thực hiện
mục tiêu giáo dục toàn diện ở các trường phổ thông. Nhân tố quan trọng ảnh
hưởng đến hiệu quả dạy và học môn tiếng Anh là đội ngũ giáo viên.
Thời gian qua, việc dạy học tiếng Anh ở các trường THPT đã đạt được

2


những thành quả nhất định. Tuy nhiên vẫn còn một số bất cập như học sinh chủ
yếu học ngữ pháp để nhằm mục đích thi tốt nghiệp và thi tuyển sinh đại học, cao
đẳng, khả năng giao tiếp còn kém. Nguyên nhân chính của tình trạng trên là do
chất lượng đội ngũ giáo viên chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới hiện nay. Làm

Để đạt được mục đích nghiên cứu đề ra, luận văn tập trung thực hiện
các nhiệm vụ sau đây:
- Nghiên cứu cơ sở lí luận về hoạt động bồi dưỡng giáo viên và quản lý
bồi dưỡng năng lực ngoại ngữ cho giáo viên tiếng Anh trung học phổ thông.
- Thực trạng bồi dưỡng năng lực ngoại ngữ cho giáo viên tiếng Anh
THPT tỉnh Điện Biên.
- Đề xuất các biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực ngoại ngữ cho giáo
viên tiếng Anh THPT tỉnh Điện Biên nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục
phổ thông trong giai đoạn hiện nay.
- Khảo sát mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất
trong luận văn.
4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
4.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động bồi dưỡng năng lực ngoại ngữ cho giáo viên tiếng Anh THPT.
4.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực ngoại ngữ cho giáo viên tiếng
Anh THPT tỉnh Điện Biên.
5. Giả thuyết khoa học
Đội ngũ giáo viên tiếng Anh có vai trò quyết định tới việc đảm bảo chất
lượng hiệu quả giáo dục môn tiếng Anh trong trường THPT. Tuy nhiên so với
yêu cầu về dạy và học tiếng Anh trong thời kì hiện nay thì năng lực giáo viên
tiếng Anh THPT tỉnh Điện Biên vẫn còn hạn chế. Vì vậy nếu tìm ra các biện
pháp quản lí bồi dưỡng năng lực ngoại ngữ cho giáo viên tiếng Anh THPT
một cách khoa học hiệu quả và triển khai một cách đồng bộ hợp lí thì sẽ nâng
cao năng lực ngoại ngữ cho giáo viên tiếng Anh THPT tỉnh Điện Biên đáp
ứng yêu cầu của Đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc
dân giai đoạn 2008 - 2020” và góp phần vào thành công trong cuộc đổi mới
căn bản toàn diện giáo dục hiện nay.

4


5


và nội dung chủ định của chúng tôi. Phương pháp này được sử dụng với mục
đích chủ yếu là thu thập các số liệu về quản lý hoạt động BDGV dạy
tiếng Anh của cán bộ quản lý các trường THPT, cán bộ quản lý sở
GD&ĐT tỉnh Điện Biên, nhằm minh chứng được thực trạng quản lý hoạt
động BDGV dạy tiếng Anh tại các trường THPT tỉnh Điện Biên.
7.3. Nhóm phương pháp dùng các thuật toán thống kê: Sử dụng phương
pháp thống kê để xử lý các kết quả điều tra, phân tích kết quả nghiên cứu,
đồng thời để đánh giá mức độ tin cậy của phương pháp điều tra.
8. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
8.1. Ý nghĩa lý luận
Góp phần làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận về bồi dưỡng giáo viên và
quản lý bồi dưỡng năng lực ngoại ngữ cho giáo viên tiếng Anh THPT.
8.2. Ý nghĩa thực tiễn
Luận văn làm nổi bật thực trạng bồi dưỡng năng lực ngoại ngữ và quản lý bồi
dưỡng năng lực ngoại ngữ cho giáo viên tiếng Anh các trường THPT tỉnh Điện Biên.
Biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực ngoại ngữ cho giáo viên tiếng
Anh các trường THPT tỉnh Điện Biên, giúp cho hoạt động quản lý hiệu quả
hơn trong thời gian tới.
9. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham
khảo và phụ lục, luận văn được trình bày trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực
ngoại ngữ cho giáo viên tiếng Anh các trường Trung học phổ thông.
Chương 2: Thực trạng việc quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực ngoại
ngữ cho giáo viên tiếng Anh các trường Trung học phổ thông tỉnh Điện Biên.
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực ngoại ngữ

càng nhiều và càng phong phú về nội dung vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ
giáo viên. Tuy vậy, những vấn đề lý luận về BDGV vẫn chưa được thể hiện rõ
nét, ít có các công trình nghiên cứu, đây là một vấn đề cần phải được làm sáng tỏ

7


hơn về lý luận và thực tiễn.
Luật Giáo dục năm 2005 là văn bản pháp lý cao nhất của Nhà nước ta,
quy định sự hoạt động thống nhất, toàn diện trong hệ thống giáo dục quốc dân
Việt Nam, nhằm tăng cường hiệu lực quản lý Nhà nước về giáo dục. Đối với các
trường THPT, “Điều lệ trường Trung học phổ thông” là cẩm nang trong việc chỉ
đạo thực hiện mục tiêu giáo dục và định hướng cho việc xây dựng đội ngũ giáo
viên THPT theo phương châm đào tạo kết hợp với sử dụng; BDGV trên cơ sở đề
cao việc tự BD và tự học của giáo viên.
Chỉ thị số 18/2001/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Chỉ thị số
40/CT-TW ngày 15/6/2004 của Ban Bí thư về việc xây dựng, nâng cao chất
lượng ĐNNG và cán bộ quản lý giáo dục được ban hành đã định hướng và tạo
hành lang pháp lý cho việc xây dựng, BDGV trong đó có giáo viên dạy tiếng
Anh ở các trường THPT theo hướng chuẩn hóa, đồng bộ và từng bước hiện đại
hóa đặt ra những yêu cầu mới vừa cấp bách, vừa lâu dài.
Ngày 11 tháng 01 năm 2005, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết
định số 09/2005/QĐ-TTg về việc phê duyệt Đề án “Xây dựng, nâng cao chất
lượng ĐNNG và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2005 – 2010”. Mục tiêu của
Đề án là:
Xây dựng ĐNNG và cán bộ quản lý giáo dục theo hướng chuẩn hóa, nâng
cao chất lượng, đảm bảo đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt nâng cao
bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, lương tâm nghề nghiệp và trình
độ chuyên môn của nhà giáo, đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp
giáo dục trong công cuộc đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa

đường CNH-HĐH, con đường hiệu quả nhất là đầu tư, phát triển giáo dục và
lực lượng lao động phải biết ngoại ngữ.
Ngày 22 tháng 10 năm 2009, Bộ GD&ĐT đã ban hành Thông tư số
30/2009/TT-BGDĐT về việc ban hành Quy định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên
THCS, giáo viên THPT. Văn bản này quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên
trung học bao gồm các yêu cầu về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, trình
độ chuyên môn, nghiệp vụ, quy trình đánh giá xếp loại giáo viên trung học. Quy

9


định này áp dụng đối với mọi loại hình giáo viên trung học tại các cơ sở giáo dục
phổ thông trong hệ thống giáo dục quốc dân.
Từ những vấn đề nêu trên, chúng ta thấy giáo viên là người tham gia
quyết định chất lượng giáo dục của nhà trường. Vì thế, BD, phát triển đội ngũ
giáo viên được nhiều tác giả quan tâm. BDGV dạy tiếng Anh ở trường THPT
sẽ góp phần quan trọng cho sự phát triển của giáo dục, phục vụ công nghiệp
hóa - hiện đại hóa đất nước.
Ở Điện Biên đã xây dựng “Kế hoạch phát triển Giáo dục - Đào tạo
tỉnh Điện Biên giai đoạn 2010 - 2015 và định hướng đến năm 2020”, Ủy
ban Nhân dân tỉnh đã phê duyệt Đề án “Xây dựng, nâng cao chất lượng đội
ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục trên địa bàn tỉnh Điện Biên giai
đoạn 2010 - 2015”. Vấn đề BDGV dạy tiếng Anh ở trường THPT chưa được
bàn sâu, chưa có chiến lược dài hơi đối với hoạt động này [2]. Trong giai đoạn
này có một số tác giả đề cập đến như:
- Đổi mới biện pháp quản lý dạy học của trung tâm ngoại ngữ Học viện
C.T.Q.G Hồ Chí Minh của tác giả Nguyễn Thiện Chí, trường Đại học sư phạm
Hà Nội (năm 2006).
- Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học ngoại ngữ của chủ nhiệm
bộ môn trường Cao đẳng sư phạm trung ương của tác giả Bùi Phi Yến, trường

nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng [24, tr.7].
+ Quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý
(nhà quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức
nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức [24, tr. 8].
+ Quản lý là bảo đảm sự hoạt động của hệ thống trong điều kiện có sự
biến đổi liên tục của hệ thống và môi trường, là chuyển hệ thống tới trạng thái
mới thích ứng với hoàn cảnh mới [24, tr. 8].
Theo Fredenck, W.Taylor, tác giả của học thuật quản lý theo khoa học
thì: "Quản lý là biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó
hiểu được rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất"[9].
Theo thuyết quản lý hành chính của Henry Fayol thì: “Quản lý hành

11


chính là dự báo và lập kế hoạch, tổ chức và điều khiển, phối hợp và kiểm
tra"[8].
Mặc dù có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý như đã nêu ở trên,
nhưng chúng ta có thể nhận thấy điểm chung của quản lý mà các khái niệm đã
đề cập là:
- Quản lý bao giờ cũng có mục tiêu. Hoạt động quản lý được thực hiện
với một tổ chức hay một nhóm xã hội. Đây là điểm hội tụ cho những hoạt
động cùng nhau của nhiều người.
- Quản lý là thực hiện những tác động hướng đích từ chủ thể đến đối
tượng. Yếu tố con người, trong đó nhà quản lý và người bị quản lý, giữ vai
trò trung tâm trong hoạt động quản lý.
- Quản lý không chỉ thể hiện ý chí của chủ thể mà còn là sự nhận thức và
thực hiện hoạt động theo quy luật khách quan. Lao động quản lý là điều kiện
quan trọng để làm cho xã hội loài người tồn tại, vận hành và phát triển.
Từ những dấu hiệu đặc trưng nêu trên, có thể hiểu: Quản lý là sự tác

Như chúng ta đã đề cập ở trên, khái niệm "quản lý giáo dục” là một khái
niệm có nội hàm rộng hẹp khác nhau, tùy theo cách ta tiếp cận khái niệm
“giáo dục" từ góc độ nào. Được hiểu theo nghĩa rộng nhất thì quản lý giáo
dục là quản lý mọi hoạt động trong xã hội, tác động một cách có mục đích và
có kế hoạch vào toàn bộ các lực lượng giáo dục, nhằm tổ chức và phối hợp
hoạt động của chúng, sử dụng một cách đúng đắn các nguồn lực và phương
tiện, thực hiện có hiệu quả chỉ tiêu phát triển về số lượng và chất lượng của
sự nghiệp giáo dục theo phương hướng của mục tiêu giáo dục [1, tr. 38].
Nếu chỉ đề cập tới hoạt động quản lý trong ngành GD&ĐT thì quản lý
giáo dục được hiểu là quản lý hệ thống giáo dục từ Trung ương đến địa
phương, bao gồm tất cả các ngành học, cấp học, trường học theo mục đích đặt
ra cho các thời kỳ.
Nếu thu hẹp khái niệm giáo dục trong phạm vi các hoạt động diễn ra
trong các trường học và các cơ sở giáo dục thì quản lý giáo dục được hiểu là
quản lý nhà trường. "Quản lý giáo dục thực chất là tác động một cách khoa
13


học đến nhà trường, nhằm tổ chức tối ưu các quá trình dạy học, giáo dục thể
chất, theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, tiến tới mục tiêu dự
kiến, tiến lên trạng thái chất lượng mới" [1, tr. 40].
1.2.3. Đội ngũ giáo viên THPT
“Đội ngũ là một nhóm người được tập hợp và tổ chức thành một
lực lượng để thực hiện một hay nhiều chức năng, có thể cùng nghề nghiệp
hay không nhưng đều có cùng một mục đích nhất định” [30]. Như vậy
có thể hiểu khái niệm đội ngũ hàm chứa yếu tố sức mạnh và có những yêu
cầu chặt chẽ về kỷ cương và chất lượng.
1.2.4. Bồi dưỡng năng lực ngoại ngữ
1.2.4.1. Năng lực
Theo quan điểm của những nhà tâm lý học Năng lực là tổng hợp các