ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TẠ HÙNG DUYÊN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG NĂNG LỰC
DẠY HỌC CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƢỜNG
TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN HẠ HÒA, TỈNH PHÚ THỌ
THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2017


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TẠ HÙNG DUYÊN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG NĂNG LỰC
DẠY HỌC CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƢỜNG
TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN HẠ HÒA, TỈNH PHÚ THỌ
THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Phƣơng Huyền



DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt

Chữ viết đầy đủ

CBQL

Cán bộ quản lý

CĐ

Cao đẳ ng

CNH

Công nghiệp hóa

CNTT

Công nghệ thông tin

ĐH

Đa ̣i ho ̣c

ĐTB

Điểm trung bình


Kiểm tra đánh giá

NLDH

Năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c

PPDH

Phƣơng pháp dạy học

SL

Số lƣợng

TB

Trung biǹ h

TC

Trung cấ p

Th.S

Thạc sỹ

THCS

Trung học cơ sở


1.1.2. Ở Việt Nam .......................................................................................... 9
1.2. Một số khái niệm cơ bản trong đề tài ................................................... 11
1.2.1. Quản lý .............................................................................................. 11
1.2.2. Quản lý giáo dục ............................................................................... 12
1.2.3. Năng lực và năng lực dạy học của giáo viên.................................... 14
1.2.4. Bồi dưỡng và bồ i dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên ................ 19
1.2.5. Quản lý hoạt động bồ i dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên
theo Chuẩn nghề nghiệp ............................................................................. 21
1.3. Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học .............................................. 21
1.3.1. Mục đích ban hành Quy định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên
trung học ..................................................................................................... 21
1.3.2. Nội dung Chuẩn nghề nghiệp của giáo viên trung học .................... 22
1.3.3. Chuẩn nghề nghiê ̣p về năng lực dạy học của giáo viên THCS ........ 23
1.4. Mô ̣t số vấ n đề về quản lý hoa ̣t đô ̣ng bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c
cho giáo viên THCS theo Chuẩn nghề nghiệp............................................ 24
1.4.1. Những vấ n đề về họat động bồ i dưỡng năng lực dạy học cho
giáo viên THCS theo Chuẩn nghề nghiệp................................................... 24
1.4.2. Nội dung quản lý hoạt động bồ i dưỡng năng lực dạy học cho
giáo viên theo chuẩn nghề nghiê ̣p............................................................... 28

iii


1.5. Các yếu tố ảnh hƣởng đến quản lý hoạt động bồ i dƣỡng năng
lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho giáo viên theo chuẩ n nghề nghiêp̣ .................................... 34
1.5.1. Cơ chế, chính sách đối với giáo dục ................................................. 34
1.5.2. Đòi hỏi của thực tiễn và yêu cầu của đổi mới giáo dục phổ thôn
g ...... 34
1.5.3. Môi trường dạy học ........................................................................... 35
1.5.4. Vai trò của đội ngũ lãnh đạo, quản lý .............................................. 35

giáo viên các trường THCS huyện Hạ Hòa theo chuẩn nghề nghiệp........ 57
iv


2.4.2. Thực trạng tổ chức thực hiện hoạt độngbồ i dưỡng năng lực dạy
học cho GV các trường THCS huyện HạHòa theo chuẩn nghề nghiệp ....... 58
2.4.3. Thực trạng chỉ đạo thực hiện hoạt động bồ i dưỡng NLDH cho
GV các trường THCS huyê ̣n Hạ Hòa theo chuẩn nghề nghiê ̣p .................. 59
2.4.4. Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy
học cho GV các trường THCS huyện Hạ Hòa theo chuẩn nghề nghiệp
.......... 60
2.4.5. Thực trạng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến hoạt động
bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên theo chuẩn nghề nghiê ̣p ......... 61
2.5. Đánh giá chung về quản lý hoạt động bồ i dƣỡng nă ng lƣ ̣c da ̣y
học tại các trƣờng THCS huyện Hạ Hòa hiện nay .................................... 62
2.5.1. Mặt mạnh .......................................................................................... 62
2.5.2. Hạn chế và nguyên nhân của hạn chế .............................................. 63
TIỂU KẾT CHƢƠNG 2.................................................................................. 66
CHƢƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG
NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƢỜNG
TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN HẠ HÒA, TỈNH PHÚ THỌ THEO
CHUẨN NGHỀ NGHIỆP............................................................................. 68
3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp ........................................................ 68
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống ................................................... 68
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện .................................................. 68
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi ...................................................... 68
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa ..................................................... 69
3.2. Các biện pháp quản lý hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y hocho
̣c
giáo viên các trƣờng THCS huyêṇ Ha ̣ Hòa theo Chuẩn nghề nghiệp

Bảng 2.2.
Bảng 2.3.
Bảng 2.4.
Bảng 2.5.
Bảng 2.6.
Bảng 2.7.
Bảng 2.8.
Bảng 2.9.
Bảng 2.10.
Bảng 2.11.
Bảng 2.12.
Bảng 2.13.
Bảng 2.14.
Bảng 3.1.
Bảng 3.2.

Quy mô phát triển GD THCS huyện Hạ Hòa ........................... 43
Kết quả xếp loại giáo du ̣c cấp THCS trong 5 năm gần đây ...... 44
Kế t quả đánh giá đội ngũ GV các trƣờng THCS huyện Hạ
Hòa theo chuẩ n nghề nghiê ̣p cuối năm học 2015-2016 ............ 45
Nhâ ̣n thƣ́c về hoa ̣t đô ̣ng bồ i dƣỡng NLDH cho giáo viên
THCS theo chuẩ n nghề nghiê ̣p ................................................. 50
Đánh giá về nhu cầu bồi dƣỡng các nội dung về năng lƣ̣c
dạy học của GV theo chuẩn nghề nghiệp.................................. 51
Thực trạng thực hiện mục tiêu hoạt động bồi dƣỡng NLDH ... 52
Thực trạng thực hiện nội dung của hoạt động bồ i dƣỡng NLD
H..... 53
Thực trạng về hình thức tổ chức hoạt động bồ i dƣỡng NLDH
..... 54
Thực trạng KTĐG bồ i dƣỡng NLDH giáo viên ....................... 55

kinh tế-xã hội, bảo đảm an ninh, quốc phòng và hội nhập quốc tế. Thực hiện
chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo theo từng cấp học và trình độ đào tạo… Đổi mới
mạnh mẽ mục tiêu , nội dung, phƣơng pháp đào tạo, đào tạo lại, bồ i dƣỡng và
đánh giá kết quả học tập, rèn luyện của nhà giáo theo yêu cầu nâng cao chất
lƣợng, trách nhiệm, đạo đức và năng lực nghề nghiệp...” [1, tr. 9].
Mục tiêu tổng quát phát triể n giáo dục đến năm 2020 trong Chiến lƣợc
phát triể n giáo du ̣c giai đoa ̣n 2011-2020 của Chính phủ đồng thời chỉ rõ “Đến
năm 2020, nền giáo du ̣c nƣớc ta đƣợc đổi mới căn bản và toàn diện theo
hƣớng chuẩn hóa, hiê ̣n đa ̣i hóa , xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế;
chất lƣợng giáo dục đƣợc nâng cao một cách toàn diện, gồm: giáo dục đạo
đức, kỹ năng sống, năng lực sáng tạo, năng lực thực hành, năng lực ngoại ngữ
và tin học; đáp ứng nhu cầu nhân lực, nhất là nhân lực chất lƣợng cao phục vụ
sự nghiệp CNH, HĐH đất nƣớc và xây dựng nền kinh tế tri thức; đảm bảo
công bằng xã hội trong giáo du ̣c

và cơ hội học tập suốt đời cho mỗi ngƣời

dân, từng bƣớc hình thành xã hội học tập” [9, tr. 5]. Thực hiện mục tiêu tổ ng
quát trên, giáo dục phổ thông nƣớc ta đang từng bƣớc có những chuyển đổi
quá trình dạy học từ tiếp cận nội dung sang tiếp cận phát triển năng lực của
ngƣời học, từ chỗ quan tâm đến việc học sinh học đƣợc cái gì, đến chỗ quan
tâm học sinh vận dụng đƣợc cái gì qua việc học. Để đảm bảo đƣợc điều đó và
nâng cao chất lƣợng , hiệu quả giáo du ̣c , đội ngũ giáo viên đóng vai trò lực
lƣợng nòng cốt và giữ vai trò quyết định, trong đó năng lƣ̣c dạy học của
ngƣời giáo viên là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu.

1


Bên cạnh đó, những yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay, cấp học THCS



này, đòi hỏi phải đánh giá đƣợc thực trạng công tác quản lý

hoạt động bồ i

dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho giáo viên tại các trƣờng THCS huyện Hạ Hòa
theo Chuẩn nghề nghiệp, tăng cƣờng các biê ̣n pháp quản lý hoạt động bồ i
dƣỡng và tự bồ i dƣỡng thƣờng xuyên năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho giáo viên , mỗi
cán bộ quản lý trong các Nhà trƣờng cần xác định rõ mục tiêu, nội dung, hình
thức, phƣơng pháp bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho đội ngũ giáo viên của đơn
vị mình một cách cần thiết, phù hợp và khả thi nhằm nâng cao và phát triển
năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong thời
kỳ CNH, HĐH đất nƣớc và hội nhập quốc tế.
Xuất phát từ nhƣ̃ng lí do nêu trên, chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài
“Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên các trường
trung học cơ sở huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ theo Chuẩn nghề nghiệp”,
với mong muốn đề xuất một số biện pháp nhằm quản lý tốt hoạt động bồ i
dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho giáo viên tại các trƣờng THCS huyện Hạ Hòa,
tỉnh Phú Thọ đáp ứng Chuẩn nghề nghiệp trƣớc yêu cầu đổi mới giáo dục
trong thời kì CNH, HĐH đất nƣớc và hội nhập quốc tế.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y
học cho giáo viên các trƣờng THCS huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ theo
Chuẩn nghề nghiệp nhằ m nâng cao và phát triển năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho đô ̣i
ngũ giáo viên đáp ƣ́ng yêu cầ u thời kỳ đổ i mới GD &ĐT.
3. Đối tƣợng, khách thể nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Quản lý hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho đội ngũ giáo viên
các trƣờng THCS trên địa bàn huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề

7.1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về bồ i dƣỡng và quản lý hoạt
động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho giáo viên THCS đáp ứng yêu cầu Chuẩn
nghề nghiệp.
7.2. Khảo sát thực trạng hoạt động bồi dƣỡng và quản lý hoạt động bồ i
dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho giáo viên các trƣờng THCS huyện Hạ Hòa, tỉnh
Phú Thọ theo Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học.
7.3. Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y
học cho GV các trƣờng THCS, huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ theo Chuẩn nghề

4


nghiệp nhằ m nâng cao hiê ̣u quả quản lý , góp phần nâng cao năng lực dạy học
cho đô ̣i ngũ giáo viên các trƣờng THCS huyê ̣n Ha ̣ Hòa, tỉnh Phú Thọ.
8. Phƣơng pháp nghiên cứu
8.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận
Thu thập các tài liệu liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu, đặc biệt về
quản lí các hoạt động chuyên môn nhà trƣờng; phân tích, phân loại, xác định
các khái niệm cơ bản; đọc sách, tham khảo các công trình nghiên cứu có liên
quan để hình thành cơ sở lý luận cho đề tài.
8.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phƣơng pháp quan sát, phỏng vấn, khảo sát bằng phiếu hỏi nhằm thu
thập thông tin về thực trạng hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c và thực
trạng quản lý hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho giáo viên các trƣờng
THCS huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ hiện nay.
8.3. Các phương pháp bổ trợ
- Thống kê toán học xử lý số liệu để định lƣợng chính xác cho từng nội
dung khảo sát thực trạng và các nội dung lấy ý kiến chuyên gia.
- Phân tích, lập biểu đồ minh họa nhằm nâng cao tính thuyết phục của
các dữ liệu trình bày.

nghề nghiệp.

6


CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG
NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ
THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
Giáo viên đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc quyết định chất
lƣợng và hiệu quả giáo dục. Để đáp ứng yêu cầu đổi mới , giáo viên cần phải
thƣờng xuyên đƣợc bồ i dƣỡng và tự bồ i dƣỡng để cập nhật kiến thức, nâng
cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, nâng cao năng lực nghề nghiệp, tu
dƣỡng đạo đức nghề nghiệp, nhằm đáp ứng yêu cầu của xã hội và nâng cao
chất lƣợng giáo dục . Vì vậy vấn đề bồ i dƣỡng năng lực nghề nghiệp nói
chung và bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c nói riêng cho đội ngũ giáo viên đã thu
hút đƣợc sự quan tâm của nhiều tác giả trong và ngoài nƣớc.
1.1.1. Trên thế giới
Trên thế giới đã có nhiều công trình nghiên cứu về năng lực chuyên
môn và các vấn đề phát triể n chuyên môn cho

giáo viên cũng nhƣ các biện

pháp quản lý mà lãnh đạo trƣờng học đã tiến hành để

phát triể n năng lực

chuyên môn cho giáo viên.
Trong xây dựng , bồ i dƣỡng và phát triển đội ngũ giáo viên , nhà giáo

chất lƣợng giáo du ̣c [14, tr.6].
Rất nhiều nhà nghiên cứu đã quan tâm đến vấn đề quản lý

nhà

trƣờng, tuy nhiên hiện chƣa có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý hoạt
động bồ i dƣỡng năng lực nghề nghiệp tại một cấp học cụ thể. Mặc dù vậy
vấn đề bồ i dƣỡng năng lực nghề nghiệp cho giáo viên đƣợc các nhà khoa
học giáo dục rất quan tâm và ngày càng đƣợc thực tế khẳng định hoạt động
này rất cần thiết. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng
nâng cao năng lực giáo viên

, phát triể n chuyên môn ,

là một trong những trọng tâm đƣợc chú ý để

tạo sự thay đổi và nâng cao chất lƣợng giáo dục nhà trƣờng. Ngƣời hiệu
trƣởng đóng vai trò quan trọng trong việc lãnh đạo và quản lý hoạt động
bồ i dƣỡng chuyên môn trong nhà trƣờng.

8


1.1.2. Ở Việt Nam
Bồi dƣỡng năng lực nghề nghiệp cho giáo viên là nhiệm vụ đƣợc các
cấp quản lý giáo du ̣c đặc biệt quan tâm trong nhiều năm qua. Hoạt động đào
tạo, bồ i dƣỡng đƣợc thực hiện hết sức linh hoạt, đa dạng: đào tạo mới, đào tạo
nâng chuẩn, trên chuẩn, bồ i dƣỡng thƣờng xuyên, bồ i dƣỡng thay sách, bồ i
dƣỡng đổi mới PPDH, đổi mới phƣơng pháp KTĐG, bồ i dƣỡng sử dụng
phƣơng tiện dạy học hiện đại, đổi mới hình thức sinh hoạt tổ nhóm chuyên

m gần đây cũng đã có những

nghiên cƣ́u liên quan đế n vấ n đề này nhƣ luân văn

“Biện pháp quản lý bồ i

dưỡng năng lực dạy học của giáo viên trường Trung học phổ thông Hải An
thành phố Hải Phòng đáp ứng chuẩn nghề nghiệp” của tác giả Vũ Văn Huy
(2011); đề tài: “Quản lý hoạt động bồ i dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên
trường trung học phổ thông Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc” của tác giả Phạm Kim
Thành (2013); đề tài: “Một số giải pháp nâng cao năng lực dạy học của đội
ngũ giáo viên trường THCS Khánh Bình đến năm 2015” của tác giả Nguyễn
Long Giao; đề tài: “Quản lý hoạt động bồ i dưỡng chuyên môn cho giáo viên
trường THCS quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh” của tác giả Trƣơng Thị
Đẹp (2015); đề tài “Quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng
lực học sinh ở các trường THCS huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ” của tác giả
Nguyễn Thanh Hoa (2015)… Các đề tài trên đã đƣa ra các biện pháp quản lý
phát triể n năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho giáo viên thông các chức năng của quản lý .
Các tác giả đã làm sáng tỏ cơ sở lý luận về quản lý bồ i dƣỡng giáo viên theo
hƣớng chuẩ n hóa ở các nhà trƣờng.
Tổng quan các nghiên cứu có liên quan đến đề tài có thể khẳng định
vấn đề nâng cao chất lƣợng dạy học từ lâu đã đƣợc các nhà nghiên cứu trong
và ngoài nƣớc quan tâm. Từ những năm cuối thế kỷ XX khi xã hội sắp bƣớc
vào một giai đoạn phát triển mới thì hơn bao giờ hết, vấn đề này đƣợc quan
tâm nhiều hơn và nó trở thành mối quan tâm chung của toàn xã hội, đặc biệt
là của những nhà nghiên cứu giáo du ̣c . Ý kiến của các nhà nghiên cứu có thể
khác nhau nhƣng điểm chung mà chúng ta thấy trong các công trình nghiên
cứu của họ là khẳng định: vai trò quan trọng của hoạt động quản lý trong việc
nâng cao chất lƣợng dạy và học ở các bậc học và ở các cấp học.
Nhìn tổng thể, cho đến nay vẫn chƣa có một công trình nghiên cứu nào

đích của tổ chức.
Harold Koontz, ngƣời đƣợc coi là cha đẻ của lý luận quản lý

hiện đại

khẳng định: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những
nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt đƣợc các mục đích của tổ chức vời thời
gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất.
Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Quản lý là
quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng tối đa các hoạt
động (chức năng ) kế hoạch hóa , tổ chức , chỉ đạo (lãnh đạo ) và kiể m tra” ;
“Hoạt động quản lý là tác động có định hƣớng, có chủ đích của chủ thể quản
lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức đó vận
hành và đạt đƣợc mục đích đề ra” [6, tr. 18].
Xem xét quản lý với tƣ cách là một hành động, Trần Kiểm cho rằng:
11


“Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hƣớng đích của chủ thể quản lý tới đối
tƣợng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra” [20, tr. 26]. Bản chất của hoạt động
quản lý là sự tác động có mục đích của ngƣời quản lý

đến tập thể ngƣời bị

quản lý nhằm đạt đƣợc mục tiêu quản lý . Trong quản lý nhà trƣờng đó là tác
động của ngƣời quản lý đến tập thể giáo viên , học sinh và các lực lƣợng khác
nhằm thực hiện hệ thống các mục tiêu.
Từ những khái niệm và quan điểm trên, có thể tóm lƣợc chung: Quản lý
là sự tác động có mục đích, có tổ chức, có kế hoạch của chủ thể đến đối tượng
và khách thể quản lý nhằm sử dụng hiệu quả các nguồn lực để cùng thực hiện

tính chất của nhà trƣờng xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là
quá trình dạy học – giáo dục thế hệ trẻ, đƣa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến,
tiến lên trạng thái mới về chất” [26, tr. 31].
Các nhà Quản lý giáo dục thực tiễn còn quan niệm: Quản lý giá o du ̣c
theo nghĩa tổng quan là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lƣợng xã hội
nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hô ̣i .
Ngày nay, với sứ mệnh xây dƣ̣ng xã hô ̣i ho ̣c tâ ̣p , học tập suốt đời , công tác
giáo dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà còn rộng ra cho mọi ngƣời, mọi
lƣ́a tuổ i. Tuy nhiên trọng tâm vẫn là giáo dục thế hệ trẻ cho nên Quản lý giáo
dục đƣợc hiểu là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, các trƣờng trong
hệ thống giáo dục quốc dân.
Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc và cộng sự: “Trong thực tế, Quản lý
giáo dục là quá trình tác động có kế hoạch, có tổ chức của các cơ quan quản
lý giáo dục các cấp tới các thành tố của quá trình dạy học – giáo dục nhằm
làm cho hệ giáo du ̣c vận hành có hiệu quả và đạt tới mục tiêu giáo

dục nhà

nƣớc đề ra” [21, tr. 16].
Theo tác giả Bush T. (trong tác phẩm Theories of Educasion Management,
PCP, London, 1995): “Quản lý giáo dục , một cách khái quát, là sự tác động
có tổ chức và hƣớng đích của chủ thể quản lý giáo dục tới đối tƣợng quản lý
giáo dục theo cách sử dụng các nguồn lực càng có hiệu quả càng tốt nhằm đạt
mục tiêu đề ra” [21, tr. 17].
Nhƣ vậy, quan niệm về quản lý giáo dục có thể có những cách diễn đạt
khác nhau, song trong mỗi cách định nghĩa đều đề cập tới các yếu tố cơ bản:
Chủ thể quản lý giáo dục , khách thể quản lý giáo dục , mục tiêu quản lý giáo
dục, ngoài ra còn phải kể tới cách thức (phƣơng pháp quản lý giáo dục ), và
công cụ quản lý giáo dục (hệ thống văn bản qui phạm pháp luật).


động một cách phù hợp và có hiệu quả trong các tình huống đa dạng của cuộc
sống” (Québec- Ministere de l’Education, 2004).

14


Ở Việt Nam, khái niệm năng lực cũng thu hút sự quan tâm của các
nhà nghiên cứu cũng nhƣ công luận khi giáo dục đang thực hiện công cuộc
đổi mới căn bản và toàn diện, chuyển từ truyền thụ kiến thức sang hình
thành năng lực. Các nhà tâm lí học cho rằng năng lực là tổng hợp các đặc
điểm, thuộc tính tâm lí của cá nhân phù hợp với yêu cầu đặc trƣng của một
hoạt động nhất định nhằm đảm bảo cho hoạt động đó đạt hiệu quả cao.
Ngƣời ta cũng chia năng lực thành năng lực chung, cốt lõi và năng lực
chuyên môn, trong đó, năng lực chung, cốt lõi là năng lực cơ bản cần thiết
làm nền tảng để phát triển năng lực chuyên môn. Năng lực chuyên môn là
năng lực đặc trƣng ở những lĩnh vực nhất định, ví dụ nhƣ năng lực toán học,
năng lực ngôn ngữ. Trong giáo dục các nhà nghiên cứu cũng đƣa ra các định
nghĩa có nội hàm tƣơng đƣơng.
Tựu chung lại, năng lực đƣợc coi là sự kết hợp của các khả năng, phẩm
chất, thái độ của một cá nhân hoặc tổ chức để thực hiện một nhiệm vụ có hiệu
quả. Xuất phát từ mục đích nghiên cứu của đề tài, chúng tôi tán thành quan
điểm năng lực nhƣ sau: Năng lực là sự tổng hợp những thuộc tính của cá nhân
con ngƣời, đáp ứng những yêu cầu của hoạt động và đảm bảo cho hoạt động
đạt đƣợc những kết quả cao, và đây cũng là khái niệm công cụ chúng tôi
thống nhất sử dụng làm công cụ nghiên cứu.
1.2.3.2. Năng lực dạy học của giáo viên
Năng lực nghề nghiệp là sự tƣơng ứng giữa những thuộc tính tâm, sinh
lý của con ngƣời với những yêu cầu do nghề nghiệp đặt ra. Ở mỗi một nghề
nghiệp khác nhau sẽ có những yêu cầu cụ thể khác nhau , nhƣng tựu trung lại
thì năng lực nghề nghiệp nói chung và năng lực dạy học nói riêng đƣợc cấu