ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐỖ THỊ THÚY

PHÁT TRIỂN VĂN HÓA ĐỌC
CHO SINH VIÊN TRƢỜNG CAO ĐẲNG VĨNH PHÚC

LUẬN VĂN THẠC SĨ THÔNG TIN - THƢ VIỆN

HÀ NỘI – 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐỖ THỊ THÚY

PHÁT TRIỂN VĂN HÓA ĐỌC
CHO SINH VIÊN TRƢỜNG CAO ĐẲNG VĨNH PHÚC
LUẬN VĂN THẠC SĨ THÔNG TIN - THƢ VIỆN
CHUYÊN NGÀNH KHOA HỌC THÔNG TIN - THƯ VIỆN
MÃ SỐ: 60 32 02 03
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TSKH. Nguyễn Thị Đông
XÁC NHẬN HỌC VIÊN ĐÃ CHỈNH SỬA THEO GÓP Ý CỦA HỘI ĐỒNG
Giáo viên hướng dẫn

Chủ tịch hội đồng chấm
Luận văn thạc sỹ

TSKH. Nguyễn Thị Đông

HỌC VIÊN

Đỗ Thị Thúy


LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành đề tài luận văn“Phát triển văn hoá đọc cho sinh viên Trường

cao đẳng Vĩnh Phúc” ngoài sự nỗ lực của bản thân , tác giả cũng đã nhận được sự
hướng dẫn và giúp đỡ nhiệt tình của các thầy/ cô giáo, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp
trong suốt quá trình học tập và công tác.
Trước tiên, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến Ban lãnh đạo cùng các
Quý thầy cô giảng dạy chuyên ngành Khoa học Thông tin - Thư viện tại Trường Đại học
Khoa học Xã hội & Nhân văn Hà Nội đã tận tình dạy dỗ, truyền đạt những kiến thức, kinh
nghiệm quý báu và tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốt thời gian học tập và thực
hiện đề tài.
Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến cô hướng dẫn - Tiến sĩ khoa học
Nguyễn thị Đông, người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ để đề tài có thể được thực hiện và
hoàn thành.
Tác giả xin trân trọng cảm ơn các đồng nghiệp, đã tạo mọi điều kiện thuận lợi,
động viên trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.
Mặc dù đã cố gắng hoàn thành luận văn với tất cả sự nỗ lực của bản thân, nhưng
luận văn chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định. Kính mong nhận được
những ý kiến đóng góp của quý thầy cô để luận văn được hoàn thiện hơn nữa.
Xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 26 tháng 05 năm 2016
Tác giả

Đỗ Thị Thúy




1.2.2. Đổi mới giáo dục đào tạo và yêu cầu phát triển văn hóa đọc
cho SV ................................................................................................... 32
1.2.3. Thư viện trường Cao đẳng Vĩnh Phúc trong đáp ứng yêu cầu
phát triển văn hóa đọc ......................................................................... 33
1.3. Đặc điểm của sinh viên Trường Cao đẳng Vĩnh Phúc ...................... 37
1.3.1. Đặc điểm hoạt động học tập của sinh viên trường Cao đẳng
Vĩnh Phúc ............................................................................................. 37
1.3.2. Đặc điểm nhu cầu tin của sinh viên Nhà trường ..................... 39
1.3.3. Vai trò của văn hóa đọc đối với sự phát triển sinh viên trường
Cao đẳng Vĩnh Phúc ............................................................................ 39
CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG VĂN HÓA ĐỌC CỦA SINH VIÊN
TRƢỜNG CAO ĐẲNG VĨNH PHÚC ........................................................ 41
2.1. Năng lực định hướng đọc .................................................................. 41
2.1.1. Nhu cầu, hứng thú đọc .............................................................. 41
2.1.2. Thói quen đọc ............................................................................. 46
2.1.3. Kỹ năng tìm kiếm và lựa chọn tài liệu ...................................... 50
2.2. Kỹ năng đọc, khả năng lĩnh hội nội dung đọc .................................. 54
2.2.1. Phương pháp đọc ....................................................................... 54
2.2.2. Kỹ năng tiếp nhận nội dung tài liệu và vận dụng vào thực tiễn ... 57
2.3. Thái độ ứng xử với tài liệu ................................................................ 58
2.3.1. Nhận thức của sinh viên đối với tài liệu ................................... 58
2.3.2. Hành vi ứng xử của sinh viên đối với tài liệu .......................... 58
2.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa đọc ............................................ 60
2.2.1. Yếu tố cá nhân ........................................................................... 60
2.2.2. Môi trường đọc........................................................................... 61
2.2.3. Hoạt động thông tin thư viện .................................................... 66
2.3. Nhận xét chung về thực trạng văn hóa đọc của sinh viên trường Cao
đẳng Vĩnh Phúc ........................................................................................ 75


Từ viết tắt

Nghĩa của từ
Từ viết tắt tiếng Việt

1.

CĐVP

Cao đẳng Vĩnh Phúc

2.

CSDL

Cơ sở dữ liệu

3.

NDT

Người dùng tin

4.

NLTT

Nguồn lực thông tin


ISBD

International Standard Bibliographic Description
(Qui tắc mô tả thư mục theo chuẩn quốc tế)

10.

MARC21

MAchine Readable Cataloging
(Biên mục đọc máy)

11.

LAN

Local Area Network
(Mạng máy tính nội bộ)

12.

OPAC

Online public access catalog
(Mục lục truy cập công cộng trực tuyến)


DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
Hình 1.1: Sơ đồ Cơ cấu tổ chức Trường Cao đẳng Vĩnh Phúc....................... 30
Hình 1.2: Sơ đồ cơ cấu tổ chức Trung tâm Thông tin - Thư viện trường Cao

Bảng biểu 2.25: Nhu cầu tham gia các khóa đào tạo người dùng tin ............. 72
Bảng biểu 2.26: Hoạt động hiệu quả trong việc hướng dẫn đọc ..................... 73


Bảng biểu 2.27: Mức độ hài lòng đối với cơ sở vật, trang thiết bị tại thư viện.. 74


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Ngày nay, cụm từ “Văn hóa đọc” đã và đang trở thành đề tài sôi nổi của
xã hội. Bởi, văn hóa đọc dần có vị trí quan trọng mỗi nhận thức của mỗi con
người. Văn hóa đọc - một bộ phận của Văn hóa – là một trong những động
lực thúc đẩy sự hình thành nên con người mới, những công dân có hiểu biết,
có trí tuệ để có thể thích ứng với sự phát triển của xã hội hiện đại – xã hội dựa
trên nền tảng của nền kinh tế tri thức.
Ở nước ta, hưởng ứng “Ngày đọc sách thế giới” được tổ chức hàng năm
do Hội đồng Anh (British Council) khởi xướng từ năm 1996,Trung tâm văn
hoá Pháp tại Hà Nội - L’Espace cũng có nhiều hoạt động ý nghĩa để tuyên
truyền cho văn hoá đọc. Ngày 01/04/2011, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
đã ban hành Quyết định số 1166/QĐ-BVHTTDL chọn ngày 23/04/2011 là
“Ngày hội sách Việt Nam năm 2011”. Đây là lần đầu tiên, Bộ Văn hóa, Thể
thao và Du lịch xây dựng, đồng thời trực tiếp triển khai Đề án tổ chức Ngày
hội đọc sách Việt Nam nhằm tôn vinh sách, quảng bá cho văn hóa đọc cũng
như bảo vệ quyền lợi của những người làm sách chân chính. Ngày 23 tháng 4
hàng năm đã trở thành ngày hội đọc sách,một nét đẹp văn hóa của con người
Việt Nam. Ngày 24/2/2014, theo đề nghị của Bộ Thông tin và Truyền thông,
Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định lấy ngày 21/4 hàng năm là ngày Sách
Việt Nam góp phần quan trọng trong việc nâng cao trách nhiệm của các cấp,
các ngành đối với việc xây dựng và phát triển văn hóa đọc ở Việt Nam.
Trong bối cảnh có nhiều thuận lợi, văn hoá đọc vẫn phải đối mặt với

trình học tập và nghiên cứu của giảng viên và sinh viên trong nhà trường. Tuy
nhiên, sự phát triển của thư viện cũng như nhu cầu sử dụng thư viện của
người dùng tin tại thư viện trường vẫn là điều cần nghiên cứu. Nhất là trong
giai đoạn bùng nổ thông tin như hiện nay, vấn đề văn hóa đọc đối với sinh
trường Cao đẳng Vĩnh Phúc còn nhiều bất cập và cần được xem xét và nghiên
cứu để có hướng phát triển đúng với xu thế phát triển của thư viện trong cả
nước nói chung và trong tỉnh nói riêng.

2


Nhận thấy nhu cầu cấp thiết để phát triển văn hóa đọc cho sinh viên
trường Cao đẳng Vĩnh Phúc hiện nay, tôi thiết thấy cần có công trình nghiên
cứu thật nghiêm túc để có thể nâng cao khả năng đọc, học và sử dụng nguồn
lực thông tin có trong thư viện của nhà trường. Góp phần làm tăng thêm sự
ham học hỏi, khả năng hiểu biết cũng như trình độ cho sinh viên nhà trường.
Đồng thời qua đó thúc đẩy hơn nữa quá trình hoạt động của thư viện trong
nhà trường. Vì những lý do trên, tôi chọn đề tài “Pháp phát triển văn hóa đọc
cho sinh viên trường Cao đẳng Vĩnh Phúc” làm đề tài cho luận văn tốt
nghiệp của mình.
2. Tình hình nghiên cứu
Vấn đề văn hóa đọc và phát triển văn hóa đọc những năm gần đây đã
được các nước trên thế giới hết sức quan tâm và đã có những hoạt động cụ thể
nhằm tôn vinh, giữ gìn và phát huy văn hóa đọc trong thời đại bùng nổ thông
tin. Việc khẳng định vai trò của sách, xác định các giải pháp cho phát triển
văn hóa đọc là việc là vô cùng cần thiết và cấp bách của mọi quốc gia, trong
đó có Việt Nam.
Xét theo xu hướng đề tài nghiên cứu, bài báo đăng trên tạp chí khoa học,
các khóa luận tốt nghiệp, luận văn thạc sỹ của ngành Thông tin – Thư viện,
Phát hành xuất bản phẩm, Giáo dục học, Xã hội học, văn hóa học… đề cập

nhiên, các công trình này có hướng nghiên cứu chủ yếu về phục vụ bạn đọc
hay nghiên cứu phát triển sản phẩm và dịch vụ thông tin…
Vì vậy, tác giả nhận thấy, nghiên cứu về văn hóa đọc, đây không phải
là đề tài quá mới lạ, thực chất đã có nhiều công trình, bài viết về đề tài này.
Nhưng đối với SV tại trường CĐVP là điều cấp thiết và rất thiết thực. Bởi
vậy, tác giả hi vọng thông qua nghiên cứu, tìm hiểu có thể thúc đẩy hơn nữa
phong trào học và đọc của SV nhà trường để làm cho hoạt động TV của
trường ngày càng gắn bó mật thiết hơn nữa đối với các bạn SV nói riêng và cả
những độc giả đến với TV nói chung.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Văn hóa đọc cho SV.
Phạm vi nghiên cứu: Tại trường CĐVP

5


Thời gian: Từ năm 2014 đến tháng 2015. Lý do tác giả luận văn chọn
thời điểm này, bởi đây chính là thời điểm Trường CĐVP dần chuyển đổi
phương pháp đào tạo từ niên chế sang đào tạo sang tín chỉ. Sự đổi mới
phương pháp đào tạo yêu cầu cả giảng viên và SV phải chủ động trong việc
dạy và học. Đòi hỏi hoạt động thư viện cần hoàn thiện hơn nữa để đáp ứng
nhu cầu đổi mới phương pháp giáo dục của Nhà trường.
4. Mục đích nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng văn hóa đọc của SV trường
CĐVP, trên cơ sở này đưa ra các giải pháp định hướng phát triển văn hóa đọc
cho SV của trường
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn của văn hóa đọc cho SV, xem
xét vai trò và tác động của văn hoá đọc trong nâng cao chất lượng của SV
trường CĐVP.

khác nhau: đầu giờ sáng, giữa buổi sáng, buổi trưa và giữa buổi chiều.
7. Ý nghĩa khoa học và ứng dụng của đề tài
7.1. Ý nghĩa khoa học
Kết quả nghiên cứu đề tài góp phần hoàn thiện và làm sáng tỏ thêm lý
luận về phát triển văn hóa đọc cho SV trong bối cảnh đổi mới Giáo dục –
Đào tạo và hội nhập quốc tế.
7.2. Ý nghĩa thực tiễn
- Các kết quả nghiên cứu và giải pháp đề xuất của luận văn có thể được
áp dụng tại trường CĐVP nhằm phát triển văn hóa đọc cho SV, góp phần
nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học của trường.
- Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể là tài liệu tham khảo đối với
các nghiên cứu có liên quan.
8. Giả thuyết nghiên cứu
Nếu chú trọng phát triển văn hóa đọc cho SVcủa trường CĐVP thì sẽ
nâng cao kỹ năng học tập độc lập cho SV, phát triển khả năng tích cực, chủ
động, sáng tạo của SV góp phần nâng cao chất lượng học tập và nghiên cứu
khoa học của SV.
7


9. Dự kiến kết quả nghiên cứu
Kết quả nghiên cứu dự kiến dài khoảng 100 trang A4 bao gồm nội
dung, mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục.
10. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục,
luận văn được chia thành 3 chương:
Chương 1: Văn hóa đọc với sinh viên trường Cao đẳng Vĩnh Phúc
Chương 2: Thực trạng văn hóa đọc của sinh viên trường Cao đẳng
Vĩnh Phúc
Chương 3: Đề xuất các giải pháp phát triển văn hóa đọc cho sinh viên

Văn hóa theo Hồ Chí Minh thì "Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của
cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo
đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho
sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng. Toàn bộ
những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hoá. Văn hóa là tổng hợp của mọi
phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh
ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh
tồn"[2]. Như vậy văn hóa là toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần do con
9


người sáng tạo ra, là động lực giúp con người sinh tồn, là mục đích cuộc sống
loài người
Với các định nghĩa nói trên, có thể đúc kết các đặc trưng cơ bản của khái
niệm “Văn hóa” theo các nội dung sau:
Văn hóa là sản phẩ m của con người, chỉ có con người mới có văn hóa.
Văn hóa bao gồ m tổ ng phức hơ ̣p của nhiề u thành tố đươ ̣c tích tu, ̣ tiế p nố i,
phát triển trong các cộng đồng người tạo thành chuẩ n mực "ứng xử" cho các cá
nhân trong xã hô ̣i và quan điể m lố i ứng xử riêng của cô ̣ng đồ ng xã hô ̣i .đó
Con người với hoa ̣t đô ̣ng của mình sáng ta ̣o ra văn hóa và đồ ng thời ta ̣o
ra vẻ đe ̣p văn hóa cho chính bản thân mình.
Đề cao vai trò của con người với văn hóa cũng như khả năng làm sang
trọng, làm đẹp con người của văn hóa
, thông qua lố i ứng xử chuẩ n mựctrong mỗi
cô ̣ng đồ ng, xã hội đã làm nên giá trị đích thực của văn hóa.
* Khái niệm văn hóa đọc
- Khái niệm đọc:
Đọc là "phát thành lời những điều đã được viết ra theo đúng trình tự;
tiếp nhận nội dung của một tập hợp ký hiệu bằng cách nhìn vào các ký hiệu;
thu lấy thông tin từ một thiết bị nhớ của máy tính, như từ một đĩa từ; hiểu

những hành vi biểu hiện bên ngoài của văn hoá đọc.
1.1.1.2. Khái niệm phát triển và phát triển văn hóa đọc
* Khái niệm phát triển
“Phát triển là biến đổi hoặc làm cho biến đổi từ ít đến nhiều, hẹp đến
rộng, thấp đến cao, đơn giản đến phức tạp”[17].
* Khái niệm phát triển văn hóa đọc
Phát triển văn hóa đọc theo tác giả luận văn là làm biến đổi về chất
những nội dung cơ bản của văn hóa đọc: Tức là làm thay đổi nhu cầu đọc của
bạn đọc sao cho kích thích hơn, sâu sắc hơn và làm cho chu kỳ nhu cầu đọc
của họ được rút ngắn lại; Từ thói quen đọc chưa thường xuyên thành có thói
quen thường xuyên hàng ngày; Từ trình độ đọc đơn giản trở thành có trình độ
đọc cao, biết lựa chọn những tài liệu có giá trị thông tin hữu ích hơn; Nâng
cao ý thức cũng như văn hóa ứng xử với tài liệu và môi trường đọc ngày càng
chuẩn mực hơn.

12


Tóm lại, phát triển văn hóa đọc là làm cho con người hoàn thiện bản
thân nhất là trong bối cảnh xã hội như hiện nay.
1.1.2. Những biểu hiện của văn hóa đọc
Văn hóa đo ̣c không những thể hiê ̣n ở số lươ ̣ng tài liê ̣u đã đo ̣c mà còn ở
chấ t lươ ̣ng đo ̣c . Kiế n thức, kinh nghiê ̣m tích lũy đươ ̣c của mỗi người sẽ giúp
ích nhiều cho việc đọc hiểu , lĩnh hội sâu sắc kiến thức và

thông tin đươ ̣c

chuyể n tải trong tài liê ̣u . Hiê ̣u quả của viê ̣c đo ̣c đươ ̣c thể hiê ̣n ở khả năng vâ ̣n
dụng sáng tạo những tri thức thu được từ việc đọc vào cuộc sống và công việc
hàng ngày của chủ thể đọc.