ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------

PHẠM THỊ THÊU

SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG TIN - THƢ VIỆN
TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC HẢI DƢƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ THÔNG TIN - THƢ VIỆN

HÀ NỘI - 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------

PHẠM THỊ THÊU

SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ THÔNG TIN - THƢ VIỆN
TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC HẢI DƢƠNG

Chuyên ngành

: Khoa học Thông tin - Thƣ viện

Mã số

: 60 32 02 03


Tác giả

Phạm Thị Thêu


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1

1.Tính cấp thiết của đề tài.............................................................................. 1
2. Tình hình nghiên cứu ................................................................................. 4
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................ 6
4. Giả thuyết nghiên cứu................................................................................ 7
5. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu ............................................................. 7
6. Phƣơng pháp nghiên cứu ........................................................................... 7
7. Ý nghĩa khoa học và ứng dụng của đề tài ................................................. 8
8. Kết quả nghiên cứu .................................................................................... 8
9. Bố cục của luận văn ................................................................................... 9
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ
THÔNG TIN - THƢ VIỆN TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC HẢI DƢƠNG .............. 10

1.1. Những vấn đề chung về sản phẩm và dịch vụ thông tin - thƣ viện ...... 10
1.1.1. Khái niệm sản phẩm và dịch vụ thông tin - thƣ viện .............................10
1.1.2. Mối quan hệ giữa sản phẩm và dịch vụ thông tin - thƣ viện ..................13
1.1.3. Các yếu tố ảnh hƣởng đến sự phát triển SP&DVTT-TV...........................15
1.1.4. Các tiêu chí đánh giá chất lƣợng SP&DVT-TT ......................................19

1.2. Khái quát về Trƣờng Đại học Hải Dƣơng ............................................ 21
1.2.1. Quá trình hình thành và phát triển, chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ
chức của Trƣờng Đại học Hải Dƣơng ..............................................................21
1.2.2. Quá trình hình thành, phát triển, chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm

2.3.4. Trình độ nguồn nhân lực của Thƣ viện ..................................................82
2.3.5. Nguồn lực thông tin của thƣ viện ...........................................................83
2.3.6. Hạ tầng công nghệ thông tin ...................................................................84
2.3.7. Nhu cầu tin của ngƣời dùng tin ..............................................................85

2.4. Đánh giá về chất lƣợng SP&DV Thông tin -Thƣ viện tại Trƣờng ĐHHD 86
2.4.1. Đánh giá về Sản phẩm Thông tin - Thƣ viện .........................................87
2.4.2. Đánh giá Dịch vụ Thông tin - Thƣ viện .................................................88

2.5. Nhận xét chung về sản phẩm và dịch vụ thông tin - thƣ viện .............. 92


2.5.1. Điểm mạnh về sản phẩm và dịch vụ thông tin - thƣ viện .......................92
2.5.2. Điểm yếu về sản phẩm và dịch vụ thông tin - thƣ viện ..........................93
Chƣơng 3. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN VÀ NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG
SẢN PHẨM & DỊCH VỤ THÔNG TIN – THƢ VIỆN TẠI TRƢỜNG ĐẠI
HỌC HẢI DƢƠNG ................................................................................................ 95

3.1. Giải pháp phát triển SP&DV thông tin - thƣ viện ................................ 95
3.1.1. Nâng cao chất lƣợng các sản phẩm thông tin - thƣ viện ........................95
3.1.2. Nâng cao chất lƣợng các dịch vụ thông tin - thƣ viện ............................99

3.2. Đa dạng hóa các loại hình SP&DV thông tin - thƣ viện .................... 102
3.2.1. Xây dựng các sản phẩm thông tin - thƣ viện mới ................................103
3.2.2. Phát triển dịch vụ Thông tin - Thƣ viện mới ........................................105

3.3. Các giải pháp hỗ trợ............................................................................ 109
3.3.1. Nâng cao chất lƣợng thông tin và tăng cƣờng cơ sở vật chất...............109
3.3.2. Phát huy nguồn lực con ngƣời ..............................................................114
3.3.3. Xây dựng kế hoạch Marketing các SP&DV thông tin - thƣ viện.........117


4

ĐHHD

Đại học Hải Dƣơng

5

SPTT-TV

Sản phẩm thông tin - thƣ viện

6

SP & DVTT-TV

Sản phẩm và dịch vụ thông tin - thƣ viện

7

TT

Thông tin

8

TT-TV

Thông tin - Thƣ viện

CHỮ VIẾT THƢỜNG

1

AACR

Anglo – American Cataloguing Rules

2

DDC

Dewey Decimal Classification

3

MARC

Machine Readable Cataloguing

4

OPAC

Online Public Access Cataloging


DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 1.1. Số lƣợng đội ngũ giảng viên Trƣờng ĐHHD................................................ 25
Bảng 1.2. Quy mô đào tạo của Nhà trƣờng trong các năm học gần đây................... 26

Hình 2.8. Ý kiến đánh giá về chất lƣợng của Thƣ mục thông báo tài liệu mới ........ 62
Hình 2.9. Biểu đồ ý kiến đánh giá- Trang web của Trung tâm ................................. 67
Hình 2.10. Biểu đồ ý kiến đánh giá - Dịch vụ đọc tại chỗ ........................................ 71
Hình 2.11. Đánh giá về chất lƣợng Dịch vụ mƣợn về nhà ....................................... 73
Hình 2.12. Đánh giá về mức độ sử dụng dịch vụ mƣợn về nhà ................................ 74
Hình 2.13 . Biểu đồ ý kiến đánh giá - Dịch vụ Internnet .......................................... 77
Hình 2.14. Biểu đồ ý kiến đánh giá - Dịch vụ hƣớng dẫn NDT ............................... 79
Sơ đồ 1.2. Cơ cấu tổ chức của TT TT-TV Trƣờng ĐHHD ...................................... 32


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Hiện nay, nƣớc ta đang bƣớc vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa
nhằm đƣa Việt Nam trở thành nƣớc công nghiệp văn minh, hiện đại. Trong sự
nghiệp cách mạng to lớn đó, công tác đào tạo nguồn nhân lực luôn giữ vai trò quan
trọng; công nghệ thông tin và truyền thông đã trở thành một bộ phận của lực lƣợng
sản xuất trực tiếp, thúc đẩy sự phát triển của kinh tế, làm chuyển dịch nhanh cơ cấu
kinh tế và biến đổi sâu sắc các lĩnh vực của đời sống xã hội, đƣa xã hội loài ngƣời
tiến vào một kỷ nguyên mới - kỷ nguyên thông tin và phát triển kinh tế tri thức,
trong đó tri thức đóng vai trò ngày càng quan trọng và trở thành nhân tố quyết định
sự phát triển của mỗi quốc gia. Mọi sự sáng tạo, đột phá, tiến bộ và vƣơn lên trong
thế giới hiện đại đều bắt nguồn từ thông tin và trên cơ sở của thông tin. Nhu cầu tin
của con ngƣời cũng ngày càng đa dạng và phong phú hơn. Thông tin giúp con
ngƣời có những định hƣớng đúng đắn, làm chủ đƣợc cuộc sống của mình. Ngay
trong Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX đã chỉ rõ: “Phát triển giáo dục và đào tạo
là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện
đại hóa, là điều kiện để phát triển nguồn lực con người - yếu tố cơ bản để phát triển
xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững”.
Việt Nam bƣớc vào thế kỷ XXI với chủ trƣơng xây dựng nền kinh tế thị
trƣờng theo định hƣớng xã hội chủ nghĩa, trong đó tri thức là yếu tố quyết định đến

cách tốt nhất nhu cầu tin của ngƣời dùng tin (NDT). Thông qua hệ thống SP&DVTTTV các cơ quan thông tin - thƣ viện có thể đánh giá đƣợc hiệu quả hoạt động, đồng
thời khẳng định đƣợc vai trò cũng nhƣ vị trí của mình trong xã hội. Nhu cầu đƣợc
cung cấp thông tin nhanh, chính xác, có chọn lọc ngày càng cao và nhu cầu giao lƣu,
hội nhập và hợp tác giữa các cơ quan thông tin - thƣ viện đòi hỏi cần cung cấp những
SP&DVTT-TV với chất lƣợng ngày càng tốt hơn, phù hợp với đặc điểm nhu cầu của
NDT. Vì vậy, phát triển và nâng cao chất lƣợng hệ thống SP&DVTT-TV tại các
trƣờng đại học, cao đẳng cần đặc biệt đƣợc coi trọng nhằm khai thác tối đa giá trị của
nguồn lực thông tin tại các cơ quan thông tin - thƣ viện, đồng thời hỗ trợ cho công tác
giảng dạy, học tập và nghiên cứu của cán bộ, giảng viên và học sinh, sinh viên.
2


Là một thành viên trong hệ thống các trƣờng đại học trên địa bàn cả nƣớc nói
chung và là trƣờng đại học công lập duy nhất trên địa bàn tỉnh Hải Dƣơng, Trƣờng Đại
học Hải Dƣơng (ĐHHD) đƣợc thành lập theo Quyết định số 1258/QĐ-TTg của Thủ
tƣớng Chính phủ ngày 26 tháng 07 năm 2011 trên cơ sở nâng cấp từ Trƣờng Cao đẳng
Kinh tế - Kỹ thuật Hải Dƣơng và đƣợc đổi tên theo Quyết định số 378/QĐ-TTg ngày
01 tháng 3 năm 2013 của Thủ tƣớng Chính phủ. Do mới đƣợc nâng cấp nên cơ sở vâ ̣t
chấ t còn nghèo nàn, đô ̣i ngũ cán bô ̣ còn mỏng, vì vậy, hoạt động đào tạo của Trƣờng
ĐHHD còn gặp rất nhiều khó khăn, nhà trƣờng đang từng bƣớc đổi mới và hoàn thiện;
một trong những khâu quan trọng có ảnh hƣởng không nhỏ tới chất lƣợng đào tạo đó là
SP&DVTT-TV. Khắc phục khó khăn, trung tâm Thông tin - Thƣ viện (TT TT-TV)
Trƣờng ĐHHD đã đáp ứng đƣợc về cơ bản nhu cầu về thông tin tƣ liệu, giáo trình, sách
tham khảo cho các chuyên ngành đào tạo cũng nhƣ các lĩnh vực tri thức khác của cán
bộ, học viên trong Trƣờng; hệ thống các SP&DVTT-TV tại TTTTT-TV Trƣờng
ĐHHD đóng vai trò quan trọng, là công cụ, phƣơng tiện và là cầu nối giữa NDT với
nguồn lực thông tin, giúp NDT truy cập, khai thác nguồn tin một cách có hiệu quả. Bên
cạnh đó các SP&DVTT-TV còn giúp cho việc trao đổi, chia sẻ nguồn lực thông tin
giữa trung tâm TT TT-TV Trƣờng Đại học Hải Dƣơng với các cơ quan thông tin - thƣ
viện khác một cách dễ dàng, thuận tiện; đòi hỏi các TT TT-TV cần cung cấp những sản

phân tích về các loại hình sản phẩm và dịch vụ trong từng loại hình thƣ viện cụ thể;
SP&DVTT-TV cũng đƣợc đề cập đến trong các tạp chí chuyên ngành, liên
ngành nhƣ các bài viết sau:
- Một số vấn đề về chính sách phát triển sản phẩm và dịch vụ thông tin tại
Việt Nam của tác giả Nguyễn Hữu Hùng đăng trên Tạp chí Thông tin và Tƣ liệu - số
2 - năm 2008 - tr.1-6.
- Dịch vụ các thư viện chuyên ngành trên địa bàn Hà Nội: Hiện trạng và vấn
đề của tác giả Nguyễn Thị Hạnh đăng trên Tạp chí Thông tin và Tƣ liệu - số 2 - năm
2008 - tr. 10-14.
- Dịch vụ cung cấp thông tin theo chuyên đề: Nội dung và một số kiến nghị
của tác giả Trần Mạnh Tuấn đăng trên Tạp chí Thông tin và Tƣ liệu - số 1- năm
2003 - tr. 9-14.
4


- Một số vấn đề về sự phát triển các sản phẩm và dịch vụ thông tin của tác giả
Trần Mạnh Tuấn đăng trên Tạp chí Thông tin và Tƣ liệu - số 4 - năm 2003 - tr. 15-21.
- Sản phẩm thông tin từ góc độ Marketing của tác giả Trần Mạnh Tuấn đăng
trên Tạp chí Thông tin và Tƣ liệu - số 3 - năm 2004 - tr. 7-12.
- Sản phẩm và dịch vụ thông tin - thực trạng và các vấn đề của tác giả Trần
Mạnh Trí đăng trên Tạp chí Thông tin Khoa học Xã hội - số 4 - năm 2003 - tr. 19-26.
- Đánh giá các dịch vụ thông tin và thư viện của tác giả Vũ Văn Sơn đăng
trên Tạp chí Thông tin và Tƣ liệu - số 4 - năm 1997 - tr. 10-14.
Các bài viết này đã mô tả khái lƣợc một số sản phẩm, dịch vụ thông tin tiêu
biểu và phổ biến hiện nay, giúp liệt kê, nhận dạng các nhóm sản phẩm và dịch vụ
thông tin - thƣ viện, xác định mối quan hệ giữa cơ sở phân nhóm sản phẩm và dịch
vụ theo những mục đích, khía cạnh khác nhau. Đồng thời đề cập đến những phƣơng
pháp đánh giá cũng nhƣ phân tích các quan điểm tiếp cận về tính hiệu quả của các
SP&DVTT-TV.
Bên cạnh đó, vấn đề SP&DVTT-TV cũng đã đƣợc nhiều luận văn nghiên

nâng cao hiệu quả phục vụ NDT, đáp ứng đƣợc yêu cầu đổi mới. Để thực hiện đề
tài này tác giả luận văn đã kế thừa những thành quả nghiên cứu của các tác giả đi
trƣớc và những kiến thức, kinh nghiệm của bản thân để làm rõ thực trạng
SP&DVTT-TV tại TTTT-TV Trƣờng Đại học Hải Dƣơng. Qua đó đề xuất các giải
pháp nhằm phát triển và nâng cao chất lƣợng hệ thống SP&DVTT-TV tại Trƣờng
ĐHHD phù với yêu cầu và nhiệm vụ của Thƣ viện trong giai đoạn hiện nay.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu và đánh giá thực trạng hệ thống sản phẩm và dịch vụ thông tin thƣ viện tại Trƣờng ĐHHD hiện nay. Qua đó đề xuất các giải pháp nhằm phát triển
và nâng cao chất lƣợng các sản phẩm và dịch vụ thông tin - thƣ viện tại TT TT-TV
Trƣờng ĐHHD.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện đƣợc mục đích nghiên cứu, luận văn sẽ giải quyết những nhiệm
vụ sau đây:
- Nghiên cứu những vấn đề lý luận chung liên quan đến SP&DVTT-TV
6


- Tìm hiểu mục tiêu, chức năng, nhiệm vụ của Trƣờng ĐHHD và TTTT-TV
Trƣờng ĐHHD
- Nghiên cứu đặc điểm ngƣời dùng tin và nhu cầu tin tại TTTT-TV
Trƣờng ĐHHD
- Nghiên cứu và đánh giá thực trạng hệ thống SP&DVTT-TV tại TTTT-TV
Trƣờng ĐHHD
- Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao chất lƣợng các
SP&DVTT-TV tại TTTT-TV Trƣờng ĐHHD.
4. Giả thuyết nghiên cứu
Nếu TTTT-TV Trƣờng ĐHHD chú trọng tới việc phát triển và nâng cao chất
lƣợng hệ thống SP&DVTT-TV thì sẽ tăng cƣờng đƣợc hiệu quả của hoạt động
thông tin, góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục đào tạo, nghiên cứu khoa học, học

ĐHHD. Vì vậy nghiên cứu này góp phần vào việc khẳng định vai trò, tầm quan
trọng của việc nghiên cứu, phát triển và nâng cao chất lƣợng hệ thống SP&DVTTTV nhằm tăng cƣờng hiệu quả của hoạt động thông tin tại TT TT-TV Trƣờng
ĐHHD; góp phần nâng cao chất lƣợng đào tạo, nghiên cứu khoa học của giảng viên
và sinh viên trong Trƣờng. Đồng thời đề xuất các giải pháp phát triển và nâng cao
chất lƣợng SP&DVTT-TV tại trƣờng ĐHHD, từ đó cải thiện hình ảnh của Thƣ viện,
nâng cao hiệu quả hoạt động thông tin, góp phần nâng cao chất lƣợng đào tạo, phục
vụ trực tiếp cho việc cung ứng nhân lực chất lƣợng cao phục vụ sự nghiệp công
nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc.
8. Kết quả nghiên cứu
Luận văn hoàn thành trong 9 tháng với dung lƣợng từ 80 đến 130 trang trên
khổ giấy A4.
Nội dung nghiên cứu:
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về các SP&DVTT-TV.
- Phân tích và đánh giá thực trạng hệ thống SP&DVTT-TV tại Trƣờng
ĐHHD và sự cần thiết phải nghiên cứu phát triển SP&DVTT-TV tại Trung tâm.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao chất lƣợng hệ thống
SP&DVTT-TV tại Trƣờng ĐHHD.

8


9. Bố cục của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, bố cục
của luận văn gồm 3 chƣơng:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư
viện tại Trường Đại học Hải Dương
Chương 2: Thực trạng sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện tại Trường
Đại học Hải Dương
Chương 3: Giải pháp phát triển và nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ
thông tin - thư viện tại Trường Đại học Hải Dương

sản phẩm đƣợc cấu tạo và hình thành từ hai yếu tố cơ bản: Yếu tố vật chất và yếu tố

10


phi vật chất. Để có hiểu biết đúng đắn về sản phẩm cũng nhƣ dịch vụ TT-TV, trƣớc
hết cần phải tiếp cận một số thuật ngữ, khái niệm có liên quan:
Theo định nghĩa của Giáo trình Kinh tế chính trị Mác-Lênin về phƣơng thức
sản xuất tƣ bản chủ nghĩa:“Sản phẩm là kết quả của sản xuất. Tổng hợp các thuộc
tính về lý học, cơ học, hóa học và các thuộc tính có ích khác cho sản phẩm có công
dụng nhất định và có thể thỏa mãn những nhu cầu của con người”.[ 12, tr.39]
Theo từ điển Bách khoa Việt Nam, “Sản phẩm là kết quả của các hoạt động
hoặc các quá trình. Sản phẩm có thể là vật chất hoặc phi vật chát và được tạo ra có
chủ định hoặc không chủ định” [28, tr.723]
Theo từ điển Đại từ Tiếng Việt: “Sản phẩm là cái do con người lao động tạo
ra hoặc cái được tạo ra như một kết quả của tự nhiên” [32, tr.1427]
Sản phẩm thông tin - thƣ viện (SPTT-TV) đƣợc hình thành nhằm thỏa mãn
những nhu cầu thông tin bao gồm: nhu cầu tra cứu thông tin và nhu cầu về chính
bản than thông tin. Nhƣ vậy, sản phẩm phải phụ thuộc chặt chẽ ào nhu cầu cũng
nhƣ sự biến đổi của nhu cầu.
Quá trình lao động để tạo ra SPTT-TV chính là quá trình xử lý thông tin bao
gồm: biên mục, phân loại, định từ khóa, tóm tắt, chú giải, biên soạn, tổng luận cũng
nhƣ các quá trình phân tích, tổng hợp thông tin. Ngƣời thực hiện quá trình xử lý
thông tin có thể là các chuyên gia làm việc tại một cơ quan, tổ chức có chức năng
cung cấp thông tin hoặc cũng có thể là các nhà khoa học, các chuyên gia - ngƣời
dùng tin trong quá trình tự thỏa mãn nhu cầu thông tin cho mình hoặc theo yêu cầu
đặt hàng của các cơ quan thông tin, thƣ viện.
Mức độ thỏa mãn nhu cầu tin ở những sản phẩm khác nhau cũng rất khác
nhau. Các sản phẩm thông tin thƣ mục có khả năng thỏa mãn những nhu cầu tra cứu
thông tin về tài liệu. Còn các sản phẩm thông tin dạng dữ kiện, toàn văn, tổng thuật

kinh tế của các quốc gia có tốc độ phát triển cao” [26, tr.671].
Trong Đại từ điển Tiếng Việt, “Dịch vụ là một công việc phục vụ cho đông
đảo quần chúng” [31,tr.537].
Tƣơng tự khái niệm về sản phẩm, thuật ngữ dịch vụ đƣợc sử dụng trong nhiều
lĩnh vực hoạt động. Trong lĩnh vực thông tin, dịch vụ thông tin - thƣ viện bao gồm
những công việc mang tính chất chuyên môn hóa và khi thực hiện cần phải sử dụng
(tạm thời hoặc phối hợp) một số tài sản hoặc một số sản phẩm nào đó.
12


Theo Từ điển giải nghĩa Thƣ viện học và tin học Anh - Việt, “Dịch vụ Thư
viện (library service) là một từ chung dùng để chỉ tất cả các hoạt động cũng như
những chương trình được thư viện cung cấp để đáp ứng nhu cầu thông tin của cộng
đồng độc giả” [9,tr.119].
“Dịch vụ Thông tin (information service) là dịch vụ cá nhân trực tiếp do nhân
viên của ban tham khảo của thư viện cung cấp cho độc giả trong tiến trình truy tìm
thông tin của họ” [9,tr.106].
Dịch vụ Thông tin - Thƣ viện (DVTT-TV) có mối quan hệ chặt chẽ giữa ngƣời
dùng tin và cán bộ thƣ viện. Trên cơ sở các yêu cầu về thông tin của NDT, cán bộ
thƣ viện triển khai các dịch vụ và ngƣợc lại nhờ các dịch vụ do cán bộ thƣ viện tạo
ra thì NDT đƣợc thỏa mãn nhu cầu tin của mình. DVTT-TV có thể chia thành các
nhóm cơ bản nhƣ: dịch vụ cung cấp tài liệu; dịch vụ trao đổi thông tin; dịch vụ phổ
biến thôn tin; dịch vụ tra cứu tin...
Mục tiêu quan trọng nhất là giúp cho các cơ quan thông tin - thƣ viện nâng cao
khả năng đáp ứng nhu cầu khai thác thông tin và giúp NDT tiếp cận, sử dụng có
hiệu quả thông tin vào hoạt động của mình.
Từ những phân tích trên, có thể thấy theo tác giả Trần Mạnh Tuấn “Dịch vụ
thông tin - thư viện bao gồm những hoạt động nhằm thỏa mãn nhu cầu tin thông tin
và trao đổi thông tin của người dùng tin của các cơ quan thông tin - thư viện nói
chung”[21, tr.24].

thống sản phẩm thì dịch vụ đó cũng không phát huy đƣợc tác dụng và không mang
lại hiệu quả nhƣ mong muốn.
Để đáp ứng nhu cầu của NDT, thông thƣờng các cán bộ thông tin - thƣ viện
phải tiến hành đồng thời việc tạo ra các SP&DVTT-TV tƣơng ứng. Với mỗi sản
phẩm đều có một hoặc một số dịch vụ tƣơng ứng, mục đích của dịch vụ là nhằm giúp
cho sản phẩm đƣợc sử dụng, khai thác một cách tối đa và ngƣợc lại ứng với mỗi dịch
vụ là một hoặc một số sản phẩm phù hợp để dịch vụ đó đƣợc triển khai tốt.
Mối quan hệ SP&DVTT-TV chặt chẽ và tính tƣơng tác cao. Nhƣ vậy, vấn đề cần
hoàn thiện, đảm bảo sự phát triển cân đối các sản phẩm thông tin phải luôn đi liền với
việc tổ chức, kiện toàn dịch vụ thông tin phù hợp với từng loại sản phẩm là việc làm
hết sức cần thiết với mỗi cơ quan thông tin - thƣ viện.
14


1.1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển SP&DVTT-TV
SP&DVTT-TV luôn luôn phát triển và rất năng động. Hiệu quả của hoạt động
này phụ thuộc chặt chẽ vào nhiều yếu tố có tính đặc trƣng nhƣ: nhu cầu tin (NCT);
điều kiện kinh tế xã hội,... tựu chung lại có 2 yếu tố cơ bản đó là yếu tố bên ngoài
và yếu tố nội tại trong các cơ quan thông tin - thƣ viện
1.1.3.1. Các yếu tố bên ngoài cơ quan thông tin - thư viện
- Nhu cầu về các sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện:
Trong điều kiện phát triển kinh tế xã hội hiện nay, nhu cầu về SP&DVTT-TV
là rất đa dạng và phong phú. Nhu cầu này đƣợc hình thành trên cơ sở nhiều nguyên
nhân khác nhau, trong đó nguyên nhân từ chính bản thân phát triển của xã hội, sự
phát triển của nền kinh tế; có những nguyên nhân từ nhu cầu phát triển của con
ngƣời với tƣ cách là thành viên xã hội, trong đó thông tin đƣợc sử dụng nhƣ một
nguồn lực kinh tế, việc sử dụng thông tin ngày càng mang tính xã hội cao, trong bản
thân nền kinh tế của xã hội; ngành công nghiệp thông tin ngày càng phát triển mạnh
thì việc xây dựng và phát triển hệ thống SP&DVTT-TV nhằm mục đích tổ chức, sử
dụng và khai thác hợp lý nguồn thông tin phục vụ phát triển trong điều kiện hiện

dụng thông tin. Có thể nói mục tiêu tiếp thị, quảng cáo hay chiến lƣợc Marketing sản
phẩm và dịch vụ thông tin - thƣ viện chính là sự thỏa thuận hợp lý giữa những ngƣời
tạo ra thông tin, ngƣời cung cấp thông tin và ngƣời dùng tin.
- Chính sách thông tin quốc gia
Đối với các nƣớc, dù phát triển hay đang phát triển, dù là các nƣớc có nền kinh
tế thị trƣờng hay quản lý tập trung thì hoạt động của các cơ quan thông tin vẫn cần
đảm bảo bởi hệ thống chính sách phù hợp. Để tạo ra đƣợc hệ thống SP&DVTT-TV
phù hợp, các cơ quan TT-TV cần có đƣợc hạ tầng thông tin quốc gia cho phép nó
hòa nhập với cộng đồng thông tin trong khu vực và quốc tế. Tuy nhiên, để có đƣợc
điều kiện này lại hoàn toàn phụ thuộc vào chính sách quốc gia; nhờ đó Chính phủ
có cơ sở kế hoạch định hƣớng đầu tƣ thỏa đáng, hợp lý. Ở Việt Nam, do sự chuyển
đổi của nền kinh tế thị trƣờng ngày càng thấy rõ sự quan trọng và sự cần thiết của
một chính sách thông tin quốc gia đồng bộ để tạo điều kiện cho các cơ quan quản
lý, khai thác thông tin có điều kiện để phát huy hết chức năng và tận dụng tốt môi
trƣờng thông tin dồi dào ở nƣớc ta hiện nay.
16