Tuần 7, tiết 25-26-26,5-văn học.
CHIẾU CẦU HIỀN____________________________________________NGÔ THÌ NHẬM
(Cầu hiền chiếu)
A.MỤC TIÊU BÀI HỌC
Giúp học sinh hiểu được một số nội dung lớn sau đây:
-Hiểu được tầm tư tưởng mang tính chiến lược, chủ trương tập hợp nhân tài để xây dựng đất
nước của vua Quang Trung, một nhân vật kiệt xuất tyrong lịch sử dân tộc của nước ta.
-Qua đó nhận thức được tầm quang trọng của nhân tài đới với quốc gia.
-Hiểu thêm đặc điểm của thể chiếu, một thể văn nghị luận trung đại.
B.PHƯƠNG PHÁP
-Đọc hiểu văn bản.
-Câu hỏi phát vấn.
-Thảo luận nhóm.
C.PHƯƠNG TIỆN
-sách giáo khoa.
-Sách giáo viên.
-Sách văn thơ thời Quang Trung-Nguyễn Huệ.
D.TIẾN TRÌNH
1/Ổn định tổ chức.
2/Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi:
-Hãy giải thích ý nghĩa của thành ngữ “nước đổ đầu vịt”.
-Giải thích điển cố “Sở Khanh”.
3/Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung
GV: gọi học sinh đọc phần tiểu dẫn trong
sách giáo khoa và rút ra những nội dung
quang trọng về tác giả Ngô Thì Nhậm và tư
tưởng có tầm vóc lịch sử của vua Quang
Trung.
-Đặc điểm của thể chiếu.
và sứ mệnh lịch sử của Tây Sơn nên đã bất
hợp tác thậm chí chống lại.
=>Trước tình hình đó, một nhiệm vụ có tầm
quang trọng chiến lược đối với vua Quang
Trung là thuyết phục trí thức Bắc Hà hiểu
và sứ mệnh lịch sử của Tây Sơn nên đã bất
hợp tác thậm chí chống lại.
=>Trước tình hình đó, một nhiệm vụ có
tầm quang trọng chiến lược đối với vua
Quang Trung là thuyết phục trí thức Bắc
Hà hiểu đúng nhiệm vụ xây dựng đất nước
mà triều đại Tây Sơn đang dự kiến thực
hiện, để họ ra cộng tác triều đại mới vì lí
do đó nên vua Quang Trung giao nhiệm vụ
cho Ngô Thì Nhậm viết bài chiếu để kiêu
gọi những người có tài có đức ra chung
súc xây dựng đất nước.
GV:gọi học sinh đọc văn bản và cho biết bài
chiếu gồm mấy phần và nội dung của từng
phần.
?Thái độ của vua Quang Trung trong bài
chiếu cầu hiền như thế nào?
-Vì lợi ích của đất nước đòi hỏi sự góp sức
nhiều nhân tài, vua Quang Trung đã tỏ rõ sự
khiêm tốn, thái độ chân thành, thực sự mong
muốn được công tác của các bậc hiền tài.
-Hình ảnh trẫm trong bài văn chiếu là một
người lo lắng cho việc nước thực sự cần có
những người hiền tài hộ trợ giúp đỡ.
?Nội dung chính của bài chiếu là gì?
-Vì lợi ích của đất nước đòi hỏi sự góp sức
nhiều nhân tài, vua Quang Trung đã tỏ rõ sự
khiêm tốn, thái độ chân thành, thực sự mong
muốn được công tác của các bậc hiền tài.
-Hình ảnh trẫm trong bài văn chiếu là một
người lo lắng cho việc nước thực sự cần có
những người hiền tài hộ trợ giúp đỡ.
2/Nội dung chính của bài chiếu:
- Viết chiếu cầu hiền là một hiện tượng khá
phổ biến trong văn hóa chính trị phương đông
thời cổ trung đại.
-Như năm 1429 Lê Lợi xuống chiếu hạ lệnh
cho các đại thần văn võ, công hầu đại phu
phải tiến cử người hiền tài và cho phép những
người hiền tài tự tiến cử.
-So sánh bài chiếu này với chiếu cầu hiền
của vua Quang Trung, có thể thấy mấy điểm
chung của thể văn này:
+Người hiền xưa nay bao giờ cũng cần
thiết cho công cuộc trị nước.
+Cho phép tiến cử người hiền.
+Cho phép người hiền tự tiến cử.
=>Vua Quang Trung là một người biết trọng
dụng người tài người đức. Đây là một trong
những chiến lược quang trọng cùa sự phát
triển của đất nước, của dân tộc trong bất cứ
thời đại nào.
3/Nghệ thuật viết văn nghị luận
-Bài văn nghị luận này có tính mẫu mực, thể
hiện ở sự chặt chẽ và lô gic của các luận
trong bài chiếu này? Những hứa hiện của
vua Quang Trung thể hiện tầm tư tưởng và
nhân cách của ông như thế nào?
GV dặn dò học sinh những vấn đề quang
trọng trước khi kết thúc bài học này.
-Học sinh về nhà học bài nắm vững nội dung
tư tưởng của bài chiếu.
-Hiểu được vua Quang Trung là một con
người hiền biết trọng dùng người tài để xây
dựng đất nước.
(và người có tư tưởng chỉ đạo).
-Các từ ngữ nói về không gian đáng chú ý là:
+Trời, trời đất,
+Sao, gió mây.
=>Diễn tả được không gian vũ trụ, đồng thời
hàm chứa ý nghĩa trọng đại của người hiền tài
theo triếc lí tam tài: thiên- địa –nhân.
-Một nhóm từ cũng cần nhác tới là:
+Triều đường, triều chính, dải đất văn hiến,
trăm họ…
=>Hàm nghĩa không gian xã hội, nơi cần
người hiền tài thi thố tài năng, phụng sự
cho triều đình và đất nước, nhân dân. Các
từ ngữ diễn tả không gian nói trên tạo cảm
giác trang trọng, thiêng liêng cho lời kiêu
gọi người hiền tài của bài chiếu.
-Cách sử dụng nhiều điển cố trong bài chiếu
còn cho thấy ý thức tinh tế của người viết,
chiếu về đối tượng cần thuyết phục là những
tri thức có học vấn uyên bác.
-Sách giáo viên.
-Sách nghiên cứu về Nguyễn Trường Tộ.
D.TIẾN TRÌNH
1/Ổn định tổ chức.
2/Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi:
a/Em hãy cho biết bài chiếu viết nhằm vào đối tượng nào? Các luận điểm đưa ra để thuyết
phục là gì?
b/Qua bài chiếu anh/chị hãy nhận xét tư tưởng tình cảm của vua Quang Trung.
3.Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung
GV: cho học sinh đọc phần tiểu dẫn trong
sách giáo khoa và rút ra những nội dung cơ
bản về tác giả và tác phẩm.
-Nguyễn Trường Tộ sinh năm 1830-1871
-Người quê ở Hưng Nguyên-Nghệ An.
-Trí thức Hán học và cả Tây học.
-Ông có tầm tư tưởng xa rộng, ông viết nhiều
bản điều trần gửi lên triều đình nhà Nguyễn
đề nghị thực thi các biện pháp cụ thể nhằm
đổi mới và phát triển đất nước.
-Những bản điều trần không những thể hiện
tình yêu nước của tác giả mà còn thể hiện
một con người tài năng.
-Hiện nay các nhà nghiên cứu đã sưu tầm
được gần 60 bản di thảo của Nguyễn Trường
Tộ.
-Tác phẩm xin lập khoa luật của Nguyễn
Trường Tộ trích từ bản điều trần sồ 27 trong
tế cáp bát điều. Văn bản này bàn về sự cần
-Việc nhắc đến Khổng Tử và các khái niệm
đạo đức, văn chương có tác dụng gì đối với
nghệ thuật biện luận trong đoạn trích?
? Theo Nguyễn Trường Tộ luật bao gồm
những lĩnh vực nào?
? Ông đã giới thiệu việc thực hành luật
pháp của các nước phương Tây ra sau?
? Tác giả chủ trương vua, quan và dân
phải có thái độ như thế nào trước pháp
luật? Vì sao ông lại chủ trương như vậy?
?Theo Nguyễn Trường Tộ Nho học truyền
thống có tôn trọng luật pháp không?
? Tác giả quan niệm như thế nào về mối
quan hệ giữa đạo đức và luật pháp?
II/Tìm hiểu nội dung
1/ Luật bao gồm những nội dung:
-Kỉ cương, uy quyền, chính lệnh của quốc
gia.
-Tam cương ngũ thường cho đến việc hành
chính của sáu bộ đều đầy đủ.
2/Ông giới thiệu việc thực thi luật của các
nước phương Tây
(Từ câu: bất cứ một hình phạt nào….Bởi vậy
nếu có tội phải giết thì đó là quốc dân giết).
3/Tác giả chủ trương vua quan và dân phải
phải học luật nước và bổ sung thêm những
luật mới. Ai giỏi luật sẽ được làm quan.
(Tất cả phải học luật và hiểu luật, quan dùng
luật để trị, dân theo luật mà giữ gìn).
4/Theo Nguyễn Trường Tộ Nho học truyền