i

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM

---------------------------

TRƯƠNG VĂN HIỆU

NHẬN DẠNG CÁC YẾU TỐ RỦI RO
TRONG VIỆC THỰC HIỆN CÁC DỰ ÁN XÂY DỰNG
NÔNG THÔN MỚI
HUYỆN KRÔNG PẮC, TỈNH ĐĂKLĂK

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành : Kỹ thuật xây dựng công trình DD & CN
Mã số ngành : 60580208

TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 7 năm 2016


ii

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM

---------------------------

TRƯƠNG VĂN HIỆU

NHẬN DẠNG CÁC YẾU TỐ RỦI RO

PGS.TS Nguyễn Thống

Chủ tịch

2

PGS.TS Phạm Hồng Luân

Phản biện 1

3

TS. Đinh Công Tịnh

Phản biện 2

4

TS. Chu Việt Cường

Uỷ viên

5

TS. Nguyễn Anh Thư

Uỷ viên, Thư ký

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận sau khi Luận văn đã được
sửa chữa (nếu có).

II- Nhiệm vụ và nội dung:
Nhiệm vụ : Phân tích các yếu rủi ro trong việc thực hiện dự án xây dựng nông thôn mới
huyện Krông Pắc tỉnh Đắc Lắc .
Nội dung
- Tìm hiểu thực trạng của các dự án xây dựng nông thôn mới ở huyện Krông Pắc
- Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro trong việc thực hiện dự án bằng phương pháp
định tính
- Kiểm định và phân tích PCA để tìm ra các nhóm yếu tố rủi ro trong đề tài nghiên cứu
- Bằng phương pháp phân tích và phỏng vấn các chuyên gia từ đó đưa ra biện pháp khắc
phục và đưa ra hướng nghiên cứu tiếp theo
III- Ngày giao nhiệm vụ: Ngày 23 tháng 1 năm 2016
IV- Ngày hoàn thành nhiệm vụ: Ngày 23 tháng 7 năm 2016
V- Cán bộ hướng dẫn: PGS.TS Ngô Quang Tường

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

PGS. TS Ngô Quang Tường

KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN NGÀNH


iii

LỜI CAM ĐOAN
Tôi là Trương Văn Hiệu, tác giả đề tài nghiên cứu Nhận dạng các yếu tố rủi ro
trong việc thực hiện các dự án xây dựng Nông thôn mới huyện Krông Pắc, tỉnh Đăk
Lăk. Các số liệu, kết quả nêu trong Luận văn là trung thực, tác giả đã nghiên cứu, tìm
hiểu vấn đề, vận dụng kiến thức đã học và trao đổi với giảng viên hướng dẫn, đồng
nghiệp, bạn bè...
Tôi xin cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và

v

TÓM TẮT LUẬN VĂN
Trong những năm gần đây nhà nước thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia đầu
tư xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn mới trong phạm vi cả nước, nhưng trong quá trình
thực hiện dự án còn có nhiều rủi ro. Để một dự án hoàn thành cần phải hiểu biết được các
rủi ro có thể ảnh hưởng đến dự án là một điều hết sức quan trọng. Đã có rất nhiều nghiên
cứu về rủi ro trong đầu tư xây dựng trong và ngoài nước nhưng rủi ro về đầu tư xây dựng
nông thôn mới thì chưa có nghiên cứu nào đi vào cụ thể ở huyện Krông –Pắc. Vì vậy, mục
tiêu nghiên cứu của luận văn này là “Nhận dạng các yếu tố rủi ro trong việc thực hiện
các dự án xây dựng nông thôn mới huyện Krông Pắc, tỉnh Đắk Lắk“
Đề tài nghiên cứu này được thực hiện dựa trên phương pháp nghiên cứu tổng hợp,
bao gồm việc ứng dụng lý thuyết và nghiên cứu trước, phỏng vấn, lấy ý kiến chuyên gia,
thu thập và xử lý dữ liệu.
Mục tiêu chính của đề tài là xác định các nhân tố rủi ro trong việc thực hiện dự án ở
Krông Pắc để từ đó đề xuất một số giải pháp để giải quyết những tác động nhằm giảm
thiểu ảnh hưởng tiêu cực đến các dự án công trình hạ tầng xã hội trên địa bàn tỉnh Đắk
Lắk.
Đề tài nghiên cứu 145 mẫu khảo sát với 25 yếu rủi ro trong việc thực hiện dự án nông
thôn mới ở Krông Pắc. Qua thu thập, phân tích dữ liệu khảo sát và nhờ phương pháp
phân tích nhân tố chính (PCA) với phép xoay Varimax tác giả đã xác định được 17 yếu tố
và chia thành 5 nhóm có khả năng rủi ro trong việc thực hiện dự án nông thôn mới: (1)
Nhóm các yếu tố liên quan đến Chủ đầu tư và cơ chế chính sách Nhà nước; (2) Năng lực
của Nhà thầu; (3) Năng lực và trách nhiệm của các bên tham gia; (4) Điều kiện không
lường trước; (5) Thiết kế. Từ 5 nhóm nhân tố đó tác giả đã đưa ra các đề xuất nhằm mục
đích khắc phục rủi ro cho dự án.
Tóm lại, với những gì đã đạt được trong nghiên cứu, Luận văn đã đưa ra một góc nhìn
tổng quát cho Chủ đầu tư, các đơn vị quản lý, tư vấn, thi công xác định được các yếu tố
quan trọng rủi ro trong việc thực hiện dự án nông thôn mới để từ đó đưa ra biện pháp
tránh tình trạng trên.

factors risk the implementation of new rural projects from which to take action to avoid
thissituation


vii

MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ................................................................................xi
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU .................................................................................. xii
CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU ...................................................................................................1
1.1 GIỚI THIỆU CHUNG .................................................................................................1
1.2 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI ...............................................................................2
1.3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU ........................................................................................3
1.3.1 Mục tiêu tổng quát .................................................................................................. 3
1.3.2 Mục tiêu cụ thể ....................................................................................................... 3
1.4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU ............................................................4
1.5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ KỸ THUẬT ÁP DỤNG ................................5
1.5.1 Phương pháp nghiên cứu ........................................................................................ 5
1.5.2 Kỹ thuật áp dụng .................................................................................................... 5
1.6 ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI .........................................................................................5
CHƯƠNG 2 - TỔNG QUAN VỀ LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU ....................................6
2.1 CÁC KHÁI NIỆM ........................................................................................................6
2.1.1 Các khái niệm và lý thuyết về Rủi ro ...................................................................... 6
2.2. Phân loại rủi ro .......................................................................................................... 7
2.1.3 Xác định rủi ro ...................................................................................................... 14
2.1.5. Phân tích định lượng rủi ro ................................................................................... 18
2.1.6. Các khái niệm về dự án đầu tư xây dựng ............................................................. 22
2.1.7. Các khái niệm về nông thôn mới.......................................................................... 24
2.1.8 Đặc trưng của nông thôn mới ................................................................................ 25
2.1.9 Nguyên tắc xây dựng nông thôn mới ................................................................... 25

4.2.1 Quy hoạch xây dựng nông thôn mới .......................................................................62
4.2.2 Phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội. ...........................................................................62
4.2.4 Giảm nghèo và An sinh xã hội.................................................................................63
4.2.5 Đổi mới và phát triển các hình thức tổ chức sản xuất có hiệu quả ở nông thôn ......64
4.2.6 Phát triển giáo dục - đào tạo ở nông thôn ................................................................ 64
4.2.7 Phát triển y tế, chăm sóc sức khoẻ cư dân nông thôn ..............................................64


ix

4.2.8 Xây dựng đời sống văn hoá, thông tin và truyền thông nông thôn .........................64
4.2.9 Cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn ....................................................65
4.2.10 Nâng cao chất lượng tổ chức Đảng, Chính quyền, đoàn thể chính trị - xã hội trên
địa bàn ...........................................................................................................65
4.2.11 Giữ vững an ninh, trật tự xã hội nông thôn ...........................................................66
4.3 TÌNH HÌNH THỰC HIỆN CÁC DỰ ÁN XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN
ĐỊA BÀN HUYỆN KRÔNG PẮC ...................................................................................66
Kết luận chương ...............................................................................................................67
CHƯƠNG 5: PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ RỦI RO TRONG VIỆC THỰC HIỆN
CÁC DỰ ÁN NÔNG THÔN MỚI HUYỆN KRÔNG – PẮC .................67
5.1 QUY TRÌNH PHÂN TÍCH SỐ LIỆU .......................................................................69
5.2 THỐNG KÊ MÔ TẢ .................................................................................................70
5.2.1 Kết quả trả lời bảng câu hỏi .................................................................................. 70
5.2.2 Kinh nghiệm của người tham gia dự án ................................................................ 71
5.2.3 Chức vụ của người tham gia dự án ...................................................................... 72
5.2.4 Lĩnh vực hoạt động............................................................................................... 73
5.2.5 Nguồn vốn ............................................................................................................ 74
5.2.6 Quy mô dự án ....................................................................................................... 75
5.3 KIỂM ĐỊNH THANG ĐO ........................................................................................76
5.4 ĐÁNH GIÁ ĐỘC LẬP MỨC ĐỘ XẢY RA, MỨC ĐỘ ẢNH HƯỞNG .................80

: Ban quản lý dự án

CĐT

: Chủ đầu tư

QLDA

: Quản lý dự án

TVTK

: Tư vấn thiết kế

TVGS

: Tư vấn giám sát

NSNN

: Ngân sách nhà nước


xii

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1: Xếp hạng các nhân tố ảnh hưởng

Trang 20



Trang 75

Bảng 5.7: Kết quả khảo sát chính thức giá trị mean

Trang 76

Bảng 5.8: Bảng tính hệ số Cronbach’s Alpha

Trang 78

Bảng 5.9: Bảng tính hệ số tương quan biến tổng

Trang 79

Bảng 5.10: Trị trung bình và xếp hạng các yếu tố theo mức độ xảy ra

Trang 82

Bảng 5.11: So sánh kết quả kiểm định One – way ANOVA và Kruskal Wallis
Trang 84
Bảng 5.12: Kết quả kiểm định KMO và Bartlett lần 1

Trang 85

Bảng 5.13: Kết quả ma trận xoay nhân tố lần 1

Trang 86

Bảng 5.14: Kết quả ma trận xoay nhân tố lần 2


xiv

DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH
Hình 2.1: Phân loại rủi ro (Nguồn: Phạm Thị Trang 2010)

Trang 13

Hình 2.2: Ma trận định lượng rủi ro (Đỗ Thị Thu 2012)

Trang 20

Hình 3.1: Quy trình nghiên cứu bảng câu hỏi

Trang 31

Hình 3.2: Quy trình thiết kế bảng câu hỏi Trang 32
Hình 4.1: Sơ đồ trình tự các bước xây dựng nông thôn mới

Trang 51

Hình 5.1: Quy trình phân tích số liệu khảo sát

Trang 69

Hình 5.2: Thống kê kết quả trả lời bảng hỏi

Trang 71

Hình 5.3: Phân loại người trả lời theo kinh nghiệm làm việc

bè quốc tế công nhận. Nền kinh tế tăng trưởng liên tục, trong đó ngành xây dựng đã có
nhiều đóng góp quan trọng trong sự phát triển của ngành kinh tế. Bên cạnh đó, do tính
chất đặc thù của ngành xây dựng nên trong quá trình thực hiện các dự án đầu tư, ngành
xây dựng phải đương đầu với không ít rủi ro và thử thách. Chẳng hạn như khó khăn
trong công tác đền bù giải tỏa, lạm phát, tăng giá, thay đổi chính sách pháp luật ….xuất
hiện trong các dự án mà nó cần có nhiều thời gian mời khắc phục được. Do đó các nhà
quản lý dự án phải luôn nhìn thấy được rủi ro do các yếu tố tiềm ẩn ảnh hưởng xấu tới
hiệu quả của dự án và sớm tiến hành các hoạn động kiểm soát, phòng ngừa các nguy cơ
này một cách hiệu quả.
Krông Pắc là huyện nằm phía Đông tỉnh Đăklăk. Là huyện có tiềm lực kinh tế, là
nơi thuận lợi để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế. Được Ủy ban Tỉnh chọn làm nơi
thực hiện đề án nông thôn mới. Krông Pắc có 16 xã thị trấn thì trong đó có Xã Hòa
Đông được chọn làm mô hình thí điểm nông thôn mới của tỉnh giai đoạn 2013-2015, và
trong năm 2015 tỉnh đã phê duyệt quyết định đề án nông thôn mới cho 11 xã của huyện.
Hiện nay các dự án đã tiến hành xong giai đoạn chuẩn bị đầu tư và đang tiến hành giai
đoạn thực hiện đầu tư. Vì vậy, làm thế nào để nâng cao hiệu quả dự án thực hiện các dự
án xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Krông Pắc đang là câu hỏi mang tính
cấp bách, là yêu cầu hết sức quan trọng nó quyết định sự thành công hay thất bại của dự
án nông thôn mới trong giai đoạn hiện nay.
Việc nhận dạng yếu tố rủi ro, phân tích, đánh giá, đúc rút kinh nghiệm để có biện
pháp khắc phục xử lý và đề phòng các rủi ro để tránh ảnh hưởng xấu đến hiệu quả của
các dự án rất được sự quan tâm của ban quản lý dự án nông thôn mới trên địa bàn huyện
nói riêng và toàn tỉnh nói chung.
Nội dung nghiên cứu của đề tài là: Tổng hợp, phân tích những yếu tố rủi ro đến
tính hiệu quả của dự án nông thôn mới, đánh giá thực trạng tình hình những công trình


2

đã và đang thực hiện thuộc dự án nông thôn mới huyện Krông Pắc, đề xuất một số giải

3

ngân sách nhà nước (có bao gồm cả trái phiếu Chính phủ); Vốn tài trợ khác.
Triển khai dự án: Tùy vào tổng mức đầu tư đã được duyệt tại đề án xây dựng
nông thôn mới mà chia ra đơn vị nào là cấp phê duyệt báo cáo kinh tế kỹ thuật, nếu
tổng mức đầu tư công trình dưới 3 tỷ Ủy ban nhân dân cấp xã là đơn vị phê duyệt báo
cáo kinh tế kỹ thuật, còn tổng mức đầu tư lớn hơn 3 tỷ thì cấp phê duyệt báo cáo kinh tế
kỹ thuật là Ủy ban nhân dân cấp huyện.
Chính bởi những đặc điểm mang tính chất đặc thù ở trên mà dự án thực hiện các
dự án xây dựng nông thôn mới luôn tồn tại những rủi ro tiềm ẩn ngoài những rủi ro
thường gặp trong dự án thông thường. Những rủi ro xuất hiện làm dự án không hiệu quả.
Kinh nghiệm thực tiễn triển khai dự án nông thôn mới ở xã Hòa Đông cho thấy
hầu hết cán dự án đầu tư đều gặp phải khó khăn vướng mắc. Như công tác lập và thẩm
định báo cáo kinh tế kỹ thuật lúng túng, công tác bàn giao mặt bằng chậm trễ, hồ sơ thiết
kế thiếu sót thiếu công năng, thanh toán chậm trễ, nghiệm thu thanh quyết toán công
trình ỳ ạnh…..
Nhằm đáp ứng kịp thời yêu cầu cấp bách trên Đề tài nghiên cứu các yếu tố ảnh
hưởng trong giai đoạn thực hiện đầu tư các dự án thực hiện các dự án xây dựng nông
thôn mới huyện Krông Pắc. Nhằm đánh giá, phân tích các tác động tiêu cực và đưa ra
giải pháp nhằm hạn chế các rủi ro gây ảnh hưởng xấu trong giai đoạn thực hiện đầu tư
các dự án thực hiện các dự án xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Krông Pắc.
1.3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1.3.1 Mục tiêu tổng quát
Mục tiêu của việc nghiên cứu là “Nhận dạng, phân tích các yếu tố rủi ro trong
việc thực hiện các dự án xây dựng nông thôn mới huyện Krông Pắc tỉnh Đắk Lăk” tìm
hiểu các vấn đề gây rủi ro về tiến độ về chi phí và chất lượng của dự án nông thôn mới.
Từ đó đề xuất các nguyên nhân chính gây rủi ro trong việc đầu tư dự án.
1.3.2 Mục tiêu cụ thể
Mục tiêu chi tiết được thực hiện để đạt được mục đích nghiên cứu trong luận văn
này gồm:

5

1.5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ KỸ THUẬT ÁP DỤNG
1.5.1 Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu được thực hiện thông qua hai bước chính: sử dụng phương pháp
nghiên cứu định tính (Qualitative methods), nghiên cứu định lượng (Quantitative
methods), kết hợp kỹ thuật thu thập thông tin và phân tích dữ liệu:
1.5.2 Kỹ thuật áp dụng

Các phần mềm ứng dụng : SPSS 16, Excel...
1.6 ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
Đóng góp về học thuật: Nghiên cữu sẽ khảo sát hầu hết những yếu tố rủi ro
trong việc thực hiện các dự án xây dựng nông thôn mới, trong đó có cả những yếu tố rủi
ro chung của một dự án xây dựng thông thường và những yếu tố rủi ro mà các dự án
xây dựng nông thôn mới mới có. Qua đó đóng góp một cơ sở lý thuyết đầy đủ hơn về rủi
ro trong thực hiện các dự án xây dựng.
Đóng góp thực tiễn: Cung cấp cho các nhà quản lý dự án cũng như các nhà
hoạch định chính sách về phát triển cơ sở hạ tầng cho nông thôn mới những yếu tố rủi ro
có thể mắc phải. Từ những yếu tố rủi ro đã nhận dạng được, phân tích, đánh giá tới đối
phó và kiểm soát với các yếu tố rủi ro cơ bản của một dự án xây dựng nông thôn mới.
Căn cứ vào đó các nhà quản lý có thể thẩm định và đưa ra một kế hoạch đối phó với rủi
ro của mình một cách hiệu quả, hạn chế tối đa tác dộng rủi ro, góp phần đem lại thành
công cho dự án.


6

CHƯƠNG 2 - TỔNG QUAN VỀ LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU
Nội dung của Chương 2 sẽ trình bày trình bày sơ lược các nghiên cứu trước đã
công bố trong và ngoài nước. Từ đó nêu ra các điểm khác biệt với các Luận văn và các

tương lai có thể xác định được.
Bên cạnh những khái niệm kể trên, một số nhà khoa học khác lại định nghĩa rủi ro
với sự chú trọng đến kết quả được mà không chú ý đến xác suất xảy ra. Cụ thể:
- Theo Allan Willet, rủi ro là sự bất trắc cụ thể liên quan đến việc xuất hiện một
biến cố không mong đợi .
- Theo A.HrThur Williams, rủi ro là sự biến động tiền ẩn ở kết quả.
- Theo Georges Hirsch, khái niệm rủi ro gắn liền với khả năng xảy ra của một số
biến cố không lường trước hay đúng hơn là một biến cố mà ta hoàn toàn không chắc chắn
(xác suất xảy ra
hội. Nếu một rủi ro bộ phận xảy ra, các tổ chức hay cá nhân khác có thể giúp đỡ bằng
những khoản đóng góp vào các qũy trợ giúp nhằm chia sẻ bớt những rủi ro nhưng khi rủi
ro số đông xảy ra thì việc chia sẻ rủi ro bằng cách trên là không có tác dụng.
Tuy nhiên, việc phân loại rủi ro theo cách này cũng chưa được rõ ràng lắm vì rủi
ro có thể chuyển từ dạng này sang dạng khác tuỳ theo sự thay đổi của khoa học kỹ thuật
và khung cảnh xã hội. Ví dụ lũ lụt gây thiệt hại nghiêm trọng ở một quốc gia nào đó là rủi
ro số đông đối với quốc gia đó nhưng lại là rủi ro bộ phận đối với phạm vi toàn thế giới.
Theo nguồn gốc phát sinh các rủi ro, có các loại rủi ro sau:


9

+ Rủi ro do các hiện tượng tự nhiên: đây là nguồn rủi ro cơ bản dẫn đến các rủi ro
thuần tuý và để lại những hậu quả rất nghiêm trọng đối với con người. Nước lũ, nắng
nóng, hoạt động của núi lửa,... Việc nhận biết các nguồn rủi ro này tương đối đơn giản
nhưng việc đánh giá khả năng xảy ra cũng như mức độ xảy ra của các rủi ro xuất phát từ
nguồn này lại hết sức phức tạp bởi vì chúng phụ thuộc tương đối ít vào con người, mặt
khác khả năng biểu biết và kiểm soát các hiện tượng tự nhiên của con người còn hạn
chế.
+ Rủi ro do môi trường vật chất: các rủi ro xuất phát từ nguồn này là tương đồi
nhiều, chẳng hạn như hoả hoạn do bất cẩn, cháy nổ....
+ Rủi ro do các môi trường phi vật chất khác: Nguồn rủi ro rất quan trọng và làm
phát sinh rất nhiều rủi ro trong cuộc sống chính là môi trường phi vật chất hay nói cụ thể
đó là các môi trường kinh tế, xã hội, chính trị, pháp luật hoặc môi trường hoạt động của
các tổ chức,... Đường lối chính sách của mỗi người lãnh đạo của quốc gia có tốc ảnh
hưởng nghiêm trọng đến hoạt động kinh doanh của các tổ chức kinh tế (ban hành các
chính sách kinh tế, áp dụng các quy định và thuế, cắt giảm hoặc xóa bỏ một số ngành
nghề…). Quá trình hoạt động của các tổ chức có thể làm phát sinh nhiều rủi ro và bất
định. Việc thay đổi tỷ giá hối đoái, tỷ lệ lãi suất tín dụng, quan hệ cung - cầu trên thị
trường, giá cả thị trường diễn biến bất ổn,... đều có thể đem lại rủi ro cho các tổ chức sản