I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

CHU QUANG DUY

GIảI QUYếT TRANH CHấP
TRONG KHUÔN KHổ HIệP ĐịNH CáC BIệN PHáP ĐầU TƯ
LIÊN QUAN ĐếN THƯƠNG MạI (TRIMs)

LUN VN THC S LUT HC

H NI - 2016


I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

CHU QUANG DUY

GIảI QUYếT TRANH CHấP
TRONG KHUÔN KHổ HIệP ĐịNH CáC BIệN PHáP ĐầU TƯ
LIÊN QUAN ĐếN THƯƠNG MạI (TRIMs)
Chuyờn ngnh: LUT QUC T
Mó s: 60 38 01 08

LUN VN THC S LUT HC

Cỏn b hng dn khoa hc: TS. NGUYN TIN VINH

H NI - 2016



1.1.1.

Lịch sử ra đời ............................................... Error! Bookmark not defined.

1.1.2.

Nội dung của Hiệp định TRIMs ................... Error! Bookmark not defined.

1.2.

Cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO .. Error! Bookmark not defined.

1.2.1.

Phạm vi và đối tượng của các tranh chấp .... Error! Bookmark not defined.

1.2.2.

Các cơ quan trong quá trình giải quyết tranh chấpError! Bookmark not defined.

1.2.3.

Quy trình thủ tục giải quyết tranh chấp ....... Error! Bookmark not defined.

1.2.4.

Giải quyết tranh chấp không thông qua các thủ tục tố tụngError! Bookmark not defin

1.3.


2.2.1.

Kinh nghiệm liên quan tới quá trình giải quyết tranh chấpError! Bookmark not define

2.2.2.

Kinh nghiệm liên quan tới TRIMs ............... Error! Bookmark not defined.

Chƣơng 3: VẤN ĐỀ PHÒNG VÀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP LIÊN
QUAN TỚI TRIMS TẠI VIỆT NAM ...... Error! Bookmark not defined.
3.1.

Thực tiễn tại Việt Nam .............................. Error! Bookmark not defined.

3.1.1.

Thể chế pháp lý liên quan tới giải quyết tranh chấp quốc tế nói chung
và trong khuôn khổ WTO nói riêng ............. Error! Bookmark not defined.

3.1.2.

Sự tham gia của Việt Nam vào cơ chế giải quyết tranh chấpError! Bookmark not defi

3.1.3.

Pháp luật Việt Nam liên quan tới TRIMs .... Error! Bookmark not defined.

3.2.


Cơ chế giải quyết tranh chấp

Dispute Settlement Mechanism

DSU

Quy tắc thủ tục giải quyết tranh chấp Dispute Settlement Understanding

EU

Liên minh Châu Âu

GATT

Hiệp định chung về Thuế quan và General Agreement on Tariffs and
Thương mại
Trade

TRIMs

Hiệp định các biện pháp đầu tư Agreement on Trade-Related
liên quan tới thương mại
Investment Measures

WTO

Tổ chức thương mại thế giới

European Union


defined.

Biểu đồ Số vụ tranh chấp tại WTO theo thứ tự thời gian từ năm
3.1. 1995 tới năm 2015

Error!
Bookmark
not
defined.


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Ngày nay, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế là xu thế khách quan của thực tại. Để
phát triển đất nước, cũng như tăng cường vị thế của mình trên trường quốc tế, các quốc
gia trên thế giới không ngừng hợp tác, giao lưu trên mọi lĩnh vực của đời sống như Kinh
tế, Chính trị, Văn hóa – Xã hội, An ninh... Trong đó, quan hệ Kinh tế quốc tế được hầu
hết các quốc gia trên thế giới quan tâm hơn cả. Hiện nay, trong các thiết chế Kinh tế quốc
tế chúng ta cần phải nói đến Tổ chức Thương mại Thế giới (World Trade Organization WTO), được chính thức thành lập và đi vào hoạt động ngày 01/01/1995 là sản phẩm của
vòng đàm phán Uruguay (1986 - 1994). Tính đến 14/7/2016 WTO có tới 163 thành viên
là các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới (thành viên mới nhất là Liberia) [67].
Việt Nam với tư cách là một quốc gia đang phát triển cũng không nằm ngoài quy
luật khách quan đó. Bằng chính sách mở cửa thị trường, hội nhập kinh tế quốc tế, Việt
Nam đã nộp đơn gia nhập WTO vào tháng 01 năm 1995 và trở thành thành viên chính
thức (ngày 11/01/2007) sau 12 năm đàm phán gia nhập. Sau khi là thành viên của WTO,
nền kinh tế nước ta đã có sự chuyển biến rõ rệt, từ một nền kinh tế Kế hoạch hóa tập
chung chúng ta đã và đang xây dựng một nền kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ
nghĩa. Tuy nhiên việc hội nhập kinh tế quốc tế nói chung và gia nhập WTO nói riêng
cũng đặt ra cho chúng ta nhiều thách thức mới trong việc phát triển đất nước. Việt Nam
đang trong giai đoạn chuyển đổi nền kinh tế. Một mặt, cần phải khuyến khích, tạo động

Trước và sau khi Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức thương mại thế giới WTO, đến nay đã có rất nhiều học giả, chuyên gia về luật quốc tế nghiên cứu về WTO
cũng như tác động của việc gia nhập tổ chức này đối với Việt Nam trong các sách
chuyên khảo , các đề tài nghiên cứu khoa học , các bài viết đăng trên tạp chí . Tuy nhiên ,
việc nghiên cứu đó chỉ đi vào tìm hiểu những vấn đề chung, cơ bản về cơ chế giải quyết
tranh chấp tại WTO và đưa ra một số giải pháp nhằm khắc phục khó khăn vướng mắc
và nâng cao hiệu quả trong quá trình giải quyết tranh chấp như :
- Nguyễn Tiến Vinh , “Một số vấn đề nhìn từ góc độ tố tụng trong vụ kiện đầu tiên
của Việt Nam tại WTO” (2011), Tạp chí Nghiên cứu lập pháp 16(201), tr. 19-29; “Kinh


nghiệm nước ngoài và việc tăng cường hiệu quả tham gia của Việt Nam vào cơ chế giải
quyết tranh chấp tại Tổ chức Thương

mại Thế giới (WTO)” (2012), Tạp chí Khoa học

ĐHQGHN - Luật học (28), tr. 165-181; “Vai trò của các thể chế phi nhà nước trong việc
bảo đảm Việt Nam – một nước đang phát triển – hội nhập thành công sau khi ra nhập
WTO” (2013), Khoa Luật - ĐHQG Hà Nội.
- Lê Thị Hồng Hải, “Giải quyết tranh chấp thương mại trong khuôn khổ WTO”
(2009), Luận văn thạc sĩ luật Quốc tế, Khoa Luật – ĐHQGHN, Hà Nội.
- Nguyễn Thị Hồng Anh, “Cơ chế giải quyết tranh chấp trong WTO, các bài học
kinh nghiệm của một số nước và khuyến nghị đối với Việt Nam trong thời gian tới”
(2011), Luận văn thạc sĩ luật Quốc tế, Khoa Luật – ĐHQGHN, Hà Nội.
- Nguyễn Tiến Hoàng , “Giải quyết tranh chấp trong tổ chức thương mại thế giới
và những vấn đề đặt ra đối với Việt Nam” (2012), luận án Tiến sĩ bảo vệ ngày 26/4/2012,
Trường Đại học Ngoại thương.
- Nguyễn Hữu Huyên , “Nâng cao hiệu quả tham gia của Việt Nam vào cơ chế giải
quyết tranh chấp của WTO” (2015), đăng tải tại trang thông tin điện tử của Viện nhà
nước và pháp luật;...
Hoặc những bài viết nêu ra những nội dung cơ bản của Hiệp định các biện pháp

XII của Đảng, Hà Nội.

4.

Ban Tuyên giáo Trung ương (2016), Tài liệu nghiên cứu các văn kiện Đại hội đại
biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng, NXB Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội.

5.

Ban Tuyên giáo Trung ương (2016), Tài liệu tham khảo phục vụ nghiên cứu các
văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng, NXB Chính trị quốc gia
- Sự thật, Hà Nội.

6.

Nông Quốc Bình (2006), Giáo trình Luật thương mại quốc tế, NXB Tư pháp, Hà
Nội.

7.

Bộ trưởng Bộ Công thương (2013), Quyết định số 848/QĐ-BCT ngày 05/02/2013
quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Cục Quản lý cạnh
tranh, Hà Nội.

8.

Bộ trưởng Bộ Công thương (2013), Thông tư số 37/2013/TT-BCT ngày
30/12/2013 quy định nhập khẩu thuốc lá điếu, xì gà, Hà Nội.

9.


14.

Chính phủ (2014), Quyết định số 1211/QĐ-TTg ngày 24/7/2014 quyết định phê
duyệt Quy hoạch phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam đến năm 2020, tầm
nhìn đến năm 2030, Hà Nội.

15.

Chính phủ (2015), Nghị định số 118/2015/NĐ-CP ngày 12/11/2015 quy định chi
tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư, Hà Nội.

16.

Chính phủ (2016), Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 16/5/2016 về hỗ trợ và phát
triển doanh nghiệp đến năm 2020, Hà Nội.

17.

Nguyễn Bá Diến (2005), Giáo trình Luật thương mại quốc tế, NXB ĐHQGHN,
Hà Nội.

18.

Nguyễn Bá Diến (2014), Giáo trình Công pháp quốc tế, NXB ĐHQGHN, Hà Nội.

19.

Lê Thị Hồng Hải (2009), Giải quyết tranh chấp thương mại trong khuôn khổ
WTO, Luận văn thạc sĩ luật Quốc tế, Khoa Luật – ĐHQGHN, Hà Nội.


26.

Trần Quang Thắng (2007), “Hiệp định TRIMs và sự thích nghi của Việt Nam
trong WTO”, Tạp chí kinh tế và phát triển, (119).

27.

Thủ tướng Chính phủ (2005), Chỉ thị số 20/CT-TTg ngày 9/6/2005 về việc chủ
động phòng chống các vụ kiện thương mại nước ngoài, Hà Nội.

28.

Thủ tướng Chính phủ (2007), Quyết định 174/2007/QĐ-TTg ngày 19/11/2007 của
Thủ tướng Chính phủ về việc kiện toàn Uỷ ban quốc gia về hợp tác kinh tế quốc tế,
Hà Nội.

29.

Thủ tướng Chính phủ (2009), Quyết định số 51/2009/QĐ-TTg ngày 8/4/2009 Quy
định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức Phái đoàn đại diện
thường trực của CHXHCN Việt Nam bên cạnh Liên hợp quốc, Tổ chức thương mại
thế giới và các tổ chức quốc tế khác tại Giơ-ne-vơ, Hà Nội.

30.

Thủ tướng Chính phủ (2009), Quyết định số 1099/QĐ-TTg ngày 23/7/2009 Phê
duyệt Nghị định thư về việc CHXHCN Việt Nam gia nhập Hiệp định Trung tâm tư
vấn luật WTO, Hà Nội.


Tổng cục Thống kê (2016), Động thái và thực trạng kinh tế xã hội Việt Nam 5 năm
2011-2015, NXB Thống kê, Hà Nội.

37.

Tổng cục Thống kê (2016), Hiệu quả của các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực
tiếp nước ngoài 2005-2014, NXB Thống kê, Hà Nội.

38.

Tổng cục Thống kê (2016), Hiệu quả của các doanh nghiệp trong nước giai đoạn
2005-2014, NXB Thống kê, Hà Nội.

39.

Tổng cục Thống kê (2016), Xuất, nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam giai đoạn
2005-2015 với các nước thành viên TPP, NXB Thống kê, Hà Nội.

40.

Nguyễn Thị Thu Trang (2014), Giải pháp tăng cường sử dụng các công cụ phòng
vệ thương mại nhằm chuẩn bị cho doanh nghiệp trong nước sẵn sàng cho việc mở
cửa thị trường thực thi các FTAS và Cộng đồng kinh tế ASEAN, Phòng Thương
mại và Công nghiệp Việt Nam.

41.

Việt Nam (2013), Báo cáo về rà soát chính sách thương mại năm 2013,
WT/TPR/G/287.



47.

Dispute settlement system training module, access 15/12/2015, Website:
/>
48.

EU-Vietnam (2016), Free Trade Agreement between the European Union and The
Socialist Republic of Viet Nam, Bruxelles.

49.

John H. Jackson (2000), The Role and Effectiveness of the WTO Dispute
Settlement Mechanism, Brookings Trade Forum, 2000, pp. 179-219.

50.

Trade and Investment: Technical information, Agreement on Trade Related
Investment Measures, access 15/12/2015 Website: />
51.

Craig VanGrasstek (2013), The History and Future of the World Trade
Organization, World Trade Organization, Geneva.

52.

WTO analytical index: Investment, Agreement on Trade-Related Investment
Measures, access 15/12/2015, Website: />
53.



59.

World Trade Organization (1997), “European Communities - Regime for the
Importation, Sale and Distribution of Bananas”, Report of the Appellate Body,
WT/DS27/AB/R, Geneva.

60.

World Trade Organization (1998), “Indonesia - Certain Measures Affecting the
Automobile Industry”, Reports of the Panel, WT/DS54/R • WT/DS55/R •
WT/DS59/R • WT/DS64/R, Geneva.

61.

World Trade Organization (2001), “India - Measures Affecting Trade and
Investment in the Motor Vehicle Sector”, Reports of the Panel, WT/DS146/R •
WT/DS175/R, Geneva.

62.

World Trade Organization (2004), “Canada - Measures Relating to Exports of
Wheat and Treatment of Imported Grain”, Reports of the Panel, WT/DS276/R,
Geneva.

63.

World Trade Organization (2007), “Turkey - Measures Affecting the Importation
of Rice”, Reports of the Panel, WT/DS334/R, Geneva.



LUN VN THC S LUT HC

H NI - 2016


I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

CHU QUANG DUY

GIảI QUYếT TRANH CHấP
TRONG KHUÔN KHổ HIệP ĐịNH CáC BIệN PHáP ĐầU TƯ
LIÊN QUAN ĐếN THƯƠNG MạI (TRIMs)
Chuyờn ngnh: LUT QUC T
Mó s: 60 38 01 08

LUN VN THC S LUT HC

Cỏn b hng dn khoa hc: TS. NGUYN TIN VINH

H NI - 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng
tôi. Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ
công trình nào khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm
bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực. Tôi đã hoàn thành tất cả các
môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định

Nội dung của Hiệp định TRIMs ................... Error! Bookmark not defined.

1.2.

Cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO .. Error! Bookmark not defined.

1.2.1.

Phạm vi và đối tượng của các tranh chấp .... Error! Bookmark not defined.

1.2.2.

Các cơ quan trong quá trình giải quyết tranh chấpError! Bookmark not defined.

1.2.3.

Quy trình thủ tục giải quyết tranh chấp ....... Error! Bookmark not defined.

1.2.4.

Giải quyết tranh chấp không thông qua các thủ tục tố tụngError! Bookmark not defin

1.3.

Những vấn đề đặc thù trong giải quyết tranh chấp liên quan tới TRIMsError! Bookmar

1.3.1.

Đặc thù về nội dung giải quyết tranh chấp .. Error! Bookmark not defined.


Kinh nghiệm liên quan tới TRIMs ............... Error! Bookmark not defined.

Chƣơng 3: VẤN ĐỀ PHÒNG VÀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP LIÊN
QUAN TỚI TRIMS TẠI VIỆT NAM ...... Error! Bookmark not defined.
3.1.

Thực tiễn tại Việt Nam .............................. Error! Bookmark not defined.

3.1.1.

Thể chế pháp lý liên quan tới giải quyết tranh chấp quốc tế nói chung
và trong khuôn khổ WTO nói riêng ............. Error! Bookmark not defined.

3.1.2.

Sự tham gia của Việt Nam vào cơ chế giải quyết tranh chấpError! Bookmark not defi

3.1.3.

Pháp luật Việt Nam liên quan tới TRIMs .... Error! Bookmark not defined.

3.2.

Phƣơng hƣớng, giải pháp phòng và giải quyết tranh chấpError! Bookmark not de

3.2.1.

Hoàn thiện hệ thống pháp luật ..................... Error! Bookmark not defined.

3.2.2.


EU

Liên minh Châu Âu

GATT

Hiệp định chung về Thuế quan và General Agreement on Tariffs and
Thương mại
Trade

TRIMs

Hiệp định các biện pháp đầu tư Agreement on Trade-Related
liên quan tới thương mại
Investment Measures

WTO

Tổ chức thương mại thế giới

European Union

World Trade Organization


DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ

Số hiệu


not
defined.


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Ngày nay, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế là xu thế khách quan của thực tại. Để
phát triển đất nước, cũng như tăng cường vị thế của mình trên trường quốc tế, các quốc
gia trên thế giới không ngừng hợp tác, giao lưu trên mọi lĩnh vực của đời sống như Kinh
tế, Chính trị, Văn hóa – Xã hội, An ninh... Trong đó, quan hệ Kinh tế quốc tế được hầu
hết các quốc gia trên thế giới quan tâm hơn cả. Hiện nay, trong các thiết chế Kinh tế quốc
tế chúng ta cần phải nói đến Tổ chức Thương mại Thế giới (World Trade Organization WTO), được chính thức thành lập và đi vào hoạt động ngày 01/01/1995 là sản phẩm của
vòng đàm phán Uruguay (1986 - 1994). Tính đến 14/7/2016 WTO có tới 163 thành viên
là các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới (thành viên mới nhất là Liberia) [67].
Việt Nam với tư cách là một quốc gia đang phát triển cũng không nằm ngoài quy
luật khách quan đó. Bằng chính sách mở cửa thị trường, hội nhập kinh tế quốc tế, Việt
Nam đã nộp đơn gia nhập WTO vào tháng 01 năm 1995 và trở thành thành viên chính
thức (ngày 11/01/2007) sau 12 năm đàm phán gia nhập. Sau khi là thành viên của WTO,
nền kinh tế nước ta đã có sự chuyển biến rõ rệt, từ một nền kinh tế Kế hoạch hóa tập
chung chúng ta đã và đang xây dựng một nền kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ
nghĩa. Tuy nhiên việc hội nhập kinh tế quốc tế nói chung và gia nhập WTO nói riêng
cũng đặt ra cho chúng ta nhiều thách thức mới trong việc phát triển đất nước. Việt Nam
đang trong giai đoạn chuyển đổi nền kinh tế. Một mặt, cần phải khuyến khích, tạo động
lực phát triển và bảo vệ các ngành sản xuất trong nước trước nhà đầu tư nước ngoài với
nguồn vốn, kỹ thuật, công nghệ tiên tiến hơn chúng ta. Mặt khác, cần phải tạo điều kiện
thuận lợi, thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài, cùng với việc hướng nguồn vốn đó để
phát triển kinh tế đất nước theo mục tiêu đã đề ra. Xét về mặt trong nước, việc tạo các
điều kiện thuận lợi, ưu đãi dành riêng cho các nhà đầu tư trong nước cùng với việc áp đặt
một số biện pháp hạn chế đối với nhà đầu tư nước ngoài là việc cần thiết để bảo vệ ngành
sản xuất còn non trẻ. Tuy vậy, chính điều này đã tạo ra sự không công bằng giữa nhà đầu

của Việt Nam tại WTO” (2011), Tạp chí Nghiên cứu lập pháp 16(201), tr. 19-29; “Kinh