ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐINH VĂN NGHIÊM

QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG THCS NGOÀI CÔNG LẬP
THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2015

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐINH VĂN NGHIÊM

QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG THCS NGOÀI CÔNG LẬP
THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC


đỡ tạo điều kiện cho tôi trong quá trình nghiên cứu, hoàn thành luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo phòng GD&ĐT, đội ngũ cán bộ
quản lý và giáo viên các trường THCS ngoài công lập thành phố Hạ Long đã
tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi có những tư liệu để hoàn thành luận văn.
Do điều kiện thời gian và phạm vi nghiên cứu có hạn, luận văn không
tránh khỏi những thiếu sót, tác giả luận văn kính mong nhận được sự góp ý,
chỉ dẫn thêm của các Thầy, các Cô giáo và các bạn đồng nghiệp để luận văn
trở nên hoàn thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 11 năm 2015
Tác giả
Đinh Văn Nghiêm

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN .....................................................................................................ii
MỤC LỤC..........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ...................................................................... iv
DANH MỤC CÁC BẢNG ................................................................................... v
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ .............................................................................. vi
MỞ ĐẦU ............................................................................................................ 1

1. Lí do chọn đề tài ............................................................................................ 1
2. Mục đích nghiên cứu ..................................................................................... 3
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu ............................................................... 3

1.4. Quản lý đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS ............................. 22
1.4.1.Vai trò quản lý của Hiệu trưởng nhà trường trong đánh giá kết quả
học tập của học sinh .............................................................................. 22
1.4.2. Nội dung quản lý ................................................................................... 23
1.4.3. Phương pháp quản lý ............................................................................. 25
1.4.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý.......................................... 25
Tiểu kết chương 1 ............................................................................................ 29
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ NGOÀI CÔNG LẬP HẠ LONG,
TỈNH QUẢNG NINH ...................................................................................... 30

2.1. Thực tra ̣ng hê ̣ thố ng các trường THCS ngoài công lập TP Hạ Long,
tỉnh Quảng Ninh........................................................................................ 30
2.1.1. Quy mô học sinh cấp THCS ngoài công lập TP Hạ Long, tỉnh
Quảng Ninh ........................................................................................... 30
2.1.2. Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên các trường THCS ngoài công
lập TP.Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh ........................................................ 31
2.1.3. Chất lượng đánh giá kết quả học tập của học sinh THCS ngoài
công lập TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh ............................................... 32
2.2. Thực trạng về hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh
THCS ngoài công lập TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh ............................ 33
2.2.1. Các hình thức, phương pháp đánh giá kết quả học tập của học sinh .... 33

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




2.2.2. Các khâu soạn đề kiểm tra, xây dựng ngân hàng đề ............................. 35
2.2.3. Thực trạng tổ chức đánh giá kết quả học tập của học sinh ................... 36




3.2.3. Chỉ đạo đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý đánh
giá kết quả học tập của HS .................................................................... 58
3.2.4. Biện pháp 4. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị phục
vụ hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS ..................................... 61
3.2.5. Biện pháp 5. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động
đánh giá kết quả học tập của HS ........................................................... 62
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp ............................................................... 65
3.4. Khảo nghiệm về mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
đề xuất.................................................................................................... 65
Tiểu kết chương 3 ............................................................................................ 69
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................................................................... 70

1. Kết luận ........................................................................................................ 70
2. Khuyến nghị................................................................................................. 71
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................ 73
PHỤ LỤC .............................................................................................................

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
%

Phần trăm


Điểm trung bình

GD&ĐT

Giáo dục và Đào tạo

GDTrH

Giáo dục trung học

GV

GV

HS

HS

KT

Kiểm tra

KTĐG

Kiểm tra - đánh giá

PTCS

Phổ thông cơ sở


Trắc nghiệm tự luận

TP

Thành phố

UBND

Ủy ban nhân dân

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1. Quy mô mạng lưới trường, lớp, HS cấp THCS ngoài công lập TP Hạ
Long, tỉnh Quảng Ninh ............................................................................. 30

Bảng 2.2. Đội ngũ cán bộ quản lý, GV THCS ngoài công lập năm học
2014 - 2015 ................................... 31
Bảng 2.3. Tổng hợp chất lượng đại trà của các trường THCS ngoài công
lập TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh .................... 32
Bảng 2.4: Đánh giá của GV về việc sử dụng các phương pháp kiểm tra đánh giá đối với các bài kiểm tra định kỳ ................ 33
Bảng 2.5: Đánh giá của CBQL, GV, HS về công tác ra đề kiểm tra - đánh giá .. 36
Bảng 2.6: Đánh giá của CBQL, HS về mức độ nghiêm túc trong khi coi
kiểm tra, đánh giá ............................... 37
Bảng 2.7: Đánh giá của CBQL, HS về mức độ phản ánh chất lượng học
tập của HS qua kết quả kiểm tra, đánh giá ............... 38
Bảng 2.8: Đánh giá của CBQL, GV về khâu chấm, trả bài kiểm tra ..... 38


MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Văn kiện Đại hội XI của Đảng đã khẳng định: “Thực hiện đồng bộ các
giải pháp phát triển và nâng cao chất lược giáo dục, đào tạo. Đổi mới chương
trình, nội dung, phương pháp dạy và học, phương pháp thi, kiểm tra theo
hướng hiện đại” [31]; Chiến lược phát triển giáo dục 2011 - 2020 cũng chỉ rõ:
“Tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập, rèn
luyện theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo và năng
lực tự học của người học” [11].
Đổi mới giáo dục, đào tạo nói chung và đổi mới phương pháp dạy học,
trong đó có kiểm tra - đánh giá (KTĐG) kết quả học tập nói riêng luôn được
Đảng, Nhà nước quan tâm, chỉ đạo nhằm nâng cao chất lượng dạy và học là
yêu cầu cấp thiết ở trường phổ thông. Đổi mới phương pháp dạy học không
thể tách rời đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập. Đây đều
là những mặt hoạt động độc lập nhưng có mối quan hệ biện chứng, gắn bó hữu
cơ với nhau. Kiểm tra, đánh giá có vai trò vô cùng quan trọng, là một trong
những biện pháp để nâng cao chất lượng dạy học bộ môn đó là khâu mở đầu
của quá trình dạy học và cũng là khâu kết thúc của quá trình dạy học này để
mở ra một quá trình dạy học khác cao hơn.
Dạy học là một quá trình khép kín, để điều chỉnh quá trình này một
cách có hiệu quả cả người dạy và người học đều phải tiếp thu được những
thông tin ngược từ việc đánh giá kết quả giảng dạy và học tập. Việc đánh giá
kết quả học tập làm sáng rõ tình hình lĩnh hội kiến thức của học sinh (HS), sự
hình thành kỹ năng, kỹ xảo, góp phần phát huy tính tích cực, chủ động, độc
lập, tự giác trong mỗi HS. Đồng thời thông qua đánh giá kết quả học tập, giáo
viên (GV) có thể rút kinh nghiệm quá trình dạy học của mình để từ đó có
những điều chỉnh biện pháp sư phạm hợp lý hơn.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

trong các phương pháp đánh giá, công tác tổ chức chỉ đạo hoạt động này còn
thiếu kế hoạch, chưa đồng bộ, ... Nếu đề xuất được một số biện pháp khả thi,
đồng bộ, phù hợp với thực tiễn sẽ nâng cao được chất lượng quá trình dạy học
ở các trường THCS TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài
6.1. Phạm vi nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu ở 02 trường trung học cơ sở ngoài công lập TP Hạ
Long, tỉnh Quảng Ninh.
6.2. Khách thể nghiên cứu
Khảo sát, điều tra:
- CBQL: 02 Hiệu trưởng, 04 Phó Hiệu trưởng.
- GV THCS: 48.
6.3. Thời gian nghiên cứu
Thời gian nghiên cứu từ năm học 2011 - 2012 đến nay.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu các khái niệm, phạm trù quy luật các công trình nghiên cứu,
tổng hợp tài liệu, sách báo, tạp chí, văn bản (liên quan đến lí luận của quản lý
hoạt động kiểm tra - đánh giá kết quả học tập của học sinh). Tổng hợp, phân
tích và khái quát các vấn đề có liên quan đến đề tài.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Được sử dụng với mục đích
phát hiện thực trạng quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của HS ở một
số trường THCS ngoài công lập và nguyên nhân của thực trạng đó.




Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
CỦA HỌC SINH Ở TRƯỜNG THCS
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Trên thế giới
Mỗi giai đoạn lịch sử, mỗi quốc gia có những hình thức đánh giá khác
nhau nhưng đều đưa ra những qui định chuẩn, phù hợp với yêu cầu của xã hội
hiện tại. Chẳng hạn: Thời kì phong kiến sử dụng thi, kiểm tra để đánh giá kết
quả của người học; Thời kì tiền công nghiệp thi, kiểm tra phải phù hợp với
trình độ người học và coi đó là một cách thức dạy - học, có vai trò khuyến
khích HS tích cực, tự giác học tập; Thời kì hậu công nghiệp kiểm tra - đánh
giá phát triển theo tiêu chí hướng vào mục đích, yêu cầu của chương trình
giảng dạy.
Từ xa xưa, ở Trung Quốc đã dùng trắc nghiệm trí tuệ để chọn thê thiếp
hoặc người hầu, sử dụng các phép thử để chọn tướng, dùng người, … Trong
Tam Quốc Chí, Khổng Minh đã nêu ra một số thuật chọn tướng, dùng người
như cho sắc đẹp để đánh giá tính đứng đắn, dùng vàng bạc để thử tính thanh
liêm... Trong các truyện dân gian việc kén rể, kén vợ, chọn dâu hiền, tôi trung
xảy ra phổ biến được người ta còn tổng kết thành tục ngữ, ca dao, các câu
thành ngữ.
Đầu thế kỉ XVI, nhà giáo dục J.A Comenxki (1592- 1670) đã đưa ra mô
hình nhà trường và được nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng. Đó là nhà
trường được phân theo cấp học, bậc học ở những lứa tuổi nhất định; các môn
học trong nhà trường được quy định chặt chẽ có chương trình, có nội dung cụ
thể thống nhất; thời gian đào tạo cũng được ấn định, cách kiểm tra đánh giá
kết quả học tập của HS cũng được quy định rõ ràng.


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




Sau cách mạng tháng 8/1945 đến nay, việc đánh giá đã có nhiều biến
đổi căn bản so với chế độ xã hội cũ. Nền giáo dục Việt Nam đã trải qua 3 lần
cải cách, với mỗi lần mục tiêu giáo dục đào tạo được điều chỉnh cho phù hợp
với tình hình đất nước. Đặc biệt là trong những năm gần đây, cùng với sự phát
triển giáo dục - đào tạo, hoạt động nghiên cứu đánh giá; nghiên cứu công tác
quản lý hoạt động đánh giá có những phát triển mới. Nhiều nhà nghiên cứu đã
chỉ ra những yêu cầu về quản lý nhằm nâng cao chất lượng đánh giá góp phần
nâng cao chất lượng dạy - học. Một số tài liệu nghiên cứu về đánh giá trong
lĩnh vực giáo dục như:
* Nguyễn Đức Chính (2004), Đo lường đánh giá trong giáo dục, tập bài
giảng lưu hành nội bộ - khoa Sư phạm, Hà Nội.
*Trần Thị Tuyết Oanh (2007), Đo lường và đánh giá kết quả học tập,
Nxb Đại học sư phạm Hà Nội.
*Dương Thiệu Tống (2005), Trắc nghiệm và đo lường thành quả học
tập, Nxb Khoa học xã hội.
* Nguyễn Công Khanh (2004), Đánh giá và đo lường trong giáo dục,
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
Các công trình trên đã đề cập đến các khái niệm, các lí luận về KTĐG
đo lường trong giáo dục nói chung cũng như việc KTĐG kết quả học tập của
HS nói riêng. Ngoài các công trình trên còn có nhiều bài báo, luận án tiến sĩ,
luận văn thạc sĩ cũng đã đề cập đến hoạt động đánh giá kết quả học tập của
HS ở các cấp học, bậc học của các vấn đề trên bằng các cách tiếp cận khác
nhau như:
* Điêu Bình Dương (2009), Biện pháp chỉ đạo việc kiểm tra- đánh giá
kết quả học tập ở trường trung học cơ sở của Phòng Giáo dục và Đào tạo

dạy và người học trong tương lai” [12, tr.4].
Nếu nhìn dưới góc độ giáo dục học, “Đánh giá là quá trình thu thập
thông tin và dữ liệu một cách có hệ thống nhằm mục đích giúp người học
hoạch định chính sách lựa chọn một phương pháp khả thi để tiến hành công
việc giáo dục của mình” [19, tr.12].
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




Trên cơ sở của tất cả những quan niệm trên, tôi nhận thấy rằng đánh giá
là hoạt động của con người nhằm phán xét về một hay nhiều đặc điểm của sự
vật, hiện tượng, con người theo những quan niệm và chuẩn mực nhất định mà
người đánh giá cần tuân theo.
Trong lĩnh vực giáo dục, đánh giá là bộ phận hợp thành rất quan trọng,
một khâu không thể tách rời của quá trình giáo dục và đào tạo (GD&ĐT). Nếu
coi quá trình GD&ĐT là một hệ thống thì đánh giá đóng vai trò phản hồi của
hệ thống, đánh giá có vai trò tích cực trong điều chỉnh hệ thống, là cơ sở cho
việc đổi mới phát triển giáo dục. Chính vì vậy, đánh giá là một trong những
vấn đề luôn được quan tâm.
1.2.2. Kết quả học tập
Theo lý luận dạy học hiện đại, học tập là hoạt động nhận thức của người
học được thực hiện dưới sự tổ chức điều khiển của nhà sư phạm, mục đích của
hoạt động học tập là tiếp thu nền văn hóa, văn minh nhân loại và chuyển hóa
chúng thành năng lực thể chất, năng lực tinh thần của mỗi cá nhân người học.
Đối tượng của hoạt động học là hệ thống tri thức, kỹ năng, kỹ xảo tương ứng
được thể hiện ở nội dung của môn học, bài học bằng hệ thống khái niệm khoa
học và khái niệm môn học. Kết quả học tập là bằng chứng sự thành công của HS
về kiến thức, kĩ năng, năng lực, thái độ đã được đặt ra trong mục tiêu giáo dục.
Theo Nguyễn Đức Chính: “Kết quả học tập là mức độ kiến thức, kỹ

tập là quá trình thu thập, xử lí thông tin về trình độ, khả năng mà người học
thực hiện các mục tiêu học tập đã xác định, nhằm tạo cơ sở cho những quyết
định sư phạm của GV, cho nhà trường và cho bản thân HS để giúp họ học tập
tiến bộ hơn.
Đánh giá kết quả học tập của HS là đánh giá mức độ hoàn thành các
mục tiêu đề ra cho HS sau một giai đoạn học tập. Các mục tiêu này thể hiện ở
các môn học cụ thể. Thông qua đánh giá, kết quả học tập của học sinh sẽ thể
hiện kết quả của quá trình GD&ĐT. Đánh giá kết quả học tập đòi hỏi phải xác

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




định mức độ học sinh đạt được các mục tiêu của chương trình đề ra. Việc đánh
giá kết quả khẳng định và công nhận những thành quả đã đạt được và định
hướng những mục tiêu cần phấn đấu trong tương lai.
Như vậy, chúng ta có thể hiểu đánh giá kết quả học tập là sự đối
chiếu, so sánh kiến thức, kĩ năng, thái độ đạt được của người học với các
kết quả mong đợi đã được xác định ở mục tiêu học tập, từ đó có những kết
luận phù hợp.
Khi đánh giá kết quả học tập của HS cần căn cứ vào mục tiêu cụ thể của
mỗi bài, chương, phần, lớp, cấp học đã đề ra, cụ thể là:
- Chú ý hơn tới việc đánh giá trình độ tư duy, năng lực và kỹ năng vận
dụng kiến thức khoá học đề giải quyết vấn đề.
- Đa dạng hoá nội dung, hình thức câu hỏi và bài tập nhằm đánh giá
được những mục tiêu đã đặt ra cho khoá học.
- Tạo điều kiện và bồi dưỡng để HS biết đánh giá và tự đánh giá kết quả
học tập khoá học.
Như vậy, kết quả học tập của HS là thước đo của quá trình dạy - học,

những vấn đề trong công tác quản lý giáo dục làm cho quá trình giáo dục đạt
được mục tiêu giáo dục được đề ra trong Luật giáo dục và chiến lược giáo dục
của nước ta.
1.2.6. Biện pháp quản lý đánh giá kết quả học tập của học sinh
Từ những phân tích khái niệm ở trên chúng tôi đưa ra khái niệm công
cụ như sau: Biện pháp quản lý đánh giá kết quả học tập của học sinh là các
cách thức của đội ngũ quản lý giáo dục từ Phòng giáo dục đến các nhà trường
sử dụng trong quá trình quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của học
sinh và giải quyết các vấn đề nảy sinh trong quá trình này.
1.3. Một số vấn đề lý luận về đánh giá kết quả học tập của học sinh ở
trường THCS
1.3.1. Mục đích của đánh giá
Đánh giá là một quá trình giúp người học xác định kiến thức và kĩ năng
hiện có, đặt ra kế hoạch học tập cho tương lai, giúp cho HS biết được mình

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




đang ở mức nào trong việc đạt được mục tiêu học tập. Việc đánh giá xác định
và thể hiện những bằng chứng về kĩ năng và kiến thức của người học đã đạt
được, đánh giá cũng được sử dụng để hỗ trợ trong việc cải thiện quá trình dạy
học. Đánh giá có các mục đích chính như:
- Xác định mức độ mà người học cần phải đạt được.
- Xác định nhu cầu học tập của người học.
- Hỗ trợ và quản lí quá trình dạy và học.
- Xác định hoặc cấp chứng chỉ cho thành quả học tập của người học.
- Xác định điểm mạnh và điểm yếu của chương trình hoặc quá trình học tập.
Một công cụ đánh giá hay một hoạt động đánh giá cụ thể có thể sử dụng