ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
––––––––––––––––––––
NGUYỄN THẾ PHƢƠNG BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH
Ở TRƢỜNG THPT NGOÀI CÔNG LẬP
THÀNH PHỐ HẠ LONG TỈNH QUẢNG NINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THÁI NGUYÊN – 2013
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu i
LỜI CAM ĐOAN
Tơi xin cam đoan đây là cơng trình nghiên cứu của riêng tơi, các kết
quả nghiên cứu là trung thực và chƣa đƣợc cơng bố trong bất kỳ cơng trình
nào khác.
Tác giả luận văn
Nguyễn Thế Phƣơng
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu iii
MỤC LỤC
Lời cam đoan i
Lời cảm ơn ii
Mục lục iii
Bảng ký hiệu các chữ viết tắt trong luận văn iv
Danh mục các bảng v
Danh mục các biểu đồ, sơ đồ vi
MỞ ĐẦU 1
1. Lý do chọn đề tài 1
2. Mục đích nghiên cứu 3
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu 3
4. Giả thuyết khoa học 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu 4
6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài 4
7. Phƣơng pháp nghiên cứu 5
8. Cấu trúc luận văn 6
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC
SINH Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THƠNG 7
1.1. Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề 7
1.1.1. Các nghiên cứu ở nƣớc ngồi 7
1.1.1.1. Ở phƣơng Đơng 7
1.1.1.2. Ở phƣơng Tây 7
Tiểu kết chƣơng 1 28
Chƣơng 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH Ở
TRƢỜNG THPT NGỒI CƠNG LẬP THÀNH PHỐ HẠ LONG 29
2.1. Khái qt đặc điểm, tình hình kinh tế -xã hội và giáo dục của thành
phố Hạ Long 29
2.1.1. Đặc điểm, tình hình kinh tế- xã hội của thành phố Hạ Long 29
2.1.2. Tình hình giáo dục của thành phố Hạ Long 30
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu v
ng THPT ngồi cơng lập thành phố Hạ Long 30
2.2. Thực trạng giáo dục đạo đức học sinh ở trƣờng THPT ngồi cơng lập thành phố
Hạ Long 33
2.2.1. Thực trạng về nhận thức GDĐĐ học sinh của cán bộ quản lý, giáo viên, phụ
huynh và học sinh ở trƣờng THPT ngồi cơng lập thành phố Hạ Long 34
2.2.1.1. Nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về cơng tác GDĐĐ cho
học sinh 34
2.2.1.2. Nhận thức của phụ huynh về cơng tác giáo dục đạo đức cho học sinh 36
2.2.1.3. Nhận thức của học sinh 39
2.2.2. Thực trạng vi phạm đạo đức của học sinh ở trƣờng THPT ngồi cơng lập
thành phố Hạ Long 40
2.2.2.1.Ý thức thực hiện nội quy của học sinh 40
2.2.2.2. Ngun nhân vi phạm nội quy của học sinh 42
2.2.2.3. Những yếu tố ảnh hƣởng 43
2.3. Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục đạo đức học sinh ở trƣờng THPT
ngồi cơng lập thành phố Hạ Long 45
2.3.2. Thực trạng tổ chức, chỉ đạo thực hiện hoạt động GDĐĐ 47
2.3.3. Thực trạng kiểm tra đánh giá hoạt động GDĐĐ 53
2.4. Thực trạng sự phối hợp các lực lƣợng trong cơng tác giáo dục đạo đức học
3.2.1.1. Mục đích của biện pháp 62
3.2.1.2. Nội dung của biện pháp 62
3.2.1.3. Cách thức thực hiện biện pháp 63
3.2.1.4. Điều kiện thực hiện biện pháp 64
3.2.2. Nâng cao nhận thức, vai trò, trách nhiệm của các thành viên, tổ chức
trong nhà trƣờng trong cơng tác giáo dục đạo đức cho học sinh 64
3.2.2.1. Mục đích của biện pháp 64
3.2.2.2. Nội dung của biện pháp 64
3.2.2.3. Cách thức thực hiện biện pháp 64
3.2.2.4. Điều kiện thực hiện biện pháp 66
3.2.3. Nâng cao chất lƣợng xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức 66
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu vii
3.2.3.1. Mục đích của biện pháp 66
3.2.3.2. Nội dung của biện pháp 67
3.2.3.3. Cách thức thực hiện biện pháp 67
3.2.3.4. Điều kiện thực hiện biện pháp 69
3.2.4. Nâng cao hiệu quả tổ chức và chỉ đạo thực hiện giáo dục đạo đức 69
3.2.4.1. Mục đích của biện pháp 69
3.2.4.2. Nội dung của biện pháp 69
3.2.4.3. Cách thức thực hiện biện pháp 71
3.2.4.4. Điều kiện thực hiện biện pháp 74
3.2.5. Xây dựng mơi trƣờng sƣ phạm mẫu mực trong nhà trƣờng 74
3.2.5.1. Mục đích của biện pháp 74
3.2.5.2. Nội dung của biện pháp 74
3.2.5.3. Cách thức thực hiện biện pháp 75
3.2.5.4. Điều kiện thực hiện biện pháp 75
3.2.6. Đa dạng hố các hình thức hoạt động GDĐĐ cho học sinh 75
3.4. Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp quản lý GDĐĐ
đƣợc đề xuất 88
Tiểu kết chƣơng 3 91
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 92
1.Kết luận 92
2. Khuyến nghị 93
TÀI LIỆU THAM KHẢO 95
PHỤ LỤC 98
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu iv
BẢNG KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
1.
BGD&ĐT
Bộ Giáo dục và Đào tạo
2.
BCH
Ban chấp hành
3.
CBQL
Cán bộ quản lý
4.
ĐTN
Đồn thanh niên
15.
QLGD
Quản lý Giáo dục
16.
TCN
Trƣớc Cơng ngun
17.
THCS
Trung học cơ sở
18.
THPT
Trung học phổ thơng
19.
TP
Thành phố
20.
UBND
Ủy ban nhân dân
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu v
DANH MỤC CÁC BẢNG
vi
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
Sơ đồ 1.1: Sơ đồ về quản lý 13
Sơ đồ 1.2: Sơ đồ hệ thống quản lý giáo dục 17
Sơ đồ 1.3: Sơ đồ mơ hình quản lý nhà trƣờng theo mục tiêu giáo dục 19
Sơ đồ 3.1: Sự phân cấp quản lý ở trƣờng có 2 phó Hiệu trƣởng 70
Sơ đồ 3.2: Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý 88
Biểu đồ 2.1: Khảo sát thực trạng xây dựng kế hoạch quản lý giáo dục đạo đức 46
Biểu đồ 3.1: Khảo nghiệm về tính cần thiết và tinh khả thi của các biện pháp
quản lý GDĐĐ cho học sinh trƣờng THPH ngồi cơng lập thành
phố Hạ Long 90
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu 1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong cơng cuộc cơng nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nƣớc, giáo dục giữ
một vị trí qu
-
. Chính vì vậy Luật Giáo dục 2005 của nƣớc Cộng hồ xã hội chủ
nghĩa Việt Nam đã xác định: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt
Nam phát triển tồn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề
nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình
học sinh chỉ chào thầy cơ khi ở trong trƣờng, còn ra đƣờng thì coi nhƣ khơng
quen biết; 38% học sinh thƣờng xun nói tục. Theo báo cáo của 38 Sở
GD&ĐT, từ năm 2003 đến nay, có hơn 8.000 học sinh tham gia đánh nhau, bị
các trƣờng xử lý kỷ luật”
. Thành phố Hạ Long có tốc độ phát triển
kinh tế-xã hội nhanh trong tỉnh Quảng Ninh, đời sống vật chất và tinh thần của
nhân dân ngày càng đƣợc cải thiện, nâng cao, song ảnh hƣởng mặt trái của cơ
chế thị trƣờng và những tiêu cực của xã hội đang tác động đến đạo đức học sinh
trung học phổ thơng trong thành phố, tình trạng suy thối về đạo đức của học
sinh có chiều hƣớng ngày một gia tăng, trong địa bàn thành phố đã có những vụ
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu 3
học sinh THPT đánh nhau có cả học sinh nữ tham gia, đã có những học sinh
nghiện game phải nghỉ học, h
.
, đề tài “Biện pháp quản lý giáo dục đạo
đức học sinh ở trường trung học phổ thơng ngồi cơng lập thành phố Hạ
Long tỉnh Quảng Ninh” đƣợc lựa chọn và nghiên cứu.
2. Mục đích nghiên cứu
trƣờ
cho học sinh THPT ngồi cơng lập nhằm đáp
ứng u cầu đổi mới giáo dục.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Cơng tác quản lý giáo dục đạo đức của trƣờng THPT ngồi cơng lập
thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý giáo dục đạo đức học sinh ở các trƣờng THPT ngồi
- Trƣờng THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm
- Trƣờng THPT Hạ Long
6.3.Phạm vi thời gian
Đánh giá biện pháp quản lý giáo dục đạo đức học sinh trƣờng THPT
ngồi cơng lập thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh trong 5 năm học từ 2007-
2012 và đề xuất biện pháp QLGD đạo đức học sinh trƣờng THPT ngồi cơng
lập thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu 5
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu các cơng trình khoa học nghiên cứu về đạo đức và giáo dục
đạo đức, nghiên cứu văn kiện của Đảng, Nhà nƣớc, các tài liệu lý luận về giáo
dục đạo đức và biện pháp quản lý giáo dục đạo đức học sinh THPT
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phƣơng pháp điều tra bằng phiếu: Điều tra bằng phiếu theo các u cầu
liên quan đến phạm vi của đề tài nghiên cứu.
Khảo sát biện pháp quản lý giáo dục đạo đức học sinh của hiệu trƣởng
trƣờng THPT ngồi cơng lập thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh
- Phƣơng pháp phỏng vấn: Phỏng vấn lấy ý kiến của các cán bộ quản lý,
giáo viên, GVCN, cha mẹ học sinh, đại diện ĐTN Cộng sản Hồ Chí Minh,
chính quyền địa phƣơng và học sinh của trƣờng THPT ngồi cơng lập thành
phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh ở mẫu khảo sát về biện pháp quản lý giáo dục
đạo đức học sinh.
- Phƣơng pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục: Tổng kết các biện pháp
QLGD đạo đức học sinh của trƣờng THPT ngồi cơng lập thành phố Hạ Long
tỉnh Quảng Ninh.
- Phƣơng pháp chun gia: Tham khảo ý kiến các nhà giáo dục học về
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu 7
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH Ở
TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THƠNG
1.1. Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề
Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội đƣợc hình thành và phát triển
theo sự phát triển của xã hội lồi ngƣời. Việc giáo dục đạo đức ln là vấn đề
đƣợc đặt ra từ xa xƣa và ln thay đổi theo sự thay đổi của xã hội.
Việc giáo dục đạo đức của học sinh trong nhà trƣờng đƣợc xem là vấn đề
quan trọng góp phần trong việc hình thành và phát triển nhân cách cho học
sinh, vì thế đây là vấn đề đƣợc nhiều nhà nghiên cứu, nhà giáo dục trong và
ngồi nƣớc quan tâm.
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngồi
1.1.1.1. Ở phương Đơng
Từ thời cổ đại, Khổng Tử (551-479-TCN) trong các tác phẩm: “Dịch,
Thi, Thƣ, Lễ, Nhạc Xn Thu” rất xem trọng việc giáo dục đạo đức. Trong các
lời giáo huấn của ơng đều nhấn mạnh đến “lý” đó là cách ứng xử thích hợp,
đúng mức. Ơng khuyến khích việc thờ cúng tổ tiên, coi đó là hình thức thể hiện
đạo hiếu của con cái đối với cha mẹ. Ơng coi đạo hiếu là đức tính cao q nhất, là
đức: cần - kiệm - liêm - chính, mà nếu thiếu một đức thì khơng thành ngƣời”.
Theo Hồ Chí Minh, có cần, có kiệm, có liêm thì mới chính đƣợc. Đủ cả bốn
đức ấy mới là ngƣời hồn tồn. Ấy là xét ở phạm vi tu dƣỡng đạo đức cá nhân.
Còn xét rộng ra, với một dân tộc, có đủ cả cần - kiệm - liêm - chính thì dân tộc
đó sẽ vừa giàu có về vật chất lại vừa cao q văn minh về mặt tinh thần. Ở đây,
Hồ Chí Minh khơng chỉ nhấn mạnh đạo đức là giá trị căn bản để làm ngƣời mà
còn đề cập tới một cách sâu sắc vai trò động lực của đạo đức đối với sự phát
triển và tiến bộ xã hội.
Kế thừa tƣ tƣởng của Ngƣời, GS.TS. Phạm Minh Hạc - nhà Tâm lý học
hàng đầu nƣớc ta đã nêu lên các định hƣớng giá trị đạo đức của con ngƣời Việt
Nam trong thời kỳ cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa và bàn về thực trạng cũng
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu 9
nhƣ giải pháp ở tầm vĩ mơ về giáo dục-đào tạo con ngƣời Việt Nam theo định
hƣớng trên. Về mục tiêu giáo dục, Ơng nêu rõ “ Trang bị cho mọi ngƣời những
tri thức cần thiết về tƣ tƣởng chính trị, đạo đức nhân văn kiến thức pháp luật
văn hóa xã hội. Hình thành cho mọi cơng dân có thái độ đúng đắn, tình cảm,
niềm tin, đạo đức trong sáng đối với bản thân, mọi ngƣời, với sự nghiệp cách
mạng của Đảng, dân tộc với mọi hiện tƣợng xảy ra xung quanh tổ chức tốt giáo
dục thế hệ trẻ, giúp họ để mọi ngƣời tự giác thực hiện những chuẩn mực đạo
đức xã hội, có thói quen chấp hành quy định, nỗ lực học tập rèn luyện, tích cực
cống hiến sức lực, trí tuệ vào sự nghiệp cơng nghiệp hóa - hiện đại hóa đất
nƣớc’’ [20]
Năm 1979 Bộ chính trị và Trung ƣơng Đảng đã ra Nghị quyết về cải
cách giáo dục và Uỷ ban cải cách giáo dục Trung ƣơng đã ra quyết định số 01
về cuộc vận động tăng cƣờng giáo dục đạo đức cách mạng trong trƣờng học đã
ghi rõ: “Nội dung đạo đức cần đƣợc giáo dục cho học sinh từ mẫu giáo đến đại
học, nội dung chủ yếu dựa vào 5 điều Bác Hồ dạy”.
Đề tài NN7 đã mang lại nhiều nội dung mới về giáo dục đạo đức, chính
trị và tƣ tƣởng trong các trƣờng từ tiểu học đến đại học những năm đầu của
thập kỷ 90.
Trong cơng cuộc đổi mới kinh tế - xã hội, do nhận thức đƣợc tầm quan
trọng đặc biệt của nhân tố con ngƣời, nhiều nhà khoa học có uy tín đã tập hợp
trong chƣơng trình nghiên cứu khoa học, cơng nghệ quốc gia KX.07 (1991 -
1995) do Phạm Minh Hạc làm chủ nhiệm nhằm nghiên cứu các đề tài về con
ngƣời với tƣ cách là mục tiêu và động lực của sự phát triển.
Khai thác dƣới góc độ “Các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý giáo
dục đạo đức cho học sinh THPT của huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai” đó là
kết quả nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Đáp (Luận văn Thạc sĩ - 2005).
Khai thác dƣới góc độ “ Các biện pháp quản lý nhằm tăng cƣờng giáo
dục tƣ tƣởng chính trị, đạo đức cho sinh viên trƣờng Cao đẳng - Tài chính Thái
Ngun” đó là kết quả nghiên cứu của tác giả Chu Mạnh Cƣờng (Luận văn
Thạc sĩ - 2009).
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu 11
Trong những năm gần đây trƣớc vấn đề hội nhập, cơng tác giáo dục,
chính trị, đạo đức, pháp luật cho học sinh trong các nhà trƣờng đƣợc Đảng, Nhà
nƣớc quan tâm thể hiện qua các chỉ thị, nghị quyết, các quyết định và chiến
lƣợc phát triển về cơng tác giáo dục tƣ tƣởng chính trị, đạo đức pháp luật trong
các nhà trƣờng cụ thể là:
- Nghị quyết TƢ 5 khóa IX từng bƣớc đổi mới cơng tác giáo dục chính
trị tƣ tƣởng.
- Văn kiện đại hội Đảng tồn quốc lần thứ X tăng cƣờng cơng tác tƣ
tƣởng rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng.
- Nhiệm vụ và giải pháp tăng cƣờng cơng tác tƣ tƣởng trong tình hình hiện
nay (Ban Tƣ tƣởng văn hóa Trung ƣơng- Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia).
là nhận thức, phát hiện các quy luật, các khuynh hƣớng vận động của xã hội và
hƣớng sự vận động của xã hội cho phù hợp với các khuynh hƣớng đó; là phát
hiện và giải quyết kịp thời các mâu thuẫn của sự phát triển; là duy trì sự thống
nhất giữa chức năng và cơ cấu của hệ thống; là tiến hành một đƣờng lối đúng
đắn dựa trên cơ sở tính tốn nghiêm túc những khả năng khách quan, mối
tƣơng quan giữa các lực lƣợng xã hội [18, tr. 326]
Harold Koontz thì lại khẳng định: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu,
nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt đƣợc các mục
đích của tổ chức. Mục tiêu của quản lý là hình thành một mơi trƣờng mà trong
đó con ngƣời có thể đạt đƣợc các mục đích của tổ chức với thời gian, tiền bạc,
vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất” [18, tr. 327]
Henry Fayol (1841-1925) đã xuất phát từ nghiên cứu các loại hình hoạt
động quản lý và phân biệt thành 5 chức năng cơ bản: “kế hoạch hố, tổ chức,
chỉ huy, phối hợp và kiểm tra” [18, tr. 327] và sau này đƣợc kết hợp lại thành 4
chức năng cơ bản của quản lý: kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra. Những
cống hiến của ơng về lý luận quản lý đã mang tính phổ qt cao và nhiều luận
điểm đến nay vẫn còn giá trị khoa học và thực tiễn
Tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: “Quản lý là tác động có mục đích có
kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những ngƣời lao động nói chung là khách
thể quản lý, nhằm thực hiện đƣợc mục tiêu dự kiến”[34]
Copyright: Tài liệu đại học ©