Bành Đức Sơn- Trường THPT Quảng Uyên - Cao Bằng
TRƯỜNG ………………….
KHOA……………………….

Báo cáo tốt nghiệp
Đề tài:

“Một số biện pháp quản lý giáo dục hướng nghiệp ở
trường trung học phổ thông Quảng Uyên – Cao Bằng”.
Bành Đức Sơn- Trường THPT Quảng Uyên - Cao Bằng
MỤC LỤC
PH N M UẦ ỞĐẦ 3
1. LÝ DO CH N TÀI:Ọ ĐỀ 3
2. M C CH NGHIÊN C U.Ụ ĐÍ Ứ 6
3. NHI M V NGHIÊN C UỆ Ụ Ứ 7
4. I T NG NGHIÊN C UĐỐ ƯỢ Ứ 7
5. PH NG PHÁP NGHIÊN C UƯƠ Ứ 7
5.1 Nghiên c u th c ti nứ ự ễ 7
5.2 Nghiên c u lý lu nứ ậ 8
6. PH M VI VÀ GI I H N NGHIÊN C U.Ạ Ớ Ạ Ứ 8
PH N N I DUNGẦ Ộ 9
CH NG 1: C S LÝ LU N, C S PH P LÝ V C S TH C TI N C A VI C ƯƠ Ơ Ở Ậ Ơ Ở Á À Ơ Ở Ự Ễ Ủ Ệ
QU N LÝ HO T NG GI O D C H NG NGHI P TRONG TR NG PH Ả Ạ ĐỘ Á Ụ ƯỚ Ệ ƯỜ Ổ
THÔNG 9
1.1. C S LÝ LU NƠ Ở Ậ 9
1.2 C S PHÁP LÝƠ Ở 10
1.3. C S TH C TI NƠ Ở Ự Ễ 12
CH NG 2. TH C TR NG C A CÔNG T C QU N LÝ HO T NG GI O ƯƠ Ự Ạ Ủ Á Ả Ạ ĐỘ Á
D C H NG NGHI P T NG THPT QU NG UYÊN TRONG GIAI O N Ụ ƯỚ Ệ Ở Ừ Ả Đ Ạ
V A QUAỪ 15
2.1. C I M TÌNH HÌNHĐẶ ĐỂ 15

2. KI N NGH :Ế Ị 33
T I LI U THAM KH O.À Ệ Ả 34
PHẦN MỞ ĐẦU
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Hiện nay đất nước ta đang chuyển sang một giai đoạn mới với sự
phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật đang rất cần một nguồn nhân lực
chất lượng cao đủ đáp ứng cho sự nghiệp công nghiệp hoá- hiện đại hoá
của đất nước. Nguồn nhân lực ấy ở đâu ra và ta phải làm thế nào để có
nguồn nhân lực chất lượng cao đó. Ta không thể nào quên câu nói của Bác
Hồ
“Vì sự nghiệp 10 năm thì phải trồng cây
Vì sự nghiệp trăm năm thì phải trồng người ”
Câu nói nổi tiếng của Bác đã chỉ rõ tầm nhìn chiến lược lâu dài của
Bác. Để có một con người có sức khoẻ có tri thức có những kỹ năng nhất
định về nghề nghiệp và có những ước mơ hoài bão lớn lao không phải là
Bành Đức Sơn- Trường THPT Quảng Uyên - Cao Bằng
ngày một ngày hai mà là cả một quá trình hết sức lâu dài và gian khổ với sự
kết hợp của Gia đình → Nhà trường→Xã hội
Khi sinh ra mỗi người đều có một năng khiếu riêng biệt mà trời đã
ban tặng. Ta phải làm gì để mỗi người đó bộc lộ được năng khiếu và rèn
luyện để phát huy được tối đa năng khiếu đó phục vụ cho lợi ích chung của
xã hội.
Các cụ ta luôn truyền dạy : “Nhất nghệ tinh, nhất thân vinh” hay
“Một nghề thì sống, Đống nghề thì chết” những câu nói đó đã thể hiện rất
rõ việc chọn nghề, rèn luyện kỹ năng nghề, nghệ thuật hoá nghề, tinh thông
nghề, tất cả những cái đó có được khi ta chọn đúng nghề, đúng sở thích và
là mảnh đất mầu mỡ để ta vùng vẫy, sáng tạo thật sự bất công và đau đớn
biết bao khi một người rất thích vẽ, thích làm thơ mà lại không được làm
mà phải đi làm thợ cơ khí, lỗi đó tại ai? Ta không thể đổ lỗi cho nhà trường
được mà chỉ trách cho việc hướng nghiệp cho các em làm chưa tốt. Các em

hướng nghiệp, đào tạo kỹ thuật lao động, dạy nghề phổ thông và kĩ năng
cần thiết khác cho công việc trong nền kinh tế thị trường, trong công cuộc
công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước ”
- Trong văn kiện Đại hội khoá IX của Đảng tiếp tục nhấn mạnh: phát
huy tinh thần độc lập suy nghĩ và sáng tạo của học sinh, đề cao năng lực tự
học, tự hoàn thiện học vấn và tay nghề. Thực hiện phương châm “Học đi
đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất; Nhà trường gắn liền
với đời sống xã hội”. Coi trọng công tác giáo dục hướng nghiệp và phân
luồng học sinh THPT chuẩn bị đi vào lao động nghề nghiệp.
- Bước vào bậc học cuối cùng của nhà trường phổ thông, tuổi trẻ học
đường thường có những hoài bão lớn lao gắn liền với cuộc sống tương lai
của họ, không ít các em tự đặt cho mình những câu hỏi như “mình sẽ làm
Bành Đức Sơn- Trường THPT Quảng Uyên - Cao Bằng
gì?”, “mình chọn nghề gì”, “nghề nào là hay nhất” và cũng không ít các em
đã trăn trở, đắn đo, suy nghĩ, bởi có biết bao nghề đáng yêu, biết bao con
đường để đạt tới mục đích cuộc sống riêng.
Tuy vậy, giáo dục hướng nghiệp hiện nay chưa được các cấp quản lý
giáo dục và các trường học quan tâm đúng mức, còn có địa phương và
trường học chưa thực hiện đầy đủ các nội dung giáo dục hướng nghiệp.
Chất lượng hoạt động hướng nghiệp chưa đáp ứng được yêu cầu của học
sinh và xã hội, học sinh phổ thông cuối các cấp học và bậc học chưa được
chuẩn bị chu đáo để lựa chọn nghề nghiệp, lựa chọn ngành học phù hợp với
bản thân và yêu cầu của xã hội.
Để phát triển kinh tế – xã hội trong giai đoạn cách mạng mới, Đảng
và Nhà nước ta đã chủ trương đẩy mạnh công tác hướng nghiệp- dạy nghề
phổ thông cho học sinh, nhằm đảo tạo thế hệ trẻ thành lớp người lao động
mới có đủ phẩm chất, năng lực thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp
hoá, hiện đại hoá đất nước. Do vậy công tác hướng nghiệp trong trường
phổ thông có một ý nghĩa quan trọng và là vấn đề đáng quan tâm của
những người làm công tác giáo dục- đào tạo. Với mong muốn góp phần

Bành Đức Sơn- Trường THPT Quảng Uyên - Cao Bằng
5.2 Nghiên cứu lý luận
- Nghiên cứu các văn kiện, nghị quyết, chỉ thị của Đảng các cấp về
giáo dục và đào tạo.
- Nghiên cứu sách giáo khoa “HĐGDHN” lớp 10, 11 nhà xuất bản
giáo dục năm 2004.
- Nghiên cứu văn bản hướng dẫn thực hiện công tác hướng nghiệp
trong nhà trường.
- Nghiên cứu giáo trình, tạp chí của Trường cán bộ Quản lý giáo dục
và đào tạo.
6. PHẠM VI VÀ GIỚI HẠN NGHIÊN CỨU.
Các hoạt động giáo dục hướng nghiệp và kết quả trong 2 năm học
2003 – 2004 và 2004 – 2005 của trường trung học phổ thông Quảng Uyên
– Cao Bằng.
Bành Đức Sơn- Trường THPT Quảng Uyên - Cao Bằng
PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN, CƠ SỞ PHÁP LÝ VÀ CƠ SỞ
THỰC TIỄN CỦA VIỆC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC HƯỚNG
NGHIỆP TRONG TRƯỜNG PHỔ THÔNG.
1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN
Thế nào là hướng nghiệp?: Hướng nghiệp là hệ thống những biện
pháp dựa trên cơ sở tâm lý học sinh học, sinh lý học, y học và nhiều khoa
học khác để giúp đỡ học sinh chọn nghề phù hợp với những năng lực, sở
trường và điều kiện tâm sinh lý cá nhân, nhằm mục đích phân bố hợp lý và
sử dụng có hiệu quả nhất lực lượng sự trữ có sẵn của đất nước.
* Định hướng nghề nghiệp:
Định hướng nghề nghiệp là việc thông tin cho học sinh biết về đặc
điểm hoạt động và yêu cầu phát triển của các nghề trong xã hội, đặc biệt là
các nghề các nơi đang cần nhiều lao động trẻ tuổi có văn hoá, về những yêu
cầu tâm sinh lý của mỗi nghề, về tình hình phân công và yêu cầu điều chỉnh

1.2 CƠ SỞ PHÁP LÝ
- Nhằm đảm bảo việc thực hiện mục tiêu ngày 13/9/1981 Chính phủ
đề ra Quyết định số 126/CP “Về công tác giáo dục hướng nghiệp trong
trường phổ thông và sử dụng hợp lý học sinh các cấp THCS và THPT tốt
nghiệp ra trường”.
- Điều 3 của Chỉ thị số 33-2003/CT – BGD & ĐT ngày 23/7/2003
cũng đã chỉ rõ “Nghiêm túc triển khai thực hiện sinh hoạt hướng nghiệp ở
các trường THCS, THPT và trung tâm KTTH, theo tài liệu hướng dẫn của
Bộ GD &ĐT, giúp học sinh, đặc biệt là học sinh cuối cấp hiểu về thế giới
nghề nghiệp, thị trường lao động và đánh giá năng lực bản thân, hướng dẫn
Bành Đức Sơn- Trường THPT Quảng Uyên - Cao Bằng
học sinh lựa chọn nghề hoặc lựa chọn trường học, ngành học phù hợp với
năng lực cá nhân và yêu cầu của xây dựng đất nước”.
1.2. Thông tư 31/TT ngày 17 tháng 8 năm 1981 của Bộ giáo dục:
“Để giúp học sinh hiểu biết các ngành nghề, các trường trung học sử dụng
tạm thời mỗi tháng 1 buổi lao động để giới thiệu, tuyên truyền, giải thích
ngành nghề”. Như vậy mỗi năm học có 9 buổi sinh hoạt giới thiệu nghề
được phân phối chương trình trong 9 tháng.
1.3. Quyết định 329/QĐ ngày 31 tháng 3 năm 1990 của Bộ trưởng
bộ giáo dục về mục tiêu và kế hoạch đào tạo của trường trung học phổ
thông.
1.4. Quyết định 2397/QĐ của Bộ trưởng bộ giáo dục ngày 17 tháng 9
nưm 1991 ban hành danh mục nghề và chương trình dạy nghề cho học sinh
trung học phổ thông.
1.5 Nghị quyết 40/2000/QH10 của Quốc hội
1.6. Chỉ thị 14/2001/CT – TTg của Thủ tướng chính phủ về đổi mới
chương trình giáo dục phổ thông.
1.7. Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX khẳng định:
“Giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc
đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hóa, là điều kiện để phát huy

đã tích cực học thêm các môn học cần thiết như tin học, ngoại ngữ…. Với
cái nền rất đáng quí đó của học sinh THPT, nhiệm vụ hướng nghiệp đối với
các em không chỉ dừng lại ở mức nâng cao nhận thức và sự hiểu biết kỹ
càng hơn về nghề mà còn là quá trình xác lập những điều kiện kiến thức để
đưa các em hoạt động trong thế giới nghề nghiệp, tạo ra sự thích ứng ở mức
độ nhất định với nghề hoặc lĩnh vực lao động mà họ ưa thích.
Bành Đức Sơn- Trường THPT Quảng Uyên - Cao Bằng
Do sự phân luồng của xã hội, do thực tế bức xúc bởi vì không có sự
liên thông giữa hướng nghiệp, đào tạo và sử dụng nên tồn tại thực tế
Đầu vào nhiều, chưa
được định hướng, tư
vấn nghề
Đầu ra thừa thầy thiếu
thợ chất lượng nghề
kém
Bành Đức Sơn- Trường THPT Quảng Uyên - Cao Bằng
+ Sau khi tốt nghiệp THCS sẽ có tầng trạng:
THCS
Sau THCS
Rất nhiều học sinh sau khi thi Đại học, Cao đẳng trượt không biết
mình nên học gì? theo nghề gì:
+ Đúng đúng
+ Sai sai
Thực tế tại địa phương chúng tôi là một huyện miền núi kinh tế gặp
rất nhiều khó khăn, mặt bằng dân trí thấp việc định hướng và tư vấn nghề là
một việc vô cùng quan trọng và cần thiết để các em có việc làm góp phần
xoá đói giảm nghèo cho quê hướng, hạn chế các tệ nạn xã hội đang có
chiều hướng gia tăng tại địa phương do không có việc làm.
75% học tiếp THPT-> thi đại học, cao đẳng
cần nhiều Giáo viên, Phòng học

Giáo viên tự nhiên thiếu nhiều, các môn xã hội tạm đủ cụ thể như sau:
Bành Đức Sơn- Trường THPT Quảng Uyên - Cao Bằng
SL-CL đội ngũ
Năm
Tổng số CB quản lý
Sau
Đại
học
Đại
học
Cao
đẳng
GV Lớp
Hiệu
trưởng
Phó
2003-2004 38 28 1 2 1 32 6
2004-2005 39 30 1 1 1 35 4
2005-2006 39 32 1 2 1 35 4
- Tình hình xã hội:
Sau khi học xong lớp 12 đa số học sinh ở nhà nên các tệ nạn xã hội
đang có chiều hướng gia tăng và đã thâm nhập vào nhà trường gây nên nỗi
lo và bức xúc cho nhà trường và cả xã hội. Nhà trường đang cùng với
UBND Huyện bàn bạc và đã có các phương án để giải quyết số lao động
dưa thừa này.
2.2. MỘT SỐ KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƯỢC:
Trong năm 2004-2005 trường đã được 1 số kết quả đáng khích lệ về
mặt học tập và tu dưỡng rèn luyện.
+ Đội ngũ cán bội quản lý và giáo viên đã nhận thức được tầm quan
trọng của công tác hướng nghiệp. Và coi nó là một môn học quan trọng

Hng nghip dy ngh tnh Cao Bng c ngi v t vn cho hc sinh
khi 11 v ó cú 95% hc sinh tham gia hc ngh ph thụng.
Nm hc 2004-2005 sau khi c t vn ngh ó cú 100% hc sinh
khi 11 tham gia hc ngh ph thụng v bc u nhiu em dó bc l cỏc
nng khiu v ngh nghip trong nm hc 2005-2006 tt c hc sinh c
tham gia hot ng sinh hot hng nghip. Hc sinh khi 12 c t vn
hng nghip trc khi lm h s tuyn sinh H, C, THCN.
+ Nh trng ó tớnh mt phn kinh phớ dnh cho hot ng Dy v
hc vo hot ng sinh hot hng nghip.
Bành Đức Sơn- Trường THPT Quảng Uyên - Cao Bằng
+ Chính quyền địa phương và phụ huynh đã bắt đầu quan tâm đến
các hoạt động giáo dục hướng nghiệp.
Qua các đợt hoạt động GDHN học sinh và phụ huynh đã có cái nhìn
cụ thể hơn với những ngành nghề mà xã hội đang có nhu cầu và đã có ý
thức quan tâm hơn với những nghề mà địa phương đang có. Nhiều em đã
quyết tâm làm kinh tế trang trại đưa sản phẩm nông nghiệp trở thành hàng
hoá để tham gia thị trường mang lại lợi ích thiết thực cho quê hương.
2.3. MỘT SỐ TỒN TẠI CỦA CÔNG TÁC QUẢN LÝ GDHN Ở TRƯỜNG THPT
QUẢNG UYÊN- CAO BẰNG
Nhà trường chưa quan tâm đầu tư nâng cao chất lượng công tác lập
kế hoạch, chương trình nội dung, phương pháp giáo dục hướng nghiệp
nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, và đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn
nhân lực cho nền kinh tế xã hội.
- Những năm qua đa số học sinh lựa chọn hướng học tập, định hướng
nghề nghiệp chỉ theo cảm tính cá nhân và gia đình hoặc ảnh hưởng của bạn
bè. Sự lựa chọn nghề mang đậm tính chất chủ quan và phiến diện, thiếu
tính thực tiễn và không phù hợp với xu thế, phát triển kinh tế – xã hội của
đất nước.
Hầu hết học sinh sau khi tốt nghiệp THPT thì lại chỉ muốn thi vào
các trường Đại học, coi đó là hướng duy nhất để lập thân, lập nghiệp. Cả

- Nhà trường không làm thay đổi được một số vấn đề xã hội liên
quan đến công tác hướng nghiệp như vấn đề việc làm, tuyển chọn nghề,
chế độ đãi ngộ với các nghề…. Nhà trường không làm thay đổi được nhận
thức của cha mẹ học sinh về vấn đề hướng nghiệp.
- Sự bất cân đối trong hệ thống giáo dục quốc dân dẫn đến sự mất
cân đối trong sự phân luồng học sinh sau tốt nghiệp trung học phổ thông.
Bành Đức Sơn- Trường THPT Quảng Uyên - Cao Bằng
- Giáo viên làm công tác tư vấn nghề, hướng nghiệp chưa được đào
tạo, chưa có giáo viên chuyên trách.
- Còn thiếu các tài liệu hướng dẫn về nội dung của tài liệu còn nghèo
nàn, thiếu hấp dẫn, chương trình chưa thật sự rõ nét, chưa phù hợp thực
tiễn.
- Chương trình học các môn văn hoá và tâm lý thi cửa còn quá nặng
nề.
- Cơ sở vật chất phục vụ lao động sản xuất – hướng nghiệp- dạy
nghề còn quá thiếu thốn, trường không có xưởng cho học sinh lao động,
không có một số thiết bị trực quan phục vụ sinh hoạt hướng nghiệp.
2.4.2. Một số vấn đề đặt ra cần giải quyết trong công tác chỉ đạo
hoạt động GDHN
Qua thực tế đã đạt được và một số tồn tại trong công tác quản lý
GDHN của trường THPT Quảng Uyên bản thân tôi nhận thấy rằng để làm
tốt công tác này cần có các giải pháp sau
+ Nâng cao nhận thấy về GDHN của cán bộ quản lý các cấp và đội
ngũ nhà giáo.
- Bộ GD-ĐT và các ban ngành chức năng kết hợp với UBND các cấp
cần có phương thức đào tạo. Bồi dưỡng đội ngũ giáo viên một cách chính
quy giúp đội ngũ này nâng cao tốc độ để có thể định hướng, tư vấn và dạy
nghề phổ thông một cách cơ bản có tính hệ thống.
+ Cần đổi mới cơ chế chính sách đối với giáo viên phụ trách công tác
GDHN, tư vấn HN.

Tổ
chức
đoàn
thanh
niên
Ban
đại
diện
phụ
huynh
Tổ
chức
xã hội
Thư
viện
nhà
trường
Y tế
nhà
trường
Trung
tâm kỹ
thuật
TH-HN
Cơ sở
sản
xuất
Bành Đức Sơn- Trường THPT Quảng Uyên - Cao Bằng
Hiệu trưởng. Nhiệm vụ của Hiệu trưởng là chịu trách nhiệm chung về kế
hoạch và điều hành toàn bộ quá trình thực hiện HĐHN trên các mặt cơ bản:

của việc tổ chức hoạt động hướng nghiệp trong trường THPT.
- Tuyên truyền, vận động các tổ chức xã hội có liên quan cùng tham
gia vào công tác hướng nghiệp.
- Kiểm tra, đôn đốc và đánh giá theo từng phần việc, từng giai doạn
của các bộ phận hợp thành trên cơ sở kế hoạch hợp đồng được giao tương
ứng với đặc điểm hoạt động của bộ phận mình.
Để thực hiện các nhiệm vụ trên Ban hướng nghiệp cần phải tiến hành
những công việc cụ thể sau:
+ Dựa vào kế hoạch của chính quyền địa phương về phân bổ lao
động và phát triển kinh tế- xã hội, cung cấp cho giáo viên những hiểu biết
về nhu cầu sử dụng nhân lực ở địa phương và khả năng tiếp nhận học sinh
tốt nghiệp ra trường trong mỗi năm học.
+ Đưa hoạt động hướng nghiệp vào kế hoạch hoạt động chung của
nhà trường ở từng giai đoạn (tháng, học kỳ, năm học) từng mảng công vịêc
(học tập văn hoá, lao động sản xuất hoạt động ngoại khoá…)
+ Tổ chức trao đổi kế hoạch thực hiện nội dung hướng nghiệp giữa
các bộ phận chức năng trong trường để hoạt động hướng nghiệp được triển
khai một cách đồng bộ.
+ Trao đổi với giáo viên và các tổ chức đoàn thể xã hội trong và
ngoài nhà trường để thiết lập kế hoạch sử dụng các hình thức hướng nghiệp
nhằm phát triển hứng thú, sở trường, năng lực của học sinh.
+ Thiết lập kế hoạch và sự cộng tác giữa nhà trường với các cơ sở
sản xuất và các cơ quan đào tạo nghề xung quanh nơi trường đóng nhằm
nâng cao sức mạnh tổng hợp và hiệu quả của hoạt động hướng nghiệp.
Thực hiện các bài giảng hướng nghiệp theo chương trình của Bộ, gặp gỡ
Bành Đức Sơn- Trường THPT Quảng Uyên - Cao Bằng
trao đổi giữa học sinh và cơ sở sản xuất, giúp nhà trường về cơ sở kĩ thuật
cán bộ công nhân có tay nghề.
+ Phác thảo kế hoạch tham mưu (thời gian mục đích, địa điểm, lực
lượng tham gia)

3.4. Xây dựng và củng cố cơ sở vật chất để phục vụ cho hướng
nghiệp; tổ chức lao động tập thể để phục vụ hướng nghiệp; - xã hội hoá
các nguồn lực cho công tác hướng nghiệp.
- Các biện pháp nêu trên đều có mối quan hệ hữu cơ mật thiết trong
quá trình tổ chức thực hiện công tác hướng nghiệp ở trường THPT bán
công Cửa Lò trong giai đoạn hiện nay. Luôn thực hiện mục tiêu giáo dục
toàn diện, chuẩn bị nguồn nhân lực phục vụ kinh tế xã hội thì nhà trường
quan tâm làm tốt công tác hướng nghiệp và thực hiện đồng bộ các giải pháp
trên. Trong đó vấn đề nâng cao nhận thức, kỹ năng hướng nghiệp dạy nghề
cho đội ngũ giáo viên là quan trọng nhất.
3.5. Nâng cao năng lượng của giáo viên chủ nhiệm lớp.
Ưu tiên GVCN dự các lớp bồi dưỡng về hoạt động GVHN vì
GVCN là người hơn ai hết có điều kiện thuận lợi gần gũi hiểu biết học sinh
về tất cả mọi mặt, là người đứng mũi chịu sào đối với sự phát triển của tập
thể cũng như của mỗi cá nhân trong lớp mình phụ trách. GVCN phải giúp
học sinh biết ý nghĩa của việc chọn nghề và định hướng nghề nghiệp
- Giáo viên chủ nhiệm chủ động xây dựng kế hoạch định hướng nghề
cho học sinh lớp mình.
Kế hoạch chủ nhiệm chủ động xây dựng kế hoạch định hướng nghề
cho học sinh lớp mình.
Kế hoạch hướng nghiệp của giáo viên chủ nhiệm lớp về công tác
hướng nghiệp