+ Nhiên liệu là chất khí cháy tạo ra nhiệt năng. Ví dụ: than đá, khí đốt, xăng
dầu...
+ Nguyên liệu là sản phẩm thô do các ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và khai
khoáng làm ra để tiếp tục được chế biến trong các ngành công nghiệp khác.
Năng lượng theo nghĩa đơn giản là đại lượng đặc trưng cho khả năng sinh công
của một vật. Theo nghĩa rộng, năng lượng là một dạng vận động của vật chất,
tồn tại vĩnh viễn, không tự tạo ra và cũng không tự biến mất mà chỉ là chuyển
đổi từ dạng này sang dạng khác.
+ Năm lịch là năm được tính theo 365 vòng chẵn tự quay của Trái Đất quanh
trục. Nhưng như vậy thì năm lịch ngắn hơn năm thật khoảng 1/4 ngày, cứ 4 năm
lại ngắn hơn 1 ngày. Sau một thời gian sử dụng, lịch sẽ bị sai với chu kì tự quay
của Trái Đất. Vì vậy đã xuất hiện khái niệm năm nhuận.
Năm 45, Julê Xêda, chấp chính ở La Mã đã giao cho Sôsigen sửa lại lịch cũ
bằng cách cứ sau 3 năm 365 ngày lại có một năm nhuận có thêm một ngày thứ
366. Lịch đó gọi là lịch Juyli.
Nhưng lịch của Xêda cũng không hoàn toàn đúng, vì năm thật không phải là
365 ngày và 6 giờ mà là 365 ngày 5 giờ và 48 phút 46 giây. Nếu tính chẵn là
365 ngày 6 giờ thì năm lịch lại chậm mất 11 phút 14 giây, sau 384 năm sẽ chậm
mất 3 ngày. Năm 325, Hội nghị Cơ Đốc giáo họp tại Nixia quy định lại việc áp
dụng lịch Xêda với cách tính một tuần có 7 ngày, mỗi ngày mang tên một vì sao.
Hội nghị này cũng quy định lấy ngày lễ Phục sinh vào ngày 21 tháng 3. Đến
năm 1582 tức là 1.257 năm sau Hội nghị Nixia, lịch Xêda lại sai mất gần 10
ngày. Giáo hoàng Gơrêgoa XIII lúc ấy quyết định sửa lại lịch cho ngày lễ phục
sinh vào ngày 21 tháng 3 lấy lịch nhanh lên 10 ngày, đổi ngày 5 tháng 10 năm
1582 làm ngày 15 tháng 10 và từ đấy cứ 100 lần nhuận trong 400 năm lại bỏ đi 3
lần. Những năm nhuận bị bỏ là những năm không chia hết cho 400 như: 1700,
1800, 1900 v.v... Lịch này được lấy tên là lịch Gơrêgoa và còn được dùng đến
ngày nay. Lịch Nga trước Cách mạng tháng Mười vẫn theo lịch Xêda mà không
1
sửa lại nên đã sai mất 13 ngày. Khi Cách mạng tháng Mười nổ ra vào ngày 25
tháng 10 thì đúng theo lịch Gơrêgoa đã là ngày mùng 7 tháng 11. Đối với năm

sự vỡ vụn của đá do nhiệt độ không khí, biển động...
+ Nhân Trái Đất là bộ phận trung tâm, nằm sâu nhất ở trong lòng Trái Đất, có
bán kính khoảng 3.400 km. Thành phần của nó, theo dự đoán, có lẽ gồm các loại
silicat và kim loại nặng, nóng chảy, có tỉ trọng lớn. Nhân Trái Đất gồm nhân
ngoài và nhân trong. Nhân ngoài được cấu tạo bởi kim loại nóng chảy và ở dạng
lỏng, dày khoảng 2.000 km. Nhân trong đặc, nặng và rất nóng có đường kính
khoảng 2.400 km.
+ Nhiệt độ là đại lượng đặc trưng cho trạng thái nhiệt của một vật biểu thị cường
độ chuyển động hỗn loạn của các phần tử cấu tạo nên vật: hiểu đơn giản là đại
lượng biểu diễn cảm giác nóng lạnh.
+ Nhiệt độ không khí: Biểu thị mức độ nóng lạnh của không khí bằng số lượng.
Nhiệt độ của một khối lượng không khí nhất định, trong một thể tích nhất định,
tượng trưng cho động năng trung bình của các phân tử chất khí đó. Nhiệt độ
càng cao, động năng phân tử càng lớn, chuyển động của phân từ càng nhanh.
Đơn vị của nhiệt độ không khí được biểu thị bằng độ bách phân (
o
C), 0 độ bách
phân là băng điểm của nước nguyên chất, 100 độ bách phân là điểm sôi, ở khí áp
760 mm. Khoảng cách giữa hai điểm đó chia ra 100 độ. Trong sự tính toán lý
luận thường dùng nhiệt độ tuyệt đối, khoảng cách của một độ tuyệt đối cũng
giống như một độ bách phân. Nếu T là nhiệt độ tuyệt đối và t là nhiệt độ bách
phân, quan hệ giữa hai nhiệt độ đó được biểu thị như sau: T = 273+t.
Nhiệt kế là dụng cụ đo nhiệt độ dựa vào tính chất co, nở của các chất lỏng, và
kim loại, tuỳ theo nhiệt độ cao hay thấp. Các loại nhiệt kế thường dùng là: nhiệt
kế thuỷ ngân, nhiệt kế rượu,, nhiệt kế kim loại v.v...
Bán cầu (nửa cầu): là bộ phận của Địa cầu khi chia đôi thành hai nửa bằng nhau.
- Nếu mặt chia cắt là mặt phẳng xích đạo, thì nửa cầu có chứa cực Bắc là Bán
cầu Bắc, nửa cầu có chứa cực Nam là Bán cầu Nam.
3
- Nếu mặt cắt là mặt phẳng đi qua kinh tuyến 20 Tây và 160 Đông thì nửa cầu

sẽ có một mặt trội hơn hai mặt khác.
+ Phong hóa hóa học là sự phá hủy, làm biến đổi đá và các khoáng vật của nó do
tác động của không khí và các loại dung dịch
(ôxy hóa, hòa tan do axit cacbônic v.v...). Trong loại phong hóa này, đá và các
khoáng vật của nó bị biến đổi chủ yếu về mặt thành phần hoá học.
Phong hoá sinh học là sự phá huỷ đá và các khoáng vật của nó dưới tác động của
sinh vật như: các vi khuẩn, nấm, mốc, rêu, rễ cây v.v... Các sinh vật này len lỏi
vào các kẽ đá, tiết ra dung dịch, làm cho đá vừa bị phá huỷ về mặt cơ giới vừa bị
phá huỷ về mặt hoá học.
+ Phi kim là những nguyên tố hoá học tạo nên những đơn chất ở trạng thái tự do,
không có những tính chất hoá lí đặc trưng của kim loại. Có 22 nguyên tố thuộc
loại phi kim: ở dạng khí có hyđrô, oxi, nitơ, flo, clo, và 6 khí trơ là: heli, neon,
acgon, kripton, xenon, radon; ở dạng lỏng có brom; ở dạng rắn có bo, cacbon,
silic, photpho, asen, lưu huỳnh, selen, telu, iot. Đặc trưng cho đa số phi kim là là
khả năng kết hợp (nhận) electron; chúng là chất ôxi hoá trong những phản ứng
ôxi hoá khử. Đây là điểm khác nhau
chủ yếu của phi kim và kim loại. những phi kim điển hình nhất là halogen.
+ Phong hoá vật lí là sự phá huỷ đá ra thành các khối vụn có kích thước to, nhỏ
khác nhau. Thành phần hoá học của đá và các khoáng vật không thay đổi. Các
nhân tố chủ yếu của loại phong hoá này là: sự thay đổi đột ngột về nhiệt độ, tốc
độ ma sát hoặc va đập của gió, của sóng, của nước chảy v.v...
Quả Địa cầu là mô hình của Trái Đất, biểu hiện hình dáng thực tế của Trái Đất
được thu nhỏ lại. Trên bề mặt quả Địa Cầu người ta vẽ mạng lưới kinh tuyến và
vĩ tuyến để xác định vị trí, hình dáng các lục địa và đại dương.
Quặng là khoáng chất tự nhiên từ đó có thể lấy được (xét thấy có lợi về mặt
công nghệ và kinh tế) các nguyên tố hoá học và những hợp chất khác nhau của
chúng, những kim loại và các khoáng vật khác nhau (những tinh thể làm nguyên
liệu cho kim hoàn và các ngành công nghiệp khác). Nơi tích tụ quặng là thân
5