ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Khoa Ngữ Văn

Tiểu luận bộ môn Văn học Mĩ Latin

Quan niệm
về con đường theo đuổi vận mệnh

trong tiểu thuyết
Nhà giả kim – Paulo Coelho

Nguyễn Hồng Thanh Thương – K40.601.128


Mục lục
1. Khái quát chung……………………………….…….….3
1.1 Tác giả…………………………….………….…..3
1.2 Tác phẩm………………………….….………......5
2. Quan niệm về con đường theo đuổi vận mệnh
trong tiểu thuyết Nhà giả kim………………………..…….6
2.1 Các dẫn chứng……………………………..……..6
2.2 Phân tích………………………………………...12
 Quan niệm về vận mệnh và mối quan hệ
giữa con người với vận mệnh………………...…....12
 Con đường theo đuổi vận mệnh
và những vấn đề xoay quanh…............................15

2.3 Lí giải……………………………………………20
 Lí giải sự xuất hiện các quan niệm
trong tác phẩm………………………………..20

-

-

-

-

Thời niên thiếu, Paulo Coelho theo học trong một trường tu dòng Jesuite tại
San Ignacio. Paulo Coelho sớm bộc lộ sự hiếu động và nổi loạn. Cha ông
không thể chịu đựng nổi “sự điên rồ” của cậu con trai nên đã dẫn Paulo
Coelho đến một bác sĩ tâm thần (dù thật ra ông không hề tâm thần). Ba lần
vào bệnh viện tâm thần các năm 1966, 1967 và 1968 đã nung nấu trong ông
quyết tâm trở thành một người hoạt động dân chủ chống lại chủ nghĩa độc tài
ở Brazil đương thời.
Mùa hè năm 1971, Paulo Coelho gặp Raul Seixtas. Ma túy và nhạc rock ’n’
roll lúc đó là lẽ sống của hai chàng trai trẻ. Trong thời gian hợp tác từ năm
1971 đến 1976, họ đã cho ra đời hơn 60 ca khúc và trở thành thần tượng của
giới hippie Brazil suốt gần một thập kỷ.
Năm 1973, Coelho và Seixtas gia nhập một tổ chức chống đối chính phủ
đương thời và chủ nghĩa tư bản một cách cực đoan và bị bắt. Sau khi được
tha ( nhờ hồ sơ nhập viện tâm thần 3 lần trước đây), Coelho bắt đầu nhen
nhóm khát vọng chu du khắp thế giới và cầm bút để viết nên những trang văn
đấu tranh, cổ vũ tinh thần tự do, phản kháng một cách tự giác.
Năm 1977, lần đầu tiên Paulo Coelho đặt chân đến châu Âu làm việc cho
CBS, kênh truyền hình phủ sóng lớn nhất Mỹ Latin. Ông đã chu du khắp lục
địa để đi tìm cảm hứng cho những sáng tác sau này của mình.
Năm 1980, Coelho từ bỏ tất cả các công việc mình đang làm và bắt đầu một
cuộc hành hương từ thánh địa Saint Jacques De Compostelle.


mỗi biến cố xảy ra đều dạy cho cậu một bài học, để cậu bé chăn cừu đã từng bước
hoàn thiện mình hơn trên con đường theo đuổi vận mệnh và nhận về phần thưởng
bất ngờ, xứng đáng dành cho mình.
Câu chuyện nghe có vẻ rất đơn giản nhưng đã làm vô số đọc giả say mê, góp
phần đưa Paulo Coelho trở thành “nhà văn Mĩ Latinh được đọc nhiều nhất thế giới
sau Garcia Marquez” – theo The Economist, Anh. Sức hút của tiểu thuyết Nhà giả
kim không toả ra từ sự đồ sộ của tác phẩm hay ở kết cấu nghệ thuật độc đáo, mà
sức hút của Nhà giả kim toả ra từ những minh triết về cuộc đời, về con người và
hành trình theo đuổi vận mệnh qua lời văn giản dị và đầy chất thơ trong suốt từng
trang viết. Đọc Nhà giả kim, người ta sẽ thấu hiểu những quan niệm này; và chỉ khi
đã hiểu rõ những quan niệm này thì mới thật sự hiểu được tác phẩm Nhà giả kim.

5


2. Quan niệm về con đường theo đuổi vận mệnh trong tác phẩm Nhà giả kim
2.1 Dẫn chứng
Qua 53 chương tiểu thuyết, có thể lấy 27 đoạn trích sau làm dẫn chứng để
phân tích, lý giải quan niệm về con đường theo đuổi vận mệnh trong tác phẩm Nhà
giả kim của Paulo Coelho.
Các dẫn chứng được sắp xếp theo thứ tự xuất hiện trong tiểu thuyết và được
đánh số từ 1 đến 27. Chúng bao gồm những đoạn đối thoại, độc thoại nói về vận
mệnh một cách trực tiếp và đôi khi thông qua những hình ảnh mang tính tượng
trưng:
1 - Ông già ậm ừ rồi săm soi nhìn quyển sách như thể nó là một vật lạ.
“Quyển này tuy là một tác phẩm lớn nhưng rất nhàm chán”.
Cậu chăn cừu sửng sốt. Không những ông già biết chữ mà còn đã đọc quyển
sách đó rồi nữa. Nếu đúng là nhàm chán như ông già nói thì còn kịp để đổi lấy
quyển khác. “Nó cũng nói về cùng một vấn đề như mọi quyển sách khác thôi”,
ông già nói tiếp. “Rằng con người không có khả năng lựa chọn lấy vận mệnh

Nhưng cậu biết rõ rằng ta sẽ không đi Mekka. Cũng như cậu tự biết rằng mình
sẽ không mua cừu.”
“Ai bảo thế?” Cậu hốt hoảng hỏi.
“Maktub”. Người chủ tiệm pha lê chỉ đáp có thế. Rồi ông ban phước lành cho
cậu. (Chương 21)
6 - Cậu dần dà hiểu rằng cảm nhận bằng trực giác nghĩa là tâm linh mình bất
chợt chìm ngập trong dòng chảy của toàn vũ trụ, nơi cuộc đời của mọi con người
đều liên kết thành một chuỗi, nơi mọi chuyện đều tỏ rõ, vì tất cả đều “đã được
viết sẵn” từ trước rồi.
“Maktub”, cậu nói và nhớ đến ông chủ hàng pha lê. (Chương 26)
7 - Nhưng lúc ấy tôi thấm thía lời dạy của Allah: không ai phải lo trước về
điều chưa xảy tới cả vì mỗi người đều có thể đạt được cái mình muốn và cái
mình cần. Chúng tôi chỉ lo mất cơ nghiệp, sợ cho mạng sống và cây cối của mình
thôi. Nhưng nỗi sợ đã qua đi khi hiểu rằng diễn biến của đời mình và cả của quả
đất đều đã được một bàn tay Người viết trước cả rồi”. (Chương 26)
8 - “Ai đã vào sa mạc rồi thì không quay lại được nữa”, người phu lạc đà nói.
“Khi không còn đường lui thì chúng ta phải tìm ra cách nào tốt nhất để tiến tới.
Mọi chuyện khác phó thác cho Allah, kể cả sự nguy hiểm”.
Và ông ta kết thúc bằng cái từ thần bí: “Maktub”. (Chương 27)
9 - Và khi hai người gặp nhau và mắt họ nhìn nhau thì cả quá khứ lẫn tương
lai đều không quan trọng nữa, chỉ còn có khoảng khắc này và niềm tin tuyệt đối
rằng mọi sự dưới bầu trời này đều do một bàn tay ghi sẵn; chính bàn tay này
làm nẩy mầm tình yêu và chọn sẵn một kẻ tâm đầu ý hợp cho mỗi người chăm
lo làm lụng, nghỉ ngơi và tìm kiếm kho tàng dưới gầm trời này. Nếu không như
thế thì mơ ước của con người thật là vô nghĩa.
7


“Maktub”, cậu thầm nghĩ. (Chương 34)
10 - Còn em là một phần giấc mộng của anh, một phần của vận mệnh anh –

cậu nói, dùng từ ngữ của người phu lạc đà.
8


Người lạ thu kiếm về. Cậu thấy nhẹ cả người nhưng vẫn không có ý bỏ chạy.
“Đừng có đoán mò”, người lạ nói. “Điều gì đã được bàn tay nọ ghi sẵn rồi thì
không cản được đâu”. (Chương 37)
15 - “Khi người nào muốn điều gì thì cả vũ trụ sẽ chung sức lại để người ấy
đạt được điều mơ ước”, nhà luyện kim đan nói.
Ông lập lại những lời của nhà vua già. Cậu hiểu ngay. Lại thêm một nguời đón
gặp và dẫn mình đến gần với vận mệnh của mình. (Chương 39)
16 - Khi đó thì cậu sẽ là một thương nhân giàu có với nhiều lạc đà và hàng
hóa. Nhưng cho đến cuối đời cậu sẽ mãi lang thang trên sa mạc, luôn quẩn
quanh các gốc chà là, vì biết rõ rằng mình đã không đi theo vận mệnh và giờ thì
mọi sự đã quá trễ. Cậu phải hiểu rằng tình yêu không bao giờ ngăn cản ai theo
đuổi vận mệnh của mình cả. (Chương 40)
17 – “…chưa từng có trái tim nào phải chịu đau khổ khi tìm cách thực hiện
giấc mơ, vì mỗi phút giây tìm kiếm là một khoảnh khắc gặp gỡ Thượng đế và
Vĩnh Hằng”
[…]
“Khi ta thành tâm đi tìm kho tàng thì mỗi một ngày đều chan hoà niềm vui, vì
mỗi một giờ qua đi đều sẽ đem ta lại gần kho tàng hơn. Khi thành tâm đi tìm kho
tàng, ta phát hiện trên đường nhiều điều mà ta sẽ không bao giờ thấy được nếu
ta không đủ can đảm thử làm những việc xem ra một kẻ chăn cừu không làm
nổi” (Chương 43)
18 - “Chúng tôi, trái tim loài người, ít khi nói về những kho báu này vì người
ta không còn muốn đi tìm chúng nữa. Chúng tôi chỉ nói về chúng tôi với trẻ con
thôi. Rồi chúng tôi để cuộc đời đi theo số mệnh. Song tiếc thay rất ít người đi
theo con đường tiền định, con đường dẫn đến vận mệnh của họ, dẫn đến hạnh
phúc. Phần lớn người ta nhìn thế giới như một nơi đầy đe dọa, chính vì thế mà

26- Trên bước đường thực hiện vận mệnh mình cậu đã học được mọi điều
cần thiết và đã được sống như cậu hằng mơ tưởng. (Chương 52)
27 - “Đúng là cuộc đời rất hào phóng với người nào chịu theo đuổi vận mệnh
mình”, cậu nghĩ. (Chương kết – Bạt)
Để dễ dàng hơn trong việc phân tích và lí giải, có thể chia 27 dẫn chứng trên thành
các nhóm sau:
 Nhóm A – Quan niệm về vận mệnh và mối quan hệ giữa con người với vận
mệnh
Bao gồm các dẫn chứng (1), (3), (4), (5), (6), (7), (9), (14), (20)

10


 Nhóm B – Con đường theo đuổi vận mệnh của con người và những vấn đề
xoay quanh.
Bao gồm các dẫn chứng (2), (3), (8), (10), (11), (12), (13), (15), (16), (17),
(18), (19), (21), (22), (23), (24), (25), (26), (27)

11


2.2 Phân tích
Để làm rõ quan niệm về con đường theo đuổi vận mệnh của con người trong
tiểu thuyết Nhà giả kim – Coelho, chúng ta sẽ lần lượt phân tích các nhóm dẫn
chứng để từ đó rút ra nhận xét chung nhất về vấn đề.
Trước tiên ta phân tích nhóm dẫn chứng A - Quan niệm về vận mệnh và mối
quan hệ giữa con người với vận mệnh . Để hiểu được quan niệm về con đường
theo đuổi vận mệnh trong tác phẩm, ta phải xem Coelho đã để nhân vật Melchisedek
– vị vua thông thái xứ Salem – giảng giải cho cậu bé chăn cừu Santiago biết thế nào
là vận mệnh:

12


“Nghĩa là gì?”
“Phải là người Arập mới hiểu được”, ông đáp. “Nhưng tạm dịch ra thế này: Trong kinh thánh
Koran có viết …”
Rồi trong khi dập tắt than trong Nargileh ông bảo rằng từ nay cậu có thể bán trà trong li pha
lê được đấy. Đôi khi không có cách gì ngăn được dòng đời. – (4)

Ông già lặng thinh khuấy trà. Cuối cùng ông quay sang cậu nói: “Ta rất hãnh diện vì cậu. Cậu
đã đem đến cho cửa hàng của ta một sức truyền cảm mới. Nhưng cậu biết rõ rằng ta sẽ không
đi Mekka. Cũng như cậu tự biết rằng mình sẽ không mua cừu.”
“Ai bảo thế?” Cậu hốt hoảng hỏi.
“Maktub”. Người chủ tiệm pha lê chỉ đáp có thế. Rồi ông ban phước lành cho cậu. – (5)

Trong câu chuyện của người phu lạc đà trong đoàn lữ hành đến Ai Cập:
“Nhưng lúc ấy tôi thấm thía lời dạy của Allah: không ai phải lo trước về điều chưa xảy tới cả
vì mỗi người đều có thể đạt được cái mình muốn và cái mình cần. Chúng tôi chỉ lo mất cơ
nghiệp, sợ cho mạng sống và cây cối của mình thôi. Nhưng nỗi sợ đã qua đi khi hiểu rằng
diễn biến của đời mình và cả của quả đất đều đã được một bàn tay Người viết trước cả rồi”.
– (7)

Và cả chính trong suy nghĩ của cậu chăn cừu:
Cậu dần dà hiểu rằng cảm nhận bằng trực giác nghĩa là tâm linh mình bất chợt chìm ngập
trong dòng chảy của toàn vũ trụ, nơi cuộc đời của mọi con người đều liên kết thành một chuỗi,
nơi mọi chuyện đều tỏ rõ, vì tất cả đều “đã được viết sẵn” từ trước rồi.
“Maktub”, cậu nói và nhớ đến ông chủ hàng pha lê. – (6)

Và khi hai người gặp nhau và mắt họ nhìn nhau thì cả quá khứ lẫn tương lai đều không quan
trọng nữa, chỉ còn có khoảng khắc này và niềm tin tuyệt đối rằng mọi sự dưới bầu trời này

con người theo đuổi và làm chủ vận mệnh của mình như thế nào, chúng ta sẽ phân
tích nhóm dẫn chứng B – Con đường theo đuổi vận mệnh và những vấn đề xoay
quanh.
Vấn đề thứ nhất chính là nhận ra đâu mới là vận mệnh của mình. Người ta
thường không dám tin vào vận mệnh thật sự của mình, không tin mình có khả năng
theo đuổi vận mệnh:
“Vận mệnh chính là điều mà anh luôn luôn muốn đạt được. Khi còn trẻ ai ai cũng biết vận
mệnh của mình là gì. Trong đoạn đời này mọi sự đều đơn giản và người ta dám mơ mộng đủ
thứ về những điều họ muốn làm trong đời. Nhưng rồi, theo thời gian, một sức mạnh thần bí
sẽ tìm cách thuyết phục ta rằng con đường đời như ta mơ ước sẽ không thể nào thực hiện
được đâu.” – (3)

Không những thế, đôi lúc người ta còn ngộ nhận về vận mệnh của mình và khiên
cưỡng muốn theo đuổi vận mệnh không phải của mình
“…Tâm linh vũ trụ bảo khó khăn lớn nhất của nó là cho tới nay chỉ có thú vật và cây cỏ hiểu
được mỗi thứ là một, rằng thật ra sắt chẳng cần gì phải giống như đồng hay đồng giống như
vàng. Mỗi loại cứ làm tròn nhiệm vụ của mình thì tất cả sẽ cùng làm thành một bản giao
hưởng hoà bình…” - (22)

“Một ngày nào đó cháu cũng sẽ làm được như vậy chứ?” cậu hỏi
“Đó là vận mệnh của ta chứ không phải của cậu”, nhà luyện kim đan đáp. “Ta làm chỉ để cho
cậu thấy rằng có thể được. ” - (24)

Vấn đề thứ hai là những thứ chúng ta sẽ gặp trên con đường theo đuổi vận mệnh
của mình. Đầu tiên, không thể bỏ qua những thành phần tích cực, những nhân tố
tạo động lực, chỉ dẫn và giúp đỡ chúng ta theo đuổi vận mệnh. Tuy nhiên, họ chỉ
xuất hiện khi ta thật tâm mong muốn và quyết tâm thực hiện ước mơ của mình:
“Tại sao một vị vua lại đi trò chuyện với một kẻ chăn cừu tầm thường nhỉ?” cậu thắc mắc hỏi,
có hơi xấu hổ về xuất thân của mình.
“Có nhiều lí do. Nhưng lí do chính là cậu đã thành công trong sự đeo đuổi vận mệnh của

yêu đôi khi khiến cậu muốn từ bỏ ước mơ rày đây mai đó, từ bỏ việc đi tìm kho
tàng, nhưng sau tất cả, tình yêu vô dục mang hơi thở Ấn Độ giáo – tình yêu không
dục vọng chiếm hữu của Fatima– mới chính là thứ tình yêu chân chính, nó có sức
mạnh chuyển biến và nâng tâm linh vũ trụ lên cao hơn, nó tạo động lực cho Santiago
theo đuổi vận mệnh của mình đến cùng:
“Còn em là một phần giấc mộng của anh, một phần của vận mệnh anh – theo cách anh gọi.
Vì thế mà em muốn anh tiếp tục đi tìm kho báu của mình. Nếu anh phải đợi đến khi hết đánh
nhau thì cũng tốt, nhưng nếu không thể đợi được thì anh cứ đi, để làm tròn sứ mệnh tiền định
của mình. Các đồi cát thay đổi theo gió nhưng sa mạc không thay đổi bao giờ. Tình yêu của
hai chúng ta cũng sẽ như thế” “Maktub”, cô nói thêm. “Nếu em là một phần của vận mệnh
anh thì sẽ có một ngày anh trở về thôi”. – (10)
Cậu phải hiểu rằng tình yêu không bao giờ ngăn cản ai theo đuổi vận mệnh của mình cả. –
(16)
16


…nàng đã cho cậuu biết rằng tình yêu không bao giờ cản trở người trai theo đuổi vận mệnh
của mình – (25)

Sau vấn đề về những trở ngại và những động lực, ta xét tiếp các ví dụ sau để
làm rõ vấn đề thứ ba: con người phải phản ứng thế nào trước những may mắn và
rủi ro xảy ra không trong tầm kiểm soát trên con đường theo đuổi vận mệnh. Trong
tiểu thuyết Nhà giả kim, tác giả Coelho - thông qua nhân vật của mình – quan niệm
rằng một khi đã lựa chọn theo đuổi vận mệnh, con người cần phải giữ vững lập
trường và quyết tâm để theo đuổi đến cùng. Vận mệnh đã được viết bởi bàn tay thần
kì của vũ trụ, chúng ta không thể tránh, nhưng có thể lựa chọn cách đối diện. Thành
công hay thất bại không quan trọng, quan trọng là chúng ta dám hay không dám
làm. Hãy theo đuổi vận mệnh ngay khi còn có thể, bởi nếu không đủ can đảm và tự
tin thực hiện điều đó thì sẽ chẳng bao giờ nhận được “kho tàng” xứng đáng và sẽ
phải sống trong ân hận, tiếc nuối cả quãng đời còn lại:

thấy được rằng con đường theo đuổi vận mệnh luôn có sức quyến rũ mạnh mẽ, lôi
kéo con người tham gia bất chấp những khó khan, hiểm nguy:
Nhưng từ ngày bán đi bầy cừu để theo đuổi chính vận mệnh mình lúc nào cậu cũng đánh cuộc
với giá cao. […] Cậu không nghĩ đến chạy trốn mà thấy trong lòng rạo rực một niềm vui kì
lạ: mình sẽ chết vì đã quyết tâm theo vận mệnh của mình. – (13)

“Nếu cháu không làm được thì sao?”.
“Thì cậu sẽ chết trong lúc cố sống theo vận mệnh mình. Như thế vẫn hay hơn là phải chết như
hàng triệu người không hề biết vận mệnh họ là gì. Nhưng đừng lo”, nhà luyện kim đan nói
tiếp – (21)

Và nếu đi đến tận cùng con đường vận mệnh, ta sẽ nhận được “kho tàng” vô cùng
ý nghĩa mà giá trị không chỉ đo bằng vật chất mà còn là những kinh nghiệm sống
quý báu, những tình cảm thiêng liêng:
“Khi ta thành tâm đi tìm kho tàng thì mỗi một ngày đều chan hoà niềm vui, vì mỗi một giờ
qua đi đều sẽ đem ta lại gần kho tàng hơn. Khi thành tâm đi tìm kho tàng, ta phát hiện trên
đường nhiều điều mà ta sẽ không bao giờ thấy được nếu ta không đủ can đảm thử làm những
việc xem ra một kẻ chăn cừu không làm nổi” – (17)

Trên bước đường thực hiện vận mệnh mình cậu đã học được mọi điều cần thiết và đã được
sống như cậu hằng mơ tưởng. – (26)

“Đúng là cuộc đời rất hào phóng với người nào chịu theo đuổi vận mệnh mình”, cậu nghĩ. –
(27)

Những vấn đề xoay quanh con đường theo đuổi vận mệnh đã được phân tích
khá rõ ràng, chỉ còn vấn đề cuối cùng và cũng chính là vấn đề cốt lõi: Đích đến
thật sự của con đường chinh phục vận mệnh.
Đúng là mọi thứ có vận mệnh của nó và sẽ có một ngày vận mệnh hoàn thành. Rồi mỗi sự vật
chuyển hóa thành tốt hơn, mang vận mệnh mới cho đến khi tâm linh vũ trụ chỉ còn là một tổng


2.3 Lí giải
Phần phân tích đã phát hiện và làm rõ những quan niệm về vận mệnh, về mối
quan hệ giữa con người với vận mệnh và con đường theo đuổi vận mệnh trong tiểu
thuyết Nhà giả kim. Bây giờ ta sẽ lí giải nguyên nhân xuất hiện những quan niệm
này trong tác phẩm
Nhà giả kim ra đời năm 1988, cuối thế kỉ XX – thời kì đầy biến động của khu
vực Mĩ Latin. Là những nước đang phát triển, tốc độ đô thị hoá cực kì nhanh nhưng
không đi liền với công nghiệp hoá – hiện đại hoá, trình độ dân trí chưa cao và những
vấn đề về dân cư, tôn giáo, chính trị đã khiến con người không khỏi hoang mang,
lo sợ về cuộc đời của mình. Mặt khác, dòng máu đầy đam mê, nhiệt huyết chảy
trong huyết quản người Mĩ Latin không ngừng thôi thúc họ sống một cuộc đời như
mơ ước. Vì thế vấn đề con đường theo đuổi vận mệnh được đặt ra trong xã hội, và
tất yếu sẽ được phản ánh vào văn học dưới hình thức đề tài, chủ đề, rồi xuất hiện
các quan niệm tư tưởng lý giải chủ đề.
Từ đó, trong văn học Mĩ Latin xuất hiện không ít tác phẩm nói về vận mệnh
con người – hay chính là những ước mơ trong cuộc sống, và cách con người phủ
nhận hay thừa nhận, từ bỏ hay theo đuổi ước mơ – vận mệnh của họ. Tiểu thuyết
Nhà giả kim của Paulo Coelho không nằm ngoài dòng chảy chung đó, chỉ có khác
là cách mỗi nhà văn thể hiện vấn đề như thế nào. Mặt khác, nói về ảnh hưởng trực
tiếp, tiểu thuyết Nhà giả kim của Paulo Coelho lấy cảm hứng từ truyện ngắn Câu
chuyện hai giấc mơ của Borges. Những quan niệm về con đường theo đuổi vận
mệnh mà Paulo đặt ra trong Nhà giả kim chính là từ trong bối cảnh chung này mà
ra đời.
Bên cạnh đó, dưới góc độ lí luận văn học về sáng tác, không thể phủ nhận
ảnh hưởng từ nhà văn – chủ thể thẩm mĩ. Như đã dẫn trong phần Tác giả, nhà văn
Paulo Coelho đã trải nghiệm một cuộc đời phong phú, năng động với nhiều nghề
nghiệp, đi qua nhiều vùng đất, tiếp xúc đủ loại người,… Vô vàn mối quan hệ của
ông đối với hiện thực, tác động của thế giới bên ngoài đã để lại trong nhà văn những
dấu ấn về suy nghĩ, tình cảm và nhận thức. Bản thân Coelho vốn không được gia

cuộc đời ở nhiều mặt, những kinh nghiệm sống đó để lại trên trang văn phong phú
không một trí tưởng tượng nào có thể sánh bằng. Chính vì vậy những quan niệm về
con đường theo đuổi vận mệnh trong Nhà giả kim đa dạng về nhiều mặt, mà mỗi
mặt lại có những vấn đề nhỏ hơn xoay quanh.
Như vậy, nguyên nhân xuất hiện và sự xuất hiện đa dạng, đa chiều của quan
niệm về con đường theo đuổi vận mệnh trong tiểu thuyết Nhà giả kim có thể sơ kết
ngắn gọn như sau:
-

Nảy sinh từ đặc điểm đời sống xã hội
Mang dấu ấn của các tư tưởng tôn giáo
Ảnh hưởng bởi quy luật sáng tác chung
Sáng tạo cá nhân

21


2.4 Vai trò – Chức năng
Trong tiểu thuyết Nhà giả kim, con đường theo đuổi vận mệnh đóng vai trỏ
là chủ đề tác phẩm – tức là vấn đề chính yếu, vấn đề quan trong được nhà văn nêu
lên trong tác phẩm. Trong Nhà giả kim còn có các chủ đề khác như Tình yêu, Quy
luật chung của vũ trụ,.. Nhưng con đường theo đuổi vận mệnh là chủ đề trung tâm,
kết nối các chủ đề lại với nhau.
Chủ đề con đường theo đuổi vận mệnh thể hiện chiều sâu nhận thức, thể hiện
tầm cao của tư tưởng và năng lực thâm nhập đời sống của nhà văn Paulo Coelho,
giữ vai trò to lớn trong việc tạo nên giá trị tác phẩm. Với kết cấu văn bản đơn giản:
một điểm nhìn trần thuật khách quan, lời kể tuần tự, không sử dụng quá nhiều thủ
pháp nghệ thuật,.. Nhà giả kim vẫn là một tác phẩm giá trị và thu hút lượng độc giả
khổng lồ là nhờ vào giá trị nội dung. Chủ đề con đường theo đuổi vận mệnh không
bao giờ cũ và nhàm chán với con người, càng có giá trị hơn khi chúng ta ngày càng

Như vậy, vai trò và chức năng của con đường theo đuổi vận mệnh và quan niệm
về con đường theo đuổi vận mệnh có thể tóm tắt lại như sau
- Con đường theo đuổi vận mệnh có vai trò là chủ đề trung tâm của Nhà giả
kim, có chức năng thể hiện chiều sâu nhận thức và năng lực thâm nhập đời
sống của tác giả, chi phối kết cấu tác phẩm và tạo ra hệ thống biểu tượng.
- Quan niệm về con đường theo đuổi vận mệnh có vai trò là tư tưởng trung
tâm của tiểu thuyết Nhà giả kim, có chức năng lí giải chủ đề thông qua đó
thể hiện giá trị chiều sâu của tác phẩm.

23


2.5 Ứng dụng
Những luận điểm rút ra từ phần Phân tích, Lí giải và Vai trò – chức năng có thể
tổng kết lại như sau:
 Quan niệm chung nhất: Vận mệnh chính là những ước mơ chân chính mà con
người khao khát thực hiện nhất. Mỗi người đều có vận mệnh và có khả năng
theo đuổi vận mệnh của riêng mình, vì vậy chúng ta phải xác định đúng vận
mệnh của mình và can đảm theo đuổi nó. Trên bước đường theo đuổi vận
mệnh, bạn sẽ gặp những may mắn cũng như những rủi ro không thể nào ngờ
đến, chúng đã “được một bàn tay viết sẵn” rồi. Tuy không thể tránh nhưng
luôn có thể chọn cách đối diện sáng suốt nhất, chỉ cần không đánh mất lòng
tin ở bản thân và tinh tế quan sát các dấu hiệu được chỉ dẫn bạn sẽ có khả
năng làm chủ vận mệnh, chinh phục vận mệnh theo con đường ít rủi ro nhất
có thể. Không gì có thể ngăn cản bạn theo đuổi vận mệnh của mình, hãy can
đảm lên đường ngay khi có thể và bạn sẽ tìm thấy những “kho tàng” giá trị
trên suốt hành trình theo đuổi vận mệnh bất tận của mình.
 Nguyên nhân xuất hiện và sự xuất hiện đa dạng, đa chiều của quan niệm về
con đường theo đuổi vận mệnh:
- Nảy sinh từ đặc điểm đời sống xã hội

linh vũ trụ và nhận biết rằng nó là một phần linh hồn Hóa công và linh hồn Hóa
công là linh hồn của chính cậu. Như thế tự cậu cũng có thể làm được phép lạ.”
Đoạn văn trên trích từ chương 48 tiểu thuyết Nhà giả kim,miêu tả cảnh cậu
bé chăn cừu Santiago sau khi trò chuyện với Sa mạc, Gió và Mặt trời mà vẫn chưa
biết cách biến thành gió nên đã tìm đến bàn tay đã ghi chép mọi sự để có câu trả lời.
Trong đoạn văn này, con đường theo đuổi vận mệnh đóng vai trò chủ đề đã thể hiện
chức năng chi phối kết cấu tình tiết, để mỗi hành động của cậu bé đều nhằm hướng
về chủ đề theo đuổi vận mệnh của toàn tác phẩm. Cụ thể, để lí giải chủ đề, những
quan niệm về con đường theo đuổi vận mệnh giữ vai trò tư tưởng tác phẩm được
thể hiện một cách trực tiếp qua những hành động, tình cảm nảy sinh và nhận thức
của nhân vật Santiago về dấu hiệu, về bàn tay ghi chép sự việc và về Tâm linh vũ
trụ:
“Tình yêu trào dâng trong lòng cậu; lần đầu tiên trong đời cậu lẩm nhẩm một bài
kinh không có cầu xin” : gợi quan niệm về Tình yêu thuần khiết
Cậu không cám ơn vì lũ cừu đã tìm ra đồng cỏ mượt, không cầu xin bán được nhiều
hàng pha lê hơn nữa, hay cầu xin để người con gái cậu yêu chờ đợi cậu trở về: Mỗi
người đều có vận mệnh của mình, vận mệnh là những mơ ước về cuộc đời thật sự
mà người ta muốn sống chứ không phải hải lòng với một thực tại an nhàn.
Trong sự yên ắng cậu hiểu rằng sa mạc, gió và mặt trời cũng đang cố hiểu những
dấu hiệu được vẽ lên từ bàn tay nọ để tìm ra con đường của mình và để hiểu những
gì đã khắc trên phiến ngọc: Con người – cũng như gió và sa mạc - theo đuổi vận
mệnh để hiểu được bản thân và hiểu được quy luật vận động của vạn vật.

25