A. MỞ ĐẦU
I.

LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Tin học là môn tự chọn bắt buộc dành cho các đối tượng học sinh THCS, được dạy
cho cả bốn lớp 6, 7, 8 và 9 với thời lượng mỗi tuần hai tiết. Môn Tin học đã được đưa vào
dạy ở cấp Tiểu học, nhưng dưới hình thức tự chọn không bắt buộc. Vì vậy nội dung môn
Tin học ở cấp THCS được xây dựng trên giả thiết là môn học mới.
Môn Tin học ở trường phổ thông trang bị cho học sinh những hiểu biết cơ bản về
công nghệ thông tin và vai trò của nó trong xã hội hiện đại. Môn học này giúp học sinh
bước đầu làm quen với phương pháp giải quyết vấn đề theo quy trình công nghệ và kỹ
năng sử dụng máy tính phục vụ học tập và cuộc sống. Tin học có ý nghĩa to lớn đối với
sự phát triển trí tuệ, tư duy thuật toán, góp phần hính thành học vấn phổ thông cho học
sinh.
Như vậy, phương pháp giảng dạy môn Tin học như thế nào thì hợp lí? Làm sao để
các em phát huy tính học tập của mình một cách hiệu quả nhất? Theo tôi, mỗi giáo viên
đều có một cách giải quyết của riêng mình. Với tôi, đề tài “Một số vấn đề góp phần
nâng cao chất lượng dạy học môn Tin học 8” thực sự là vấn đề cùng đem ra bàn luận để
làm sao cho từng tiết dạy Tin học ngày càng gần gũi với các em hơn, cho các em cảm
thấy hứng thú mỗi khi có tiết học Tin học. Sau này khi ra trường, các em có cơ hội dễ
dàng tìm việc, nhất là trong tình hình kinh tế hiện nay, Tin học không thể thiếu khi muốn
tìm việc làm với mức lương như ý muốn. Nói thì dễ nhưng việc thực hiện là cả một quá
trình. Với cương vị là một giáo viên, tôi rất mong muốn được học hỏi nhiều để làm sao
truyền đạt hết kiến thức của mình cho các em. Tôi rất mong được sự đóng góp ý kiến của
quý thầy cô cũng như của đồng nghiệp cho chuyên đề của tôi được hoàn chỉnh.
II.
-

ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
Đối tượng nghiên cứu chính: Các giáo viên dạy Tin học và học sinh lớp 8.
Nghiên cứu một số phương pháp tích cực hóa hoạt động của học sinh trong học tập

phục trong quá trình giảng dạy.
− Đội ngũ giáo viên Tin học còn thiếu cả về số lượng và chất lượng. Do đó cần chấp
nhận sự đầu tư ưu tiên so với các môn học khác trong việc đào tạo bồi dưỡng giáo
viên, trang bị các phương tiên cần thiết cho việc dạy học Tin học.
− Phương pháp dạy học mới hiện nay tôi thấy yêu cầu cao (Gv-Hs). Đòi hỏi giáo
viên thật sự tâm huyết với nghề, có tinh thần trách nhiệm cao, đầu tư cho tiết dạy
rất nhiều.
− Hoc sinh: Yêu cầu phải có ý thức học tập tốt, chăm chỉ yêu thích môn học thì mới
đáp ứng được mục tiêu tiết học. Học sinh phải tự khám phá những hiểu biết đối
với bản thân và ghi nhớ vận dụng vào cuộc sống của mình. Còn học sinh yếu kém
chưa cố gắng thì không theo kịp.
IV.
1)

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:
Cơ sở lý luận:
i. Đổi mới phương pháp dạy học Tin Học 8 có hiệu quả.
ii. Một số phương pháp đặc thù trong dạy học môn Tin học 8.
2)
Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài.
B. NỘI DUNG

I.

CƠ SỞ LÝ LUẬN:
a) Đổi mới phương pháp dạy học Tin Học 8 có hiệu quả:
− Vận dụng linh hoạt, sáng tạo các phương pháp dạy học theo cách phát huyyếu tố
tích cực và những ưu điểm của phương pháp dạy học truyền thống và phương
pháp dạy học hiện đại nhằm tăng cường tính tích cực của học sinh trong tiếp nhận
kiến thức, hình thành kĩ năng sử dụng máy tính, phần mềm máy tính và mạng

− Để học sinh có ý thức về ý nghĩa của những hoạt động, cần tạo động cơ học tập
cho học sinh, để học sinh học bằng sự hứng thú thực sự, nó được nảy sinh từ việc
ý thức sâu sắc ý nghĩa nội dung bài học, học bằng tất cả tính tích cực, độc lập và
trách nhiệm cao nhất của học sinh.
− Cần phải đặt học sinh vào tình huống có vấn đề để hướng đích cho học sinh. Phải
tập luyện cho học sinh những hoạt động ăn khớp với tri thức phương pháp. Phải
phân bậc hoạt động để tuần tự nâng cao yêu cầu khi tình huống dạy học cho phép
hoặc hạ thấp yêu cầu khi học sinh gặp khó khăn. Hệ thống bài tập được phân bậc
để học sinh luyện tập tại lớp hoặc làm ở nhà.
II.

NỘI DUNG, BIỆN PHÁP THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ
TÀI:

1. Đối với giáo viên:

Cần phải nắm vững các phương pháp dạy học Tin học (theo
sự đổi mới) nhằm phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong học tập.
Để nâng cao chất lượng dạy học môn Tin học, giáo viên phải tiếp cận nội dung
bài và lựa chọn các phương pháp, xây dựng hệ thống câu hỏi logic, phù hợp với
ba đối tượng: giỏi, trung bình, yếu. Từ đó dẫn dắt học sinh tự khám phá kiến
thức, không thụ động ghi nhận kiến thức giáo viên cung cấp, phải có sự phối hợp
giữa hoạt động dạy và hoạt động học trên cơ sở lấy học sinh làm trung tâm.

Để kích thích hứng thú học tập và hoạt động tích cực chủ
động của học sinh, giáo viên phải phối hợp nhuần nhuyễn các phương pháp:

Cho học sinh thực hiện và luyện tập những hoạt
động và hoạt động thành phần tương thích với nội dung và mục tiêu dạy học:
a) Phát hiện những hoạt động tương thích với nội dung.

For.
- B5: Tăng giá trị của biến_điều_khiển lên 1. Quay lên B3.
Sau khi phân tách câu lệnh For học sinh sẽ nắm rõ hơn quá trình thực hiện câu lệnh
=> tránh nhiều sai sót khi viết chương trình.
c) Lựa chọn hoạt động dựa vào mục tiêu.
d)
Tập trung vào những hoạt động Tin học.

Gợi động cơ cho các hoạt động học tập:
a) Đáp ứng nhu cầu xóa bỏ một sự hạn chế.
Ví dụ: Khi lưu dữ liệu vào mảng, nếu sử dụng biến tĩnh ta có thể gặp vấn đề tràn bộ
nhớ, lãng phí bộ nhớ. Để giải quyết vấn đề này, ta sử dụng biến cấp phát động để lưu
trữ dữ liệu, biến động có thể bỏ đi khi không sử dụng nữa để tận dụng ô nhớ lưu các
biến dữ liệu tiếp theo.
b) Hướng tới sự tiện lợi, hợp lí hoá công việc.
Ví dụ: Khi tạo tình huống cho khởi tạo từ 3 ma trận trở lên và yêu cầu thực hiện phép
toán cộng, trừ giữa 2 ma trận giáo viên có thể hướng dẫn học sinh xây dựng các
chương trình con để tính tổng và hiệu của 2 ma trận cho tiện lợi hơn, không mất thời
gian.
c) Chính xác hoá 1 khái niệm.
Ví dụ: Khái niệm biến toàn cục, biến địa phương, tham biến, tham trị; khi dạy chưa
thể làm rõ mối quan hệ của chúng. Tuy nhiên, khi ứng dụng chương trình con để giải
quyết các bài tập về mảng ta có điều kiện làm việc này.
d) Hướng tới sự hoàn chỉnh và hệ thống
Ví dụ: Giáo viên có thể giới thiệu sơ đồ tất cả các kiểu dữ liệu trong Pascal trước khi
định nghĩa khái niệm các kiểu dữ liệu chuẩn.
e) Lật ngược vấn đề: Sau khi giải quyết một vấn đề, một câu hỏi rất tự nhiên thường
được đặt ra là vần đề ngược lại được giải quyết như thế nào.
f) Qui lạ về quen.
Ví dụ: Khi dạy bài tính tổng S = 1 + 2 + 3 + …+ n giáo viên cho học sinh tương tự


Chính xác hóa mục tiêu:
Nếu không có sự phân bậc hoạt động thì người ta thường đề ra mục tiêu dạy học
một cách quá chung chung.
Ví dụ: Để học sinh nắm được khái niệm máng một chiều, giáo viên có thể phân bậc
hoạt động để đề ra mục tiêu chính xác hơn:
- Học sinh biết cách khai báo mảng một chiều.
- Biết nhập các giá trị vào một mảng.
- Biết cách xuất giá trị một mảng.
- Thành thạo trong việc truy nhập đến một phần tử của mảng.
b)
Tuần tự nâng cao yêu
cầu: Giáo viên cũng có thể dựa vào sự phân bậc hoạt động để tuần tự nâng cao yêu
cầu đối với học sinh.
c)
Tạm thời hạ thấp yêu cầu
khi cần thiết: Trường hợp học sinh gặp khó khăn trong khi hoạt động, giáo viên có
thể tạm thời hạ thấp yêu cầu. Sau khi học sinh đạt được nấc thang này, yêu cầu lại
được tiếp tục tuần tự nâng cao.
d)
Dạy học phân hóa: Trong
dạy học phân hóa, người giáo viên cần tính tới những đặc điểm của cá nhân học
sinh, chú ý đến từng đối tượng hay từng loại đối tượng về trình độ tri thức, kĩ
năng, kĩ xảo đã đạt, về khả năng tiếp thu, nhu cầu luyên tập,…để tích cực phân
hóa hoạt động của học sinh trong học tập.
2. Đối với học sinh:
− Giáo viên phải tác động cho học sinh thấy được môn Tin học là cần thiết.
− Sách giáo khoa là phương tiện chủ yếu để học sinh học tập. Bên cạnh đó, học
sinh phải biết chọn lọc những quyển sách đọc tham khảo để học tốt môn Tin
học.

 Sách giáo khoa, vở ghi bài.
 Học bài cũ và xem trước bài mới.

III. Tiến trình lên lớp:
1. Ổn định:
2. Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi:
Câu 1: Biến là gì? Hãy nêu cách khai
báo biến trong chương trình?

Câu 2: Trong Pascal, khai báo biến
nào sau đây đúng, khai báo nào sai?
Tại sao?
a) Var 3.14: real;
b) Var So hs: integer;
c) Var read: String;
d) Var so_pi:integer;

Đáp án, biểu điểm
Câu 1. (4 đ)
- Biến là đại lượng được đặt tên dùng để lưu
trữ dữ liệu và dữ liệu của biến được gọi là
giá trị của biến. Giá trị của biến có thể thay
đổi trong chương trình.
- Khai báo biến gồm:
+ Khai báo tên biến.
+ Khai báo kiểu dữ liệu của biến.
Câu 2. (5đ)
- Câu a. Sai. Vì: Tên biến trong Pascal
không được bắt đầu bằng số.

Gán giá trị cho biến
a:=5; b:=9;
x:= a+b; Tính toán với giá trị của biến
y:=a*b;
readln;
end;
- Hs: Quan sát và nhận xét sự khác nhau giữa các biến.
- Gv: Sau khi khai báo, ta có thể thực hiện được các
thao tác với các biến như:
+ Gán giá trị cho biến.
+ Tính toán với giá trị của biến.
- Gv: Tóm tắt ý cho Hs ghi bài.

- Sau khi khai báo, ta có thể
thực hiện được các thao tác
với các biến như:
+ Gán giá trị cho biến.
Vd: x:=5; y:=1
+ Tính toán với giá trị của
biến.
Vd: k:= x+y; t:=(x+y)/2;

- Gv: Hãy cho biết kết quả của chương trình trên?
- Hs: Kết quả: x = 14; y = 45
- Gv: Hãy cho biết cách khai báo biến trong chương
trình?
- Hs: Khai báo biến gồm:
+ Khai báo tên biến:
+ Khai báo kiểu dữ liệu của biến.
- Gv: Kiểu dữ liệu của giá trị được gán cho biến thường

biểu thị
phép gán.
4. Hằng:
- Hằng là đại lượng được đặt
tên dùng để lưu trữ dữ liệu.
- Giá trị của hằng được giữ
nguyên trong suốt quá trình
thực hiện của chương trình.

Hoạt động 2: Hằng.
- Gv đặt vấn đề : Ngoài công cụ chính để lưu trữ dữ
liệu là biến, các ngôn ngữ lập trình còn có công cụ
khác là hằng.
- Gv: Hằng là đại lượng được đặt tên dùng để lưu trữ
dữ liệu. Giá trị của hằng được giữ nguyên trong suốt
quá trình thực hiện của chương trình.
- Muốn sử dụng hằng ta phải
- Gv: Để sử dụng được biến ta phải làm gì?
khai báo tên của hằng. Tuy
- Hs: Khai báo biến.
nhiên hằng phải được gán giá
trị ngay khi khai báo.
- Gv: Để sử dụng hằng ta có phải khai báo không?
Vd Trong Pascal: Giá trị
- Hs: Có.
- Gv: Khai báo hằng sẽ được đặt ở đâu trong chương Const pi = 3.14; của hằng
Bankinh = 2
trình?
- Hs: Sẽ đặt trong phần khai khai báo.
Tên của hằng

của hằng không thay đồi trong suốt quá trình thực hiện
chương trình.
V. Kiểm tra – đánh giá:
GV: Gọi hs nhắc lại những nội dung cơ bản đã học:
+ Hãy nêu cách sử dụng hằng trong chương trình?
+ Hằng là gì? Hãy nêu cách khai báo hằng trong Pascal?
VI. Hướng dẫn dặn dò:
+ Về nhà học bài, làm bài tập (từ bài 1 bài 6 trang 33 Sgk) và đọc trước bài tiếp
theo.
IV. BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
− Muốn đạt được kết quả cao trong việc giảng dạy cho học sinh, người giáo viên phải
luôn trau dồi kiến thức, không ngừng phấn đấu học hỏi qua sách vở, học hỏi kinh
nghiệm giảng dạy từ những người đi trước và của đồng nghiệp. Kiên trì rèn luyện và
phát huy cách học sáng tạo của học sinh.
− Muốn hoàn thành tốt hoạt động dạy và học trên lớp, giáo viên phải đầu tư nghiên
cứu nội dung bài dạy, hình thành ý tưởng xây dựng hệ thống câu hỏi, phác thảo câu
hỏi trắc nghiệm, thiết kế mô hình gợi dẫn hay mẫu minh họa tiếp cận vấn đề theo
quan điểm nội dung bài học. Người thầy bắt buộc phải có sự đầu tư nghiên cứu,
chọn lọc sử dụng các phương pháp phù hợp với từng loại bài, chuẩn bị tốt các
phương tiên giảng dạy trực quan rõ ràng.
− Lên lớp, giáo viên giảng dạy nhiệt tình và có kinh nghiệm gợi dẫn, kích thích hoạt
động tích cực phát biểu xây dựng bài, vận dụng làm bài tập nhanh thông qua các trò
chơi, học sinh sẽ khắc sâu khiến thức và đạt kết quả học tập tốt.
− Để hoạt động dạy và học có hiệu quả cao, người giáo viên luôn luôn ghi nhớ bước
hướng dẫn học tập về nhà là khâu không kém phần quan trọng.
V. KIẾN NGHỊ:
1. Đối với ngành giáo dục:
Để nâng cao phương pháp dạy học Tin học của giáo viên nên:
- Tăng cường lượng sách tham khảo cũng như tài liệu mới về Tin học để giáo viên có
cơ sở trao đổi và mở rộng thêm kiến thức.