QUAN HỆ ẤN ĐỘ - ASEAN VÀ MỘT SỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN
QUAN HỆ VIỆT NAM - ẤN ĐỘ TRONG HAI THẬP NIÊN
ĐẦU THẾ KỶ XXI
PGS,TS Nguyễn Tất Giáp*
1. Khái quát chung về tình hình Ấn Độ và ASEAN
Ấn Độ là một cường quốc khu vực Nam Á với dân số gần 1,2 tỷ người, diện tích
khoảng 3,3 triệu km2. Sau Chiến tranh Lạnh, chế độ xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu và Liên Xô
bị tan rã, điều này đã tác động và ảnh hưởng không nhỏ đến sự ổn định và phát triển đối với
các nước thuộc thế giới thứ ba. Liên Xô và khối Đông Âu cũ vốn là những bạn hàng lớn,
truyền thống của Ấn Độ; cùng với cuộc khủng hoảng sau cuộc chiến tranh vùng Vịnh khiến
Ấn Độ mất đi sự giúp đỡ nguồn vốn, thị trường truyền thống, nền kinh tế yếu kém và trì trệ
của Ấn Độ đã hoàn toàn rơi vào khủng hoảng. Kết quả là Đảng Quốc đại, đảng lâu đời nhất,
là chính đảng đã có nhiều đóng góp và công lao nhất cho đất nước trong hơn 100 năm đã bị
mất quyền lãnh đạo trong cuộc bầu cử 1989. Những năm 90 của thế kỷ XX, Ấn Độ đã cố
gắng thực hiện một số biện pháp điều chỉnh quan trọng để vực dậy nền kinh tế đang trong
tình trạng suy giảm nghiêm trọng.
Ấn Độ còn được biết đến là một trong những nền văn minh lâu đời nhất thế giới, là
quốc gia đa dạng về sắc tộc, chủng tộc, tôn giáo, là một cường quốc mới nổi và giàu tiềm
năng, trở thành một trong những trụ cột của thế giới tương lai. Từ khi giành được độc lập
ngày 15/8/1947, Ấn Độ đã thi hành chính sách đối ngoại với những nguyên tắc cơ bản là
trung lập và không liên kết, phù hợp với Hiến chương Liên hợp quốc về độc lập, chủ quyền
và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia, về hòa bình và công lý; ủng hộ phong trào Giải phóng
dân tộc, đấu tranh cho hòa bình, hữu nghị và hợp tác giữa các dân tộc, chống chủ nghĩa thực
dân tái xâm lược các nước trên thế giới. Chính sách đối ngoại của Ấn Độ hiện nay luôn theo
đuổi việc thiết lập một trật tự thế giới đa cực; thể hiện rõ nét và nhất quán đối với sự nghiệp
xây dựng mối quan hệ hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển với các nước Đông Nam Á
nói chung; trong đó Việt Nam có vai trò quan trọng trong việc hiện thực hóa chính sách
“Hành động phía Đông” của nước này.
Đông Nam Á là khu vực nằm ở phía đông nam của châu Á. Với diện tích 4,5 triệu km 2
và khoảng 600 triệu dân, trong đó 85% dân số tập trung ở bốn nước là Inđôxia, Việt Nam,
Thái Lan và Philippin. Khu vực Đông Nam Á đã có ảnh hưởng lớn của văn hóa Ấn Độ với

Đối thoại đầy đủ năm 1995 và Đối tác cấp Thượng đỉnh vào năm 2002. Tháng 12/2012, tại
Hội nghị cấp cao kỷ niệm 20 năm quan hệ đối thoại ASEAN - Ấn Độ, hai bên đã tuyên bố
nâng cấp quan hệ lên thành đối tác chiến lược. Sau khi Thủ tướng N. Modi lên nắm quyền
vào tháng 5/2014, “Chính sách hướng Đông” được chuyển thành “Hành động phía Đông”,
tạo đà phát triển mới cho quan hệ đối tác chiến lược Ấn Độ - ASEAN. Ngày 17/2/2016, tại
thủ đô New Delhi đã diễn ra Đối thoại Delhi lần thứ 8 với chủ đề “Mối quan hệ ASEAN - Ấn
Độ: Một mô hình mới” nhằm tăng cường, củng cố và thúc đẩy hơn nữa mối quan hệ giữa Ấn
Độ và ASEAN, điều này khẳng định hai bên có tiềm năng lớn trong việc tạo ra các chuỗi giá
trị khu vực như một lực đẩy cho hội nhập kinh tế khu vực.
Với những hoạt động và hợp tác thiết thực: Hội nghị cấp cao ASEAN - Ấn Độ lần thứ
11 tại Brunei tháng 10/2013, các lãnh đạo đã hoan nghênh tiến triển đạt được trong thời gian
qua và ký Hiệp định Thương mại Dịch vụ và Đầu tư (tháng 8/2013), nhất trí đẩy mạnh triển
khai Tuyên bố Tầm nhìn được thông qua tại Cấp cao Kỷ niệm ASEAN - Ấn Độ (New Delhi,
12/2012), tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực ưu tiên như thương mại, đầu tư, kết nối cơ sở
hạ tầng, công nghệ thông tin, biến đổi khí hậu và quản lý thiên tai, giao lưu nhân dân... Ấn
Độ khẳng định cam kết tiếp tục hỗ trợ ASEAN xây dựng cộng đồng, triển khai kết nối và
tăng cường vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực. Các nhà lãnh đạo nhấn
mạnh việc duy trì an ninh, an toàn hàng hải ở Biển Đông và ủng hộ các nguyên tắc của
ASEAN về vấn đề này.
Tại Hội nghị Cấp cao ASEAN - Ấn Độ lần thứ 12: Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cùng
các nhà lãnh đạo ASEAN và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đánh giá cao việc nâng quan
hệ hai bên lên Đối tác chiến lược. Ấn Độ khẳng định quan hệ đối thoại ASEAN - Ấn Độ là
một trụ cột chính trong chiến lược “Hành động phía Đông”. ASEAN - Ấn Độ nhất trí đẩy


mạnh hợp tác trên các lĩnh vực ưu tiên chung như chống khủng bố, tăng cường hợp tác hàng
hải, công nghệ thông tin và viễn thông, kết nối, giáo dục, du lịch, văn hóa, thu hẹp khoảng
cách phát triển, năng lượng, lương thực, quản lý thiên tai; đồng thời quyết tâm đưa kim ngạch
thương mại giữa ASEAN và Ấn Độ đạt 100 tỷ USD vào năm 2015 và sớm kết thúc đàm phán
Đối tác Kinh tế toàn diện Khu vực. Hai bên cũng nhất trí tăng cường hợp tác chặt chẽ về hàng

India, Start-up India…, mong Ấn Độ chia sẻ và trao đổi các kinh nghiệm phát triển, hướng
tới phục vụ lợi ích người dân. Tại cuộc họp, hai bên ghi nhận các kết quả tích cực trong triển
khai Kế hoạch hành động ASEAN - Ấn Độ giai đoạn 2016 - 2020, với 30/130 dòng hành
động đã được thực hiện (chiếm tỷ lệ gần 23%); chỉ trong vòng 6 tháng đầu năm 2016, trong
đó có 13 hoạt động trong lĩnh vực chính trị an ninh, 10 hoạt động về hợp tác kinh tế, 04 hoạt
động về văn hóa - xã hội và 03 hoạt động hợp tác xuyên ngành. Hai bên cũng đã trao đổi các
ý tưởng, đề xuất để xây dựng các lĩnh vực ưu tiên 3 năm (2016-2018) nhằm triển khai Kế


hoạch hoạt động ASEAN - Ấn Độ (2016-2020) và xây dựng danh mục các hoạt động chuẩn
bị kỷ niệm 25 năm quan hệ ASEAN - Ấn Độ vào năm 2017. Bên cạnh đó, hai bên cũng đã cơ
bản hoàn tất đàm phán Bản ghi nhớ (MOU) thành lập Trung tâm ASEAN - Ấn Độ và chuẩn
bị cho việc ký kết thời gian tới1.
Trải qua hơn 20 năm quan hệ Ấn Độ - ASEAN không ngừng phát triển, đã đạt được
những thành tựu quan trọng trên các lĩnh vực, đặc biệt là trong lĩnh vực Chính trị - ngoại
giao. Từ thập niên 1990, những giải pháp về hòa bình ở Campuchia (1991) mà Ấn Độ là
nước có tiếng nói tích cực, đã góp phần ổn định tình hình khu vực Đông Nam Á. Các mối
quan hệ giao lưu được mở rộng, xu thế xích lại gần nhau giữa các nước ASEAN và Ấn Độ
ngày càng rõ rệt. Ấn Độ đã đề nghị được tham gia ASEAN+3 (một cơ chế đối thoại thường
xuyên giữa ASEAN với 3 đối tác cấp Thượng đỉnh của ASEAN là Trung Quốc, Nhật Bản và
Hàn Quốc). Hội nghị Thượng đỉnh lần thứ 4 giữa hai bên được tổ chức tại Kuala Lumpur
(2005), Thủ tướng Ấn Độ M. Singh khẳng định: “Mục tiêu lâu dài là tạo một cộng đồng các
nước giàu có, hài hòa nhằm đối phó với những thách thức chung. Có thể nói, quan hệ Ấn Độ
- ASEAN đã được nâng lên tầm cao mới, hướng tới một cộng đồng kinh tế, chính trị, văn hóa
rộng lớn”2.
Bước sang thế kỉ XXI, tình hình thế giới và trong nước Ấn Độ có nhiều biến chuyển tác
động tích cực tới mối quan hệ Ấn Độ - ASEAN. "Sự can dự của một nước Ấn Độ mạnh về
quân sự, thịnh vượng về kinh tế, tiến bộ về dân chủ sẽ tạo ra sự ổn định hơn tại khu vực".
Điều này là minh chứng cho "một phần chính sách hướng Đông của Ấn Độ và nếu thành
công, có thể giúp Ấn Độ làm giảm ảnh hưởng của Trung Quốc ở Đông Nam Á và thiết lập

với dân số 1,8 tỷ và GDP 2,75 nghìn tỷ USD, được coi là sức mạnh ngoại giao kinh tế với
chính trị làm trọng tâm. FTA cung cấp cho Ấn Độ với quyền truy cập vào một thị trường 600
triệu người. Sau khi bị bế tắc tại các cuộc thương lượng vòng đàm phán Doha của Tổ chức
2

Mohit Anand, (2009), India - Asean Relations, www.ipcs.org/pdf_file/issue/SR72-Final.pdf


Thương mại Thế giới ( WTO), các hiệp định buôn bán khu vực là lựa chọn tốt hơn đối với
Ấn Độ.
Nhìn chung, quan hệ kinh tế hai bên từ năm 2000 đến năm 2016 đã đạt được nhiều
thành tựu vượt bậc so với trước năm 2000 nhưng vẫn chưa tương xứng với mối quan hệ chính
trị tốt đẹp, với tiềm năng mong muốn của hai bên. Để đẩy mạnh sự hợp tác toàn diện, hai
bên cần tích cực tìm ra nguyên nhân cản trở mối quan hệ này và đề ra những giải pháp tháo
gỡ thiết thực, hiệu quả.
Về an ninh – quốc phòng
Cùng với những nỗ lực về ngoại giao, sự hợp tác về an ninh quốc phòng với Đông Nam
Á cũng được Ấn Độ thúc đẩy mạnh trên cơ sở lợi ích của hai bên. Trong bức điện mừng
nhân kỷ niệm 30 năm thành lập ASEAN, Thủ tướng Ấn Độ I.K.Gujral đã viết: "Ấn Độ có
chung biên giới trên đất liền và trên biển với ASEAN dài hàng trăm kilômet. Là bạn đối thoại
đầy đủ và là thành viên ARF, Ấn Độ hiểu và chia sẻ nguyện vọng và những mối quan tâm
của ASEAN"3. Năm 2001, khi Thủ tướng A.B. Vajpayee tuyên bố tầm nhìn của Ấn Độ về
một cơ cấu an ninh mới đối với khu vực Đông Nam Á, ông đã nhấn mạnh tới sự cần thiết
"hình thành một môi trường an ninh mới không có đối đầu và căng thẳng", theo đó những vấn
đề an ninh phi quân sự sẽ được giải quyết thông qua "biện pháp hợp tác và có tính chất khu
vực". Những tuyên bố này được hầu hết các nhà lãnh đạo ASEAN vui mừng đón nhận. Hai
bên đã ký một Tuyên bố chung về hợp tác chống khủng bố quốc tế năm 2003. Khủng bố đã là
một trở ngại chính về việc thực hiện mục tiêu ổn định khu vực, đặt ra mối đe dọa trực tiếp
đến an ninh của cộng đồng và gây cản trở phát triển kinh tế.
Hiện nay, châu Á được coi là trung tâm có nguy cơ cao về khủng bố; Đông Nam Á là

Từ quá khứ xa xôi, các sử gia đã đưa ra những giả thiết về những chuyến đi đầu tiên của
người Ấn Độ tới khu vực Đông Nam Á vào khoảng thế kỷ II trước Công nguyên. Các địa
danh của Đông Nam Á xưa kia cũng như hiện nay đã cho chúng ta thấy được ảnh hưởng của
nền văn minh Ấn Độ tới khu vực Đông Nam Á. Dọc theo miền Trung và miền Nam Việt
Nam, các địa danh như Champa hay Amaravati (Đà Nẵng), Kauthara (Nha Trang),
Panduranga (Phan Rang) đều được du nhập từ các địa danh của Ấn Độ. Ở Thái Lan, địa danh
Ayutthaya cũng lấy tên từ đất nước Nam Á này. Bước sang giai đoạn người phương Tây xâm
lược Ấn Độ và Đông Nam Á, một lượng lớn người Ấn Độ đã di cư sang Đông Nam Á. Trong
số các nước Đông Nam Á, Miến Điện, Malaysia và Singapore chiếm phần đông người Ấn.
Những cuộc di cư lớn của người Ấn bắt đầu diễn ra từ đầu thế kỷ XIX. Các cường quốc thực
dân đòi hỏi nhiều lao động để đáp ứng việc khai thác các nguồn tài nguyên thiên nhiên mà
Đông Nam Á có thể cung cấp.
Từ những năm đầu Công nguyên, văn hóa Ấn Độ đã để lại những dấu ấn đậm nét trên
hầu hết các khía cạnh đời sống của nhiều quốc gia Đông Nam Á. Nét điển hình nhất cho mối
giao thoa văn hóa này là nó diễn ra trong hòa bình, chưa bao giờ có xung đột hay chiến tranh.
Ngài Narasimaha Rao, nguyên Thủ tướng Ấn Độ, đã từng nói: “Khi nhìn nhận Châu Á - Thái
Bình Dương một cách khách quan, chúng tôi không thể lờ đi một thực tế rằng, các nền văn
minh của chúng ta có thể tìm thấy ở nhiều quốc gia - nhà nước Đông Nam Á…” Nguyên Thủ
tướng Ấn Độ Manmohan Sing nhấn mạnh: “Với các nước ASEAN, chúng tôi đã có các mối
quan hệ đặc biệt cũng như các mối liên kết lâu đời” 5.
Trong văn học - văn hóa truyền thống khu vực Đông Nam Á, văn hóa Ấn Độ đã phủ
một lớp khá dày lên văn hóa bản địa, tạo thành một dấu ấn nổi bật không bao giờ bị phai mờ.
Những dấu tích ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ đến ngày nay vẫn còn hằn nổi trên các công
trình kiến trúc điêu khắc và các loại hình khác nhau của khu vực Đông Nam Á.
Cùng với sự du nhập của Ấn Độ giáo và Phật giáo vào khu vực Đông Nam Á thì ngôn
ngữ và văn tự cũng đi theo những tôn giáo này. Một nền văn học phong phú mang ảnh hưởng
rõ nét của Ấn Độ giáo và Phật giáo cũng xuất hiện. Ngoài ra sự du nhập của nền nghệ thuật
Ấn Độ giáo và Phật giáo cũng phát triển mạnh mẽ và nhiều công trình kiến trúc còn tồn tại
4


những năm qua, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - Ấn Độ liên tục tăng, Việt Nam
trở thành nước nhận đầu tư lớn nhất của Ấn Độ trong các nước ASEAN. Hiện nay, quan hệ
Ấn Độ - ASEAN là hạt nhân quan trọng tác động nhiều mặt, đa lĩnh vực đối với quan hệ Việt
Nam - Ấn Độ.
Hai nước có quan hệ hữu nghị truyền thống lâu đời. Ấn Độ tích cực ủng hộ Việt Nam
trong các cuộc kháng chiến giành độc lập, thống nhất trước đây, cũng như trong sự nghiệp
đổi mới và phát triển kinh tế sau này. Năm 1954, Ấn Độ mở Tổng Lãnh sự quán tại Hà Nội.
Năm 1956, Việt Nam lập Tổng lãnh sự quán tại Niu Đê-li. Ngày 07/01/1972 hai nước nâng
quan hệ lên cấp đại sứ.
Quan hệ chính trị phát triển tốt đẹp và hai nước đã trao đổi nhiều đoàn cấp cao. Phía
Việt Nam thăm Ấn Độ có: Thủ tướng Phạm Văn Đồng (1978 và 1980), Tổng Bí thư Lê Duẩn
(1984), Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh (1989), Tổng Bí thư Đỗ Mười (1992), Chủ tịch Quốc
hội Việt Nam thăm Ấn Độ (1994), Thủ tướng Võ Văn Kiệt (1997), Chủ tịch nước Trần Đức
Lương (1999), Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh (2003) và Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng
(7/2007), Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan thăm Ấn Độ (2009). Trong chuyến thăm của
Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh, hai nước đã ký “Tuyên bố chung về Khuôn khổ hợp tác toàn
diện giữa hai nước bước vào thế kỷ XXI”. Trong chuyến thăm của Thủ tướng Nguyễn Tấn


Dũng, hai bên ký Tuyên bố chung chính thức thiết lập quan hệ đối tác chiến lược giữa hai
nước. Phía Ấn Độ thăm Việt Nam có: Tổng thống Rajendra Prasad (1959), Thủ tướng
R.Gandhi (1985 và 1988), Tổng thống R. Venkatraman (1991), Phó Tổng thống K.R.
Narayanan (1993), Thủ tướng P.V. Narasimha Rao (1994), Thủ tướng A.B. Vajpayee
(1/2001), Chủ tịch Quốc hội Somnath Chatterjee (3/2007), Tổng thống Pratibha Patil (2008),
Tổng thống Ấn Độ Pranab Mukhejee (9/2014).
Triển vọng trong quan hệ Việt Nam - Ấn Độ là rất lớn, tuy nhiên sự ổn định và phát
triển của mối quan hệ này sẽ phụ thuộc không nhỏ bởi những nhân tố tác động sau đây:
Thứ nhất là: ASEAN và Ấn Độ đã nâng tầm quan hệ thành đối tác chiến vào năm 2012,
điều này chứng tỏ mức độ tin cậy về chính trị giữa ASEAN và Ấn Độ ngày càng tăng, đây là
một điểm tương đồng rất quan trọng, phù hợp với lợi ích thiết thực và lâu dài cho quan hệ


Tạp chí cộng sản – ASEAN trong “Hành động phía Đông” của Ấn Độ, 30/3/2016.


“Chính sách Hành động phía Đông”, theo đó cố gắng hết sức để tranh thủ sự ủng hộ của các
quốc gia Đông Nam Á. Theo suy nghĩ của Thủ tướng N. Modi, với Ấn Độ, Việt Nam vẫn là
hòn đá tảng trong khuôn khổ ASEAN. Kể từ năm 2007, các quan hệ chiến lược giữa Ấn Độ
và Việt Nam được dựa trên 3 tiền đề: Chính trị - Ngoại giao; Kinh tế - Thương mại; Văn hóa,
Giáo dục, Khoa học – công nghệ.
Như vậy, cả Việt Nam và Ấn Độ đều đi tìm những người bạn trên cơ sở lòng tin và lợi
ích chung, cho yêu cầu chiến lược, gần gũi và đáng tin cậy trong nhiều thập kỷ. Với Việt
Nam, Ấn Độ là một cường quốc kinh tế đang lên sẽ là điểm kết nối phù hợp cho những quan
tâm an ninh và tăng trưởng kinh tế của mình7.
Thứ tư là: Sức mạnh của văn hóa là nền tảng tinh thần trong sự thẩm thấu, đồng cảm và
sẻ chia của hai dân tộc, là tâm tư tình cảm và ý chí, khát vọng về hòa bình và nhân văn cao
cả. Qua những tác phẩm văn học - nghệ thuật, triết học và tôn giáo, kiến trúc, điện ảnh, giáo
giục và đào tạo… làm khơi dậy và sống động lại về lịch sử Ấn Độ vĩ đại. Đây cũng là sự tiếp
nhận và giao thao giữa các nền văn minh, với sự lan tỏa của văn hóa Ấn Độ đến Việt Nam,
điều thú vị là những giá trị văn hóa đó được lưu giữ, phát triển và có ảnh hưởng tích cực đối
với xã hội Việt Nam, nhất là tư tưởng hòa bình của Phật giáo ở Đông Nam Á.
Trong điều kiện hiện nay, sự kết nối văn minh và văn hóa của nhân loại là nhu cầu tự
nhiên, điều này đang diễn ra mạnh mẽ trong quan hệ Ấn Độ - ASEAN nói chung và giữa Việt
Nam và Ấn Độ nói riêng sẽ góp phần củng cố hòa bình và thịnh vượng, tạo nên sự tương tác
đa chiều trong quan hệ Ấn Độ - ASEAN – Việt Nam.
Thứ năm là: Hợp tác trong lĩnh vực quốc phòng là điểm đầu tiên được đề cập đến trong
Tuyên bố chung được ký kết trong khuôn khổ chuyến thăm Ấn Độ của Thủ tướng Nguyễn
Tấn Dũng trong tháng 10/2014, Ấn Độ tiếp tục khẳng định hợp tác về quốc phòng là một
trong những những vấn đề quan trọng nhất giữa hai nước, sẵn sàng cung cấp bất cứ vũ khí
quân sự nào mà Việt Nam muốn. Trong chuyến thăm Việt Nam vào tháng 9/2014, Tổng
thống Ấn Độ Pranab Mukhejee đã phát biểu “Quan hệ hai nước chưa bao giờ tốt đẹp hơn hiện

lực, thực hiện đầy đủ và nghiêm túc Tuyên bố về Ứng xử của các bên ở Biển Đông và sớm
đạt được Bộ Quy tắc Ứng xử”. Về phán quyết của Tòa trọng tài, Bắc kinh từng mập mờ đưa
Ấn Độ nằm trong số quốc gia ủng hộ lập trường của Trung Quốc. Theo nhật báo Ấn Độ
Hindustan Times ngày 19/7, hành vi bóp méo sự thật của Bắc Kinh đã bị New Dehli phản
đối.
Dự kiến tháng 9/2016, Thủ tướng Ấn Độ N. Modi sẽ thăm Việt Nam, đồng thời dự Hội
nghị Thượng đỉnh ASEAN tại Lào (6-7/9/2016), đây là hoạt đông ngoại giao đa phương, một
dấu hiệu cho thấy Ấn Độ muốn thắt chặt quan hệ với đối tác khu vực chủ chốt này trong bối
cảnh Trung Quốc đang có những phản ứng sau phán quyết về Biển Đông gần đây của Tòa
trọng tài quốc tế.
Các chuyến thăm song phương gần đây cho thấy quan hệ quốc phòng Việt Nam - Ấn
Độ đang được gia tăng, được đưa ra bởi các phát biểu của lãnh đạo hai nước cũng như triển
khai các hoạt động cụ thể. Hai bên tập trung giải ngân khoản tín dụng 100 triệu USD trong
lĩnh vực mua sắm quốc phòng và Ấn Độ đẩy mạnh các lớp đào tạo hải quân, kỹ sư tầu ngầm
cho Việt Nam đã triển khai trước đó.
Về vấn đề Biển Đông, thái độ của Ấn Độ ngày càng bày tỏ rõ quan điểm dựa trên lập
trường truyền thống là giải quyết thông qua các qui định của luật pháp quốc tế theo UNCLOS
1982, cũng trùng hợp với lập trường của Việt Nam và Philippin về giải quyết đa phương
trong khi lập trường của Trung Quốc coi đây hoàn toàn là tranh chấp song phương. Nhằm giữ
quan điểm truyền thống và cân bằng sau phán quyết của Tòa, Ấn Độ đang tỏ rõ ý muốn tăng
cường quan hệ với Việt Nam.
Thứ sáu là: ASEAN được nhiều nước lớn và các tổ chức quốc tế ngoài khu vực ủng hộ
là trung tâm định hướng kết nối các tổ chức liên khu vực. Ấn Độ ủng hộ một ASEAN đoàn
kết và thịnh vượng, có vai trò lớn hơn, giữ vị trí cân bằng trong chiến lược cạnh tranh ngày
càng gay gắt giữa các nước lớn tại khu vực này. ASEAN là đầu tầu trong việc kết nối Á – Âu,
Châu Á và Châu Á – Thái Bình Dương. Việt Nam có quan hệ tốt với Ấn Độ, là nhân tố thúc
đẩy và là cầu nối Ấn Độ - ASEAN. Việt Nam thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc
lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa các mối quan hệ, là thành viên tích cực, có trách



TÀI LIỆU THAM KHẢO
Sushant Singh, India to participate in world’s largest maritime warfare exercise in US
next year, The Indian Express, December 11, 2015 at
http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/india-to-participate-in-exercisesrimpac-and-red-flag-in-us-next-year/ (Accessed on July 21, 2016).
David Scott, The “Indo-Pacific”—New Regional Formulations and New Maritime
Frameworks for US-India Strategic Convergence, Asia-Pacific Review, 19:2, p.85-86
Ernst Haushofer, An English Translation and Analysis of Major Karl Ernst Haushofer’s
Geopolitics of the Pacific Ocean, tr. Lewis Tambs and Ernst Brehm,(Lampeter: Edwin
Mellor, 2002), p. 141.
U.S.-India Joint Strategic Vision for the Asia-Pacific and Indian Ocean Region, January
25,2016 at https://www.whitehouse.gov/the-press-office/2015/01/25/us-india-joint-strategicvision-asia-pacific-and-indian-ocean-region(Accessed on July 21,2016)
Annual Report 2014-15, Ministry of Defence, Government of India, p.2
Annual Report 2014-15, Ministry of Defence, Government of India, p.2
Ibid
Ibid
David Shambaugh and Michael Yahuda Eds. International Relations of Asia, Rowman &
Littlefield Publishers, Lanham,2008, p.4
Percy S. Mistry, Rethinking India's International Economic Diplomacy, Economic and
Political Weekly
Vol. 38, No. 28 (Jul. 12-18, 2003), pp. 2943-2950.Also see Economic Diplomacy at
http://www.cuts-international.org/pdf/Preface_Pradeep-S-Mehta.pdf(Accessed on 7.7.2013)
Theoretically Reassessing India’s Economic Diplomacy: From the ‘New’ to the ‘Neoliberal’
International Economic Order at http://fgsisc.files.wordpress.com/2012/11/kasturimoitra_full-paper.pdf. (Accessed on 7.7.2013) Also see Economic Diplomacy at
http://www.cuts-international.org/pdf/Preface_Pradeep-S-Mehta.pdf(Accessed on 7.7.2013)
India's Economic Diplomacy at http://www.ibef.org/artdisplay.aspx?
cat_id=84&art_id=1335(Accessed on 7.7.2013)
India's Economic Diplomacy at http://www.ibef.org/artdisplay.aspx?
cat_id=84&art_id=1335(Accessed on 7.7.2013)
Economic diplomacy, Indian style at
http://www.thehindubusinessline.com/opinion/columns/economic-diplomacy-indianstyle/article4558849.ece(Accessed on 7.7.2013)

strong will to compete with both the developed and developing countries.
Since then I have visited Vietnam for nearly twenty times and I am amazed to observe that
Vietnam is steadily approaching towards its goal and the process is still on. For this strong
will and indomitable spirit I have fallen in love with Vietnam and its people.
I am, in fact, thankful to the Vietnamese people who have extended their love and respect in
abundance to me and which serve as a driving force to contribute all my best towards
promotion of goodwill and bilateral ties in various spheres among both India and Vietnam.
While discussing about Indo-Vietnam relations, I must submit a few salient features of the
glorious past of these bilateral relations that are unique and unparalleled in human history. It
has already been historically established that convoys of Indian traders along with their
merchandise had travelled through sea route and anchored on Vietnamese ports in Da Nang,
Hoi An during the First Century A.D. or maybe even a bit earlier. The trading relations that


were subsequently established between India and Vietnam had enriched the Indian economy
to certain extent. It may not be out of place to mention here an amazing fact that the Indian
traders and their accompanying security guards were so captivated by the Vietnamese
landscape and its human beauty that many of them stayed back and decided to settle there
permanently. The number of Indian settlers in Vietnam increased to such an extent by the
second century that they established first Hindu (Cham) Kingdom near Da Nang followed by
four more in the Central parts of Vietnam. Almost during the same period a migrant from
India named Kondinya (Kondilya) had established a Hindu (Cham) Kingdom, Fu Nan in the
Southern part of Vietnam near Ho Chi Minh City (Saigon).
The uniqueness and beauty of establishing Hindu (Cham) Kingdoms in Vietnam is that those
were established without any aggression, violence or suppression of the local inhabitants, on
the contrary those kingdoms came into being with the consensus of the native population. It is
for this reason that after the defeat and decline of the Hindu (Cham) Kingdoms, the Hindus
(Chams) were neither driven out nor ostracized. To drive home my point I refer the book
titled 'Some Historic Battles in Vietnam' published by the Gioi Publications, Vietnam which
carries a detailed account of most of the wars that Vietnam fought. It has mention of wars

We are still aware that despite being a secular state in true sense, Buddhism that first went
from India and subsequently through China has a dominating impact on the Vietnamese
society. It is worth mentioning here that Vietnam does not have any official holiday on any
religious festival. Meanwhile, because of the erstwhile Hindu Kingdoms in Central Vietnam
we also find traces of Indian Culture even today. It is, however, an irony that in the absence
or lack of people to people relations people of both the countries are almost ignorant of these
facts that indicate common bonding. For instance, the tourism between India and Vietnam is
at a very low key. Mutual translation works of each other's literature is also most minimal,
but in spite of this minimal translation work, Vietnam is far ahead in translation of Indian
Literature than Indian translations of Vietnamese works.
I have with me a collection of fifteen titles of Rabindranath Tagore translated and published
into Vietnamese language. My humble suggestion, therefore, is that the people and the
governments of both the countries should take initiatives in expanding the areas of relations
through culture not only by translation of each other's literature but by more and more
interactions through exchange of delegations of writers and poets. It reminds me of those
days between 1945 and 1980 when Ho Chi Minh and Vietnam were household names in
India, particularly in West Bengal. Unfortunately, those glaring memories have faded during
last few years and the appeal of Vietnam has also decreased to certain extent among the
people due to lack of information and communication. What to talk of the common people
even enlightened intellectuals of India, of late, have least knowledge about how Vietnam has
been able to transform itself from ruins to a solid modern state and fast developing economy.
Between 1982 and 2015 I have closely watched the all round development that took place in
Vietnam.
I had the occasion to visit Da Nang in Central Vietnam in 1982 when it was merely a
fishermen's village. There was a bridge on then polluted river Han, which was in most
dilapidated condition. Presently the same Da Nang has transformed into a world class city
and there are ten bridges, each being an architectural marvel on river Han, which has also
transformed into a clean river. This is not an isolated example. In fact, whole of Vietnam has
more or less transformed in this fashion.
The Government and the policy makers of India may take advantage of Vietnam's experience

claim territory of other states citing history. If such claims are entertained, it would give rise
to anarchy throughout the world.
India too has been a victim of China's unilateralism and bullying on so called border dispute
which is the creation of China in citing the history and making claims over thousands of
kilometres of Indian territory.
India does want friendly relations with China but not at the cost of sovereignty. The world is
governed by laws and ethics. The notion "might is right" is not acceptable in a civilized
society.
We urge the Government of China to honour International verdict of International Tribunal.
If any country does not abide by the International laws and acts unilaterally ignoring the just


cause of neighbouring countries, it will create chaotic conditions and endanger the peace not
only in the Asian region but in the world as a whole.
I hope, peace loving forces of the world will unite in combating the expansionist and
hegemonic forces of any brand. I also hope, finally a sense of justice may prevail.
Now a few words about trade relations between India and Vietnam. As mentioned earlier, the
trade relations between the two countries were flourishing in earlier centuries but what an
irony that the total export-import turnover between India and Vietnam is still limited to 5.5
billion USD. It has increased five times in last ten years. Although it is encouraging but not
satisfactory. India is ranking 28 th among the international investors. Indian investment in
Vietnam is most minimal. My humble suggestion is that both the countries should have
proper market survey to explore the areas of trade and investment that may be mutually
beneficial.
After the Doi Moi in 1985, Vietnam liberalised its economy and provided enormous
opportunities and facilities to foreign investors. Japan, South Korea, Taiwan, even the U.S.
and China availed this opportunity and their companies are flourishing. I, however, fail to
understand why the Indian industrialists with certain exceptions, miserably failed to derive
benefit from this open offer. For instance there are about forty million motor bikes in
Vietnam and not even one was made in and exported from India. Despite such a huge market

đối ngoại.
Trong xu thế chung của quan hệ đối ngoại, mối quan hệ với Việt Nam luôn được Ấn
Độ đề cao. Ấn Độ – Việt Nam, mối quan hệ hữu nghị, truyền thống giữa hai đất nước được ví
như “bông sen trắng vĩ đại” đã có từ lâu đời, khởi nguồn từ những mối liên hệ lịch sử sâu xa
về văn hóa, tôn giáo, thương mại. Không chỉ vậy, Ấn Độ và Việt Nam còn có những điểm
tương đồng về văn hóa, về lịch sử. Đây cũng là yếu tố thúc đẩy mối quan hệ giữa hai nước
gần gũi nhau hơn. Theo dòng thời gian, mối quan hệ hữu nghị đó ngày càng phát triển và
thêm gắn bó. Trong thời kì hiện đại, mối quan hệ giữa hai dân tộc đã được hai vị lãnh tụ tiền
bối kiệt xuất của hai nước là Chủ tịch Hồ Chí Minh và Thủ tướng Jawaharlal Nehru đặt nền
móng. Sau cuộc gặp gỡ lịch sử năm 1927 giữa Nguyễn Ái Quốc và J.Nehru trong Hội nghị
quốc tế chống thực dân tại Bruxen (thủ đô nước Bỉ) và sự giao cảm về tâm hồn và cảnh ngộ
của Người với Nehru, năm 1942 – 1943, trong cảnh lao tù của chính quyền Tưởng Giới
Thạch, khi nghe tin J.Nehru cũng rơi vào hoàn cảnh như mình trong nhà tù của thực dân
Anh), Nguyễn Ái Quốc đã cảm động viết bài thơ nhan đề “Gửi Nehru” trong đó có câu:
“Khi tôi phấn đấu, Anh hoạt đông
Anh phải vào lao, tôi ở tu


Muôn dặm xa vời chưa gặp mặt
Không lời mà vẫn cảm thông nhau”
Đây không chỉ là sự giao cảm về cảnh ngộ của hai con người, hai vị lãnh tụ của hai
dân tộc mà còn là sự cảm thông cảnh ngộ giữa hai dân tộc Việt – Ấn. Những sự kiện trên là
cột mốc đánh dấu mốc đặt nền tảng cho quan hệ hữu nghị Việt – Ấn trong lịch sử hiện đại.
Từ đó, các thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước không ngừng vun đắp, phát triển và tạo thêm
sức sống mới. Sau khi nhân dân Việt Nam giành được thắng lợi trong cuộc kháng chiến
chống thực dân Pháp và kí hiệp định Giơnevơ năm 1954, hai nước lập quan hệ lãnh sự. Tiếp
đó, chuyến thăm của thủ tướng Ấn Độ J.Nehru (10/1954) và chuyến thăm Ấn Độ của chủ tịch
Hồ Chí Minh (2/1958) đã đặt nền móng vững chắc cho quan hệ giữa hai nước phát triển. Đặc
biệt, ngày 7/1/1972, Ấn Độ và Việt Nam chính thức đặt quan hệ ngoại giao, nâng quan hệ lên
cấp đại sứ và tiếp tục được nâng lên tầm đối tác chiến lược năm 2007. Nhưng sự hợp tác cùng

quan hệ giữa hai nước và đạt được những bước tiến đáng kể về thương mại, hợp tác đầu tư,
tín dụng.
Cùng với đó, trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục, đào tạo, khoa học – công nghệ, mối
quan hệ giữa hai nước đều đạt được những thành tựu đáng kể.
Nhìn lại quá trình phát triển của quan hệ Ấn Độ – Việt Nam trong thời kì hiện đại, có
thể thấy, mối quan hệ đó phát triển qua nhiều giai đoạn thăng trầm, song nhìn chung đó là
mối quan hệ tốt đẹp, qua những thử thách, quan hệ Việt Nam – Ấn Độ ngày càng thêm bền
chặt. Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã từng nói về mối quan hệ Ấn Độ – Việt Nam nhân
chuyến thăm Ấn Độ vào năm 1980 là “mối quan hệ trong sáng như bầu trời không một gợn
mây”. Câu nói ấy vẫn giữ nguyên giá trị cho đến ngày nay. Quan hệ hai nước ngày càng trở
nên tin cậy, toàn diện, mối quan hệ đối tác chiến lược và đang hướng tới mục tiêu phát triển
thành mối quan hệ có tầm cao mới trong tương lai.
Với bề dày của mối quan hệ hai nước, những thách thức đã vượt qua và thành tựu đã
đạt được, chúng ta có cơ sở vững chắc để tin tưởng rằng: Trong tương lại, mối quan hệ Ấn
Độ – Việt Nam sẽ tận dụng được những cơ hội, vượt qua những khó khăn, thử thách để phát
triển ngày càng tốt đẹp hơn nữa. Cơ sở của những dự báo này là:
Thứ nhất, mối quan hệ hữu nghị truyền thống lâu đời, những thành tựu mà hai nước
đã đạt được cùng với sự hiểu biết, tin cậy lẫn nhau, những kinh nghiệm quý baus từ sự thành
công hay thất bại… là những hành trang quý báu để hai nước tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa quan
hệ hợp tác toàn diện, tương xứng với mối quan hệ đối tác chiến lược mà hai bên đã khẳng
định.


Thứ hai, hai nước Ấn Độ – Việt nam có nhiều điểm tương đồng về văn hóa , lịch sử,
là hai dân tộc mang những nét bản sắc của nền văn hóa phương Đông, cùng có nền văn minh
lúa nước.
Thứ ba, hiện nay cả Ấn Độ và Việt Nam đều có tiềm năng để phát triển quan hệ hợp
tác: Hai nước đều là thị trường lớn về thương mại và đầu tư, có nguồn nhân lực dồi dào, tài
nguyên thiên nhiên phong phú, khoảng cách địa lí giữa hai nước không xa…
Thứ tư, lãnh đạo và nhân dân hai nước Việt Nam – Ấn Độ luôn quyết tâm mạnh mẽ

tiến bộ thế giới đã tăng thêm sức mạnh cho Ấn Độ, nâng cao uy tín và vị thế của Ấn Độ trên
trường quốc tế. Với khu vực và thế giới, quan hệ hữu nghị Việt Nam – Ấn Độ cũng như
chính sách đối ngoại tích cực, yêu chuộng hòa bình đã, đang và sẽ góp phần quan trọng vào
sự nghiệp giữ gìn hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển trong khu vực và trên thế giới.


Từ mối quan hệ hữu nghị truyền thống, những thành tựu đã đạt được trong quan hệ
hai nước hơn nửa thế kỉ qua, cùng với những thuận lợi do xu thế khu vực hóa, toàn cầu hóa,
do sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ mang lại, chúng ta có thể khẳng định rằng:
quan hệ Ấn Độ – Việt Nam sẽ ngày càng được củng cố và phát triển, phù hợp với lợi ích và
nguyện vọng của chính phủ và nhân dân hai nước cũng như mục tiêu hòa bình, hợp tác và
phát triển bền vững trong tương lai.


Draft paper presented at the International Conference on India-Vietnam: New Context, New
Vision, Center for Indian Studies, Ho Chi Minh National Academy of Politics, Hanoi, 25
August 2016
India-Vietnam Relations in Emerging East Asia
G.V.C. Naidu
To appreciate the depth, dynamics and import of India-Vietnam relationship, instead of
employing the narrow prism of bilateral relations, one needs to keep in view the remarkable
transformation East Asia is undergoing. It is because increasingly developments in the larger
East Asian region in general and Southeast Asia in particular that are becoming the principal
drivers behind the major spurt India-Vietnam relations are witnessing at present. Hence, in
the following the paper proposes to briefly examine the shifts occurring in the region and
their implications andin that backdrop contextualize India’s relations with Vietnam.
A glance at East Asia sows two broad trends. One is the remarkable economic
vibrancy the region continues to witness notwithstanding generally gloomy outlook for most
of the rest of the world. Whereas history is replete with examples of rise and fall of great
powers, never before the world witnessed the rise of a vast region spread from India to

reserves and accounts for nearly a quarter of financial assets. It has logged double the average
world’s growth rates and indications suggest that buoyant outlook will continue for
foreseeable future.2
Indeed, most credible studies have forecast that Asia’s share of global output will
increase from 27.7 % in 2010 to 52.3% by 2050. 3 According to US National Intelligence
Council’s Global Trends 2030: “The diffusion of power among countries and from countries
to informal networks will have a dramatic impact by 2030, largely reversing the historic rise
of the West since 1750 and restoring Asia’s weight in the global economy and world politics.
In a tectonic shift, by 2030, Asia will have surpassed North America and Europe combined in
terms of global power, based upon GDP, population size, military spending, and
technological investment.”4 Similar trends are also forecasted by the Asian Development
Bank. Consequently, East Asia is becoming a major pillar and driver of global economy and
hence developments here will have far-reaching implications for the rest of world.
The second most discernible trend is with respect to regional security, which is of
concern even as it witnesses tectonic changes. The Asian great powers, China, India and
Japan, are not only rising but are also redefining their roles. As their interests grow, they are