L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan lu n v n đ

c hoàn thành là do s c g ng, n l c c a b n

thân, d a vào ki n th c đã h c trong tr

ng và ki n th c th c t t i Công ty TNHH

MTV Khai thác khoáng s n. K t qu nghiên c u trong lu n v n đ m b o trung th c
và ch a đ

c công b trong b t c m t công trình khoa h c nào tr

c đây.

Công trình nghiên c u c a đúng tác gi và phù h p v i chuyên ngành đào
t o. S li u th c t d a vào các tài li u báo cáo c a Công ty TNHH MTV Khai thác
khoáng s n.
Hà N i, ngày

tháng

n m 2016

Tác gi lu n v n

Nguy n Công Chính



Tác gi xin trân tr ng c m n s giúp đ nhi t tình c a t p th lãnh đ o,
CBCNV các phòng ban, phân x

ng Công ty TNHH MTV Khai thác khoáng s n đã

t o đi u ki n đ tác gi hoàn thành lu n v n này. Do trình đ , kinh nghi m và th i
gian nghiên c u h n ch nên lu n v n khó tránh kh i nh ng thi u sót. Tác gi r t
mong nh n đ

c s đóng góp ý ki n c a các th y cô đ lu n v n đ

h n. Lu n v n đ

c hoàn thành t i Khoa Kinh t và qu n lý, Tr

c hoàn thi n

ng

i h c th y

tháng

n m 2016

l i.
Hà N i, ngày

Tác gi


1.3.4. T ch c s n xu t và s d ng lao đ ng ............................................................18
1.3.5. Nhân t t ch c qu n lý c a doanh nghi p .....................................................18
1.4. Các bi n pháp qu n lý chi phí trong các doanh nghi p ...............................19
1.4.1. L p k ho ch chi phí s n xu t kinh doanh ......................................................19
1.4.2. Ki m soát chi phí s n xu t ..............................................................................27
1.5. Tình hình áp d ng các ph

ng pháp qu n lý chi phí SXKD trong các

doanh nghi p............................................................................................................33
1.6. Kinh nghi m qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh trong doanh nghi p ....37
1.6.1. Qu n lý CPSX

các doanh nghi p thu c n

1.6.2. Qu n lý CPSX

các doanh nghi p thu c M ................................................39

K t lu n ch
CH

c C ng hòa Pháp ....................37

ng 1 ...................................................................................................41

NG 2. PHÂN TÍCH TH C TR NG TRONG CÔNG TÁC QU N LÝ CHI

PHÍ S N XU T KINH DOANH C A CÔNG TY TNHH MTV KHAI THÁC
KHOÁNG S N .................................................................................................................. 42


GI I PHÁP NÂNG CAO HI U QU

QU N LÝ CHI PHÍ SXKD T I CÔNG TY TNHH MTV KHAI THÁC
KHOÁNG S N TRONG GIAI O N 2016 - 2020.............................................71
3.1.

nh h

ng phát tri n c a công ty trong giai đo n 2016 – 2020 .................71

3.1.1.

nh h

ng phát tri n chung ..........................................................................71

3.1.2.

nh h

ng trong công tác qu n lý chi phí SXKD .........................................74

3.2. Yêu c u và nguyên t c đ xu t các gi i pháp ................................................74
3.2.1. Yêu c u c a vi c đ xu t gi i pháp qu n lý chi phí SXKD ............................74
3.2.2. Nguyên t c đ xu t các gi i pháp qu n lý chi phí SXKD ...............................78
3.3.

xu t m t s gi i pháp nâng cao hi u qu qu n lý chi phí SXKD t i công


DANH M C HÌNH
Hình 1.1: S đ phân lo i chi phí doanh nghi p ........................................................2
Hình 1.2. S đ phân lo i chi phí theo ch c n ng ho t đ ng .....................................4
Hình 1.3: S đ chu k k ho ch và ki m tra ...........................................................10
Hình 1.4: M i quan h gi a chi phí, doanh thu và l i nhu n ...................................14
Hình 1.5: S đ nhân t

nh h

ng đ n chi phí s n xu t kinh doanh ......................18

Hình 2.1. S đ c c u t ch c b máy qu n lý c u Công ty TNHH MTV Khai thác
khoáng s n .................................................................................................................44
Hình 2.3. S đ dây chuy n khai thác than...............................................................48
Hình 2.4. S đ c c u t ch c s n xu t phân x

ng ...............................................49

Hình 3.1: S đ các yêu c u c a công tác qu n lý chi phí SXKD ............................75


DANH M C B NG

B ng 2.1: K t qu s n xu t kinh doanh c a Công ty ................................................45
B ng s 2.2: S li u th ng kê tài chính.....................................................................46
B ng 2.3: C c u lao đ ng c a công ty phân theo gi i tính .....................................47
B ng 2.4: B ng phân tích tình hình s d ng lao đ ng .............................................55
B ng 2.5: b ng t ng h p chi phí ti n l

ng ..............................................................57


Doanh nghi p

KH

K ho ch

KPC

Kinh phí công đoàn

NC

Nhân công

NSL

N ng su t lao đ ng

NVL

Nguyên v t li u

NVLTT

Nguyên v t li u th c t

QLDN

Qu n lý doanh nghi p

PH N M

U

1. Tính c p thi t c a đ tài:
Trong n n kinh t th tr
Nam gia nh p t ch c th

ng, nh t là tr

c nh ng thách th c m i khi Vi t

ng m i th gi i (WTO) vi c qu n lý t t chi phí, h giá

thành s n ph m, t ng l i nhu n t o tích l y m r ng quy mô kinh doanh, đ m b o
s n sàng c nh tranh trên th tr

ng, đóng góp tích c c vào ngân sách Nhà n

N m 2014 v i nh ng khó kh n chung c a T ng Công ty

c.

ông B c trong

vi c tách kh i T p đoàn Than- Khoáng s n Vi t Nam, tìm ki m th tr

ng m i,

kh ng đ nh s t ch trong s n xu t kinh doanh và nh ng khó kh n riêng c a Công

qu n lý chi phí SXKD c a Công ty TNHH MTV Khai thác khoáng s n - T ng
Công ty ông B c.
3.

it

ng, ph m vi nghiên c u:

a.

it

ng nghiên c u: Chi phí SXKD và công tác qu n tr chi phí SXKD c a

doanh nghi p.
b. Ph m vi nghiên c u:
- Ph m vi v n i dung và không gian: Lu n v n nghiên c u công tác qu n lý chi
phí s n xu t kinh doanh t i Công ty Khai thác khoáng s n - T ng Công ty ông B c;


- Ph m vi v th i gian: Lu n v n s d ng các s li u trong giai đo n 2013
đ n 2015 đ phân tích đánh giá th c tr ng và nghiên c u đ xu t gi i pháp cho giai
đo n t 2016-2020.
4. N i dung nghiên c u c a đ tài:
- Nghiên c u t ng quan v chi phí SXKD và qu n lý chi phí s n xu t kinh
doanh trong doanh nghi p.
- Phân tích th c tr ng v công tác qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh t i
Công ty TNHH MTV Khai thác khoáng s n - T ng Công ty ông B c.
xu t m t s gi i pháp nâng cao hi u qu qu n lý chi phí SXKD t i Công
ty TNHH MTV Khai thác khoáng s n.

- Ý ngh a th c ti n: Nh ng k t qu phân tích th c tr ng và gi i pháp t ng
c

ng công tác qu n lý chi phí có ý ngh a áp d ng th c ti n đ i v i Công ty TNHH

MTV Khai thác khoáng s n trong vi c qu n lý chi phí nh m nâng cao hi u qu s n
xu t kinh doanh.
7. K t c u lu n v n:
Ngoài ph n m đ u, m c l c, k t lu n và ki n ngh , n i dung lu n v n g m 3
ch

ng n i dung chính:

Ch

ng 1: T ng quan v chi phí và qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh trong doanh
nghi p.


Ch

ng 2: Th c tr ng v công tác qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh t i T ng
công ty ông B c và t i Công ty TNHH MTV Khai thác khoáng s n.

Ch

ng 3:

xu t m t s gi i pháp nâng cao hi u qu qu n lý chi phí SXKD t i
công ty TNHH MTV Khai thác khoáng s n.


ng ti n mà doanh nghi p ho c cá nhân b ra đ

c m c đích nào đó. B n ch t c a chi phí là m t đi đ đ i l y m t s thu v ,

có th thu v d
ti n,... ho c d

i d ng v t ch t, có th đ nh l

ng đ

i d ng tinh th n, ki n th c, d ch v đ

c nh s l

ng s n ph m,

c ph c v .

1.1.2. Phân lo i chi phí s n xu t kinh doanh
Chi phí đ
chi phí đ

c nhà qu n tr s d ng cho nhi u m c đích khác nhau. Do v y,

c phân lo i theo nhi u cách, tùy theo m c đích s d ng c a nhà qu n tr

trong t ng quy t đ nh. Nh n đ nh và th u hi u cách phân lo i và ng s c a t ng
lo i chi phí là chìa khóa c a vi c đ a ra nh ng quy t đ nh đúng đ n trong quá trình

đ ng
tr c
ti p

Theo y u
t chi phí

Theo cách
ng x chi
phí

Bi n phí

Chi phí
s n
xu t
chung

Chi
phí
l u
thông

nh phí

Chi
phí
h n

Chi

đo n s n
xu t

Chi phí
s n
ph m

Chi
phí
b t
bu c

Chi
phí
tùy ý

Chi
phí
tr c
ti p
chi phí
gián
ti p

nh
phí s n
xu t
chung

Hình 1.1: S đ phân lo i chi phí doanh nghi p

ti p

Chi
phí
c
h i

Chi
phí
chìm

Chi
phí
s n
xu t
chung


3

1.1.2.1. Phân lo i chi phí theo y u t chi phí
Theo cách phân lo i này c n c vào tính ch t, n i dung kinh t phát sinh c a
chi phí s n xu t khác nhau đ chia ra các y u t chi phí, ch bao g m nh ng chi phí
có cùng n i dung kinh t mà không phân bi t chi phí đó phát sinh

đâu? M c đích

s d ng vào vi c gì? Tác d ng nh th nào? Hay còn g i là chi phí s n xu t kinh
doanh theo y u t .
Toàn b chi phí s n xu t kinh doanh trong k đ


v n l u đ ng.
1.1.2.2. Phân lo i chi phí theo ch c n ng ho t đ ng
Tác d ng c a cách phân lo i chi phí theo ch c n ng ho t đ ng là:
- Cho th y v trí, ch c n ng ho t đ ng c a chi phí trong quá trình ho t đ ng
s n xu t kinh doanh

doanh nghi p.

- Là c n c đ xác đ nh giá thành s n ph m và t p h p chi phí.


4

- Cung c p thông tin có h th ng cho vi c l p báo cáo tài chính.
Cách phân lo i chi phí theo ch c n ng ho t đ ng đ

c th hi n trên Hình 1.2

Hình 1.2. S đ phân lo i chi phí theo ch c n ng ho t đ ng
1. Chi phí s n xu t
Khái ni m: Chi phí s n xu t là toàn b chi phí có liên quan đ n vi c ch t o
s n ph m ho c cung c p d ch v ph c v trong m t k nh t đ nh.
Chi phí s n xu t g m ba kho n m c c b n nh sau:
- Chi phí nguyên v t li u tr c ti p
- Chi phí nhân công tr c ti p
- Chi phí s n xu t chung
Nh v y, chi phí s n xu t bao g m toàn b chi phí c n thi t đ ch t o s n
ph m ho c d ch v , nh ng lo i chi phí khác không g n li n v i vi c s n xu t s n



xu t, tuy r ng hình thái hi n v t c a chúng không tham gia vào th c th thành ph m
mà ch t o ra n ng l

ng đ ph c v cho s n xu t nh than, đi n.

Chi phí nguyên v t li u tr c ti p có th xác đ nh cho t ng đ n v s n ph m
nên đ

c tính th ng vào t ng đ n v s n ph m. Chi phí nguyên v t li u gián ti p

không th xác đ nh tách bi t cho t ng đ n v s n ph m nên không th tính tr c ti p
vào t ng đ n v s n ph m mà đ a vào chi phí s n xu t chung r i phân b sau.
3. Chi phí nhân công tr c ti p:
Khái ni m: Chi phí nhân công tr c ti p là chi phí thanh toán cho công nhân
tr c ti p v n hành dây chuy n s n xu t t o ra s n ph m ho c d ch v ph c v . Kh
n ng và k n ng c a lao đ ng tr c ti p có nh h

ng đ n s l

ng và ch t l

ng

s n ph m hay d ch v cung c p.
Chi phí nhân công tr c ti p gi ng nh chi phí nguyên v t li u tr c ti p, có
th xác đ nh rõ ràng c th và tách bi t cho t ng đ n v s n ph m nên đ

c tính


- Do g m nhi u kho n m c chi phí nên chúng đ

c nhi u b ph n khác nhau

qu n lý và r t khó ki m soát.
Chi phí chung c ng đ

c tính vào s n ph m cùng v i chi phí nguyên li u

tr c ti p và chi phí lao đ ng tr c ti p thông qua vi c phân b theo công th c d

i

đây:
n giá phân b
chi phí s n xu t chung

C nc đ

=

T ng chi phí SX chung
T ng s đ n v đ

c tính

c làm c n c

(1.1)


ti n hoa h ng bán hàng…
- Chi phí qu n lý: là nh ng kho n chi phí liên quan v i vi c t ch c hành chính
và các ho t đ ng v n phòng làm vi c c a doanh nghi p. Các kho n chi phí này không
th x p vào lo i chi phí s n xu t hay chi phí l u thông. Chi phí qu n lý bao g m nh ng
chi phí nh l

ng cán b qu n lý và l

ng nhân viên v n phòng, chi phí kh u hao v n

phòng và thi t b làm vi c v n phòng, chi phí v n phòng ph m,…
1.1.2.3. Phân lo i chi phí theo m i quan h v i s n ph m
Theo m i quan h v i s n ph m chi phí doanh nghi p đ

c chia thành chi

phí th i k và chi phí s n ph m.
1. Chi phí th i k :
Khái ni m: Chi phí th i k là nh ng kho n chi phí phát sinh trong h ch toán.
Vì th chi phí th i k có nh h

ng đ n l i t c c a k mà chúng phát sinh. Chi phí

th i k không ph i nh ng chi phí t o thành th c th c a s n ph m hay vào trong các
y u t c u thành giá v n hàng hóa mua vào, mà là nh ng kho n chi phí hoàn toàn
bi t l p v i quá trình s n xu t s n ph m ho c mua vào hàng hóa. V y chi phí th i
k bao g m các lo i chi phí l u thông và chi phí qu n lý hành chính nh l

ng



ng t i l i t c c a k

c chúng n u đ chúng phát

sinh quá m c c n thi t. Chi phí s n ph m trái l i, ch ph i tính
đ

c tiêu th , không ph i tính

nh h

k mà chúng phát sinh. Chi phí s n ph m c ng có

ng đ n l i t c c a doanh nghi p n u không đ

h n th n a n u không tính đúng chi phí s n ph m s
s n ph m có th đ

k mà s n ph m

c ki m soát đúng đ n và
nh h

c s n xu t ra k này nh ng l i tiêu th

ng đ n nhi u k , vì

k khác.


Khi m c đ ho t đ ng t ng thì đ nh phí tính cho m t ho t đ ng c n c gi m và
ng

c l i.
nh phí bao g m các kho n chi phí nh kh u hao thi t b s n xu t, chi phí

qu ng cáo, ti n l

ng c a b ph n qu n lý ph c v …

3. Chi phí h n h p:
Khái ni m:Chi phí h n h p là lo i chi phí mà b n thân nó g m c các y u t
bi n phí l n đ nh phí.

m c đ ho t đ ng c n b n chi phí h n h p th hi n các đ c

đi m c a đ nh phí quá m c đ l i th hi n đ c tính c a bi n phí.
Chi phí h n h p r t quan tr ng vì chi phí h n h p r t ph bi n trong các
doanh nghi p. Chi phí h n h p bao g m các kho n chi phí nh chi phí đi n n

c,

b o trì, s n xu t chung,…
- Ph n đ nh phí c a chi phí h n h p ph n ánh ph n chi phí c n b n, t i thi u
đ duy trì ph c v và đ gi cho d ch v đó luôn

tình tr ng s n sàng ph c v .

- Ph n bi n phí ph n ánh ph n th c t ph c v ho c ph n s d ng v



ng án s n xu t hi u qu .

- Xác đ nh giá tr hàng t n kho, s n ph m d dang trong t ng khâu c a quá
trình s n xu t tiêu th s n ph m.
- Phân tích chi phí trong t ng th i k , c a các s n ph m, c a các th tr
giao khoán n i b v i m c tiêu gi m thi u chi phí

ng,

giai đo n nào đó trong quá

trình s n xu t tiêu th s n ph m.
- Xác đ nh khung giá trong kinh doanh đ m b o không b nh h

ng ho c áp

đ t b i các đ i th c nh tranh.
- Thi t l p các d toán cho t ng khâu công vi c, cho vi c s n xu t t ng lo i
s n ph m.
1.2. N i dung công tác qu n lý chi phí SXKD trong doanh nghi p
1.2.1. Khái quát v qu n lý chi phí SXKD
L p k ho ch

ánh giá

Ra quy t
đ nh

Th c hi n

l c có s n đ đ t đ

c các m c tiêu đã đ ra.

L p k ho ch chi phí là vi c xác đ nh toàn b m i chi phí doanh nghi p chi
ra đ s n xu t và tiêu th s n ph m c a k k ho ch. Thông qua vi c l p k ho ch,
doanh nghi p có th ki m tra tình hình s d ng chi phí, phát hi n kh n ng ti t ki m
chi phí đ thúc đ y c i ti n bi n pháp qu n lý kinh doanh. L p k ho ch chi phí s n
xu t kinh doanh ph c v đ c l c cho vi c hoàn thành nhi m v ti t ki m chi phí c a
doanh nghi p. Vì l p k ho ch chi phí ngh a là đã xây d ng cho doanh nghi p m t
m c tiêu đ ph n đ u. Khi s n xu t kinh doanh m c tiêu này luôn đ
nghi p c g ng th c hi n và đ ng th i c ng đ

c doanh

c doanh nghi p tìm tòi khai thác

ti m n ng h th p chi phí và giá thành s n ph m.
u tiên là l p k ho ch (d toán) chi phí. D toán có h p lý sát sao thì
doanh nghi p m i có c s đ ti n hành theo dõi và phát hi n kh n ng ti m tàng đ
ti t ki m chi phí. Vi c ki m tra quá trình th c hi n, ch p hành k ho ch d toán
c ng h t s c quan tr ng. Ki m tra th

ng xuyên, phân tích, đánh giá s bi n đ ng

c a chi phí trong t ng th i k , doanh nghi p m i có c h i đ tìm tòi nh ng bi n
pháp qu n lý c th thích ng v i t ng th i k ho t đ ng c a doanh nghi p. Có nh
v y các bi n pháp này m i phát huy đ
thành s n ph m.


Nhà qu n tr sau khi đã l p k ho ch đ y đ và h p lý, t ch c th c hi n k
ho ch đòi h i ph i ki m tra và đánh giá các vi c th c hi n nó. Ph

ng pháp th

ng

dùng là so sánh s li u k ho ch và d toán v i s li u th c hi n, đ t đó nh n di n
các sai bi t gi a k t qu đ t đ

c v i m c tiêu đã đ ra, đ làm đ

c đi u này, nhà

qu n tr c n các k toán viên cung c p các báo cáo th c hi n, có tác d ng nh m t
b

c ph n h i giúp nhà qu n tr nh n di n ra các v n đ còn t n t i và c n có tác

đ ng c a qu n lý.
Ki m tra và đánh giá là hai ch c n ng có liên quan ch t ch v i nhau. Các
nhà qu n tr th a hành th

ng đánh giá t ng ph n trong ph m vi ki m soát c a h ,

các nhà qu n tr c p cao h n không tham gia tr c ti p vào quá trình ho t đ ng hàng
ngày.

ánh giá d a vào các báo cáo th c hi n c a t ng b ph n th a hành mà k



ó là m t ch c n ng quan tr ng, xuyên su t các khâu

qu n tr doanh nghi p, t khâu l p k ho ch, t ch c th c hi n cho đ n khâu ki m
tra đánh giá. Ch c n ng ra quy t đ nh đ

c v n d ng liên t c trong su t quá trình

ho t đ ng c a doanh nghi p. Ví d : hàng ngày, hàng tu n nhà qu n tr quy t đ nh
s n ph m ph i mua vào hay ph i s n xu t đ đáp ng nhu c u tiêu th nh t đ nh,
ho c quy t đ nh hình th c qu ng cáo s nh th nào trên các ph

ng ti n thông tin

đ i chúng đ có hi u qu nh t.
có thông tin thích h p, đáp ng cho nhu c u thích h p c a qu n lý, k
toán qu n tr s th c hi n các nghi p v phân tích chuyên môn vì nh ng thông tin
này th

ng không có s n. K toán qu n tr s ch n l c nh ng thông tin c n thi t,

thích h p r i t ng h p, trình bày chúng theo m t trình t đ hi u nh t và gi i thích
quá trình phân tích đó cho các nhà qu n tr .
1.2.2. Khái quát v hi u qu qu n lý chi phí s n xu t kinh doanh
M c tiêu c a s n xu t kinh doanh c a các doanh nghi p là ph i thu đ
nhu n t i đa vì v y đ đ t đ

cl i

c m c tiêu này ngoài y u t cung c u c a th tr


vào y u t ch quan là ch y u.
- Gi m chi phí:

i u này mang tính ch quan là ch y u, đòi h i các doanh

nghi p c n ch đ ng qu n lý ch t ch chi phí, làm sao v i m t chi phí có h n đ nh
khai thác đ

c nhi u tài nguyên nh t, có giá tr kinh t cao nh t.

Hình 1.4: M i quan h gi a chi phí, doanh thu và l i nhu n
1.3. Các nhân t ch y u nh h

ng đ n chi phí s n xu t kinh doanh

1.3.1. i u ki n t nhiên
Quy lu t v vai trò tác đ ng đ c bi t c a nhân t m đ a ch t t nhiên đ n
hi u qu s n xu t kinh doanh, mà tr c ti p đ n giá thành s n xu t. Theo quy lu t
này g m đi u ki n đ a ch t m , đi u ki n khí h u, đi u ki n t nhiên. Thu c tính
c a nó là tính không đ ng nh t v ch t l
nhiên c a môi tr

ng khoáng.

ng, c u t o và các đi u ki n đ a ch t t