Một số biện pháp giúp chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống
cho Trẻ trong trường mầm non
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài:
Như chúng ta đã biết, kỹ năng sống là những kỹ năng cần có cho hành vi
lành mạnh cho phép bạn đối mặt với những thách thức của cuộc sống hằng ngày,
kỹ năng sống bắt nguồn từ cuộc sống, nhưng không phải chỉ là những kỹ năng để
sống mà là công cụ để một người đạt đến thành công trong cuộc sống cá nhân,
công việc và cuộc sống xã hội và cách mỗi người sử dụng công cụ ấy sẽ tạo ra sự
khác biệt.
Có ai đã nói “ Gieo hành vi, gặt được thói quen ”Ở lứa tuổi mầm non hành
vi nhận thức của trẻ giống như tờ giấy trắng. Khi gieo lên đó những mầm nhân
cách nào thì nó sẽ hình thành thói quen đó cho trẻ sau này, muốn trẻ hình thành
được thói quen tích cực thì phải thông qua hoạt động trải nghiệm và thích nghi.
Ngày nay cuộc số tấp nập hơn cha mẹ mải lo kiếm thật nhiều tiên mà họ đã quên
mất đến việc chăm sóc và dạy con cái. Họ thuê giúp việc chăm sóc con họ và yêu
cầu giúp việc bón cơm , tăm rửa mặc quần áo..... mặc dù những công việc đó con
họ có thể tự làm được. Chính vì vậy mà khi gặp khó khăn con họ sẽ không tự giải
quyết được vấn đề.
Đối với trẻ Mầm non, chúng ta muốn con trẻ lớn lên trở thành những con
người tốt, sống có sức khỏe, bản lĩnh, có đủ phẩm chất và năng lực làm việc, trước
hết chúng ta phải nhìn nhận lại bản thân mình trước khi dạy trẻ: bản thân chúng ta

1


cần gì? thiếu gì? dựa vào cái gì để thành công? ... thì hãy dựa vào đó mà dạy cho
những đứa trẻ của chúng ta những điều y như thế.
Việc xây dựng kỹ năng sống cho trẻ không gì hơn là tạo cho trẻ có cơ hội để
trẻ được trải nghiệm, khám phá, thích nghi và hướng dẫn cho trẻ cách tự thể hiện
mình. Có như thế thì chúng ta mới có thể có những đứa trẻ tự chủ động, tích cực,

Nếu thực sự được sự quan tâm và cộng đồng chia sẻ, hợp tác thì công tác
giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong độ tuổi mầm non sẻ trở thành một nhiệm vụ
rất cần thiết và cấp bách trong việc giáo dục thế hệ trẻ nói chung và trẻ trong độ
tuổi mầm non nói riêng.
5. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp điều tra, nghiên cứu.
- Phương pháp luyện tập, thực hành.
- Phương pháp kiểm tra, đánh giá.
- Phương pháp thống kê, phân tích tổng hợp.
- Phương pháp tổng kết và rút kinh nghiệm
6. Dự báo những đóng góp của đề tài
Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ lứa tuổi Mầm non nhằm góp phần hình thành
nhân cách của trẻ, đào tạo những chủ nhân tương lai của đất nước phát triển một
cách toàn diện.
3


Công tác giáo dục kỹ năng sống cho trẻ Mầm non là quá trình tác động đến
đứa trẻ, tạo cơ hội cho trẻ tham gia vào các hoạt động trải nghiệm, khám phá và từ
đó rút ra được những kinh nghiệm cho bản thân, góp phần hình thành nhân cách
con người mới xã hội chủ nghĩa.
Làm tốt được công tác nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
trong trường mầm non thì tôi chắc chắn rằng trong thời gian tới các cấp trong
ngành giáo dục đã đang và sẽ rất quan tâm đến công tác giáo dục kỹ năng sống cho
trẻ, đưa công tác giáo dục kỷ năng sống vào một môn học chính khóa. Góp phần
đào tạo thế hệ trẻ trở thành thế hệ vàng son, trở thành những con người đủ các
phẩm chất về thể chất, đạo đức, tinh thần và trí tuệ, tạo thành một thế hệ hùng hậu
cho Tổ quốc.

II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

thức, thái độ và các giá trị, hành vi lành mạnh nhằm giảm thiểu các nguy cơ có hại
cho sức khỏe và cải thiện cuộc sống của mình, chẳng hạn, biết đặt mục tiêu cho
cuộc sống, thể hiện sự kiên định trước những cám dỗ không có lợi cho sức khỏe …
Những năm gần đây, kết quả của nhiều nghiên cứu cho thấy rằng, những can
thiệp dựa trên giáo dục kỹ năng sống giúp cho việc thay đổi hành vi đạt hiệu quả
cao hơn so với các phương pháp tiếp cận chỉ cung cấp thông tin, nâng cao nhận
5


thức. Ở Việt Nam, những năm gần đây, việc giáo dục kỹ năng sống ngày càng
được nhân rộng về nội dung chương trình và bước đầu đã có những kết quả đáng
ghi nhận.
Vì vậy, trường mầm non có nhiệm vụ giáo dục trẻ có được những thói quen
học tập, sinh hoạt hàng ngày.
Giáo dục “Kỹ năng sống” cho trẻ MN nhằm giúp trẻ có kinh nghiệm trong
cuộc sống, biết được những điều nên làm và không nên làm.
Giáo dục “Kỹ năng sống” cho trẻ là giáo dục cách sống tích cực trong xã
hội hiện đại. Giáo dục cho trẻ những kỹ năng mang tính cá nhân và xã hội nhằm
giúp trẻ có thể chuyển kiến thức, thái độ, cảm nhận thành những khả năng thực
thụ, giúp trẻ biết xử lý hành vi của mình trong các tình huống khác nhau trong
cuộc sống
Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non, mẫu giáo, đó là những hoạt động
tích cực, hướng vào những hoạt động cá nhân hoặc một nhóm trẻ với mục đích
giúp trẻ có thể ứng phó hiệu quả với các tình huống, thách thức trong cuộc sống
hàng ngày. Định hướng của giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là giúp trẻ làm chủ bản
thân, ứng xử phù hợp với cộng đồng và xã hội, thích nghi, học tập hiệu quả, nâng
cao sức khỏe tinh thần và thể chất, ứng phó tích cực trong các tình huống của cuộc
sống. theo một số nghiên cứu cho thấy, các kỹ năng sống khác nhau theo địa lý,
thời gian…ví dụ như trẻ em vùng biển thì có một số kỹ năng sống khác với trẻ em
vùng núi, kỹ năng sống của trẻ em thành phố khác với kỹ năng sống trẻ em nông


Về nhận thức: giáo dục kỹ năng sống giúp cho trẻ có một nền tảng kiến
thức, ham mê hiểu biết, khám phá, xây dựng cho trẻ niềm ham mêm học tập suốt
đời.
Giáo dục kỹ năng sống giúp trẻ có bước đệm chuẩn bị sẵn sàng cho giai
đoạn tiểu học: việc giáo dục kỹ năng sống từ sớm giúp trẻ có khả năng thích nghi
với sự thay đổi môi trường sống, khả năng hòa nhập nhanh, giúp trẻ tự tin bước
vào lớp 1.
Kỹ năng sống của trẻ bao gồm rất nhiều kỹ năng : Kỹ năng giao tiếp ứng xử,
kỹ năng vệ sinh, kỹ năng thích nghi với môi trường sống, kỹ năng hợp tác chia
sẻ.....
Dạy kỹ năng sống cho trẻ là truyền cho trẻ những kinh nghiệm sống của
người lớn. Nhằm giúp trẻ có những kỹ năng đương đầu với những khó khăn trong
cuộc sống. Trẻ biết vận dụng, biến những kiến thức của mình để giải quyết những
khó khăn trong cuộc sống cho phù hợp.
1.2. Cơ sở thực tiễn:
Một cá nhân nếu có đầy đủ kiến thức trong cuộc sống nhưng lại chưa có kỹ
năng cuộc sống (Bao gồm rất nhiều kỹ năng) và biết sử dụng linh hoạt kỹ năng này
thì không đảm bảo cá nhân đó có thể đưa ra các quyết định hợp lý, giao tiếp có
hiệu quả và có mối quan hệ tốt với mọi người. Kỹ năng sống chính là năng lực tâm
lý xã hội để đáp ứng và đối phó những yêu cầu và thách thức trong cuộc sống hàng
ngày.
Một nghiên cứu gần đây về sự phát triển trí não của trẻ cho thấy khả năng
giao tiếp, khả năng biết tự kiểm soát, thể hiện các cảm giác của mình, biết cách
8


ứng xử phù hợp và biết tự cách giải quyết các vấn đề cơ bản một cách tự lập rất
quan trọng đối với trẻ. Chính vì vậy, việc đi sâu lồng ghép dạy kỹ năng sống cho
trẻ phù hợp với từng độ tuổi từ lứa tuổi Mầm non vô cùng cần thiết và quan trọng

Trẻ được phân chia học theo độ tuổi 100% và được thực hiện chương trình
Giáo dục Mầm non.
Phụ huynh có hiểu biết về Giáo dục Mầm non và rất quan tâm đến công tác
chăm sóc và giáo dục trẻ của nhà trường.
2.2. Khó khăn:
Số học sinh tương đối đông, vượt chỉ tiêu biên chế số trẻ/lớp đối với các độ
tuổi.
Học sinh đa số được phụ huynh nuông chiều quá mức nên ảnh hưởng rất lớn
đến công tác giáo dục các kỹ năng sống cho trẻ.
Đội ngũ giáo viên trẻ đông, số mới ra trường nhiều nên vốn kinh nghiệm để
dạy trẻ còn nhiều hạn chế.
Một số phụ huynh chỉ quan tâm đến việc học văn hoá của con mà không quan
tâm đến việc dạy các kỹ năng sống cho trẻ nên một số trẻ rất ương bướng và khó bảo.
2.3. Khảo sát thực trạng chất lượng trước khi thực hiện đề tài:

10


Để việc nghiên cứu đạt hiệu quả, ngay từ đầu năm học tôi có làm một cuộc
khảo sát nhằm đánh giá vốn kỹ năng sống hiện tại của trẻ trước khi thực hiện đề tài
và mức độ kiến thức dạy kỷ năng sống cho trẻ của giáo viên.
Bảng 1. Kết quả khảo sát học sinh về vốn kỹ năng sống (Số học sinh
được khảo sát 580 trẻ)
Kết quả

Nội dung khảo sát

Số lượng

Tỷ lệ (%)


Nhìn vào bảng khảo sát ta thấy số trẻ đến trường mầm non chưa thật sự tự
tin, trẻ còn nhút nhát, chưa mạnh dạn, các kỹ năng về giao tiếp, kỹ năng hợp tác
chia sẻ, kỹ năng tự lập ( Kỹ năng tự phục vụ còn hạn chế rất nhiều)
Bảng 2. Kết quả khảo sát đội ngũ giáo viên về kiến thức dạy kỷ năng sống
cho trẻ trước khi thực hiện đề tài: (Số giáo viên được khảo sát 33 người)
Kết quả

Nội dung khảo sát

Số lượng

Nắm một cách vững vàng các kỹ năng sống 25/33

Tỷ lệ (%)
75,7%

cơ bản đối với trẻ mầm non
Biết tổ chức các hoạt động lồng ghép giáo 13/33

39,3%

dục kỷ năng sống
Mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp trước đám đông

27/33

81,8%

Đội ngũ giáo viên : Số giáo viên nhiều tuổi thì công tác dạy không nhiều và

năng sống cho trẻ thì việc xây dựng kế hoạch bồi dưỡng là một việc làm không thể
thiếu. Chính vì vậy mà chúng tôi đặc bồi dưỡng cho giáo viên như sau:
+ Cung cấp tài liệu cho giáo viên tham khảo về những hoạt động dạy trẻ kỹ
năng sống trong trường mầm non.
+ Bồi dưỡng về lý thuyết: Qua khảo sát học sinh về các kỹ năng sông. Tôi
nhận thấy trẻ của trường mình một số kỹ năng còn hạn chế . Vì vậy tôi đã tập
chung bồi dưỡng cho giáo viên về lý thuyết những nội dung mà trẻ còn yếu để
giáo viên có kiến thức dạy trẻ.
Bồi dưỡng cho giáo viên hiểu rõ thế nào là dạy kỹ năng sống. Kỹ năng sống
là dạy cho trẻ những kỹ năng gì? Dạy kỹ năng sống là dạy trẻ vào thời điểm nào là
hiệu quả nhất.Đặc biệt nhấn mạnh đến nhưng kỹ năng:
Kỹ năng lao động tự phục vu
Kỹ năng hợp tác, chia sẻ
Kỹ năng giao tiếp lễ giáo
Khả năng thích tìm tòi khám phá và học hỏi
Kỹ năng mạnh dạn tự tin
Tôi đã cụ thể hóa nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ Mầm non gồm có
các nội dung sau để bồi dưỡng cho đội ngỹ giáo viên
+ Kỹ năng sống tự tin: Một trong những kỹ năng đầu tiên mà giáo viên cần
chú tâm là phát triển sự tự tin, lòng tự trọng của trẻ. Ngày từ khi đến lớp giáo viên
nên khuyến khích động viên trẻ giới thiệu tên của mình với các bạn trong lớp .
Nghĩa là giúp trẻ cảm nhận được mình là ai, cả về cá nhân cũng như trong mối
quan hệ với những người khác. Kỹ năng sống này giúp trẻ luôn cảm thấy tự tin
13


trong mọi tình huống ở mọi nơi, mọi lúc. Nếu trẻ không mạnh dạn tự tin thì sẽ rất
khó khăn trong việc giao tiếp sau này.
+ Kỹ năng lao đông tự phục vụ: Đối với trẻ Mầm non trước khi trẻ học cách
tự phục vụ thì trẻ đang còn rất vụng về, khi cho trẻ ăn có thể bố, mẹ hoặc cô giáo

Bồi dưỡng giáo viên dạy kỹ năng hợp tác chia sẻ thông qua các viên dạy trẻ
các trò chơi, câu chuyện, bài thơ, bài hát giáo viên giúp trẻ học cách cùng làm việc
với bạn, hợp tác với mọi người trong quá trình chơi, đây là một công việc không
nhỏ đối với trẻ lứa tuổi này. Khả năng hợp tác sẽ giúp trẻ biết cảm thông và cùng
làm việc với các bạn. Giúp trẻ hiểu dược tầm quan trong khi làm việc có sự chia sẻ
và ủng hộ của người khác… Đối với trẻ mầm non có thể hợp tác để có thể làm
được những công việc đơn giản như tự xếp gọn đồ chơi của mình thật ngăn nắp.
Mục đích của việc này chính là dạy trẻ cách trân trọng những gì mình đang có
cũng như ý thức trách nhiệm với những thứ là của mình và của bạn. ( Ảnh các bạn
đang cùng nhau hợp tác)
+ Kỹ năng thích tò mò, ham học hỏi, khả năng thấu hiểu: Đây là một trong
những kỹ năng quan trọng nhất cần có ở trẻ vào giai đoạn này là sự khát khao được
học, được tìm hiểu, thích khám phá, tìm tòi, trẻ thích được trải nghiệm để có thể
phát hiện ra nhiều điều mới lạ ở xung quanh trẻ. Giáo viên cần sử dụng nhiều tư
liệu và ý tưởng khác nhau để khêu gợi tính tò mò tự nhiên của trẻ. Nhiều nghiên
15


cứu cho thấy rằng, các câu chuyện hoặc các hoạt động và tư liệu mang tính chất
khác lạ thường khêu gợi trí não nhiều hơn là những thứ có thể đoán trước được.
+ Kỹ năng giao tiếp: Đây là một kỹ năng cơ bản và khá quan trọng đối với
trẻ. Kỷ năng này có vị trí chính yếu so với tất cả các kỹ năng khác như đọc, viết,
làm toán và nghiên cứu khoa học. Giáo viên cần phải dạy trẻ biết thể hiện bản thân
và diễn đạt ý tưởng của mình cho người khác hiểu, trẻ cần cảm nhận được vị trí,
kiến thức của mình trong thế giới xung quanh. Nếu trẻ cảm thấy thoải mái khi nói
về một ý tưởng hay chính kiến nào đó, trẻ sẽ trở nên dễ dàng học và sẽ sẵn sàng
tiếp nhận những suy nghĩ mới. Đây chính là yếu tố cần thiết để giúp trẻ sẵn sàng
học mọi thứ.
+ Dạy trẻ biết nói lời cảm ơn, xin lỗi: Ngay từ khi còn bé, nếu trẻ hiểu được
nên dùng những lời cảm ơn và xin lỗi trong hoàn cảnh phù hợp thì sẽ rất có lợi

Bài 17: An toàn giao thông
Bài 18: Thiệp yêu thương
CHỦ ĐỀ 4: GIÁ TRỊ TRÁCH NHIỆM
BàiI 19: Hoàn thành nhiệm vụ
Bài 20: Kỹ năng giúp mẹ gấp quần áo
Bài 21: Kỹ năng bảo quản đồ vật
17


Bài 22: Lời hứa và trách nhiệm thực hiện lời hứa
Bài 23: Ứng xử lịch sự nơi công cộng
CHỦ ĐỀ 5: GIÁ TRỊ HẠNH PHÚC
Bài 24: Hạnh phúc đến từ sự bình yên và yêu thương
Bài 25: Kỹ năng cảm thông, chia sẻ với người khác
Bài 26: Kỹ năng tự nhận thức
CHỦ ĐỀ 6: GIÁ TRỊ HỢP TÁC
Bài 27: Hợp tác
Bài 28: Hợp tác là hiểu được giá trị của mình
Bài 29: Mình có thể giúp bạn không
Bài 30: Kỹ năng tạp dựng sự hợp tác

CHỦ ĐÈ 7: GIÁ TRỊ TRUNG THỰC
Bài 31: Người trung thực
Bài 32: Giá trị trung thực
Bài 33: Kỹ năng thể hiện sự trung thực
CHỦ ĐỀ 8: GIÁ TRỊ KHIÊM TỐN
Bài 34: Người khiêm tốn
Bài 35: Biểu hiện của sự khiêm tốn
Bài 36: Kỹ năng rèn luyện sự khiêm tốn
Bài 37: Tác hại của không kiêm tốn

4. Cất ba lô

20.Chải tóc

5. Cách đứng lên và ngồi xuống ghế

21.Cách sử dụng đũa

6. Cách bê ghế

22.Khóa kéo

7. Cách rửa tay

23.Cách cắt móng tay

8. Cách xúc miệng nước mũi

24.Cách quét rác trên sàn
19


9. Cách lấy nước uống

25.Cách lau chùi nước

10.Cách xử lý khi ho

26.Đóng mở đai da


Hướng dẫn giáo viên tự thiết kế các bộ học cụ.

20


Cho giáo viên tập thực hành các thao tác để dạy trẻ giống như trong đĩa
(Các giáo viên tự quan sát lẫn nhau và cùng sửa chữa cho nhau để toàn bộ giáo
viên phải theo tác thật chính xác)
Thông qua các hình thức bồi dưỡng này để giúp cho giáo viên nhận thức
đúng đắn về : Yêu cầu- Nội dung – Hình thức cũng như phương pháp giáo dục trẻ
kĩ năng sống để áp dụng vào dạy trẻ kĩ năng sống hàng ngày đạt hiệu quả cao.
3.3. Chỉ đạo giáo viên lồng ghép giáo dục kĩ năng sống cho trẻ thông qua các
hoạt động trong ngày cụ thể như :
Thông qua giờ đón và trả trẻ : Giúp cho giáo viên nhận thấy rằng việc dậy
kỹ năng chủ yếu ở hoạt động này là kỹ năng tự phục vu và kỹ năng giáo dục lễ
giáo : Cất gầy dép, ba lô, chào cô, chào bố mẹ.Ngoài ra giáo viên trò chuyện hoặc
kể cho trẻ nghe các câu chuyện thông quá đó giáo dục và khắc sâu các kĩ năng
sống cho trẻ : Ví dụ : Cô hỏi trẻ : kĩ năng ứng sử : Hôm qua nghỉ ở nhà con làm
gì ? Ở nhà chơi như thế nào là an toàn nhất ? Khi đi thăm người ốm cùng bố mẹ
con phải như thế nào ….
Thông qua họat động học: Hướng dẫn giáo viện lựa chon những bài thơ câu
chuyện có mang tính giáo dục kỹ năng sống như : Tích Chu, ba cô gái , bác gấu
đen và 2 chú Thỏ, Nhổ củ cải,,VD: Giáo dục trẻ kỹ năng hợp tác thông qua câu
chuyện “ Nhổ củ cải” Một mình ông lão thì không thể nhổ được củ cải khổng lồ
mà phải cần sự hợp tác của các thành viên trong gia đình thì mới nhổ được.
Thông qua hoạt động ngoài trời và tham quan dã ngoại: Thông qua hoạt
động này chỉ đạo giáo viên bằng các đối tượng trẻ được quan sát, cô tận dụng các
21





việc tập cho trẻ khả năng tự phục vụ trong bữa ăn là tập cho trẻ tự vệ sinh cá nhân
như rửa tay đúng quy trình, lau mặt đúng kỹ năng, biết thay quần áo, gấp quần
áo…, biết sử dụng đồ dùng ăn uống cách đúng mức.

Hình ảnh: Trẻ tự ăn cơm

Hình ảnh: Trẻ tự rửa tay bằng xà phòng.

24


Hình ảnh: Trẻ tự lau mặt
Thông qua hoạt động vui chơi :Trẻ mầm non chơi mà học – Học bằng chơi .
Hoạt động vui chơi mang tính tích hợp cao trong giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
trẻ. Hoạt động chơi được tổ chức đáp ứng nhu cầu của trẻ, đồng thời tích hợp nội
dung giáo dục, trong đó có nội dung giáo dục kĩ năng sống nên giáo viên lồng ghép
giáo dục các kĩ năng sống thông qua nội dung từng trò chơi đặc biệt là các trò chơi
phân vai .Với hoạt động vui chơi hướng dẫn giáoviên lựa chon chủ đề chơi, các
kỹ năng sống được lồng ghép thông qua hoạt động vui chơi Vi dụ : Trò chơi bác sĩ
: qua trò chơi này cô giáo dạy tre biết cảm thông chia sẻ với người ốm, với người
thiệt thòi …VD Góc xây dựng trẻ phải có sự hỗ trợ của các nhóm chơi trong góc
nghệ thuật để xây dựng các công trình.

25