Header Page 1 of 166.
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH
---------------------------------------------------

PHẠM THỊ VÂN KHÁNH

THỰC TRANG VÀ GIẢI PHÁP CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU ĐẤT
NÔNG NGHIỆP TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HOÁ TRÊN ĐỊA
BÀN THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN

Chuyên ngành: Kinh tế Nông nghiệp
Mã số: 60.31.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Thái nguyên, năm 2010
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

Footer Page 1 of 166.

http://www.lrc-tnu.edu.vn


Header Page 2 of 166.
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH
---------------------------------------------------

PHẠM THỊ VÂN KHÁNH


ĐTH
KH - KT

Diện tích gieo trồng
Đô thị hóa
Khoa học kỹ thuật

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

Footer Page 3 of 166.

http://www.lrc-tnu.edu.vn


Header Page 4 of 166.
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU

Trang

1. Tính cấp thiết của đề tài

1

2. Mục tiêu nghiên cứu

4

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu


11

1.1.2. Kinh nghiệm chuyển dịch cơ cấu đất nông nghiệp trong quá
trình đô thị hoá ở một số nước trên thế giới và ở Việt Nam

20

1.1.2.1. Kinh nghiệm chuyển dịch cơ cấu đất nông nghiệp trong
quá trình đô thị hoá ở một số nước trên thế giới

20

1.1.2.3. Kinh nghiệm chuyển dịch cơ cấu đất nông nghiệp trong
quá trình đô thị hoá ở Việt Nam

29

1.1.3. Cơ cấu đất đai và các vấn đề lý luận về cơ cấu đất nông
nghiệp

31

1.1.3.1. Khái niệm về chuyển dịch cơ cấu đất nông nghiệp

31

1.1.3.2. Chuyển dịch cơ cấu đất nông nghiệp trong quá trình đô
thị hóa phát triển

31


36

1.2.6. Phương pháp sử lý số liệu

37

1.2.7. Phương pháp đánh giá sự tác động của đô thị hoá tới chuyên
dịch cơ cấu đất nông nghiệp đến thu nhập của người dân

37

1.2.8. Phương pháp phân tích các nguyên nhân của sự tác động của
quá trình đô thị hoá tới sự chuyển dịch cơ cấu đất nông nghiệp
1.2.9. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu

38
38

1.2.9.1. Yêu cầu của các chỉ tiêu đánh giá

38

1.2.9.2.Các chỉ tiêu phản ánh về hiệu quả sản xuất ý nghĩa của
các chỉ tiêu và cách tính các chỉ tiêu đó

39

1.2.9.3.Các chỉ tiêu phản ánh doanh thu và lợi nhuận



41

2.1.1.3 .Khí hậu thuỷ văn

43

2.1.1.4. Tài nguyên thiên nhiên và xã hội

47

2.1.1.5. Đánh giá chung về diều kiện tự nhiên của đến sự phát
triển kinh tế xã hội và tình hình sản xuất nông nghiệp
2.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội

48
49

2.1.2.1. Thực trạng phát triển kinh tế

49

2.1.2.2. Về cơ cấu kinh tế

51

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

Footer Page 5 of 166.



2.1.3.3. Đánh giá những lợi thế, khó khăn thách thức trong việc
phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Thái Nguyên

72

2.2. Kết quả nghiên cứu

75

2.2.1. Thực trạng quá trình đô thị hóa tới chuyển dịch cơ cấu đất đai
công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ

75

2.2.2. Thực trạng quá trình đô thị hóa tới chuyển dịch cơ cấu đất nông
nghiệp trên địa bàn thành phố Thái Nguyên

77

2.2.2.1. Tình hình chuyển dịch cơ cấu đất trồng cây hàng năm

79

2.2.2.2. Tình hình chuyển dịch cơ cấu đất trồng cây lâu năm

81

2.2.3. Hiệu quả sản xuất của việc chuyển dịch cơ cấu đất nông
nghiệp trong quá trình đô thị hóa

87

http://www.lrc-tnu.edu.vn


Header Page 7 of 166.
2.3.1.2. Cơ cấu các hộ điều tra theo thu nhập

89

2.3.1.3. Các nguồn lực sản xuất chủ yếu của các hộ nông dân

90

2.3.2. Tình hình đất đai của các hộ nông dân

91

2.3.2.1. Tình hình đất đai bình quân của các hộ nông dân trước và
sau quá trình thu hồi đất nông nghiệp

91

2.3.2.2. Tình hình chuyển dịch cơ cấu Đất trồng cây hàng năm
của các hộ nông dân trên địa bàn thành phố Thái Nguyên

99

2.3.2.3.Tình hình chuyển dịch cơ cấu đất trồng cây lâu năm của
các hộ nông dân trên địa bàn thành phố Thái Nguyên

112

2.3.6. Phân tích hồi quy về kết quả sản xuất nông nghiệp của các hộ
nông dân trước và sau quá trình thu hồi đất

114

2.3.7. Những khó khăn hạn chế cần giải quyết

118

CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU
ĐẤT NÔNG NGHIỆP HỢP LÝ TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HOÁ TRÊN

119

ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN

3.1. Quan điểm về chuyển dịch cơ cấu đất nông nghiệp trong quá trình
đô thị hóa

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

Footer Page 7 of 166.

119

http://www.lrc-tnu.edu.vn



trên địa bàn thành phố Thái Nguyên

122

3.4. Giải pháp cụ thể

125

3.4.1. Đối với hộ khá

125

3.4.2. Đối với hộ nghèo

125

3.4.3. Đối với các vùng

125

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

Footer Page 8 of 166.

127

http://www.lrc-tnu.edu.vn


Đô thị hóa của Việt nam trong những năm qua tuy có tốc độ tăng nhanh
nhưng chưa đồng đều , hợp lý và hài hòa , còn bộc lộ nhiều bất cập về phát triển
của lực lượng sản xuất cũng như khai thác các lợi thế và tiềm năng

, các nguồn

tài nguyên , nguồn nhân lực v .v...Có những nơi thì đô thị hóa quá nhanh

, thậm

chí quá tải , dẫn đến những tác động tiêu cực về môi trường , những khó khăn về
phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng phát triển đô thị . Có nơi đô thị hóa lại quá
chậm, đô thị hóa thấp đã làm chậm tiến trì nh công nghiệp hóa
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên 1

Footer Page 9 of 166.

, hiện đại hóa và

http://www.lrc-tnu.edu.vn


Header Page 10 of 166.
khai thá c chưa hiệu quả các tiềm năng , lợi thế và các nguồn lực ở đị a phương
dẫn đến sự gia tăng về khoảng cách phát triển giữa các vùng miền trong cả nước .
Mặt khác đô thị hóa có những biểu hiện tự phát tràn lan

, nhất là ở những vùng

ngoại thành các đô thị lớn hoặc dọc các trục đường giao thông đã làm giảm


Footer Page 10 of 166.

http://www.lrc-tnu.edu.vn


Header Page 11 of 166.
của cả nước . Nhưng những năm g ần đây đã có nh ững bước chuyển biến m ạnh
mẽ, tích cực do đã tập t rung khai thác nội lực và đầu tư nước ngoài , từng bước
mở rộng cơ sở hạ tầng kinh tế

- kỹ thuật , cũng như kết cấu hạ tầng đô thị và

nông thôn. Phát triển kinh tế - xã hội , xây dựng hệ thống đô thị của tỉ nh Thái
Nguyên sẽ p hát huy nhiều tiềm năng , tạo động lực to lớn, toàn diện và sẽ có tốc
độ tăng trưởng nhanh hợp lý vào những năm sắp tới .
Đô thị hoá các vùng, các địa phương đòi hỏi phải có những nghiên cứu đầy
đủ, cụ thể, chi tiết sao cho phù hợp với các đặc điểm, tình hình và điều kiện cụ thể
của từng vùng, từng đị a phương. Đó cũng là những đòi hỏi đóng góp cho sự phát
triển của khoa học về đô thị hóa và quy hoạch xây dựng hệ thống đô thị .
Thực hiện nghị quyết số 37/NQ-TW của Bộ Chính trị ngày 01/7/2004 về
phương hướng phát triển kinh tế - xã hội đảm bảo an ninh quốc phòng vùng
trung du miền núi Bắc Bộ.
Thực hiện nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên lần thứ XVII.
Phát triển hệ thống đô thị có vai trò vô cùng quan trọng đối với quá trình CNH
– HĐH, phát triển kinh tế - xã hội – văn hoá, đảm bảo an ninh quốc phòng và
bảo vệ môi trường sinh thái. Phát triển hệ thống đô thị sẽ góp phần đẩy nhanh
quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành nghề, cơ cấu lao động, hình thành nền nông
nghiệp hàng hoá phát triển.
Để phát triển kinh tế một cách toàn diện, ổn định, vững chắc về trước mắt

tỷ trọng gần 5% và có thể sẽ tiếp tục sụt giảm trong thời gian tới. Mặc dù không
có vai trò lớn trong cán cân kinh tế nhưng khu vực sản xuất nông nghiệp lại góp
phần quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề xã hội như: Tạo việc làm
thường xuyên, mùa vụ cho gần 60% lao động; cung ứng khối lượng lớn nguồn
lương thực, thực phẩm cho người dân Thành phố. Vậy thực trạng của việc
chuyển dịch cơ cấu đất nông nghiệp hiện nay ra sao? diện tích đất nông nghiệp
đang sử dụng có hợp lý không? Có mang lại hiệu quả kinh tế không? Cần có
những định hướng và giải pháp chủ yếu nào để việc chuyển đổi cơ cấu đất nông
nghiệp của thành phố hợp lý đạt hiệu quả kinh tế cao và phát triển vững chắc.
Xuất phát từ tình hình thực tế trên, nhận thức rõ tầm quan trọng của việc
chuyển đổi cơ cấu đất của thành phố Thái Nguyên trong quá trình phát triển
kinh tế - xã hội, tôi chọn luận văn“Thực trạng và giải pháp chuyển đổi cơ cấu
đất nông nghiệp trong quá trình đô thị hoá trên địa bàn thành phố Thái
Nguyên” làm luận văn tốt nghiệp thạc sỹ kinh tế nông nghiệp.
2.Mục tiêu nghiên cứu
2.1.Mục tiêu chung
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên 4

Footer Page 12 of 166.

http://www.lrc-tnu.edu.vn


Header Page 13 of 166.
Trên cơ sở đánh giá thực trạng tình hình chuyển dịch cơ cấu đất đai, cơ
cấu đất nông nghiệp, chủ trương phương hướng và quy hoạch đô thị hoá của
thành phố Thái Nguyên. Từ đó đề ra những giải pháp chủ yếu nhằm chuyển
dịch cơ cấu đất nông nghiệp của thành phố Thái Nguyên theo hướng hợp lý, có
hiệu quả cao, bền vững góp phần phát triển kinh tế xã hội của địa phương, nâng
cao đời sống cho người dân.

Header Page 14 of 166.
3.2.2. Về không gian
Luận văn chủ yếu nghiên cứu về cơ cấu đất nông nghiệp, sự tác động của
quá trình đô thị hoá đến sự chuyển dịch diện tích đất nông nghiệp, và hiệu quả
sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái
Nguyên.
3.2.3. Về nội dụng
Nội dung nghiên cứu trong phạm vi:
Đánh giá thực trạng quá trình chuyển dịch cơ cấu đất nông nghiệp của các
hộ nông đân trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.
Tác động của quá trình đô thị hoá đến sự chuyển đổi cơ cấu đất nông
nghiệp trên địa bàn nghiên cứu.
Những phản ứng của các hộ nông dân trước thực trạng chuyển dịch cơ
cấu đất nông nghiệp.
Hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trong quá trình đô thị hóa
Trọng tâm nghiên cứu là những vấn đề về cơ cấu đất nông nghiệp, hiệu
quả sử dụng đất nông nghiệp, chuyển dịch cơ cấu đất nông nghiệp.
4. Những đóng góp mới của luận văn:
- Phân tích toàn diện quá trình chuyển dịch cơ cấu đất nông nghiệp của
thành phố Thái Nguyên. Đồng thời phân tích những ảnh hưởng của việc chuyển
đổi cơ cấu đất nông nghiệp đến hiệu quả sự dụng đất nông nghiệp.
- Thông qua thu thập và phân tích số liệu, đánh giá được thực trạng
chuyển dịch cơ cấu đất trên địa bàn thành phố. Từ đó đề xuất những giải pháp
phù hợp giúp cho việc thực hiện các quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nói chung
và việc chuyển dịch cơ cấu đất nông nghiệp trong quá trình đô thị hoá của thành
phố Thái Nguyên nói riêng.
5. Bố cục của luận văn:
Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở khoa học và phương pháp nghiên cứu


Theo luật đất đai sửa đổi bổ sung một số điều năm 2001 đã có khái niệm
về đất nông nghiệp như sau: “Đất nông nghiệp là toàn bộ diện tích đất được xác
định chủ yếu được sử dụng vào sản xuất nông nghiệp như trồng trọt, chăn nuôi,
nuôi trồng thủy sản và nghiên cứu thí nghiệm về nông nghiệp, bao gồm: đất
trồng cây hàng năm, đất trồng cây lâu năm, diện tích mặt nước dùng vào mục
đích nuôi trồng thủy sản, đất đồng cỏ, đất thí nghiệm nông nghiệp”.
Đất đai trong nông nghiệp là tư liệu sản xuất chủ yếu, đặc biệt và không
thể thay thế được. Đất là thành phần quan trọng của môi trường sống, là nguồn
cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng, năng xuất cây trồng phụ thuộc rất nhiều
vào chất lượng đất đai.
Đất đai vừa là sản phẩm của tự nhiên vừa là sản phẩm của lao động
Vai trò của đất đai vô cùng quan trọng nó cũng được thể hiện qua Luật đất
đai của nước ta “Đất đai là tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá. Là tư liệu sản
xuất, là thành phần quan trọng của môi trường sống ...”.
* Đặc điểm kinh tế của đất nông nghiệp
- Đất đai vừa là sản phẩm tự nhiên vừa là sản phẩm của lao động
Đất đai là sản phẩm của tự nhiên ban cho con người. Tuy nhiên, con
người đã tiến hành khai phá đất hoang hóa vào sử dụng để tạo ra sản phẩm phục
vụ cho đời sống con người, như vậy đất đai đã kết tinh lao động của con người
vào đó và đồng thời trở thành sản phẩm của lao động con người. Thông qua lao
động con người đã làm tăng giá trị của đất và độ phì nhiêu của đất đai. Đất đai
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên 8

Footer Page 16 of 166.

http://www.lrc-tnu.edu.vn


Header Page 17 of 166.
xuất hiện và tồn tại ngoài ý muốn chủ quan của con người và thuộc sở hữu

Footer Page 17 of 166.

http://www.lrc-tnu.edu.vn


Header Page 18 of 166.
Đất đai được phân bố trên diện tích rộng lớn, cố định. Vị trí cố định của
đất đai gắn liền với điều kiện tự nhiên, có các tính chất vật lý, hóa học, sinh thái
… riêng của từng vùng. Chính từ những đặc điểm này đã góp phần hình thành
lên những lợi thế so sánh nhất định về sản xuất nông nghiệp. Từ đó yêu cầu đặt
ra trong việc sử dụng đất nông nghiệp phải hợp lý cho từng vùng đất, phù hợp
với lợi thế so sánh của mỗi vùng…
- Đất đai trong nông nghiệp nếu được sử dụng hợp lý thì sức sản xuất của
nó không ngừng được tăng lên
Nét đặc trưng của tư liệu sản xuất này là ở chỗ nó khác các tư liệu sản
xuất khác ở quá trình sử dụng. Các tư liệu sản xuất khác trong quá trình sử dụng
sẽ bị hao mòn và hỏng hóc, còn đất đai nếu ta sử dụng hợp lý thì nó lại phát huy
tốt hơn. Đặc điểm này do đất đai có độ phì nhiêu.
Như vậy trong quá trình sản xuất nông nghiệp chúng ta cần phải:
- Quản lý đất đai một cách chặt chẽ theo luật định
- Phân loại đất một cách chính xác
- Bố trí sản xuất nông nghiệp một cách hợp lý
- Thực hiện chế độ canh tác hợp lý để tăng năng xuất đất đai, giữ gìn và
bảo vệ tài nguyên đất.
* Nguyên tắc sử dụng đất đai trong nông nghiệp
- Đất đai cần được sử dụng đầy đủ và hợp lý
Sử dụng đầy đủ có nghĩa là đất đai phải được sử dụng hết, không để diện
tích hoang hóa, càng trồng nhiều vụ trong năm càng tốt. Mọi diện tích đất đai
đều được bố trí phù hợp với đặc điểm kinh tế, kỹ thuật của từng loại đất để vừa
nâng cao năng suất cây trồng vừa giữ gìn và bảo vệ độ phì nhiêu của đất.

Đô thị hóa là hệ quả tất yếu của nền kinh tế phát triển theo hướng công
nghiệp hóa – hiện đại hóa ở bất kỳ một quốc gia nào trên thế giới. Điều này
cũng đồng nghĩa rằng quá trình đô thị hóa càng phát triển mạnh thì quỹ đất của
xã hội dành cho nông nghiệp có xu hướng giảm. Như vậy làm cách nào để có
được một cơ cấu đất đai hợp lý đồng thời làm thế nào để sử dụng quỹ đất (nguồn
lực khan hiếm) của xã hội có hiệu quả nhất trong quá trình đô thị hóa đang diễn
ra một cách mạnh mẽ như hiện nay.
* Khái niệm đô thị hoá
Có nhiều định nghĩa khác nhau về dô thị hóa như sau:
Thứ nhất: Đô thị hóa là sự mở rộng của đô thị, tính theo tỷ lệ phần trăm
giữa số dân đô thị hay diện tích đô thị trên tổng số dân hay diện tích của một
vùng hay khu vực.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên11

Footer Page 19 of 166.

http://www.lrc-tnu.edu.vn


Header Page 20 of 166.
Thứ hai: Đô thị hoá là một quá trình phát triển về dân số đô thị, số lượng
và quy mô của các đô thị cũng như về điều kiện sống đô thị hoặc theo kiểu đô
thị.
Thứ ba: Đô thị hóa là sự mở rộng của đô thị, tính theo tỉ lệ phần trăm
giữa số dân đô thị hay diện tích đô thị trên tổng số dân hay diện tích của một
vùng hay khu vực. Nó cũng có thể tính theo tỉ lệ gia tăng của hai yếu tố đó theo
thời gian. Nếu tính theo cách đầu thì nó còn được gọi là mức độ đô thị hóa; còn
theo cách thứ hai, nó có tên là tốc độ đô thị hóa.
Thứ tư: Đô thị hóa là một quá trình định cư của dân số nông nghiệp sang
phi nông nghiệp, với những chỉ số biểu trưng như: tỷ số dân số đô thị tăng lên

dựng, môi trường kinh tế và thiên nhiên.
* Những đặc điểm của đô thị hóa
- Đô thị hóa mang tính xã hội và lịch sử và là sự phát triển về quy mô, số
lượng, nâng cao vai trò của đô thị trong khu vực và hình thành các chùm đô thị.
- Đô thị hóa gắn liền với sự biến đổi sâu sắc về kinh tế - xã hội của đô thị
và nông thôn trên cơ sở phát triển công nghiệp, giao thông vận tải, xây dựng,
dịch vụ. Do vậy, đô thị hóa không thể tách rời một chế độ kinh tế - xã hội.
- Phương hướng và điều kiện phát triển của quá trình đô thị hóa phụ thuộc
vào trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất.
- Ở các nước phát triển, đô thị hóa đặc trưng cho sự phát triển các nhân tố
chiều sâu (điều tiết và khai thác tối đa lợi ích, hạn chế bất lợi của quá trình đô
thị hóa). Đô thị hóa nâng cao điều kiện sống và làm việc… công bằng xã hội,
xóa bỏ khoảng cách thành thị và nông thôn.
- Ở các nước đang phát triển như Việt Nam, đô thị hóa đặc trưng cho sự
bùng nổ dân số, còn sự phát triển công nghiệp tỏ ra yếu kém. Sự gia tăng dân số
không dựa trên cơ sở phát triển công nghiệp và phát triển kinh tế. Mâu thuẫn
giữa thành thị và nông thôn trở nên sâu sắc do sự mất cân đối.
- Tiền đề cơ bản của đô thị hóa là sự phát triển công nghiệp hay công
nghiệp hóa là cơ sở phát triển đô thị hóa. Đô thị hóa trên thế giới bắt đầu từ
cách mạng công nghiệp (tượng trưng là máy hơi nước) đã thay thế lao động thủ
công bằng lao động máy móc với năng suất lao động cao hơn và đã làm thay
đổi về cơ cấu lao động xã hội trên cơ sở phân công lao động xã hội. Đồng thời,
cách mạng công nghiệp đã tập trung hóa lực lượng sản xuất ở mức độ cao dẫn
đến hình thành đô thị mới, mở rộng quy mô đô thị cũ.
- Đô thị hóa nông thôn: Là xu hướng bền vững có tính quy luật, là quá
trình phát triển nông thôn và phổ biến lối sống thành phố cho nông thôn (cách
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên13

Footer Page 21 of 166.


càng thiếu thốn, môi trường bị ô nhiễm nghiêm trọng, từ đó dẫn đến nhiều hiện
tượng tiêu cực trong đời sống kinh tế - xã hội.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên14

Footer Page 22 of 166.

http://www.lrc-tnu.edu.vn


Header Page 23 of 166.
Sự mở rộng tự nhiên của dân cư hiện có, thông thường quá trình này
không phải là tác nhân mạnh vì mức độ tăng trưởng dân cư tự nhiên của thành
phố thường thấp hơn nông thôn. Sự chuyển dịch dân cư từ nông thôn ra thành
thị, hoặc như là sự nhập cư đến đô thị. ĐTH có các tác động không nhỏ đến sinh
thái và kinh tế khu vực. Đô thị học sinh thái cũng quan sát thấy dưới tác động đô
thị hóa, tâm lý và lối sống của người dân thay đổi. Sự gia tăng quá mức của
không gian đô thị so với thông thường được gọi là "sự bành trướng đô thị"
(urban sprawl), thông thường để chỉ những khu đô thị rộng lớn mật độ thấp phát
triển xung quanh thậm chí vượt ngoài ranh giới đô thị. Những người chống đối
xu thế ĐTH cho rằng nó làm gia tăng khoảng cách giao thông, tăng chi phí đầu
tư hạ tầng kỹ thuật và có tác động xấu đến sự phân hóa xã hội do cư dân ngoại ô
sẽ không quan tâm đến các khó khăn của khu vực trong đô thị. ĐTH nông thôn
thúc đẩy phát triển xã hội.
* Quá trình đô thị hóa
- Quá trình đô thị hóa trên thế giới
Trên thế giới đô thị hóa đã xảy ra khá sớm trong lịch sử phát triển của loài
người, từ thiên niên kỷ trước công nguyên, song cụm từ “đô thị hóa” lại chỉ mới
xuất hiện vào những năm 20 của thế kỷ XX. Thuật ngữ “đô thị hóa” lúc đầu
xuất hiện ở các tạp chí chuyên đề kinh tế, dần dà phổ cập sang kinh tế học, xã

thể đã đạt tới 25% . Sự biến đổi rõ rệt nhất ở các thành phố lớn như Hà Nội, Hải
Phòng, và một số các đô thị mới nâng cấp thành phố như Hải Dương, Hạ Long,
Vĩnh Phúc…
- Quá trình đô thị hóa thành phố Thái Nguyên
Trong quá trình phát triển đô thị hóa trên địa bàn thành phố Thái Nguyên.
Quá trình đô thị hoá cũng mang những đặc trưng cơ bản của quá trình đô thị hóa
ở Việt Nam. Thị xã Thái Nguyên từ sau năm 1945 các cơ sở công nghiệp Trung
ương và địa phương lần lượt ra đời như Khu Gang thép Thái Nguyên được xây
dựng là khu công nghiệp luyện kim đen đầu tiên ở nước ta.
Thành phố Thái Nguyên được công nhận là đô thị loại II theo quyết định
sô 135/2002/QĐ-TTg ngày 14/10/2002, thành phố Thái Nguyên có 28 đơn vị
với tổng dân số là 279.710 người trong đó có khoảng hơn 182.370 dân sống ở
đô thị. Hiện nay thành phố Thái Nguyên cơ bản đã hoàn thành các chỉ tiêu phát
triển kinh tế xã hội theo nghị quyết Đại hội thành phố lần thứ XV, tiếp tục nâng
cấp đô thị để hoàn thiện tiêu chí đô thị loại I trực thuộc tỉnh. Phấn đấu đến năm
2020 trở thành trung tâm công nghiệp, thương mại, du lịch…
* Một số nhận xét chung về phát triển đô thị hóa của Việt Nam
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên16

Footer Page 24 of 166.

http://www.lrc-tnu.edu.vn


Header Page 25 of 166.
- So với thế giới, đô thị hóa ở Việt Nam phát triển muộn hơn và với tốc độ
chậm hơn, ngay cả so với một số nước phát triển trong khu vực, như thống kê
dưới đây: (tỷ lệ đô thị hóa %)
Năm 1931 1940 1951 1960 1970 1979 1989 1999
7,5

quốc gia.
- Sự tăng trưởng dân số đô thị của nước ta không hẳn dựa trên nhu cầu
phát triển lao động và việc làm trong các đô thị, mà một phần còn do tình trạng
thất nghiệp, thiếu việc làm ở nông thôn gia tăng ở mức cao (khoảng 6 triệu lao
động). Đồng thời mức sống ở đô thị và nông thôn còn quá chênh lệch nên dòng
dân nông thôn di chuyển vào các đô thị, nhất là đô thị lớn ngày càng nhiều (đô
thị hóa giả tạo) làm cho các đô thị quá tải, xuống cấp,… Mặt khác, điều kiện

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên17

Footer Page 25 of 166.

http://www.lrc-tnu.edu.vn