ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LÊ THỊ HIỀN

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC TÍCH HỢP
CHO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ
Ở THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN 2015
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

http://www.lrc.tnu.edu.vn


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LÊ THỊ HIỀN

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC TÍCH HỢP
CHO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ
Ở THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS. NÔNG KHÁNH BẰNG

Nguyên đã trực tiếp giảng dạy, quan tâm tạo điều kiện giúp đỡ trong suốt quá trình
học tập và nghiên cứu. Đặc biệt em xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS.
Nông Khánh Bằng - người trực tiếp hướng dẫn đã tận tình hướng dẫn giúp đỡ, góp ý
để em hoàn thành luận văn này
- Ban Giám đốc, lãnh đạo và cán bộ, chuyên viên các phòng, ban chức năng Sở
giáo dục và Đào tạo Thái Nguyên; Lãnh đạo, chuyên viên phòng Giáo dục và Đào tạo
thành phố Thái Nguyên, Ban giám hiệu, giáo viên các trường THCS trên địa bàn thành
phố Thái Nguyên đã tạo điều kiện và giúp đỡ tận tình cho tôi qua việc cung cấp số liệu,
tư vấn khoa học trong quá trình thực hiện đề tài.
Mặc dù cố gắng rất nhiều trong việc nghiên cứu, song do thời gian và kinh
nghiệm thực tiễn của bản thân còn hạn chế, đề tài không tránh khỏi những khiếm khuyết.
Tác giả rất mong nhận được sự góp ý của các thầy (cô), các bạn đồng nghiệp
và những người quan tâm đến đề tài này để luận văn của tôi được hoàn chỉnh hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 8 năm 2015
Tác giả luận văn

Lê Thị Hiền

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
ii

http://www.lrc.tnu.edu.vn


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .................................................................... iv

1.3.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình phát triển năng lực dạy học
tích hợp .............................................................................................................. 33
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 .................................................................................. 37
Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC
TÍCH HỢP CHO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở THÀNH
PHỐ THÁI NGUYÊN ..................................................................................... 38
2.1. Vài nét về tình hình kinh tế - xã hội của thành phố Thái Nguyên ............. 38
2.1.1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội.................................................... 38
2.1.2. Khái quát về Giáo dục và Đào tạo thành phố Thái Nguyên................ 39
2.1.3. Cán bộ quản lý, giáo viên các trường THCS trên địa bàn thành
phố Thái Nguyên ............................................................................................... 42
2.2. Tổ chức nghiên cứu thực trạng ................................................................... 44
2.2.1. Mục đích khảo sát thực trạng .............................................................. 44
2.2.2. Nội dung khảo sát thực trạng............................................................... 44
2.2.3. Phương pháp khảo sát và xử lý các kết quả nghiên cứu thực trạng .... 45
2.2.4. Địa bàn và khách thể khảo sát ............................................................. 45
2.3. Kết quả khảo sát thực trạng ........................................................................ 46
2.3.1. Thực trạng về năng lực chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm của
đội ngũ giáo viên THCS ở thành phố Thái Nguyên .......................................... 46
2.3.2. Thực trạng nhận thức của cán bộ, giáo viên về dạy học tích hợp ....... 49
2.3.3. Thực trạng về năng lực dạy học tích hợp của giáo viên THCS ở
thành phố Thái Nguyên ..................................................................................... 52
2.3.4. Thực trạng về việc áp dụng dạy học tích hợp ..................................... 55
2.3.5. Mong muốn của giáo viên khi áp dụng dạy học tích hợp ................... 57
2.4. Thực trạng quản lý hoạt động phát triển năng lực dạy học tích hợp
cho giáo viên THCS .......................................................................................... 58
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
iv

http://www.lrc.tnu.edu.vn

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
v

http://www.lrc.tnu.edu.vn


KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................................................................. 96
1. Kết luận .......................................................................................................... 96
2. Khuyến nghị................................................................................................... 97
2.1. Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo ............................................................ 97
2.2. Đối với Tỉnh uỷ, UBND Tỉnh Thái Nguyên .......................................... 98
2.3. Đối với Sở GD&ĐT tỉnh Thái Nguyên .................................................. 98
2.4. Đối với Thành ủy, UBND thành phố Thái Nguyên ............................... 99
2.5. Đối với phòng Giáo dục và đào tạo thành phố Thái Nguyên ................. 99
2.6. Đối với Hiệu trưởng các trường THCS TP.Thái Nguyên ..................... 99
2.7. Đối với các trường sư phạm ................................................................ 100
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................... 101
PHỤ LỤC

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
vi

http://www.lrc.tnu.edu.vn


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt

Chữ đầy đủ


kế hoạch

BGH

Ban giám hiệu

SPTH

Sư phạm tích hợp

NLTH

Năng lực tích hợp

PPDH

Phương pháp dạy học

KT

Kiến thức

KN

Kỹ năng

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
iv

http://www.lrc.tnu.edu.vn

v

http://www.lrc.tnu.edu.vn


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Cơ sở lý luận
Mọi sự vật, hiện tượng trong tự nhiên và xã hội đều ít nhiều có mối liên
hệ với nhau; nhiều sự vật, hiện tượng có những điểm tương đồng và cùng một
nguồn cội…
Để nhận biết và giải quyết các sự vật, hiện tượng ấy, cần huy động tổng
hợp các kiến thức và kĩ năng từ nhiều lĩnh vực khác nhau. Không phải ngẫu
nhiên mà hiện nay đang ngày càng xuất hiện các môn khoa học “liên ngành”.
Trong quá trình phát triển của khoa học và giáo dục, nhiều kiến thức, kĩ
năng chưa hoặc chưa cần thiết trở thành một môn học trong nhà trường, nhưng
lại rất cần chuẩn bị cho học sinh để họ có thể đối mặt với những thách thức của
cuộc sống; do đó cần tích hợp giáo dục các kiến thức và kĩ năng đó thông qua
các môn học. Do tích hợp mà các kiến thức gần nhau, liên quan với nhau sẽ
được nhập vào cùng một môn học nên số đầu môn học sẽ giảm bớt, tránh được
sự trùng lặp không cần thiết về nội dung giữa các môn học…
Dạy học theo hướng tích hợp là một xu thế trong dạy học hiện đại của
nhiều nước phát triển, quan điểm tiếp cận tích hợp cho phép xem xét các sự vật
hiện tượng một cách tổng thể, tiết kiệm thời gian học tập và tránh được những
biểu hiện cô lập, tách rời từng phương diện kiến thức, đồng thời còn phát triển
ở người học tư duy biện chứng, khả năng thông hiểu và vận dụng kiến thức một
cách linh hoạt. Dạy học tích hợp giúp người học kết hợp tri thức của các môn
học, phân môn cụ thể trong chương trình học tập theo nhiều cách khác nhau vì
thế việc nắm kiến thức sẽ sâu sắc, hệ thống và bền vững hơn.
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI xác định: “Phát triển giáo dục là

dạy học theo hướng tích hợp” “Khuyến khích giáo viên dạy học theo hướng tích
hợp” [2] , tổ chức cuộc thi: “Dạy học theo chủ đề tích hợp”, tổ chức tập huấn
cho giáo viên cốt cán về dạy học tích hợp...
1.2. Cơ sở thực tiễn
Thành phố Thái Nguyên là trung tâm đào tạo nguồn nhân lực lớn thứ 3
trong cả nước, sau Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. Với sự nỗ lực quyết tâm
cao, trong những năm vừa qua, ngành Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) thành
phố Thái Nguyên đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, quy mô trường lớp,
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
2

http://www.lrc.tnu.edu.vn


số học sinh đi học ở các cấp học ngày càng tăng. Đội ngũ giáo viên được tăng
cường về số lượng và cơ bản chuẩn hóa về chất lượng. Công tác phát triển sự
nghiệp GD&ĐT của thành phố được các cấp, các ngành quan tâm.
Muốn sự nghiệp giáo dục phát triển thì phải thay đổi phương pháp dạy
và học, phải từ bỏ hình thức áp đặt thay vào đó coi trọng việc bồi dưỡng năng
lực tư duy, độc lập. Dạy học tích hợp là một trong những quan điểm dạy học
nhằm nâng cao năng lực cho học sinh thông qua việc vận dụng các lĩnh vực
kiến thức khác nhau để giải quyết các vấn đề học tập hoặc vấn đề thực tiễn.
Tuy nhiên, để việc triển khai dạy học tích hợp ở cấp trung học cơ sở (THCS)
đạt hiệu quả cao thì sự chuẩn bị về con người, đặc biệt là đội ngũ giáo viên những người trực tiếp thực thi định hướng đổi mới chương trình giáo dục phổ
thông từ năm học 2018-2019 là hết sức quan trọng.
Từ trước đến nay, công tác phát triển năng lực dạy học tích hợp của giáo
viên các trường THCS ở thành phố Thái Nguyên cũng được quan tâm đáng kể,
tuy nhiên công tác này vẫn còn có một số hạn chế nhất định: một số trường vẫn
chưa thực sự quan tâm đến phát triển năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên,
chưa có sách giáo khoa theo hướng tích hợp, nhiều giáo viên không được đào

Biện pháp phát triển năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên THCS ở
thành phố Thái Nguyên.
3.2. Khách thể nghiên cứu
Quản lý phát triển năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên THCS ở
thành phố Thái Nguyên.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
4.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về phát triển năng lực dạy học tích hợp
cho giáo viên.
4.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng phát triển năng lực dạy học tích
hợp cho giáo viên THCS ở thành phố Thái Nguyên..
4.3. Đề xuất một số biện pháp phát triển năng lực dạy học tích hợp cho
giáo viên THCS ở thành phố Thái Nguyên.
5. Phạm vi giới hạn nghiên cứu
5.1. Về nội dung nghiên cứu
Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu và đề xuất một số biện pháp phát triển năng
lực dạy học tích hợp cho giáo viên THCS ở thành phố Thái Nguyên.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
4

http://www.lrc.tnu.edu.vn


5.2. Về địa bàn nghiên
29 trường THCS ở thành phố Thái Nguyên.
5.3. Đối tượng khảo sát.
- Lãnh đạo, chuyên viên phòng GD&ĐT thành phố Thái Nguyên.
- Hiệu trưởng, phó Hiệu trưởng các trường THCS .
- Tổ trưởng chuyên môn các trường THCS.
- Giáo viên các trường THCS.
6. Giả thuyết khoa học

7.2.3. Phương pháp chuyên gia
Xin ý kiến các chuyên gia về tính hợp lý và tính khả thi của các biện
pháp phát triển năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên THCS ở thành phố
Thái Nguyên
7.2.4. Phương pháp phỏng vấn
Trao đổi trực tiếp với lãnh đạo Phòng GD&ĐT, chuyên viên phụ trách
chuyên môn, cán bộ quản lý các nhà trường và các giáo viên có kinh nghiệm,
có uy tín trong công tác giảng dạy để thu thập thông tin cho đề tài.
7.2.5 Phương pháp toán học
Sử dụng một số công thức toán thống kê như tính trung bình cộng, tính
phần trăm, sử dụng phần mềm tin học để xử lý kết quả điều tra, nhằm đưa ra
kết luận phục vụ đề tài.
7.2.6. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
Tập hợp các ý kiến đánh giá hoăc kinh nghiệm trong công tác chỉ đạo
công tác phát triển năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên THCS của phòng
GD&ĐT, Ban giám hiệu trường THCS để tổng kết thành bài học kinh nghiệm
trong công tác chỉ đạo phát triển năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên THCS.
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, luận văn được xây dựng
gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển năng lực dạy học tích hợp cho
giáo viên trung học cơ sở ở thành phố Thái Nguyên.
Chương 2: Thực trạng phát triển năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên
THCS ở thành phố Thái Nguyên
Chương 3: Biện pháp phát triển phát triển năng lực dạy học tích hợp cho
giáo viên THCS ở thành phố Thái Nguyên.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
6

http://www.lrc.tnu.edu.vn

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
7

http://www.lrc.tnu.edu.vn


Theo thống kê của UNESCO, từ năm 1960 đến năm 1974 trong số 392
chương trình được điều tra đã có 208 chương trình môn khoa học thể hiện quan
điểm tích hợp ở những mức độ khác nhau từ liên môn, kết hợp đến tích hợp
hoàn toàn theo những chủ đề. Từ năm 1960, đã có nhiều hội nghị quốc tế bàn
về các chương trình môn tích hợp. Năm 1981, một tổ chức quốc tế đã được
thành lập để cung cấp các thông tin về các chương trình môn tích hợp nhằm
thúc đẩy việc áp dụng quan điểm tích hợp trong việc thiết kế chương trình các
môn học trên thế giới.
Để đáp ứng và phù hợp với nhu cầu thực tiễn của giáo dục phổ thông,
chương trình đào tạo giáo viên ở một số nước như Anh, Úc chuyển theo hướng
tích hợp nhằm phát triển cho sinh viên sư phạm nền tảng về tri thức và triết lý
cá nhân về chuyên môn sư phạm và năng lực nghề nghiệp. Chương trình đào
tạo giáo viên của Anh và Úc chú trọng về đào tạo nghiệp vụ sư phạm nhằm
hình thành ở sinh viên năng lực và kỹ năng sư phạm cần thiết. Tuy nhiên, nhiều
nghiên cứu đã khẳng định chương trình đào tạo giáo viên của hai quốc gia trên
không nặng về rèn luyện kỹ thuật nghiệp vụ giảng dạy do tập trung đào tạo
chuyên môn nghiệp vụ theo diện rộng (tích hợp liên môn, xuyên môn). Điều
này giúp sinh viên sư phạm trở thành những nhà chuyên môn sư phạm biết kết
hợp chặt chẽ giữa dạy lý thuyết và trải nghiệm thực tế, ứng dụng lý thuyết dạy
học và giáo dục chung vào lĩnh hội những lĩnh vực giảng dạy cụ thể.
Một mặt khác, khối kiến thức cơ sở ngành không được tách biệt thành
những môn học cụ thể như Toán, Tiếng Việt, Lịch sử, ... mà được tích hợp vào
các học phần về nghiên cứu chương trình môn học (lý luận dạy học môn học).
Xây dựng chương trình đào tạo giáo viên theo hướng tích hợp làm chương trình

thành ở học sinh những năng lực giải quyết vấn đề, đặc biệt là các vấn đề đa
dạng của các tình huống thực tiễn”[1]. …Do đó, DHTH đòi hỏi chương trình
phải được biên soạn theo logic tích hợp các kiến thức liên quan với nhau. Nội
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN
15

http://www.lrc.tnu.edu.vn