ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

NGUYỄN THỊ LINH SA

TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG NGHIỆP VỤ CÔNG TÁC ĐỘI
CHO GIÁO VIÊN - TỔNG PHỤ TRÁCH ĐỘI
Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2015
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

NGUYỄN THỊ LINH SA

TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG NGHIỆP VỤ CÔNG TÁC ĐỘI
CHO GIÁO VIÊN - TỔNG PHỤ TRÁCH ĐỘI
Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Tính

Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên đã tận tình giúp đỡ tôi trong học tập,
nghiên cứu, nhất là trong quá trình tiến hành đề tài luận văn.
Đặc biệt, tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến người hướng
dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Tính - cô đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi
trong suốt quá trình nghiên cứu để tôi hoàn thành luận văn này.
Tôi xin gửi lời cảm ơn Ban lãnh đạo và đồng nghiệp nơi tôi công tác;
Phòng Giáo dục và Đào tạo, Thành Đoàn và Hội đồng Đội thành phố Thái
Nguyên; các đồng chí GV-TPT Đội các trường tiểu học thuộc thành phố Thái
Nguyên; cảm ơn những người thân trong gia đình và bạn bè thân thiết đã luôn
động viên, khuyến kích, tạo điều kiện hỗ trợ, giúp đỡ tôi trong quá trình thực
hiện luận văn.
Dù đã cố gắng rất nhiều, song chắc chắn luận văn này không thể tránh
khỏi những thiếu sót, kính mong nhận được sự góp ý của các thầy giáo, cô
giáo, các bạn đồng nghiệp và những người quan tâm đến vấn đề được trình bày
trong luận văn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 6 năm 2015
Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Linh Sa

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

ii




MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN................................................................................................ i




1.3.1. Vị trí, vai trò của GV-TPT Đội đối với công tác Đội và phong trào
thiếu nhi trong trường tiểu học .................................................................. 15
1.3.2. Nội dung bồi dưỡng nghiệp vụ công tác Đội cho GV-TPT Đội ở
trường tiểu học ........................................................................................... 18
1.3.3. Nguyên tắc, phương pháp, hình thức bồi dưỡng nghiệp vụ công tác
Đội cho GV-TPT Đội ở trường tiểu học ................................................... 20
1.4. Tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ công tác Đội cho giáo viên - Tổng phụ
trách Đội ........................................................................................................ 24
1.4.1. Mục tiêu tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ công tác Đội cho GVTPT Đội..................................................................................................... 24
1.4.2. Nội dung tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ công tác Đội cho giáo viên Tổng phụ trách Đội .................................................................................... 25
1.4.3. Vai trò của Phòng Giáo dục và Đào tạo và Hội đồng Đội thành phố
trong việc tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ công tác Đội cho GV-TPT Đội . 30
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới tổ chức hoạt động bồi dưỡng giáo viên - Tổng
phụ trách Đội ................................................................................................. 32
1.5.1. Các yếu tố chủ quan ........................................................................ 32
1.5.2. Các yếu tố khách quan ..................................................................... 32
Kết luận chương 1.............................................................................................. 33
Chƣơng 2. THỰC TRẠNG TỔ CHỨC BỒI DƢỠNG NGHIỆP VỤ CÔNG
TÁC ĐỘI CHO GV - TPT ĐỘI Ở CÁC TRƢỜNG TIỂU HỌC
THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN ..................................................... 35
2.1. Khái quát chung về đối tượng khảo sát và tổ chức khảo sát .................. 35
2.1.1. Một vài nét về giáo dục tiểu học của thành phố Thái Nguyên ........ 35
2.1.2. Tổ chức khảo sát .............................................................................. 37
2.2. Thực trạng chung về đội ngũ GV-TPT Đội trong các trường tiểu học
trên địa bàn thành phố Thái Nguyên ............................................................. 38
2.2.1.Thực trạng phẩm chất chính trị và năng lực giáo dục ...................... 39
2.2.2. Về năng lực chuyên môn của đội ngũ GV-TPT Đội ....................... 40

2.4.2. Những tồn tại, hạn chế..................................................................... 56
2.4.3. Nguyên nhân của những hạn chế .................................................... 57
Kết luận chương 2.............................................................................................. 59
Chƣơng 3. BIỆN PHÁP TỔ CHỨC BỒI DƢỠNG NGHIỆP VỤ CÔNG
TÁC ĐỘI CHO GV-TPT ĐỘI Ở CÁC TRƢỜNG TIỂU HỌC
THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN ..................................................... 60
3.1. Các nguyên tắc xây dựng biện pháp ....................................................... 60
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

v




3.1.1. Đảm bảo tính hệ thống .................................................................... 60
3.1.2. Đảm bảo tính phù hợp ..................................................................... 60
3.1.3. Đảm bảo tính kế thừa và phát triển ................................................. 61
3.2. Các biện pháp tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ công tác Đội cho đội ngũ
GV-TPT Đội các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Thái Nguyên ....... 62
3.2.1. Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý và đội ngũ GV-TPT Đội về
bồi dưỡng nghiệp vụ công tác Đội TNTP Hồ Chí Minh ........................... 62
3.2.2. Tổ chức khảo sát, đánh giá năng lực nghiệp vụ công tác Đội của
GV - TPT Đội để xác định nội dung, chương trình, tổ chức bồi dưỡng ... 64
3.2.3. Bồi dưỡng nghiệp vụ thông qua tổ chức tập huấn GV-TPT Đội định
kỳ hàng năm............................................................................................... 67
3.2.4. Bồi dưỡng nghiệp vụ thông qua tổ chức giao ban GV-TPT Đội và
sinh hoạt CLB GV-TPT Đội định kỳ hàng tháng...................................... 69
3.2.5. Bồi dưỡng nghiệp vụ thông qua tổ chức giao lưu, học tập kinh nghiệm71
3.2.6. Bồi dưỡng nghiệp vụ thông qua tổ chức Hội thi GV-TPT Đội giỏi,
Liên hoan phụ trách Đội ............................................................................ 72


GD&ĐT

: Giáo dục và Đào tạo

GV-TPT

: Giáo viên - Tổng phụ trách

HĐND

: Hội đồng nhân dân

TNCS

: Thanh niên cộng sản

TNTP

: Thiếu niên tiền phong

UBND

: Ủy ban nhân dân

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

iv



v




Bảng 2.12. Thực trạng chỉ đạo đánh giá kết quả bồi dưỡng nghiệp vụ Đội
cho đội ngũ GV-TPT Đội các trường tiểu học trên địa bàn thành
phố Thái Nguyên .............................................................................. 53
Bảng 2.13. Thực trạng kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch tổ chức bồi dưỡng .. 54
Bảng 2.14. Những khó khăn trong công tác tổ chức bồi dưỡng ....................... 55
Bảng 3.1. Kết quả mức độ đánh giá mức độ cần thiết và tính khả thi của các
biện pháp tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ công tác Đội cho GV-TPT
Đội ở các trường tiểu học thành phố Thái Nguyên ........................... 79

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

vi




DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1. Tổng hợp kết quả khảo sát mức độ cần thiết của các biện pháp... 79
Biểu đồ 3.2. Tổng hợp kết quả khảo sát tính khả thi của các biện pháp ........... 80
Biểu đồ 3.3. Mối quan hệ giữa mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 82

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

vi


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

1




động Đội có phát triển hay không phụ thuộc vào phẩm chất, năng lực của cán
bộ phụ trách. Trong toàn bộ các khâu của công tác Đội, công tác cán bộ phụ
trách là một trong những mắt xích quan trọng nhất, quyết định chất lượng và
hiệu quả của công tác Đội và phong trào thiếu nhi. Có cán bộ phụ trách tốt mới
có công tác Đội và phong trào thiếu nhi tốt. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh
khi bàn về công tác cán bộ, Người đã chỉ rõ: “Cán bộ là cái gốc của mọi công
việc”, “Công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”[19]. Bởi
vậy, có thể khẳng định rằng mấu chốt quyết định đối với công tác Đội là vấn đề
cán bộ phụ trách, trong đó GV-TPT Đội là bộ phận nòng cốt của lực lượng phụ
trách Đội, là linh hồn của tổ chức Đội, là người đại diện cho Đoàn, được Đoàn
và ngành Giáo dục phân công làm công tác Đội trong trường học. Nhu cầu
nguyện vọng của thiếu nhi ngày một đòi hỏi rất cao, nhất là các hình thức sinh
hoạt, phương thức hoạt động mới, đa dạng, phong phú, hấp dẫn và phù hợp với
tâm lý học sinh từ sự định hướng của GV-TPT Đội. Vì vậy, để hoàn thành tốt
nhiệm vụ của mình trong tình hình mới người GV-TPT Đội không thể không
rèn luyện để có phẩm chất chính trị vững vàng, đạo đức tư cách tốt, có trình độ
kỹ năng nghiệp vụ tinh thông, phát huy tốt vai trò tự quản của Đội, luôn sáng
tạo ra những nội dung, hình thức, phương pháp mới, tìm tòi học hỏi, đặc biệt là
phải nhiệt tình, say mê không mệt mỏi với công tác thiếu nhi, có tình cảm gắn
bó, hết mực yêu trẻ, thích hoạt động với trẻ; phải là nhân vật trung tâm làm
chiếc cầu nối giữa nhà trường và xã hội, giữa thầy cô và các em, giúp các em
trở thành con ngoan, trò giỏi, đội viên tốt, cháu ngoan Bác Hồ.
Thực tế hiện nay ở các trường phổ thông trong tỉnh nói chung và ở thành

được nhu cầu, nguyện vọng của GV-TPT Đội và yêu cầu của công tác Đội,
phong trào thiếu nhi. Do đó, chúng tôi chọn đề tài: “Tổ chức bồi dưỡng nghiệp
vụ công tác Đội cho giáo viên - Tổng phụ trách Đội ở các trường tiểu học
thành phố Thái Nguyên” làm đề tài nghiên cứu.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng công tác bồi dưỡng nghiệp
vụ công tác Đội cho đội ngũ GV-TPT Đội trong các trường tiểu học của thành
phố Thái Nguyên, đề xuất một số biện pháp tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ công
tác Đội cho GV-TPT Đội nhằm góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ GVTPT Đội và công tác Đội, phong trào thiếu nhi trong các trường tiểu học trên
địa bàn thành phố Thái Nguyên.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

3




3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Công tác bồi dưỡng nghiệp vụ công tác Đội cho GV-TPT Đội ở các
trường tiểu học trên địa bàn thành phố Thái Nguyên.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ công tác Đội của Phòng Giáo
dục - Đào tạo cho GV-TPT Đội ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố
Thái Nguyên.
4. Phạm vi nghiên cứu
Trong điều kiện cho phép, đề tài chỉ nghiên cứu về nghiệp vụ công tác
Đội của GV-TPT Đội và chỉ tập trung nghiên cứu biện pháp tổ chức bồi dưỡng
nghiệp vụ công tác Đội của Phòng Giáo dục và Đào tạo cho GV-TPT Đội trong
các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Thái Nguyên.

phạm trong và ngoài nước, các văn kiện, nghị quyết của Đảng Cộng sản Việt
Nam về đổi mới sự nghiệp giáo dục, các văn bản chỉ đạo của ngành GD&ĐT,
các quan điểm chỉ đạo của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, các công trình nghiên
cứu trực tiếp hoặc gián tiếp về bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ cho GV-TPT Đội.
và các tài liệu khác có liên quan để xây dựng khung lý thuyết cho đề tài.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp quan sát
Là phương pháp được dùng vừa với tư cách là một phương pháp độc lập,
vừa với tư cách là một bộ phận của các phương pháp khác. Đối tượng quan sát
là GV-TPT Đội, các hoạt động của Đội diễn ra trong nhà trường. Các vấn đề
cần quan sát là:
- Biểu hiện hứng thú của tập thể đội viên, thiếu nhi khi tham gia các hoạt
động của Đội.
- Kỹ năng điều hành, tổ chức thực hiện hoạt động của GV-TPT Đội. Kết
quả quan sát sẽ là một nguồn tư liệu thực tế bổ sung cho cơ sở lý luận của đề tài
7.2.2. Phương pháp điều tra
Căn cứ vào nguyên tắc, nội dung và mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của
đề tài tiến hành xây dựng phiếu điều tra (an két). Cụ thể là tiến hành điều tra
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

5




trên đối tượng là GV-TPT Đội, cán bộ phụ trách công tác Đội của Phòng
GD&ĐT, HĐĐ thành phố Thái Nguyên nhằm thu thập số liệu, tìm hiểu thực
trạng kỹ năng, nghiệp vụ công tác Đội của đội ngũ GV-TPT Đội và thực trạng
công tác bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ công tác Đội cho GV-TPT Đội các
trường tiểu học trên địa bàn thành phố Thái Nguyên hiện nay.

cho GV-TPT Đội TNTP Hồ Chí Minh ở trường tiểu học.
- Chƣơng 2: Thực trạng công tác bồi dưỡng nghiệp vụ công tác Đội cho
GV- TPT Đội TNTP Hồ Chí Minh trong các trường tiểu học trên địa bàn thành
phố Thái Nguyên hiện nay.
- Chƣơng 3: Biện pháp tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ công tác Đội cho
GV-TPT Đội TNTP Hồ Chí Minh trong các trường tiểu học trên địa bàn thành
phố Thái Nguyên.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

7




Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC BỒI DƢỠNG NGHIỆP VỤ
CÔNG TÁC ĐỘI CHO GIÁO VIÊN-TỔNG PHỤ TRÁCH ĐỘI
Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Tình hình nghiên cứu về tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ công tác Đội cho
GV-TPT Đội ở trường tiểu học hiện vẫn còn là khoảng trống. Song có thể thấy
những kết quả nghiên cứu dưới dạng các bài viết lý luận cũng như qua công tác
bồi dưỡng cán bộ phụ trách Đội.
A.X.Macarencô là người đã đề cập đến sự hình thành và phát triển
năng lực tổ chức hoạt động thông qua tập thể và bằng tập thể [10]. Đội
TNTP ra đời và phát triển mạnh ở một số nước xã hội chủ nghĩa trước đây
như Liên Xô, Đức, Hungari, Bungari… Tuy nhiên, tiếp theo việc nghiên cứu
năng lực tổ chức hoạt động Đội và phương pháp bồi dưỡng năng lực đó
không có tài liệu nào cụ thể ngoài cuốn “Sổ tay cho người tổng phụ trách”.

1.2.1. Bồi dưỡng, tổ chức bồi dưỡng
Theo quan niệm của UNESCO, bồi dưỡng với ý nghĩa nâng cao nghề
nghiệp. Quá trình này chỉ diễn ra khi cá nhân và tổ chức có nhu cầu nâng cao
kiến thức hoặc kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ cho bản thân, nhằm đáp ứng
nhu cầu lao động nghề nghiệp [22].
Tác giả Nguyễn Minh Đường quan niệm bồi dưỡng có thể coi là quá
trình cập nhật kiến thức và kỹ năng còn thiếu đã lạc hậu trong cấp học, bậc học
và thường được xác nhận bằng chứng chỉ. [13]
Từ những khái niệm trên có thể nói: Chủ thể hoạt động tự bồi dưỡng
(khách thể hoạt động bồi dưỡng) là một người lao động đã được đào tạo và có
một trình độ chuyên môn nghề nghiệp nhất định.
“Bồi dưỡng thực chất là quá trình cập nhật bổ sung tri thức, kỹ năng để
nâng cao trình độ trong lĩnh vực hoạt động chuyên môn nào đó qua hình thức đào
tạo nào đó” [5]. Mục đích bồi dưỡng nhằm nâng cao phẩm chất và trình độ
chuyên môn nghiệp vụ để người lao động có cơ hội củng cố mở mang hoặc nâng
cao hệ thống tri thức kỹ năng kỹ xảo chuyên môn nghiệp vụ có sẵn nhằm nâng
cao chất lượng và hiệu quả công việc đang làm (không nhằm mục đích đổi nghề).
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

9




Trong giáo dục và đào tạo theo nghĩa rộng: Bồi dưỡng được hiểu là
một dạng đào tạo phi chính quy. Về bản chất thì bồi dưỡng là một con đường
của đào tạo và người được bồi dưỡng của chương trình bồi dưỡng được hiểu
là những người đang đương nhiệm trong các cơ quan giáo dục hay trong các
nhà trường [14].
Về quá trình bồi dưỡng Michael Amstrong khi nghiên cứu về quá trình

Nghiệp vụ theo từ điển tiếng Việt thông dụng của Nguyễn Như Ý đã cho
rằng: “Nghiệp vụ là công việc chuyên môn của một nghề” [34]. Hay đó cũng
chính là kỹ năng, biện pháp thực hiện công việc chuyên môn của nghề đó. Như
vậy, nghiệp vụ công tác Đội là những kỹ năng, biện pháp trong thực hiện công
việc chuyên môn là các hoạt động trong công tác của Đội TNTP Hồ Chí Minh.
Nghiệp vụ công tác Đội là một trong những kỹ năng, yêu cầu đầu tiên
và quan trọng nhất của người cán bộ phụ trách công tác Đội. Chuyên môn
nghiệp vụ về công tác Đội bao gồm các hoạt động mang tính nghiệp vụ của
Đội: Hiểu biết về Đội TNTP Hồ Chí Minh, các quan điểm chỉ đạo của Đảng,
của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đối với công tác Đội và phong trào thiếu nhi;
các kỹ năng cơ bản như: xây dựng kế hoạch, thiết kế và tổ chức hoạt động
Đội, Sao nhi đồng, phương pháp hướng dẫn và thực hành Nghi thức Đội, hát,
múa, trò chơi, kỹ năng và phương pháp tổ chức hoạt động cho thiếu nhi…
Cụ thể, người cán bộ phụ trách Đội cần có những năng lực chuyên môn
và nghiệp vụ công tác Đội như sau:
+ Hiểu biết sâu sắc về tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh và lý luận
phương pháp công tác Đội.
+ Có năng lực chuyên môn ở các lĩnh vực khoa học tự nhiên, xã hội và
nhân văn, tin học, môi trường…
+ Biết sử dụng nhiều trang thiết bị trong học tập và hoạt động Đội, các
phương tiện nghe, nhìn, biết khai thác thông tin trên mạng internet phục vụ cho
công tác giáo dục thiếu nhi.
1.2.3. Giáo viên - Tổng phụ trách Đội
Cán bộ phụ trách công tác thiếu nhi là những người được Đảng, Nhà
nước và Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cử ra thay mặt Đảng, Nhà nước và Đoàn
làm nòng cốt trong việc tổ chức và hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh; các
phong trào của thiếu nhi Việt Nam, nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục của
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

11

tính chất đào tạo và trong đào tạo có tính chất bồi dưỡng.
“Bồi dưỡng GV-TPT Đội là việc nâng cao, hoàn thiện trình độ chính
trị, chuyên môn, nghiệp vụ cho các GV-TPT Đội đang công tác, phụ trách
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

12




hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh của nhà trường. Bồi dưỡng giáo GV-TPT
Đội còn là sự tiếp tục phát huy năng lực tự học, tự đào tạo đã được tạo ra ở
quá trình đào tạo ban đầu theo hình thức “bồi dưỡng từ xa”, theo định
hướng “tự đào tạo” “[12].
“Bồi dưỡng GV-TPT Đội là bổ sung những kiến thức còn thiếu hoặc đã
lạc hậu, cập nhật thêm những tri thức mới về các lĩnh vực công tác Đội để
nâng cao trình độ mọi mặt của người GV-TPT Đội, nhằm đáp ứng nhu cầu
ngày càng cao về yêu cầu, phẩm chất năng lực của cán bộ Tổng phụ trách Đội
trong trường phổ thông” [12].
Mặt khác, bồi dưỡng GV-TPT Đội còn là việc nâng cao năng lực chuyên
môn tạo điều kiện cho họ luôn đáp ứng đòi hỏi về sự sáng tạo và nhiệt tình
trong công tác Đội. Bồi dưỡng GV-TPT Đội được xem là việc đào tạo lại, đổi
mới, cập nhật kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp, tức là phải đào tạo liên tục từ
trước và trong khi làm việc.
Vậy, bồi dưỡng GV-TPT Đội là làm tăng thêm trình độ hiện có của
người cán bộ phụ trách Đội (cả phẩm chất, năng lực, sức khỏe) với nhiều hình
thức, mức độ khác nhau. Bồi dưỡng không đòi hỏi chặt chẽ, chính quy như đào
tạo và được thực hiện trong thời gian ngắn.
Chủ thể bồi dưỡng GV-TPT Đội chính là người cán bộ phụ trách công
tác của Đội TNTP Hồ Chí Minh khối trường học thuộc các tỉnh, thành phố trực